Magħmul skont l-Artikolu 3(6) tal-Istatut tal-Ombudsman Ewropew [1]

L-ilmentatur jallega li t-twettiq ta’ offerti ta’ akkwist pubbliku għal provvisti mediċi fl-isptarijiet Griegi jikser il-liġi tal-UE. L-ilment, li sar minn kumpanija Griega li tittratta l-provvisti tal-isptarijiet, huwa li l-Kummissjoni Ewropea naqset milli tiżgura li l-Greċja tikkonforma mal-liġi tal-UE. L-ilmentatur irrifjuta l-pożizzjoni tal-Kummissjoni li, wara deċiżjoni mill-Qorti tal-Ġustizzja tal-UE, il-Greċja kienet ħadet il-passi meħtieġa biex tiżgura l-konformità mad-dritt tal-UE.

B'mod partikolari, il-każ kien jikkonċerna ċ-ċaħda mill-isptarijiet Griegi tal-apparat mediku tal-ilmentatur minkejja li dawn għandhom il-marka ta' ċertifikazzjoni CE.

L-Ombudsman ippropona, bħala soluzzjoni għall-ilment, li l-Kummissjoni għandha teżamina mill-ġdid il-fajl tal-ilment ta’ ksur tagħha kontra l-Greċja. It-tweġiba tal-Kummissjoni kienet li kienet diġà eżaminat bir-reqqa l-kwistjonijiet kollha mqajma u li ma rat l-ebda raġuni biex tiddubita l-konklużjoni tagħha li l-Greċja issa għandha miżuri adegwati fis-seħħ biex tiżgura kemm il-konformità mal-liġi tal-UE kif ukoll ir-rimedju għall-offerenti affettwati.

Is-sejba tal-Ombudsman hija li, fil-fatt, il-Kummissjoni ma eżaminatx b'diliġenza xierqa l-allegazzjonijiet tal-ilmentatur. Għaldaqstant, l-Ombudsman issa rrakkomanda lill-Kummissjoni li twettaq eżami xieraq tal-informazzjoni pprovduta mill-ilmentatur b'appoġġ għall-allegazzjoni tiegħu.

L-isfond

1. L-ilmentatur huwa kumpanija Griega li timporta u tiddistribwixxi apparat mediku. Hija tilmenta dwar il-mod li bih il-Kummissjoni ttrattat l-ilment ta' ksur li kienet ressqet quddiemha u li bih hija kienet esprimiet il-fehma li l-proċeduri segwiti mill-isptarijiet Griegi għall-għoti ta' kuntratti ta' provvista pubblika jonqsu milli jikkonformaw mas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea (QĠUE) fil-Kawża C-489/06 Il-Kummissjoni vs Il-Greċja [2]. F’dik is-sentenza, il-QĠUE ddeċidiet li, billi rrifjutat offerti fir-rigward ta’ apparati mediċi li għandhom il-marka ta’ ċertifikazzjoni CE [3], il-Greċja naqset milli tissodisfa l-obbligi tagħha skont id-Direttiva dwar il-Kuntratti Pubbliċi [4] u d-Direttiva dwar l-Apparati Mediċi [5].

2. L-ilment ta’ ksur kien jikkonċerna s-suq Grieg għall-provvista ta’ suturi u l-ilmentatur argumenta li diversi sptarijiet kienu ripetutament irrifjutaw offerti għal apparati mediċi, inklużi s-suturi tal-ilmentatur, bħala mhux tajbin u perikolużi għas-saħħa pubblika, minkejja li l-prodotti rilevanti kellhom il-marka ta’ ċertifikazzjoni CE. Sakemm il-kwistjoni ġiet riferuta lill-QĠUE [6], il-qrati nazzjonali ma pproteġewx lill-offerenti minħabba li qiesu li r-rifjut ta' apparati mediċi għal raġunijiet ta' saħħa pubblika kien kompatibbli mad-Direttiva dwar l-Apparati Mediċi.

3. L-ilmentatur argumenta li, minkejja s-sentenza tal-QĠUE li tistabbilixxi l-ksur, l-isptarijiet Griegi ma bidlux il-prattiki tagħhom. Barra minn hekk, skont l-ilmentatur, l-isptarijiet Griegi kienu żviluppaw prattiki oħra, pereżempju, bl-inklużjoni ta’ “speċifikazzjonijiet speċjali” fis-sejħiet għall-offerti sabiex jevitaw id-deċiżjonijiet tal-QĠUE li jiffavorixxu lill-fornitur preferut tagħhom, multinazzjonali (“il-multinazzjonali”) li kien igawdi minn monopolju virtwali fil-provvisti tal-isptarijiet Griegi. L-ilmentatur issottometta li huwa ppreżenta b’suċċess mandat ta’ inibizzjoni kontra sejħiet għal offerti li fihom dawn l-“ispeċifikazzjonijiet speċjali” ħafna drabi. Min-naħa tiegħu, il-gvern Grieg kompla jżid it-tariffi għall-preżentazzjoni ta’ mandat ta’ inibizzjoni.

4. L-ilmentatur indika li, minkejja l-fatt li l-Qorti Amministrattiva Suprema Griega stabbiliet preċedent ċar fir-rigward tal-illegalità ta’ dawn l-“ispeċifikazzjonijiet speċjali” kemm skont il-liġi tal-UE kif ukoll dik Griega, il-prattika tal-isptarijiet ma nbidlitx. Sakemm offerent affettwat ma jkunx lest li jħallas it-tariffi legali (sa EUR 5 000 għal kull mandat ta’ inibizzjoni), se jsir proċess ta’ sejħa għall-offerti illegali kif ippjanat. Anki jekk offerent jirnexxi fil-qorti, l-isptarijiet Griegi mbagħad jikkanċellaw il-proċess tal-offerti u jkomplu jixtru mingħand il-“fornitur preferut” tagħhom. Għalhekk, filwaqt li l-ilmentatur jeħtieġ li jħallas tariffa mhux rekuperabbli ta’ EUR 5 000 għal kull inġunzjoni, l-isptarijiet jibqgħu jiddefendu sejħiet għal offerti illegali fil-qorti bl-użu ta’ fondi pubbliċi.

5. Bħala konklużjoni, l-ilmentatur argumenta li l-isptarijiet Griegi jiksru d-Direttiva dwar il-Kuntratti Pubbliċi, id-Direttiva dwar l-Apparati Mediċi u s-sentenza tal-QĠUE. Flimkien mal-ilment tiegħu, l-ilmentatur hemeż kampjun ta’ sejħiet għall-offerti bi “speċifikazzjonijiet speċjali”, deċiżjonijiet tal-qorti Griega u l-opinjoni tal-EOF (l-Aġenzija Griega għall-Mediċini) dwar “speċifikazzjonijiet speċjali”.

6. Bi tweġiba għall-ilment ta’ ksur tal-ilmentatur, il-Kummissjoni ddikjarat li, wara s-sentenza tal-QĠUE fil-kawża Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, hija rċeviet informazzjoni li l-isptarijiet Griegi komplew joħorġu sejħiet b’mod li naqas milli jikkonforma mas-sentenza tal-QĠUE. B'reazzjoni għal din l-informazzjoni, il-Kummissjoni bdiet il-proċedimenti previsti mill-Artikolu 260 tat-TFUE (minn hawn 'il quddiem, il-"proċedimenti ta' sanzjonijiet") kontra l-Greċja. Fil-kuntest ta' dawk il-proċedimenti, ġie stabbilit li l-Greċja ma kinitx ħadet il-miżuri meħtieġa biex tikkonforma mas-sentenza tal-QĠUE u, konsegwentement, fl-24 ta' Novembru 2010, il-Kummissjoni ddeċidiet li tressaq il-kwistjoni quddiem il-QĠUE. Madankollu, fid-dawl ta' żviluppi sussegwenti, b'mod partikolari, l-adozzjoni ta' leġiżlazzjoni Griega ġdida dwar is-suġġett (l-Artikolu 21 tal-Liġi 3897/2010 [7]), il-Kummissjoni ddeċidiet li tagħlaq il-fajl tal-ksur.

7. L-ilmentatur reġa’ indirizza lill-Kummissjoni iżda ma rnexxilux jikkonvinċiha biex terġa’ teżamina din il-kwistjoni. B'riżultat ta' dan, fil-31 ta' Diċembru 2012, hija ressqet dan l-ilment quddiem l-Ombudsman Ewropew.

8. L-Ombudsman fetħet inkjesta dwar l-ilment u identifikat l-allegazzjoni u t-talba li ġejjin:

1) Il-Kummissjoni naqset milli tiżgura li l-Greċja tikkonforma mal-leġiżlazzjoni tal-UE dwar l-akkwist pubbliku li tikkonċerna l-offerti pubbliċi għall-apparat mediku kif ukoll mas-sentenza tal-QĠUE fil-kawża Il-Kummissjoni vs Il-Greċja.

2) Il-Kummissjoni għandha tieħu azzjoni xierqa biex tiżgura li l-Greċja tikkonforma mal-leġiżlazzjoni tal-UE dwar l-akkwist pubbliku li tikkonċerna l-offerti pubbliċi għall-apparat mediku kif ukoll mas-sentenza tal-QĠUE fil-kawża Il-Kummissjoni vs Il-Greċja.

Allegazzjoni li l-Kummissjoni naqset milli tiżgura li l-Greċja tikkonforma mal-leġiżlazzjoni tal-UE dwar l-akkwist pubbliku li tikkonċerna l-offerti pubbliċi għall-apparati mediċi kif ukoll is-sentenza tal-QĠUE fil-kawża Il-Kummissjoni vs Il-Greċja u t-talba relatata

Il-proposta għal soluzzjoni amikevoli tal-Ombudsman

9. Fl-14 ta' Lulju 2014 l-Ombudsman ippropona soluzzjoni amikevoli bil-ħsieb li jiġu solvuti l-kwistjonijiet f'dan l-ilment. Meta għamel dan, l-Ombudsman qies l-argumenti u l-opinjonijiet imressqa mill-partijiet [8].

10. Fl-analiżi tagħha, l-Ombudsman iddikjarat li, skont ir-regoli li jirregolaw l-offerti pubbliċi għal apparati mediċi, awtorità kontraenti ma tistax tirrifjuta offerta għal apparati mediċi li jkollhom il-marka CE fuq il-bażi tas-saħħa pubblika sakemm ma ssegwix proċedura speċjali. L-Ombudsman innotat li fil-kawża Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, il-QĠUE sabet li l-isptarijiet Griegi kienu żviluppaw prattika ripetuta u persistenti li kienet tmur kontra d-dritt tal-UE u li l-imġiba illegali tal-isptarijiet Griegi ma ġietx rieżaminata u ppenalizzata biżżejjed mill-awtoritajiet Griegi kompetenti [9].

11. Sabiex janalizza l-allegazzjoni tal-ilmentatur, l-Ombudsman eżamina jekk il-Kummissjoni kinitx aġixxiet b'diliġenza xierqa fl-eżami tagħha tal-ilment ta' ksur inkwistjoni hawnhekk.

12. Fir-raġunament tagħha, l-Ombudsman qieset l-argumenti tal-ilmentatur li l-isptarijiet Griegi konsistentement joħorġu sejħiet għall-offerti illegali għal apparat mediku, u li kemm il-monitoraġġ tal-prattiki tal-isptarijiet kif ukoll ir-rimedji disponibbli għall-offerenti affettwati mhumiex biżżejjed, meta jitqies b'mod partikolari l-impatt tat-tariffa għall-preżentazzjoni ta' inġunzjoni. Min-naħa l-oħra, l-argument ewlieni tal-Kummissjoni kien li l-qafas legali u istituzzjonali li jirregola s-sejħiet għall-offerti tal-isptarijiet Griegi għall-apparat mediku kien issaħħaħ kif kienu ssaħħew ukoll il-mekkaniżmi għall-monitoraġġ u l-iżgurar tal-konformità.

13. L-Ombudsman kien tal-fehma li l-Kummissjoni ma vvalutatx l-impatt li l-bidliet li saru mill-awtoritajiet Griegi seta’ kellhom fuq l-offerenti bħall-ilmentatur. Fil-fatt, l-argumenti tal-ilmentatur li 84 % tas-sejħiet għall-offerti għadhom illegali u li l-Artikolu 21 tal-Liġi 3897/2010 qatt ma ġie applikat, li, mal-ewwel daqqa t'għajn, dehru motivati u sostanzjati sew, ma ġewx eżaminati mill-Kummissjoni. Bl-istess mod, l-Ombudsman qies li l-argument tal-Kummissjoni, li hija ma kellhiex biżżejjed informazzjoni u evidenza għad-dispożizzjoni tagħha, ma kienx jidher konvinċenti fiċ-ċirkostanzi.

14. Barra minn hekk, l-Ombudsman kien tal-fehma li l-kwistjoni tat-tariffa għall-preżentata ta’ inġunzjoni hija marbuta mal-proċeduri ta’ rieżami u r-rimedji nazzjonali fil-qrati nazzjonali u li tibqa’ rilevanti għall-offerenti affettwati meta jeżerċitaw id-drittijiet tagħhom skont id-dritt tal-UE dwar l-akkwist pubbliku quddiem il-qrati Griegi. F’dan ir-rigward, l-Ombudsman qieset li l-ilmentatur għamel każ konvinċenti biżżejjed biex iqis li t-tariffa tista’ timmina l-effettività tal-protezzjoni tad-drittijiet tiegħu skont id-dritt tal-UE.

15. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet ta' hawn fuq, l-Ombudsman għamlet il-proposta li ġejja għal soluzzjoni amikevoli lill-Kummissjoni:

"B'kont meħud tas-sejbiet ta' hawn fuq, l-Ombudsman tipproponi li l-Kummissjoni teżamina mill-ġdid il-fajl tal-ilment ta' ksur dwar il-konformità tal-Greċja mal-leġiżlazzjoni tal-UE dwar l-akkwist pubbliku fir-rigward tal-offerti pubbliċi għal apparat mediku u s-sentenza tal-QĠUE fil-kawża Il-Kummissjoni vs Il-Greċja.

B’dan il-mod, il-Kummissjoni tista’ tindirizza l-argumenti tal-ilmentatur li (a) l-isptarijiet Griegi konsistentement joħorġu sejħiet għall-offerti illegali għal apparat mediku, u (b) il-monitoraġġ tal-prattiki tal-isptarijiet u r-rimedji disponibbli għall-offerenti affettwati mhumiex biżżejjed.

Jekk il-Kummissjoni tqis li l-argumenti tal-ilmentatur li l-Greċja għadha ma ħaditx il-miżuri meħtieġa biex tikkonforma mas-sentenza tal-QĠUE fil-kawża Il-Kummissjoni vs Il-Greċja huma meritevoli, hija tista' teżamina jekk ikunx xieraq li jerġgħu jinfetħu l-proċedimenti ta' sanzjonijiet kontra l-Greċja."

16. Fit-tweġiba tagħha għall-proposta tal-Ombudsman, il-Kummissjoni identifikat iż-żewġ sejbiet preliminari ewlenin li ġejjin fl-analiżi tal-Ombudsman: (i) il-Kummissjoni naqset milli tittratta l-ilment ta’ ksur tal-ilmentatur b’diliġenza; u (ii) it-tariffa obbligatorja għall-preżentazzjoni ta’ rikors għal inġunzjoni ammissibbli skont il-liġi Griega tqajjem tħassib skont il-liġi tal-UE.

17. Fir-rigward tal-punt (i), il-Kummissjoni ma qablitx ma’ dik is-sejba u ddeskriviet l-azzjonijiet tagħha u l-informazzjoni li rċeviet mill-awtoritajiet Griegi, li abbażi tagħha ddeċidiet li tagħlaq il-każ. Il-Kummissjoni argumentat li ma kien hemm l-ebda evidenza li s-sistema nazzjonali ta’ rimedju u l-amministrazzjoni Griega ma jkunux jistgħu jiżguraw kemm infurzar adegwat tar-regoli applikabbli fil-Greċja kif ukoll konformità mas-sentenza tal-QĠUE fil-futur.

18. Il-Kummissjoni sostniet ukoll li ma tistax timmonitorja l-applikazzjoni tad-dritt tal-UE mill-awtoritajiet nazzjonali f’kull każ. Lanqas ma tista’ żżomm il-każijiet ta’ lment miftuħa għal perjodu indefinit sabiex tivvaluta kontinwament il-prestazzjoni tal-korpi nazzjonali jew timmonitorja l-konformità tal-awtoritajiet nazzjonali mad-dritt tal-UE. Fid-dawl ta’ dan ta’ hawn fuq, il-Kummissjoni enfasizzat li l-ilment ippreżentat mill-ilmentatur “huwa u se jibqa’ magħluq”.

19. Madankollu, il-Kummissjoni ddikjarat li, fit-twettiq tad-dmir tagħha ta’ viġilanza, hija “tibqa’ lesta li tiftaħ każ ta’ ksur ibbażat fuq evidenza li s-sistemi tal-Istat Membru mhumiex qed jiffunzjonaw f’konformità mad-dritt tal-UE. Tabilħaqq, il-Kummissjoni tiftaħ proċedura ta’ ksur f’każ li jkollha evidenza li turi li Stat Membru ma kkonformax mal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-UE f’sitwazzjoni speċifika. Tali evidenza tista' tinġieb għall-attenzjoni tal-Kummissjoni permezz ta' lmenti, jew il-Kummissjoni ssir konxja ta' dan bil-mezzi tagħha stess". Il-Kummissjoni żiedet li hija diġà għamlitha ċara fil-korrispondenza tagħha mal-Ombudsman li, jekk isir ċar li jkun meħtieġ segwitu ulterjuri tal-miżuri meħuda mill-Istat Grieg, hija ma toqgħodx lura milli tipproċedi kif xieraq. F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni ddikjarat li hija “lesta li tinvestiga aktar il-konformità mill-awtoritajiet Griegi mas-sentenza tal-Qorti tal-UE billi tiftaħ proċedura ta’ investigazzjoni fuq inizjattiva proprja”.

20. Fir-rigward tal-punt (ii), il-Kummissjoni ddikjarat li l-liġi Griega rilevanti (l-Artikolu 5(1) tal-Liġi 3886/2010) tipprevedi l-ħlas ta’ tariffa obbligatorja bħala prekundizzjoni għall-preżentazzjoni ta’ rikors ammissibbli għal inġunzjoni quddiem il-qrati Griegi fir-rigward ta’ ksur possibbli tal-liġi dwar l-akkwist pubbliku mill-awtorità kontraenti. Fil-fehma tal-Kummissjoni, din it-tariffa tqieset li hija konformi mal-Kostituzzjoni Griega mill-qrati Griegi u mal-liġi tal-UE mill-Kummissjoni. Fil-kuntest tal-investigazzjonijiet, il-Kummissjoni qieset li d-dritt tal-UE ma jipprevjenix lil-leġiżlazzjoni nazzjonali milli timponi tariffa obbligatorja u, fil-fatt, tali tariffi jistgħu jinstabu f’ħafna Stati Membri. B’mod partikolari, il-Kummissjoni kienet tal-fehma li t-tariffa stipulata fid-dritt Grieg (jiġifieri, 1 % tal-valur tal-kuntratt, sa limitu ta’ EUR 50 000) kienet kompatibbli mal-prinċipju ta’ proporzjonalità, peress li l-ammont tagħha u l-proċedura għall-ħlas ma jagħmlux l-eżerċizzju tad-drittijiet mogħtija lill-operaturi ekonomiċi skont id-dritt tal-Unjoni impossibbli jew eċċessivament diffiċli. Il-Kummissjoni qieset it-tariffa bħala raġonevoli, fid-dawl tal-fatt li l-għan tagħha huwa li tevita proċeduri ta’ inġunzjoni abbużivi li x’aktarx jitfgħu piż żejjed fuq il-qrati u jirriżultaw fis-sospensjoni, mingħajr raġunijiet legali sodi, tal-proċeduri ta’ akkwist. Barra minn hekk, il-Kummissjoni argumentat li, skont il-liġi Griega (ara l-Artikolu 5(5) tal-Liġi 3886/2010), jidher li l-ammont totali tat-tariffi jrid jiġi rimborżat lir-rikorrent jekk ir-rikors jintlaqa’ kompletament jew parzjalment mill-qrati. Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni indikat li minħabba li l-iskadenzi għas-smigħ u l-għoti tad-deċiżjonijiet tal-qrati fi proċedura ta' inġunzjoni huma qosra skont il-liġi Griega, fil-każ ta' applikazzjoni b'suċċess, it-tariffa tiġi rimborżata lir-rikorrent f'perjodu qasir ta' żmien. Fid-dawl ta’ dawn l-argumenti, il-Kummissjoni waslet għall-konklużjoni li t-tariffa inkwistjoni ma tiksirx ir-regoli tal-UE dwar l-akkwist pubbliku u li, għalhekk, f’dan l-istadju, il-Kummissjoni ma għandhiex l-intenzjoni li tiftaħ proċedura ta’ investigazzjoni dwar din il-kwistjoni, sakemm l-ilmentatur ma jipprovdihiex b’evidenza sostanzjali li turi ksur tad-dritt tal-UE.

21. Fl-osservazzjonijiet tiegħu dwar it-tweġiba tal-Kummissjoni, l-ilmentatur insista fuq ir-rwol tal-kumpanija multinazzjonali msemmija hawn fuq fl-abbozzar ta’ kwalunkwe sejħa għall-offerti għall-provvista ta’ suturi kirurġiċi fil-Greċja. Fil-fehma tal-ilmentatur, dik il-kumpanija multinazzjonali kienet il-kawża kemm tal-każijiet li wasslu għas-sentenzi tal-QĠUE minħabba l-involviment tagħha f’deċiżjonijiet ta’ kumitati tal-isptarijiet kif ukoll tal-ispeċifikazzjonijiet tal-offerti. Madankollu, l-ilmentatur enfasizza l-fatt li, fl-Istati Uniti, għall-kuntrarju tal-UE, il-kumpanija multinazzjonali inkwistjoni ġiet ikkundannata tħallas multa kbira għall-prattiki tagħha.

22. Imbagħad, l-ilmentatur esprima n-nuqqas ta’ sodisfazzjon tiegħu bir-rispons tal-Kummissjoni li jiffoka fuq l-adegwatezza tal-qafas leġiżlattiv fis-seħħ u jeżalta l-effett pożittiv tal-Liġi Griega 3897/2010. Madankollu, l-ilmentatur argumenta li ħadd qatt ma lmenta li kien hemm xi nuqqas ta’ liġijiet, direttivi u deċiżjonijiet tal-qorti. Għal kwalunkwe uffiċjal pubbliku, id-Direttiva dwar l-Apparati Mediċi hija aktar minn adegwata biex tiżgura ċ-ċirkolazzjoni libera tal-apparati mediċi li jkollhom il-marka CE bejn l-Istati Membri tal-UE. Barra minn hekk, il-QĠUE għalqet kwalunkwe lakuna potenzjali billi ddeċidiet fil-kawża Il-Kummissjoni vs Il-Greċja li, fejn jiġi ddikjarat li prodott li jkollu l-marka CE jhedded is-saħħa pubblika, il-proċedura deskritta fid-Direttiva trid tiġi segwita qabel ma dak il-prodott jiġi miċħud. Għalhekk, l-ilmentatur argumenta li ma hemm l-ebda ħtieġa għal xi leġiżlazzjoni jew regola addizzjonali.

23. Madankollu, fil-fehma tal-ilmentatur, il-kwistjoni dwar min jinforza l-liġi tibqa'. F’dan ir-rigward, l-ilmentatur argumenta li l-Kummissjoni rreferiet għall-miżuri meħuda mill-awtoritajiet Griegi u l-informazzjoni pprovduta minnhom mingħajr ma żvelat xejn speċifiku. Barra minn hekk, l-ilmentatur argumenta li l-Artikolu 21 tal-Liġi 3897/2010 li għalih il-Kummissjoni tagħti importanza kbira ilu fis-seħħ għal kważi ħames snin u li, matul dak il-perjodu, inkiser mijiet ta’ drabi mill-isptarijiet u t-tobba Griegi (dwar din il-kwistjoni, l-ilmentatur argumenta li, jekk l-isptarijiet kellhom jikkooperaw miegħu, dan jista’ juri li d-Direttiva nkisret mill-isptarijiet eluf ta’ drabi). Madankollu, l-ilmentatur argumenta li l-Artikolu 21 tal-Liġi 3897/2010 qatt ma ġie infurzat. Dan għaliex il-liġi ġiet adottata biss biex twaqqaf l-investigazzjoni tal-Kummissjoni wara l-ilment ta' ksur. Fil-fehma tal-ilmentatur, ir-rekwiżit li żewġ Ministri tal-gvern iridu jaqblu qabel ma tiġi imposta multa jagħmel din il-miżura fittizja. Fid-dawl ta' dan, l-ilmentatur ikkontesta l-pożizzjoni tal-Kummissjoni li tali liġi tikkostitwixxi miżura adegwata.

24. L-ilmentatur ikkontesta l-pożizzjoni tal-Kummissjoni li ma hemm l-ebda evidenza li tappoġġa l-konklużjoni li s-sistema nazzjonali ta’ rimedju u l-amministrazzjoni Griega ma jistgħux jiżguraw kemm infurzar adegwat tar-regoli applikabbli fil-Greċja kif ukoll konformità mas-sentenza tal-QĠUE. L-ilmentatur indika li, fl-ittra tiegħu tal-5 ta’ Lulju 2013 u fl-addendum tagħha, kien wera li, mill-promulgazzjoni tal-Artikolu 21 tal-Liġi 3897/2010, 84 % tas-sejħiet kollha għall-offerti għal suturi kien fihom speċifikazzjonijiet illegali li jiksru d-Direttiva dwar l-Apparati Mediċi u s-sentenza tal-QĠUE fil-kawża Il-Kummissjoni vs Il-Greċja. Abbażi ta’ stħarriġ li wettaq, l-ilmentatur jinsisti li, għall-2014, il-perċentwal ta’ sejħiet għall-offerti li fihom speċifikazzjonijiet illegali żdied għal 87,8 %. Fosthom, hemm żewġ sejħiet għall-offerti b’valur ta’ aktar minn EUR 8 miljun f’suturi. Hija indikat li l-lista tal-isptarijiet u tas-sejħiet għal offerti setgħet titqiegħed għad-dispożizzjoni tal-Kummissjoni. L-ilmentatur staqsa jekk il-Kummissjoni hijiex qed tistenna sakemm dan il-perċentwal jilħaq il-100 % biex taġixxi, jew jekk temmenx li d-dritt tal-UE huwa rispettat mill-awtoritajiet Griegi, meta kważi 88 % tas-sejħiet għall-offerti tal-isptarijiet jiksru d-Direttiva u s-sentenza tal-QĠUE.

25. F’dan l-isfond, l-ilmentatur argumenta li pprovda evidenza tanġibbli ta’ nuqqas totali ta’ kunsiderazzjoni tad-Direttiva u tas-sentenza tal-QĠUE. B'kuntrast ma' dan, il-Kummissjoni tibbaża l-konklużjoni tagħha fuq l-Artikolu 21 tal-Liġi 3897/2010 li qatt ma kien - u qatt mhu se jiġi infurzat -. Minkejja l-fatt li l-qrati Griegi japplikaw il-liġi, 88 % tas-sejħiet għall-offerti għal suturi huma illegali. L-ilmentatur insista li l-Kummissjoni ma għandhiex tkun sodisfatta bil-viġilanza u d-diliġenza tagħha. Fl-aħħar nett, l-ilmentatur staqsa x’livell ta’ evidenza teħtieġ il-Kummissjoni sabiex tkun konvinta li l-isptarijiet Griegi ma jikkonformawx mad-Direttiva u mas-sentenza tal-QĠUE. L-ilmentatur argumenta li l-Kummissjoni għandha tispeċifika dak li teħtieġ sabiex tkun konvinta li jseħħ ksur; għandha tispeċifika kemm-il sejħa għall-offerti jew deċiżjoni illegali teħtieġ u għandha tispjega liema evidenza speċifika tqis adegwata.

26. Fir-rigward tat-tariffa tal-inġunzjoni, l-ilmentatur spjega li t-tariffa meħtieġa skont il-Liġi 3886/2010 biex tiġi ppreżentata inġunzjoni hija rimborżabbli, fil-każ li s-sentenza tal-qorti tkun favorevoli għall-kumpanija li tkun qed titlob l-inġunzjoni. Madankollu, l-ilmentatur argumenta li t-tariffa li jilmenta dwarha hija prevista fl-Artikolu 15(6) tad-Digriet Presidenzjali 118/2007. L-ilmentatur spjega li, sabiex jippreżenta inġunzjoni tal-qorti ammissibbli, l-offerent affettwat l-ewwel irid iħallas tariffa mhux rimborżabbli ta’ EUR 1 000 biex jippreżenta appell amministrattiv kontra l-isptar (l-awtorità kontraenti). Sakemm dik it-tariffa ma titħallasx, l-inġunzjoni tiġi miċħuda mill-qrati; l-ilmentatur ġibed l-attenzjoni għall-fatt li dan seħħ diversi drabi.

27. Biex isostni l-allegazzjonijiet tiegħu, l-ilmentatur ġabar fil-qosor il-pożizzjoni tiegħu meta għamel sejħa għall-offerti għall-provvista ta’ suturi kif ġej: (a) l-isptarijiet jirrifjutaw suturi bil-marka CE, (b) l-ilmentatur irid jippreżenta appell amministrattiv wara li jħallas it-tariffa mhux rimborżabbli ta’ EUR 1 000, (c) l-ilmentatur imbagħad irid jippreżenta inġunzjoni, li t-tariffa għaliha tista’ tiġi rimborżata jekk tirnexxi. L-ilmentatur semma tliet sejħiet għall-offerti li jinvolvu sptar wieħed (l-Isptar Ġenerali ta’ Etoloakarnania) li għalih wieġeb fl-2014 u li fih is-suturi tiegħu bil-marka CE ġew miċħuda. Hija kellha tħallas EUR 3 000 bħala onorarji għall-appell amministrattiv, EUR 2 000 bħala onorarji għall-mandati ta' inibizzjoni u EUR 6 000 bħala onorarji tal-avukati. It-tliet kawżi kollha huma pendenti quddiem il-Qorti Amministrattiva tal-Appell ta’ Patras u, sadanittant, l-isptar ikompli jixtri mingħand il-fornitur preferut tiegħu (l-istess multinazzjonali) bi tlieta sa ħamsa u tletin darba l-prezz tas-suq. Meta l-qrati Griegi jagħtu s-sentenza tagħhom, l-isptar sempliċiment jikkanċella l-proċess tal-offerti, iżomm it-EUR 3 000 f’tariffi, u joħroġ sejħa ġdida għall-offerti. Xejn mhu se jiġri lill-isptar u lil dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet fi ħdanu. L-ilmentatur sostna li, minħabba t-tariffa mhux rimborżabbli, ir-riżultat aħħari huwa li ma jagħmel l-ebda sens ekonomiku għal fornitur żgħir li jikkontesta d-deċiżjonijiet illegali tal-isptar li jiċħdu l-offerti tiegħu. Fil-fehma tal-ilmentatur, it-tariffa inkwistjoni qiegħda hemm biex taqdi l-interessi tal-multinazzjonali.

28. L-ilmentatur argumenta li, ħlief li huwa l-każ li l-Kummissjoni ma ssib xejn ħażin "b'dan il-mess kollu", għandu jinsisti li l-gvern Grieg 1) jagħmel it-tariffa inkwistjoni rimborżabbli fil-każ ta' sentenza favorevoli tal-qorti u 2) jipprevedi penali awtomatiċi kontra dawk involuti fi ksur tal-liġi tal-UE. Din l-aħħar dispożizzjoni tkun tinvolvi t-tneħħija tar-rekwiżit ta’ Digriet Ministerjali konġunt għall-impożizzjoni ta’ penali skont l-Artikolu 21 tal-Liġi 3897/2010. Barra minn hekk, il-gvern Grieg għandu jipprovdi għal kumpens li għandu jitħallas lill-kumpanija li l-prodotti tagħha jkunu ġew irrifjutati illegalment. L-ilmentatur ikkonkluda s-sottomissjonijiet tiegħu billi esprima r-rieda tiegħu li jipprovdi kwalunkwe data addizzjonali li l-Kummissjoni tista’ tqis meħtieġa biex tipprova d-dikjarazzjonijiet magħmula fl-osservazzjonijiet tiegħu jew fi kwalunkwe waħda mis-sottomissjonijiet preċedenti tiegħu f’dan l-ilment.

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman wara l-proposta għal soluzzjoni amikevoli

29. L-ewwel kwistjoni li għandha tiġi eżaminata hija jekk, fil-fatt, l-offerenti mhux sodisfatti għandhomx aċċess għal rimedju effettiv permezz ta’ azzjoni ġudizzjarja. Dan jinvolvi li wieħed iħares lejn il-kwistjoni tat-tariffa tal-inġunzjoni. Wara eżami bir-reqqa tal-leġiżlazzjoni rilevanti u l-argumenti tal-partijiet, huwa ċar li l-qafas fattwali u legali li jirregola l-offerti pubbliċi għall-apparati mediċi fil-Greċja huwa kif ġej: offerent li l-offerta tiegħu ta' suturi bil-marka CE tiġi miċħuda għandu, bħala l-ewwel pass, jippreżenta appell amministrattiv kontra d-deċiżjoni tal-isptar li tiċħad l-offerta u jħallas tariffa mhux rimborsabbli (il-"miżata amministrattiva tal-appell") ta' 0,1 % tal-valur tal-offerta b'minimu ta' EUR 1 000 u massimu ta' EUR 5 000 (l-Artikolu 15(6) tad-Digriet Presidenzjali 118/2007). Fi żmien 10 ijiem miċ-ċaħda tal-appell amministrattiv jew mill-iskadenza ta’ 15-il jum biex tittieħed deċiżjoni dwar dak l-appell, offerent jista’ jippreżenta inġunzjoni f’qorti kompetenti. It-tariffa (it-"tariffa ta' inġunzjoni") għall-preżentata ta' inġunzjoni ammissibbli hija ta' 1 % tal-valur tal-offerta, b'limitu ta' EUR 50 000 u hija rimborżabbli jekk tingħata l-inġunzjoni. Skont il-Kummissjoni, it-tariffa ta’ inġunzjoni hija proporzjonata.

30. Dwar il-kwistjoni tat-tariffa ta' inġunzjoni, l-Ombudsman tirringrazzja lill-Kummissjoni talli wieġbet b'mod pożittiv għas-suġġeriment tagħha fil-proposta għal soluzzjoni bonarja li tindirizza l-argumenti tal-ilmentatur dwar it-tariffa ta' inġunzjoni għalkemm dan l-aspett tal-każ ma nġiebx għall-attenzjoni tagħha qabel ma dan l-ilment ġie ppreżentat lill-Ombudsman. Fir-rigward tas-sustanza ta’ dik ir-risposta, l-Ombudsman iqis li l-Kummissjoni ressqet argumenti validi insostenn tal-fehma li t-tariffa ta’ inġunzjoni hija konformi mal-prinċipju ta’ proporzjonalità u ma tagħmilx l-eżerċizzju tad-drittijiet skont id-dritt tal-Unjoni u, b’mod aktar speċifiku, it-tfittxija ta’ rimedju effettiv fil-qrati Griegi għall-offerenti affettwati, eċċessivament diffiċli.

31. Fl-osservazzjonijiet tiegħu, l-ilmentatur argumenta li l-ilment ewlieni tiegħu jikkonċerna t-tariffa tal-appell amministrattiv. L-Ombudsman tinnota li l-Kummissjoni ma indirizzatx din il-kwistjoni fit-tweġiba tagħha. Madankollu, dan huwa komprensibbli peress li, meta l-ilmentatur qajjem il-kwistjoni fil-korrispondenza tiegħu mal-Kummissjoni, huwa dejjem irrefera għaliha bħala t-tariffa għall-preżentazzjoni ta’ inġunzjoni. Fir-rigward tat-tariffa amministrattiva tal-appell, huwa ċar li l-ammont ta’ din it-tariffa huwa ħafna iżgħar mill-ammont tat-tariffa tal-inġunzjoni (0,1 % tal-valur tal-offerta, b’limitu ta’ EUR 5 000). Madankollu, l-ilmentatur osserva b’mod korrett li, fuq il-bażi tal-leġiżlazzjoni Griega inkwistjoni, it-tariffa tal-appell amministrattiv ma tiġix rimborżata, irrispettivament minn jekk l-appell jirnexxix jew le. L-Ombudsman tinnota wkoll li l-ilmentatur indika li l-għadd ta’ każijiet li fihom l-isptarijiet Griegi jiksru l-liġi tal-UE huwa għoli ħafna. Huwa għalhekk meħtieġ li jiġi kkunsidrat l-impatt tat-tariffa tal-appell amministrattiv f’dak il-kuntest, u mhux biss l-ammont limitat tagħha f’każijiet individwali. F’dawn iċ-ċirkostanzi, l-argument tal-ilmentatur li t-tariffa amministrattiva tqajjem dubju dwar id-disponibbiltà ta’ rimedju effettiv għall-offerenti affettwati fl-offerti tal-isptarijiet Griegi jidher raġonevoli mal-ewwel daqqa t’għajn. Il-Kummissjoni għadha ma indirizzatx din il-kwistjoni. L-Ombudsman għalhekk iqis li huwa meħtieġ li l-Kummissjoni tintalab tagħmel dan fl-opinjoni dettaljata tagħha dwar l-abbozz ta' rakkomandazzjoni tal-Ombudsman hawn taħt.

32. L-aspett prinċipali tal-allegazzjoni tal-ilmentatur huwa li, mingħajr ma jġarrab l-ebda spiża, sptar Grieg jista’ jirrifjuta, kemm-il darba, offerti għal suturi li jkollhom il-marka CE bi ksur tad-Direttiva dwar l-Apparati Mediċi u s-sentenza tal-QĠUE fil-kawża Il-Kummissjoni vs Il-Greċja. Fil-fatt, u skont l-ilmentatur, meta appell ġudizzjarju jirnexxi, sptar Grieg xorta jkun jista’ jikkanċella l-proċess tal-offerti u jkompli jittratta mal-fornitur iffavorit tiegħu. Dan iwassal għall-eżami ta’ jekk huwiex minnu li, minkejja l-promulgazzjoni tal-Artikolu 21 tal-Liġi 3897/2010, l-isptarijiet Griegi ma abbandunawx il-prattika konsistenti tagħhom, ikkastigata mill-QĠUE fil-kawża Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, li jirrifjutaw apparati mediċi bil-marka CE. Fi kliem ieħor, il-kwistjoni hija jekk il-Kummissjoni ttrattatx l-ilment ta’ ksur tal-ilmentatur għal dan il-għan bl-istandard meħtieġ ta’ diliġenza. Kif enfasizzat mill-Ombudsman fil-proposta tagħha għal soluzzjoni amikevoli (il-paragrafu 38), eżami diliġenti ta’ lment kien jirrikjedi li l-Kummissjoni tanalizza bir-reqqa l-argumenti u l-evidenza ppreżentati lilha. Fl-ilment ta’ ksur u s-sottomissjonijiet sussegwenti lill-Kummissjoni, l-ilmentatur sostna li l-perċentwal ta’ deċiżjonijiet li jirrifjutaw offerti għal suturi bil-marka CE huwa għoli ħafna u li d-dispożizzjoni apparentement drakonjana fl-Artikolu 21 tal-Liġi 3897/2010 [10], li ġiet ippromulgata sabiex tiskoraġġixxi lill-isptarijiet Griegi milli jiksru l-liġi, qatt ma ġiet applikata fil-prattika.

33. L-Ombudsman tikkonferma l-fehma tagħha fil-proposta tagħha għal soluzzjoni amikevoli (paragrafu 44) li l-argumenti tal-ilmentatur jidhru motivati sew u sostanzjati mal-ewwel daqqa t'għajn. Sabiex tissodisfa r-rekwiżit ta’ diliġenza fit-trattament tal-ilment ta’ ksur inkwistjoni, il-Kummissjoni kellha tindirizza kif xieraq l-argumenti dettaljati u speċifiċi tal-ilmentatur b’appoġġ għall-ilment tiegħu li l-Greċja għadha ma ħaditx il-miżuri kollha meħtieġa biex tikkonforma mas-sentenza tal-QĠUE fil-kawża Il-Kummissjoni vs Il-Greċja (b’mod partikolari, li (a) 84 % tas-sejħiet għall-offerti għal suturi huma illegali u li (b) l-Artikolu 21 tal-Liġi 3897/2010 qatt ma ġie applikat). Jekk qieset li ma kellhiex biżżejjed evidenza għad-dispożizzjoni tagħha, setgħet aġixxiet fuq l-offerta tal-ilmentatur u talbet kjarifiki u informazzjoni addizzjonali. Madankollu, il-Kummissjoni bl-ebda mod ma indirizzat il-kwistjonijiet ta’ hawn fuq, fuq is-suppożizzjoni li s-sempliċi promulgazzjoni tal-Artikolu 21 tal-Liġi 3897/2010 tkun biżżejjed biex tiskoraġġixxi lill-isptarijiet milli jiksru d-dritt tal-UE li jirregola l-akkwist pubbliku ta’ apparati mediċi. Madankollu, dan mhuwiex konvinċenti, għall-inqas sakemm il-Kummissjoni ma tkunx indirizzat is-sottomissjonijiet dettaljati tal-ilmentatur b'appoġġ għall-affermazzjoni tagħha li d-dispożizzjoni rilevanti mhijiex applikata fil-prattika.

34. Fid-dawl ta' dan ta' hawn fuq, l-Ombudsman issib amministrazzjoni ħażina min-naħa tal-Kummissjoni li tirriżulta min-nuqqas tagħha li teżamina bid-diliġenza meħtieġa l-allegazzjoni tal-ilmentatur li l-Greċja għadha ma ħaditx il-miżuri kollha meħtieġa biex tikkonforma mas-sentenza tal-QĠUE fil-kawża Il-Kummissjoni vs Il-Greċja. L-Ombudsman iqis li, għal dan il-każ ta' amministrazzjoni ħażina li għandha tiġi rimedjata, il-Kummissjoni għandha twettaq eżami xieraq tal-informazzjoni pprovduta mill-ilmentatur b'appoġġ għal dik l-allegazzjoni. Jekk tqis li ma għandhiex biżżejjed evidenza għad-dispożizzjoni tagħha, jenħtieġ li taġixxi fuq l-offerta tal-ilmentatur li jipprovdi kjarifiki u informazzjoni addizzjonali. Jekk, abbażi ta' eżami diliġenti tal-informazzjoni disponibbli, tasal għall-konklużjoni li l-ksur tad-Direttiva dwar l-Apparati Mediċi u s-sentenza tal-QĠUE fil-kawża Il-Kummissjoni vs Il-Greċja jibqa', hija għandha teżamina jekk ikunx xieraq li jerġgħu jinfetħu l-proċedimenti ta' sanzjonijiet kontra l-Greċja. Għalhekk, hija tagħmel abbozz ta’ rakkomandazzjoni korrispondenti hawn taħt, f’konformità mal-Artikolu 3(6) tal-Istatut tal-Ombudsman Ewropew.

L-abbozz ta' rakkomandazzjoni

Abbażi tal-inkjesta dwar dan l-ilment, l-Ombudsman jagħmel l-abbozz ta' rakkomandazzjoni li ġej lill-Kummissjoni:

Jenħtieġ li l-Kummissjoni twettaq eżami xieraq tal-informazzjoni pprovduta mill-ilmentatur b’appoġġ għall-allegazzjoni tiegħu li l-Greċja għadha ma ħaditx il-miżuri kollha meħtieġa biex tikkonforma mas-sentenza tal-QĠUE fil-kawża Il-Kummissjoni vs Il-Greċja. Jekk tqis li ma għandhiex biżżejjed evidenza għad-dispożizzjoni tagħha, jenħtieġ li taġixxi fuq l-offerta tal-ilmentatur li jipprovdi kjarifiki u informazzjoni addizzjonali. Jekk, abbażi ta' eżami diliġenti tal-informazzjoni disponibbli, hija tqis li l-ksur tad-Direttiva dwar l-Apparati Mediċi u s-sentenza tal-QĠUE jibqa', hija għandha teżamina jekk ikunx xieraq li jerġgħu jinfetħu l-proċedimenti ta' sanzjonijiet kontra l-Greċja.

Il-Kummissjoni u l-ilmentatur se jiġu infurmati b’dan l-abbozz ta’ rakkomandazzjoni. F'konformità mal-Artikolu 3(6) tal-Istatut tal-Ombudsman Ewropew, il-Kummissjoni għandha tibgħat opinjoni dettaljata sat-30 ta' Ġunju 2015. L-opinjoni dettaljata tista’ tikkonsisti fl-aċċettazzjoni tal-abbozz ta’ rakkomandazzjoni u deskrizzjoni ta’ kif ġie implimentat.

Strasburgu, 26/03/2015

 

Emily O'Reilly

L-Ombudsman Ewropew

 

[1] Deċiżjoni tal-Parlament Ewropew tad-9 ta’ Marzu 1994 dwar ir-regolamenti u l-kundizzjonijiet ġenerali li jirregolaw it-twettiq tal-obbligi tal-Ombudsman (94/262/KEFA, KE, Euratom), ĠU 1994 L 113, p. 15.

[2] Kawża C-489/06 il-Kummissjoni v ir-Repubblika Ellenika [2009] Ġabra I-1797. Ara wkoll, il-Kawża C-6/05 Medipac-Kazantzidis AE vs Venizelio-Pananio (PE.S.Y. KRITIS) [2007] Ġabra I-4557.

[3] Il-marka CE hija marka li l-apparati mediċi għandhom, bħala regola ġenerali, ikollhom sabiex jindikaw il-konformità tagħhom mad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar l-Apparati Mediċi, sabiex ikunu jistgħu jiċċaqilqu liberament fl-Unjoni u jitqiegħdu fis-servizz f'konformità mal-għan maħsub tagħhom.

[4] Direttiva tal-Kunsill 93/36/KEE, tal-14 ta’ Ġunju 1993, li tikkoordina l-proċeduri għall-għoti ta’ kuntratti pubbliċi għal provvisti, ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 2, p. 132, li ġiet issostitwita bid-Direttiva 2004/18/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-31 ta’ Marzu 2004, fuq kordinazzjoni ta’ proċeduri għall-għoti ta’ kuntratti għal xogħlijiet pubbliċi, kuntratti għal provvisti pubbliċi u kuntratti għal servizzi pubbliċi [kuntratti pubbliċi għal xogħlijiet, għal provvisti u għal servizzi], ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 7, p. 132.

[5] Direttiva tal-Kunsill 93/42/KEE, tal-14 ta’ Ġunju 1993, dwar mezzi mediċi (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 21, p. 339), kif emendata.

[6] Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet fis-sentenza Medipac-Kazantzidis, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 2, li “l-prinċipju ta’ trattament ugwali u l-obbligu ta’ trasparenza jipprekludu awtorità kontraenti, li ħarġet sejħa għal offerti għall-provvista ta’ mezzi mediċi u speċifikat li dawk il-mezzi għandhom jikkonformaw mal-Farmakopea Ewropea u jkollhom il-marka CE, milli tirrifjuta, direttament u mingħajr ma ssegwi l-proċedura ta’ salvagwardja prevista fl-Artikoli 8 u 18 tad-Direttiva 93/42, għal raġunijiet ta’ protezzjoni tas-saħħa pubblika, il-materjali proposti, jekk jikkonformaw mar-rekwiżit tekniku ddikjarat. Jekk l-awtorità kontraenti tqis li dawk il-materjali jistgħu jipperikolaw is-saħħa pubblika, hija meħtieġa tinforma lill-awtorità nazzjonali kompetenti bil-ħsieb li tagħti bidu għal dik il-proċedura ta’ salvagwardja, il-paragrafu 55.

[7] L-Artikolu 21 tal-Liġi 3897/2010 jimponi penali stretti fuq l-isptarijiet, il-membri tal-korpi ta’ ġestjoni tal-isptarijiet u l-membri tal-kumitati ta’ evalwazzjoni li jirrifjutaw offerti ta’ prodotti bil-marka CE.

[8] Għal aktar informazzjoni u dettall dwar l-isfond tal-ilment, l-argumenti tal-partijiet u l-valutazzjoni preliminari tal-Ombudsman li twassal għal proposta għal soluzzjoni amikevoli, jekk jogħġbok irreferi għat-test sħiħ tal-proposta għal soluzzjoni amikevoli tal-Ombudsman disponibbli fuq: http://www.ombudsman.europa.eu/cases/correspondence.faces/en/59352/html.bookmark

[9] Il-Kawża C-489/06 Il-Kummissjoni vs Ir-Repubblika Ellenika, imsemmija hawn fuq fin-nota 2 f'qiegħ il-paġna, il-paragrafi 53-55.

[10] Ta' min itenni li, skont l-Artikolu 21 tal-Liġi 3897/2010, għandhom jiġu imposti penali stretti fuq l-isptarijiet, il-membri tal-korpi maniġerjali tal-isptarijiet u l-membri tal-kumitati ta' evalwazzjoni li jirrifjutaw offerti ta' prodotti bil-marka CE.