Magħmul skont l-Artikolu 4(1) tal-Istatut tal-Ombudsman Ewropew ^[1]

Il-fatti li wasslu għall-ilment

1. Il-“Fond Fiduċjarju ta’ Emerġenza tal-UE għall-istabbiltà u li jindirizza l-kawżi fundamentali tal-migrazzjoni irregolari u l-persuni spostati fl-Afrika” (EUTFA) inħoloq fl-2015 [2]. Il-programmi taħt l-EUTFA huma implimentati f’sitta u għoxrin pajjiż sieħeb fi tliet reġjuni tal-Afrika. Fl-2022, l-EUTFA kien immobilizza kważi EUR 456 miljun fi proġetti fil-Libja [3].

2. Dawn il-proġetti jinkludu r-ritorn volontarju ta' migranti lejn il-pajjiżi ta' oriġini tagħhom b'appoġġ għar-riintegrazzjoni u l-evakwazzjoni ta' refuġjati u persuni li jfittxu asil barra mil-Libja, assistenza ta' emerġenza diretta lir-refuġjati u lill-migranti vulnerabbli, attivitajiet ta' stabbilizzazzjoni tal-komunità (bħall-aċċess għall-edukazzjoni għat-tfal), u appoġġ għall-COVID-19.[4] Jinkludi wkoll proġetti relatati mal-ġestjoni tal-fruntieri.[5]  

3. Il-Kummissjoni ppubblikat li “minħabba l-isfidi partikolari tal-kuntest Libjan, l-UE tuża monitoraġġ minn partijiet terzi biex tivverifika r-riżultati u r-rispett tal-prinċipju “la tagħmilx ħsara” fl-operazzjonijiet tal-EUTF fil-Libja”.[6] Il-prinċipju “la tagħmilx ħsara”[7] “jinvolvi li ma ssirx aktar ħsara lill-popolazzjonijiet affettwati u lill-ambjent”[8].

4. F’April 2022, rappreżentant tal-Kummissjoni Ewropea ddikjara [9] f’laqgħa tal-Kumitat għal-Libertajiet Ċivili, il-Ġustizzja u l-Intern (il-Kumitat LIBE) tal-Parlament Ewropew li l-Kummissjoni stabbiliet “monitoraġġ minn parti terza” tal-operazzjonijiet fil-Libja taħt l-EUTFA “b’attenzjoni partikolari biex jiġi żgurat ir-rispett tal-politika “La Tagħmilx Ħsara”. Ir-rappreżentant żied li “s’issa, il-kuntrattur ma rrapporta l-ebda ksur tal-prinċipju Do No Harm relatat direttament mal-kostijiet kollha mill-programmi ta’ fondi fiduċjarji [tal-Kummissjoni]”.

5. F’Mejju 2022, l-ilmentatur, ġurnalist, talab aċċess pubbliku għad-dokumenti miżmuma mill-Kummissjoni, skont il-leġiżlazzjoni tal-UE dwar l-aċċess għad-dokumenti,[10] sabiex jivverifika dik id-dikjarazzjoni. It-talba kopriet emails li jiżvelaw l-identità tal-kuntrattur terz, l-ambitu tar-rapportar, l-ispejjeż finanzjarji kollha assoċjati mal-kuntratt, kif ukoll “ir-rapport” li l-Kummissjoni rreferiet għalih matul il-laqgħa tal-Kumitat LIBE.

6. F’Lulju 2022, il-Kummissjoni rrifjutat l-aċċess għal sitt dokumenti li identifikat bħala li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tat-talba, filwaqt li invokat il-protezzjoni tal-interess pubbliku fir-rigward tar-relazzjonijiet internazzjonali [11] u proċess ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet li għaddej [12].

7. Peress li ma kienx sodisfatt bir-rifjut tal-Kummissjoni li tagħti aċċess għad-dokumenti, l-ilmentatur talab lill-Kummissjoni tirrieżamina d-deċiżjoni tagħha (billi tagħmel “applikazzjoni konfermatorja”), f’Awwissu 2022.

8. F’Ottubru 2023, wara l-involviment tal-Ombudsman [13], il-Kummissjoni ħarġet id-deċiżjoni finali tagħha (“deċiżjoni konfermatorja”) dwar it-talba. Hija elenkat 14-il dokument bħala li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tat-talba, inklużi:

• Il-kuntratt mal-organizzazzjoni fdata bil-monitoraġġ, l-addenda tiegħu u l-annessi tiegħu, inklużi t-termini ta’ referenza u l-applikazzjoni għal għotja; 
• Żewġ “manwali” rigward id-drittijiet tal-bniedem u l-monitoraġġ “La Tagħmilx Ħsara”;
• Tliet “rapporti”: wieħed intitolat “Monitoraġġ tar-Riżorsi Umani fil-Fażi tal-Bidu”, u tnejn intitolat “Rapport interim dwar il-Monitoraġġ tar-Riżorsi Umani”.

9. Il-Kummissjoni tat aċċess parzjali għal ċerti dokumenti, bħall-kuntratt li jistabbilixxi l-monitoraġġ u l-addenda tiegħu. Meta rrifjutat aċċess ulterjuri, il-Kummissjoni invokat il-protezzjoni tal-interess pubbliku fir-rigward tas-sigurtà pubblika [14] u r-relazzjonijiet internazzjonali [15], kif ukoll il-protezzjoni tad-data personali [16] u l-interessi kummerċjali tal-kuntrattur [17].

10. Peress li ma kienx sodisfatt bl-aċċess li rċieva, l-ilmentatur reġa’ mar għand l-Ombudsman.

L-inkjesta

11. L-Ombudsman fetħet inkjesta dwar ir-rifjut tal-Kummissjoni li tagħti aċċess usa’ għad-dokumenti identifikati. Peress li l-ilmentatur ma oġġezzjonax għar-redazzjoni tad-data personali fid-dokumenti, l-inkjesta tal-Ombudsman ma koprietx dawk ir-redazzjonijiet.

12. Matul l-inkjesta, it-tim ta' inkjesta tal-Ombudsman spezzjona d-dokumenti kollha identifikati mill-Kummissjoni bħala li jaqgħu fl-ambitu tat-talba. Din l-ispezzjoni ssuġġeriet l-eżistenza ta’ dokumenti addizzjonali li potenzjalment jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tat-talba, li ma kinux ġew identifikati mill-Kummissjoni. Għalhekk twettqet spezzjoni oħra fuq kampjun ta’ dawn id-dokumenti. It-tim ta’ inkjesta rreveda wkoll id-dokumentazzjoni relatata mal-konsultazzjoni tal-kuntrattur dwar it-talba għal aċċess pubbliku.

13. L-Ombudsman tat lill-Kummissjoni l-opportunità li tissottometti kummenti addizzjonali dwar l-ilment, iżda rċeviet xi kjarifiki dwar l-ambitu tat-talba biss [18].

Argumenti ppreżentati

14. L-argumenti tal-Kummissjoni li tirrifjuta aċċess usa’ abbażi tal-protezzjoni tal-interess pubbliku fir-rigward tas-sigurtà pubblika jistgħu jinġabru fil-qosor kif ġej:

• Il-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet li l-istituzzjonijiet tal-Unjoni għandhom setgħa diskrezzjonali wiesgħa meta jevalwaw jekk l-iżvelar jistax jippreġudika l-interess pubbliku fir-rigward tas-sigurtà pubblika.
• Id-dokumenti inkwistjoni fihom informazzjoni sensittiva bħall-identità tal-kuntrattur, il-postijiet fejn se jitwettaq il-kuntratt u l-metodoloġija dettaljata żviluppata mill-kuntrattur sabiex iwettaq l-attivitajiet iffinanzjati, inkluża informazzjoni dwar kif se joperaw il-membri tan-network ta’ monitoraġġ ibbażat fuq il-post.
• Id-divulgazzjoni ta’ tali informazzjoni, u anke l-identità unika tal-kuntrattur, tista’ tiffaċilita l-attakki fuq l-impjegati tal-kuntrattur, l-esperti, u n-network ta’ monitoraġġ ibbażat fuq il-post li jinsab fil-Libja, meta titqies is-sitwazzjoni instabbli fil-Libja.
• Il-kuntrattur ġie kkonsultat darbtejn u kull darba qajjem tħassib dwar is-sigurtà jekk id-dokumenti jiġu żvelati.
• Tħejjew ftit dokumenti mill-kuntrattur bl-użu tal-karatteristiċi grafiċi speċifiċi tiegħu bħal-logo, it-tqassim u t-tipa. Id-divulgazzjoni ta’ tali dokumenti tista’, waħedha, tiżvela l-identità tal-kuntrattur peress li l-kuntrattur ippubblika dokumenti oħra bl-istess karatteristiċi grafiċi.
•  Il-kuntratt jipprevedi obbligi fuq il-kuntrattur biex jipproteġi l-impjegati, l-esperti u l-familji tagħhom li jinsabu fil-Libja minn riskji fiżiċi. Id-divulgazzjoni tad-dokumenti tista’ tpoġġi lill-kuntrattur f’pożizzjoni fejn dan jista’ jkun qed jimmina l-kapaċità tiegħu li jissodisfa dan l-obbligu.
• Il-kuntratt ġie estiż. Għalhekk, l-attivitajiet tal-kuntrattur għadhom għaddejjin (f’Ottubru 2023 meta ġiet adottata d-deċiżjoni konfermatorja).

15. Fir-rigward tar-riskju li jiġu mminati r-relazzjonijiet internazzjonali mal-awtoritajiet Libjani, il-Kummissjoni argumentat li t-termini ta' referenza tal-kuntratt jistabbilixxu analiżi dettaljata tas-sitwazzjoni politika, tas-sigurtà u tad-drittijiet tal-bniedem fil-Libja. Din l-informazzjoni mhijiex disponibbli pubblikament u tista' tiġi pperċepita mill-awtoritajiet Libjani bħala kritika indebita. Huwa spjega wkoll li l-UE għandha l-għan li tassisti lill-pajjiż fl-isforzi tiegħu lejn stat demokratiku, stabbli u prosperu permezz tal-“Proċess ta’ Berlin” taħt l-awspiċji tan-Nazzjonijiet Uniti. Dan ifisser li l-Kummissjoni għandha żżomm relazzjonijiet ta' kwalità mal-awtoritajiet Libjani u l-iżvelar ta' tali dokumenti jimmina dawn ir-relazzjonijiet.

16. Fir-rigward tar-riskju li jiġu mminati l-interessi kummerċjali tal-kuntrattur, il-Kummissjoni argumentat li d-dokumenti jinkludu l-applikazzjoni għal għotja sottomessa mill-kuntrattur u jinkludu għarfien espert, strateġija, għarfien minn ġewwa u informazzjoni speċifika oħra b’valur kompetittiv partikolari. Id-divulgazzjoni ta’ din l-informazzjoni tagħti lil applikanti oħra għal għotjiet f’sejħiet simili futuri l-possibbiltà li jikkupjaw minn dawn l-applikazzjonijiet u jużawha biex jappoġġaw lil tagħhom stess. Wieħed mid-dokumenti fih id-dettalji bankarji tal-kuntrattur li, jekk jiġu żvelati, jistgħu jintużaw miċ-ċiberkriminali għal attakki malizzjużi.

17. Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni qieset li l-ilmentatur, fl-applikazzjoni konfermatorja, ma kienx wera interess pubbliku fid-divulgazzjoni li jkun akbar mill-protezzjoni ta’ dan l-interess kummerċjali. Il-Kummissjoni ma setgħet tidentifika l-ebda interess pubbliku li jista’ jieħu preċedenza fuq l-interess kummerċjali tal-kuntrattur. 

18. L-ilmentatur ressaq l-argumenti li ġejjin fl-applikazzjoni konfermatorja, imtennija fl-ilment lill-Ombudsman:

• Ir-rifjut li jingħata aċċess huwa restrizzjoni sproporzjonata fuq id-dritt taċ-ċittadini għall-usa’ aċċess possibbli.
• Il-Kummissjoni hija obbligata tirrispetta l-Karta tad-Drittijiet Fundamentali [19] fl-attivitajiet kollha tagħha, inklużi d-distribuzzjoni u l-monitoraġġ tal-fondi tal-UE. Il-Kummissjoni għandha tiżgura li l-fondi tal-UE ma jappoġġjawx azzjonijiet li mhumiex konformi mal-valuri u d-drittijiet tal-UE rikonoxxuti fil-Karta.
• L-istituzzjonijiet tal-UE jridu jagħtu raġunijiet konkreti u speċifiċi għaliex l-għoti ta’ aċċess għad-dokumenti mitluba jista’ jimmina l-interessi protetti. Ir-riskju ta’ preġudizzju għall-interessi għandu jkun raġonevolment prevedibbli u ma għandux ikun purament ipotetiku.
• Ir-referenza tal-Kummissjoni għal " kuntest diffiċli fil-Libja" hija vaga. Id-dikjarazzjoni li l-iżvelar idgħajjef l-UE u l-"kapaċità tas-sieħeb inkarigat mill-implimentazzjoni tagħha li jwettaq riċerka dwar id-drittijiet tal-bniedem" hija wkoll ipotetika. Id-dokumenti mitluba ma jirreferux għall-pożizzjoni ta’ kwalunkwe parti fin-negozjati u ma jesprimu l-ebda opinjoni speċifika tal-Kummissjoni dwar kwalunkwe pożizzjoni ta’ negozjar. Skont il-ġurisprudenza tal-UE [20], referenza ġenerika għan-natura sensittiva tal-informazzjoni li tinsab f’tali rapporti, jew tan-negozjati mal-pajjiż terz ikkonċernat, ma hijiex raġuni suffiċjenti biex jiġi rrifjutat l-aċċess għad-dokumenti.
• Jekk parti waħda biss minn dokument mitlub tkun koperta minn eċċezzjoni, il-partijiet l-oħra tad-dokument għandhom jiġu żvelati. Kif indikaw il-qrati tal-UE, it-trasparenza tagħmilha possibbli għaċ-ċittadini li jipparteċipaw aktar mill-qrib fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet. Dan, min-naħa tiegħu, jippermetti lill-amministrazzjoni tal-UE tgawdi minn leġittimità akbar u tkun aktar effettiva u aktar demokratikament responsabbli lejn il-pubbliku.
• Billi tirrifjuta li tirrikonoxxi l-eżistenza ta’ interess pubbliku fl-iżvelar, il-Kummissjoni qed titlob lill-pubbliku biex jieħu d-dikjarazzjonijiet pubbliċi tiegħu b’valur nominali.

19. L-ilmentatur argumenta wkoll li l-aċċess parzjali mogħti fl-istadju konfermatorju ma pprovda l-ebda informazzjoni sostantiva dwar il-monitoraġġ imwettaq mill-kuntrattur.

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman

a) Il-kamp ta' applikazzjoni tat-talba għal aċċess pubbliku

20. L-ispezzjoni tad-dokumenti identifikati mill-Kummissjoni bħala li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tat-talba ssuġġeriet li l-Kummissjoni setgħet naqset milli tidentifika d-dokumenti kollha rilevanti għat-talba.

21. Kien ċar mit-talba inizjali u l-kuntest tagħha li l-ilmentatur kien qed ifittex aċċess għar-“rapport” biex jivverifika d-dikjarazzjoni magħmula mill-Kummissjoni fil-laqgħa tal-kumitat LIBE. Dan sar saħansitra aktar ċar fl-applikazzjoni konfermatorja: “Ir-rwol tiegħi bħala ġurnalist huwa, parzjalment, li nivverifika l-veraċità ta’ tali dikjarazzjonijiet”. Għalhekk, dak li kien qed ifittex l-ilmentatur kien rapport li jappoġġa d-dikjarazzjoni mill-Kummissjoni li “l-kuntrattur ma rrapporta l-ebda ksur tal-prinċipju ta’ “la tagħmilx ħsara” relatat direttament mal-kostijiet kollha mill-programmi tal-fondi fiduċjarji tagħna”. Fi kliem ieħor, l-ilmentatur kien qed ifittex aċċess għal dokumenti li fihom l-analiżi sostantiva tal-kuntrattur dwar il-monitoraġġ tad-drittijiet tal-bniedem li kien wettaq.

22. It-tim ta’ inkjesta tal-Ombudsman sab li r-“rapporti” identifikati mill-Kummissjoni bħala li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tat-talba (li għalihom ġie miċħud l-aċċess), ma jinkludux is-sejbiet tal-kuntrattur, iżda pjuttost jistabbilixxu l-progress tal-attivitajiet imwettqa fl-eżekuzzjoni tal-kuntratt.   

23. Barra minn hekk, it-tim ta’ inkjesta nnota li t-termini ta’ referenza (annessi mal-kuntratt), li kienu kompletament redatti, jirreferu għal tliet tipi ta’ rapporti li għandhom jinħarġu mill-kuntrattur biex jippreżenta s-sejbiet sostantivi tiegħu. Dawn ir-rapporti ma kinux ġew identifikati mill-Kummissjoni meta kienet qed tittratta t-talba għal aċċess tal-ilmentatur. Madankollu, abbażi tad-deskrizzjoni tagħhom, l-Ombudsman qieset li jistgħu jaqgħu wkoll fil-kamp ta’ applikazzjoni tat-talba għal aċċess. L-Ombudsman għalhekk talbet lill-Kummissjoni biex tirrevedi kampjun ta' dawn ir-rapporti.

24. L-ispezzjoni wriet li dawn id-dokumenti jinkludu l-analiżi sostantiva u s-sejbiet tal-kuntrattur. Dawn ir-rapporti sostantivi għalhekk jidhru li huma dak li l-ilmentatur kien qed ifittex meta rrefera għar-“rapport” fit-talba tiegħu għal aċċess pubbliku.

25. B’riżultat ta’ dan, l-Ombudsman huwa tal-fehma li l-valutazzjoni tal-Kummissjoni tal-kamp ta’ applikazzjoni tat-talba għal aċċess pubbliku kienet interpretata b’mod strett wisq u ma wasslitx għall-identifikazzjoni tad-dokumenti rilevanti kollha. Dan ikkostitwixxa amministrazzjoni ħażina. L-Ombudsman tirrakkomanda li l-Kummissjoni twettaq tfittxija ġdida għal dokumenti li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tat-talba tal-ilmentatur u tivvaluta jekk dawn jistgħux jiġu żvelati skont ir-Regolament 1049/2001. 

b) L-iżvelar limitat tad-dokumenti identifikati

Dokumenti li jistgħu jiżvelaw l-identità tal-kuntrattur minħabba l-identità grafika tagħhom

26. Wara li rrevedew id-dokumenti inkwistjoni, ħafna minnhom (jiġifieri rapporti, fatturi u manwal għall-monitoraġġ u r-rappurtar tad-drittijiet tal-bniedem)[21] juru l-identità grafika tal-kuntrattur, kif iddikjarat mill-Kummissjoni. Lil hinn mil-logo tal-kuntrattur, li jista’ faċilment jiġi redatt, jidher plawżibbli li t-tipa użata u t-tqassim huma speċifiċi biżżejjed li l-iżvelar jista’ jwassal għall-identifikazzjoni tal-kuntrattur. 

27. Għalhekk, il-kwistjoni hija jekk l-identità tal-kuntrattur għandhiex tiġi protetta f’dan il-każ. Kif argumentat mill-ilmentatur, l-aċċess pubbliku għad-dokumenti huwa dritt fundamentali u, għalhekk, jenħtieġ li jiġi interpretat b’mod wiesa’.

28. Madankollu, meta jitqies il-marġni wiesa’ ta’ apprezzament tal-istituzzjonijiet tal-UE meta jiġi vvalutat it-tħassib dwar is-sigurtà pubblika skont l-Artikolu 4(1)(a) tar-Regolament 1049/2001, l-inkjesta tal-Ombudsman kienet limitata biex tiddetermina jekk il-Kummissjoni “ipprovdietx spjegazzjonijiet plawżibbli fid-deċiżjoni kkontestata dwar kif l-aċċess għad-dokumenti inkwistjoni jista’ speċifikament u effettivament jimmina l-protezzjoni tas-sigurtà pubblika tal-Unjoni Ewropea” u jekk “ir-riskju ta’ dak l-imminar jistax jitqies raġonevolment prevedibbli u mhux purament ipotetiku”[22].

29. Minħabba li r-riskji għall-integrità fiżika tal-impjegati u l-esperti tal-kuntrattur fuq il-post jidhru konkreti u realistiċi fid-dawl tal-illustrazzjonijiet ipprovduti, l-Ombudsman huwa tal-fehma li n-nuqqas ta’ divulgazzjoni ta’ dawn id-dokumenti kien raġonevoli. 

Il-kuntratt u l-addenda, inklużi t-termini ta’ referenza

30. Il-biċċa l-kbira tad-dokumenti li jifdal, li l-Kummissjoni identifikat, ma jurux l-identità viżiva tal-kuntrattur. Dawn id-dokumenti jinkludu l-kuntratt għall-monitoraġġ, u l-addenda tiegħu, inklużi t-termini ta’ referenza f’iterazzjonijiet differenti. 

31. Wara li rreveda dawn id-dokumenti, l-Ombudsman iqis li partijiet importanti li ġew redatti ma jidhrux li jinkludu informazzjoni sensittiva fit-test kollu. Għalhekk, filwaqt li, fil-prinċipju, l-Ombudsman jaċċetta d-diskrezzjoni wiesgħa tal-Kummissjoni meta jinvoka l-eċċezzjoni għall-protezzjoni tal-interess pubbliku fir-rigward tas-sigurtà pubblika u r-relazzjonijiet internazzjonali, hija ma taqbilx li l-informazzjoni miżmuma hija koperta minn dawn l-eċċezzjonijiet fl-intier tagħhom.

32. Pereżempju, fir-rigward tat-termini ta’ referenza, li ġew redatti kompletament, l-ispezzjoni wriet li partijiet limitati biss [23] jistgħu jiżvelaw informazzjoni speċifika dwar l-attivitajiet previsti (bħal postijiet, loġistika jew il-profil ta’ esperti) u għalhekk jistgħu jqajmu tħassib dwar is-sigurtà pubblika għall-persunal tal-kuntrattur. Mhuwiex ċar kif l-iżvelar ta’ partijiet kbar ta’ dan id-dokument iqajjem tħassib bħal dan.

33. Taqsima waħda tat-termini ta' referenza tinkludi analiżi pjuttost dettaljata tas-sitwazzjoni fil-Libja,[24] kif iddikjarat mill-Kummissjoni. Madankollu, din hija biss taqsima waħda tat-termini ta’ referenza. Barra minn hekk, il-Qorti ddeċidiet li “s-sempliċi fatt li ċerti dokumenti fihom informazzjoni jew dikjarazzjonijiet negattivi dwar is-sitwazzjoni politika, jew il-protezzjoni tad-drittijiet tal-bniedem, f’pajjiż terz mhux neċessarjament ifisser li l-aċċess għalihom jista’ jiġi miċħud fuq il-bażi li hemm riskju li l-interess pubbliku jista’ jiġi mminat.”[25] Fid-dawl ta’ dan u minħabba l-kontenut tad-dokument, mhuwiex ċar kif partijiet kbar tat-termini ta’ referenza, jekk jiġu żvelati, ipoġġu f’riskju r-relazzjonijiet internazzjonali tal-UE mal-awtoritajiet Libjani.

34. Fir-rigward tal-"Manwal ta' Monitoraġġ u Rapportar tad-Drittijiet tal-Bniedem"[26], l-Ombudsman tinnota li dan id-dokument huwa b'tipa newtrali meta mqabbel mal-"manwal" l-ieħor imsemmi hawn fuq. Barra minn hekk, filwaqt li jirreferi għall-identità tal-kuntrattur (li tista’ tiġi redatta), id-dokument fih l-aktar għarfien standard dwar id-drittijiet tal-bniedem u kif għandu jiġi ddokumentat u mmonitorjat il-ksur fil-prattika. Il-biċċa l-kbira tal-kontenut mhuwiex speċifiku għal-Libja jew għall-proġett. Għalhekk huwa diffiċli li wieħed jifhem kif l-iżvelar ta’ partijiet sostanzjali ta’ dan id-dokument jista’ jdgħajjef is-sigurtà pubblika u għalhekk għaliex il-Kummissjoni rrifjutat l-aċċess għal dan id-dokument kollu kemm hu. 

L-applikazzjoni għal għotja

35. Il-Kummissjoni rrifjutat l-aċċess għall-applikazzjoni għal sussidju - annessa mal-kuntratt u l-addenda differenti tagħha [27] - fl-intier tagħha, billi invokat il-protezzjoni tal-interess kummerċjali tal-kuntrattur. Wara li rreveda d-dokument, l-Ombudsman jikkonferma li dan jinkludi xi informazzjoni ta' valur kummerċjali. Huwa raġonevoli wkoll li jitqies li d-divulgazzjoni sħiħa tagħha tista’ toħloq vantaġġ inġust għal offerti futuri [28], peress li fiha informazzjoni privileġġata, esperjenza u għarfien espert li jiżvelaw l-għarfien espert tal-kuntrattur. Madankollu, xi partijiet sempliċement jiġbru fil-qosor ir-rekwiżiti stabbiliti fit-termini ta’ referenza. Għalhekk, l-Ombudsman tikkonkludi li mill-inqas xi elementi ta' dan id-dokument jistgħu jiġu żvelati mingħajr ma tiġi żvelata informazzjoni kummerċjalment sensittiva.

36. Fi kwalunkwe każ, anki jekk l-iżvelar tal-applikazzjoni għal għotja fl-intier tagħha jitqies li jimmina l-protezzjoni tal-interess kummerċjali tal-kuntrattur, dan xorta għandu jiġi żvelat jekk ikun hemm interess pubbliku prevalenti fl-iżvelar. Meta vvalutat dan, il-Kummissjoni naqset milli tqis l-interess pubbliku li tippermetti l-iskrutinju pubbliku tal-proġetti ffinanzjati mill-UE u b’mod aktar speċifiku kif l-impatt potenzjali tagħhom fuq id-drittijiet tal-bniedem se jiġi mmonitorjat. Ir-rispett tad-drittijiet tal-bniedem huwa valur ewlieni tal-UE,[29] u ċ-ċittadini għandhom ikunu f'pożizzjoni li jżommu lill-istituzzjonijiet tal-UE responsabbli għal kwalunkwe azzjoni meħuda jew iffinanzjata li tmur kontra dawn il-valuri. Barra minn hekk, f'dan il-każ speċifiku, il-monitoraġġ tad-drittijiet tal-bniedem kien jikkonċerna proġetti ffinanzjati mill-UE f'pajjiż fejn l-involviment tal-UE u l-impatt potenzjali fuq id-drittijiet tal-bniedem diġà kienu s-suġġett ta' kritika pubblika [30].

37. Fid-dawl ta’ dan ta’ hawn fuq, l-Ombudsman issib li r-rifjut tal-Kummissjoni li tipprovdi aċċess usa’ għall-kuntratt, l-addenda u t-termini ta’ referenza korrispondenti, kif ukoll l-applikazzjoni għal għotja u l-manwal ġeneriku dwar il-monitoraġġ tad-drittijiet tal-bniedem, jikkostitwixxi amministrazzjoni ħażina. Għalhekk hija tagħmel ir-rakkomandazzjonijiet korrispondenti hawn taħt.

Rakkomandazzjonijiet

Abbażi tas-sejbiet ta' hawn fuq, l-Ombudsman tagħmel ir-rakkomandazzjonijiet li ġejjin lill-Kummissjoni Ewropea:

• Il-Kummissjoni għandha twettaq tfittxija ġdida għal dokumenti li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tat-talba għal aċċess tal-ilmentatur, u tivvaluta jekk kwalunkwe dokument identifikat addizzjonalment bħal dan jistax jiġi żvelat skont ir-Regolament 1049/2001;
• Il-Kummissjoni għandha tivvaluta mill-ġdid il-kuntratt, l-addenda, it-termini ta' referenza u l-applikazzjoni għal għotja kif ukoll il-manwal ta'monitoraġġ u rappurtar tad-drittijiet tal-bniedem [31], bil-ħsieb li jingħata aċċess pubbliku akbar, u b'kont meħud tal-osservazzjonijiet tal-Ombudsman stabbiliti f'din ir-rakkomandazzjoni.

Il-Kummissjoni u l-ilmentatur se jiġu infurmati b’din ir-rakkomandazzjoni. F’konformità mal-Artikolu 4(2) tal-Istatut tal-Ombudsman Ewropew, il-Kummissjoni għandha tibgħat opinjoni dettaljata sal-4 ta’ Ġunju 2024.

 

Emily O'Reilly Ombudsman
Ewropew

Strasburgu, 04/03/2024

 

[1] Disponibbli fuq: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=uriserv%3AOJ.L_.2021.253.01.0001.01.ENG&toc=OJ%3AL%3A2021%3A253%3ATOC

[2] Fit-12 ta’ Novembru 2015, il-Kummissjoni Ewropea, 25 Stat Membru tal-UE, in-Norveġja u l-Iżvizzera ffirmaw il-Ftehim Kostituttiv tal-EUTFA. L-EUTFA jirċievi 73 % tal-finanzjament tiegħu mill-Fond Ewropew għall-Iżvilupp (FEŻ), 20 % minn programmi differenti taħt il-baġit ġenerali tal-UE u 7 % minn kontribuzzjonijiet tal-Istati Membri u donaturi oħra: https://ec.europa.eu/trustfundforafrica/index_en#:~:text=Our%20mission,contribute%20to%20better%20migration%20management

[3] Ara l-Iskeda Informattiva (Frar 2022): https://neighbourhood-enlargement.ec.europa.eu/system/files/2022-03/EUTF_libya_en.pdf

[4] Ara l-Iskeda Informattiva (Frar 2022): https://neighbourhood-enlargement.ec.europa.eu/system/files/2022-03/EUTF_libya_en.pdf

[5] Ara l-Iskeda Informattiva (Frar 2022): https://neighbourhood-enlargement.ec.europa.eu/system/files/2022-03/EUTF_libya_en.pdf

[6] Ara l-Iskeda Informattiva (Frar 2022) p. 2: https://neighbourhood-enlargement.ec.europa.eu/system/files/2022-03/EUTF_libya_en.pdf

[7] Imsemmija b’mod partikolari fil-Kunsens Ewropew dwar l-Għajnuna Umanitarja, ara d-Dikjarazzjoni Konġunta mill-Kunsill u r-Rappreżentanti tal-Gvernijiet tal-Istati Membri mlaqqgħin fi ħdan il-Kunsill, il-Parlament Ewropew u l-Kummissjoni Ewropea “Il-kunsens Ewropew dwar l-għajnuna umanitarja”, ĠU C 25, 30.1.2008, p. 1–12, disponibbli fuq: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?toc=OJ%3AC%3A2008%3A025%3ATOC&uri=uriserv%3AOJ.C_.2008.025.01.0001.01.ENG

[8] https://civil-protection-humanitarian-aid.ec.europa.eu/who/humanitarian- principles_en#:~:text=Dan%20huwa%20ukoll%20essenzjali20għal,affettwa%20popolazzjoni%20u%20l-%20ambjent.

[9] https://www.europarl.europa.eu/meetdocs/2014_2019/plmrep/COMMITTEES/LIBE/OJ/2022/04-20/1253993EN.pdf ; webstream disponibbli fil-11:10: https://multimedia.europarl.europa.eu/en/webstreaming/libe-committee-meeting_20220421-0900-COMMITTEE-LIBE

[10] Skont ir-Regolament 1049/2001 dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti tal-Parlament Ewropew, tal-Kunsill u tal-Kummissjoni: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32001R1049&from=EN

[11] Skont it-tielet inċiż tal-Artikolu 4(1)(a) tar-Regolament 1049/2001.

[12] Skont l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 4(3) tar-Regolament 1049/2001.

[13] Ara l-kawża 1996/2022/NH.

[14] Skont l-ewwel inċiż tal-Artikolu 4(1)(a) tar-Regolament 1049/2001.

[15] Skont it-tielet inċiż tal-Artikolu 4(1)(a) tar-Regolament 1049/2001.

[16] Skont l-Artikolu 4(1)(b) tar-Regolament 1049/2001.

[17] Skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 4(2) tar-Regolament 1049/2001.

[18] B'mod aktar preċiż, il-Kummissjoni ċċarat li xi dokumenti inizjalment inklużi fil-kamp ta' applikazzjoni tat-talba kienu kkunsidrati, fl-istadju konfermatorju, bħala barra mill-kamp ta' applikazzjoni.

[19] Il-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, ĠU C 326, 26.10.2012, p. 391-407, disponibbli fuq: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex%3A12012P%2FTXT.

[20] Is-Sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza tas-7 ta’ Frar 2002, Aldo Kuijer vs Il-Kunsill, T-211/00, ECLI:EU:T:2002:30, il-paragrafi 60 u 61.

[21] Identifikati fid-deċiżjoni konfermatorja bħala d-dokumenti 2.2, 2.3, 5.1, 5.2, 6.1, 6.2.

[22] Is-sentenza tal-Qorti Ġenerali fil-Kawża T-31/18, Izuzquiza vs Frontex, EU:T:2019:815, il-paragrafi 63-66, disponibbli fuq: https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=221083&pageIndex=0&doclang=en&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=759426

[23] Bħal fit-taqsimiet 5.1 u 6 tat-termini ta' referenza fid-Dokumenti 1, 3.1, 4.

[24] It-Taqsima 1.3 “Sfond tal-pajjiż” tat-termini ta’ referenza fid-Dokumenti 1, 3.1 u 4.

[25] Is-Sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza tas-7 ta’ Frar 2002, Aldo Kuijer vs Il-Kunsill, T-211/00, ECLI:EU:T:2002:30, il-paragrafi 60 u 61, disponibbli fuq: https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=47741&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=758261

[26] Elenkat bħala d-Dokument 2.1 mill-Kummissjoni fid-deċiżjoni konfermatorja tagħha.

[27] Fid-Dokument 1, id-Dokumenti 3.1 u 4 kif elenkati fid-deċiżjoni konfermatorja.

[28] Is-sentenza tal-Qorti Ġenerali fil-kawża T‑363/14, Secolux vs Il-Kummissjoni, EU:T:2016:521, il-paragrafi 53-54, disponibbli fuq: https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf;jsessionid=898D8360DC106D08FCC843AD5C01851C?text=&docid=183581&pageIndex=0&doclang=en&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=757620 .

[29] L-Artikolu 2, it-Trattat dwar l-UE, ĠU C 326, 26.10.2012, p. 13–390, disponibbli fuq: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A12012M%2FTXT

[30] Ara pereżempju https://www.theguardian.com/world/2020/mar/12/revealed-the-great-european-refugee-scandal; Ara wkoll l-ittra miftuħa mis-soċjetà ċivili datata 2020 http://www.gisti.org/spip.php?article6388. 

[31] Elenkat bħala d-Dokument 1, 2.1, 3, 3.1, 4 mill-Kummissjoni fl-applikazzjoni konfermatorja tagħha.