Magħmul skont l-Artikolu 4(1) tal-Istatut tal-Ombudsman Ewropew ^[1]

Il-fatti li wasslu għall-ilment

1. Wara l-ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni Ewropea f’Jannar 2020, l-UE u r-Renju Unit bdew jinnegozjaw id-dettalji ta’ ftehim kummerċjali. Dawn in-negozjati rriżultaw fil-“Ftehim dwar il-Kummerċ u l-Kooperazzjoni bejn l-UE u r-Renju Unit”, li daħal fis-seħħ f’Mejju 2021.^[2]

2. F'laqgħa li saret f'Novembru 2020, is-Servizz Legali tal-Kunsill tal-UE esprima l-opinjoni tiegħu dwar jekk il-Ftehim jistax jiġi konkluż bħala “ftehim għall-UE biss”^[3]. Is-Servizz Legali mbagħad ippreżenta l-fehmiet tiegħu bil-miktub billi ħareġ, f’Jannar 2021, opinjoni legali “dwar il-Ftehim dwar il-Kummerċ u l-Kooperazzjoni bejn l-Unjoni Ewropea u l-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika, minn naħa waħda, u r-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq, min-naħa l-oħra” (“l-opinjoni”) ^[4].

3. Fi Frar 2021, l-ilmentatur, mill-Università ta' Ħelsinki, talab aċċess pubbliku għall-opinjoni.^[5]

4. Il-Kunsill żvela biss parti limitata ħafna tal-opinjoni, u qal li l-iżvelar sħiħ idgħajjef il-protezzjoni tal-interess pubbliku fir-rigward tar-relazzjonijiet internazzjonali, il-parir legali u l-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet ^[6].

5. Peress li ma kienx sodisfatt bid-deċiżjoni tal-Kunsill li jagħti aċċess parzjali biss, l-ilmentatur irrikorra għand l-Ombudsman f’April 2021.

Il-proposta tal-Ombudsman għal soluzzjoni

6. L-Ombudsman fetħet inkjesta dwar ir-rifjut tal-Kunsill li jagħti aċċess pubbliku sħiħ għall-opinjoni. Matul l-inkjesta, it-tim ta’ inkjesta tal-Ombudsman spezzjona l-verżjoni mhux redatta tal-opinjoni.

7. Wara l-ispezzjoni tad-dokument, l-Ombudsman kien tal-fehma li l-informazzjoni li tinsab fl-opinjoni ma setgħetx titqies bħala sensittiva. Hija qieset li l-opinjoni bl-ebda mod ma ddgħajjef il-pożizzjoni pubblika li ħadet l-UE fir-rigward tar-ratifika tal-ftehim, u lanqas ma tiżvela informazzjoni dwar il-pożizzjoni jew l-istrateġija ta’ negozjar tal-UE. It-tip ta’ ftehimiet kummerċjali li jistgħu jiġu konklużi huwa parti mil-liġi tal-UE u għalhekk huwa magħruf minn partijiet terzi. Għalhekk ma kienx ċar għall-Ombudsman kif l-iżvelar jista' jaffettwa n-negozjati kummerċjali mar-Renju Unit meta kienu għadhom għaddejjin, kif ukoll in-negozjati futuri tal-UE. Għall-kuntrarju, l-Ombudsman qieset li l-iżvelar jista' jrawwem il-fiduċja fil-legalità tal-ftehimiet kummerċjali.

8. L-Ombudsman irrefera wkoll għas-sentenza tal-Qorti Ġenerali f’‘Pech vs Il-Kunsill’^[7], billi qies li l-opinjoni legali ma setgħetx titqies bħala sensittiva peress li l-kontenut innifsu ma kienx sensittiv. Għalhekk, id-divulgazzjoni tal-opinjoni ma setgħetx iddgħajjef il-protezzjoni tal-parir legali.

9. Barra minn hekk, irrispettivament mill-fehmiet differenti dwar jekk l-iżvelar tal-opinjoni legali fiż-żmien meta ġiet adottata d-“deċiżjoni konfermatorja” jistax jimmina serjament il-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet tal-Kunsill, il-Ftehim issa kien daħal fis-seħħ. L-Ombudsman għalhekk ħeġġet lill-Kunsill biex jieħu kont ta' dan l-iżvilupp meta jirrevedi d-deċiżjoni tiegħu fid-dawl ta' żvelar ulterjuri potenzjali.

10. Fid-dawl ta' dan ta' hawn fuq, l-Ombudsman ipproponiet bħala soluzzjoni ^[8] li l-Kunsill jagħti l-usa' aċċess possibbli għall-opinjoni tas-Servizz Legali tiegħu tal-25 ta' Jannar 2021.

11. Il-Kunsill ma aċċettax il-proposta tal-Ombudsman għal soluzzjoni.

12. Fit-tweġiba tiegħu, il-Kunsill argumenta li, filwaqt li l-proċeduri interni għall-adozzjoni tad-deċiżjoni issa huma tterminati, is-suġġett tal-opinjoni legali jibqa’ sensittiv fil-kuntest tal-ftuħ, in-negozjar u l-konklużjoni ta’ ftehimiet oħra mar-Renju Unit jew ma’ pajjiżi terzi oħra, peress li jiżvela strateġija li tista’ tkun applikabbli wkoll għal ftehimiet oħra. Il-Kunsill qal li s-sensittività tad-dokument ma titneħħiex awtomatikament sempliċement minħabba li l-proċeduri interni fil-Kunsill ikunu ġew konklużi fir-rigward ta’ ftehim speċifiku wieħed meta dak il-parir legali jkun rilevanti għal ftehimiet oħra li għalihom tapplika bl-istess mod l-eċċezzjoni li tikkonċerna r-relazzjonijiet internazzjonali.

13. Il-Kunsill għalhekk ikkunsidra li l-eċċezzjonijiet relatati mal-protezzjoni tal-interess pubbliku fir-rigward tar-relazzjonijiet internazzjonali u l-protezzjoni tal-parir legali għadhom jiġġustifikaw in-nuqqas ta’ żvelar tal-opinjoni.

14. L-ilmentatur sabha ta’ dispjaċir li l-Kunsill għażel li ma jsegwix il-proposta tal-Ombudsman għal soluzzjoni u kkunsidra din bħala prattika inkwetanti għaċ-ċittadini tal-UE. Hija esprimiet ukoll id-diżappunt tagħha dwar id-deċiżjoni tal-Kunsill li jiċħad l-aċċess sħiħ tagħha għall-proposta għal soluzzjoni tal-Ombudsman u t-tweġiba tal-Kunsill għaliha ^[9].

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman wara l-proposta għal soluzzjoni

15. Il-Kunsill ma ħax l-opportunità li jirrieżamina l-pożizzjoni tiegħu dwar it-talba għal aċċess tal-ilmentatur, fid-dawl tal-argumenti dettaljati pprovduti mill-Ombudsman fil-proposta għal soluzzjoni tagħha. Pjuttost, il-Kunsill bagħat tweġiba qasira ħafna li ma indirizzatx l-argumenti tal-Ombudsman.

16. Essenzjalment, il-Kunsill stabbilixxa li l-kontenut tal-opinjoni jibqa’ sensittiv fid-dawl ta’ negozjati futuri potenzjali ta’ ftehimiet internazzjonali oħra. Madankollu, l-Ombudsman kienet diġà ressqet argumenti dwar għaliex hija tqis li l-informazzjoni li tinsab fl-opinjoni ma tistax titqies bħala sensittiva, u li l-Kunsill ma kienx stabbilixxa biżżejjed kif l-iżvelar jista’ jagħmel ħsara lir-relazzjonijiet internazzjonali tiegħu.

17. Peress li l-Kunsill ma kkonfutax l-argumenti tal-Ombudsman, l-Ombudsman iżżomm il-pożizzjoni tagħha. Hija tenfasizza għal darb'oħra li t-tip ta' ftehimiet kummerċjali li jistgħu jiġu konklużi huwa parti mid-dritt tal-UE u għalhekk huwa magħruf minn partijiet terzi. Il-biċċa l-kbira tal-informazzjoni li tinsab fl-opinjoni diġà hija disponibbli għall-pubbliku ^[10]. Għalhekk, l-Ombudsman hija tal-fehma li l-iżvelar tal-opinjoni x’aktarx li ma jdgħajjifx il-pożizzjoni ta’ negozjar tal-UE jew jiżvela l-istrateġija tagħha, kemm issa kif ukoll f’negozjati kummerċjali futuri.

18. Il-Kunsill argumenta wkoll li d-dokument baqa' sensittiv anke jekk il-proċeduri interni tal-Kunsill kienu ġew konklużi fir-rigward ta' dan il-ftehim speċifiku. Madankollu, l-Ombudsman kien diġà rrefera għal sentenza reċenti tal-Qorti Ġenerali, li fiha l-Qorti kienet innotat li l-kwistjoni dwar jekk opinjoni legali hijiex partikolarment sensittiva tiddependi fuq jekk il-kontenut tal-opinjoni nnifisha huwiex partikolarment sensittiv ^[11]. F'dan ir-rigward, l-Ombudsman innota li l-informazzjoni li tinsab fl-opinjoni inkwistjoni ma tistax titqies bħala sensittiva.

19. Il-Kunsill ma indirizzax dawn l-argumenti. Filwaqt li l-Ombudsman hija konxja li l-Kunsill appella s-sentenza f’“Pech vs Il-Kunsill”, hija tinnota li hija marbuta bil-konstatazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali waqt li l-proċedura ta’ appell għadha għaddejja. L-Ombudsman għalhekk isibha ta' dispjaċir li l-Kunsill għalissa għażel li jinjora s-sentenza fil-valutazzjoni tal-iżvelar potenzjali ta' din l-opinjoni.  

20. Fid-dawl ta’ dan ta’ hawn fuq, l-Ombudsman issib li r-rifjut tal-Kunsill li jagħti l-usa’ aċċess possibbli għall-opinjoni kien jikkostitwixxi amministrazzjoni ħażina. Għalhekk hija tirrakkomanda li l-Kunsill għandu jirrevedi l-opinjoni tas-Servizz Legali tiegħu, bil-ħsieb li jingħata l-usa' aċċess possibbli.

Rakkomandazzjoni

Abbażi tal-inkjesta dwar dan l-ilment, l-Ombudsman jagħmel ir-rakkomandazzjoni li ġejja lill-Kunsill:

Il-Kunsill għandu jagħti l-usa' aċċess possibbli għall-opinjoni tas-Servizz Legali tiegħu.

Il-Kunsill u l-ilmentatur ser jiġu infurmati b'din ir-rakkomandazzjoni. F'konformità mal-Artikolu 4(2) tal-Istatut tal-Ombudsman Ewropew, il-Kunsill għandu jibgħat opinjoni dettaljata sal-24 ta' Mejju 2022.

Emily O'Reilly Ombudsman
Ewropew

Strasburgu, 24/02/2022

[1] Disponibbli fuq: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=uriserv%3AOJ.L_.2021.253.01.0001.01.ENG&toc=OJ%3AL%3A2021%3A253%3ATOC.

[2] Il-Ftehim dwar il-Kummerċ u l-Kooperazzjoni bejn l-Unjoni Ewropea u l-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika, minn naħa waħda, u r-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq, min-naħa l-oħra: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:22021A0430(01)&from=EN.

[3] Għal aktar informazzjoni, ara: https://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2012/june/tradoc_149616.pdf.

[4] Dokument tal-Kunsill bin-numru ta' referenza 5591/21.

[5] F'konformità mar-Regolament 1049/20012001 dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti tal-Parlament Ewropew, tal-Kunsill u tal-Kummissjoni: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/en/TXT/?uri=CELEX%3A32001R1049.

[6] Skont l-Artikolu 4(1)(a), it-tielet inċiż, l-Artikolu 4(2), it-tieni inċiż, u l-Artikolu 4(3) tar-Regolament 1049/2001.

[7] Sentenza tal-Qorti Ġenerali (It-Tieni Awla) tal-21 ta’ April 2021, Pech vs Il-Kunsill, T-252/19: https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?language=en&num=T-252/19. Is-sentenza bħalissa qiegħda tiġi appellata.

[8] Għal aktar informazzjoni dwar l-isfond tal-ilment, l-argumenti tal-partijiet u l-inkjesta tal-Ombudsman, jekk jogħġbok irreferi għat-test sħiħ tal-proposta tal-Ombudsman għal soluzzjoni disponibbli fuq: https://www.ombudsman.europa.eu/en/solution/en/149544.

[9] Fit-tweġiba tiegħu għall-proposta għal soluzzjoni tal-Ombudsman, il-Kunsill identifika partijiet mill-proposta għal soluzzjoni li huwa qies li kien fihom informazzjoni kunfidenzjali. Hija indikat ukoll li l-elementi fit-tweġiba tagħha għall-proposta għal soluzzjoni kienu kunfidenzjali. Bħala tali, l-Ombudsman mhuwiex f’pożizzjoni li jiżvela dawn l-elementi f’din ir-rakkomandazzjoni.

[10] Il-Kunsill ippubblika l-biċċa l-kbira tal-partijiet huwa stess. Ara, pereżempju, il-premessi fid-Deċiżjoni tal-Kunsill 2020/2252 dwar l-iffirmar, f’isem l-Unjoni, u dwar l-applikazzjoni proviżorja tal-Ftehim dwar il-Kummerċ u l-Kooperazzjoni bejn l-Unjoni Ewropea u l-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika, minn naħa waħda, u r-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq, min-naħa l-oħra, u tal-Ftehim bejn l-Unjoni Ewropea u r-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq dwar il-proċeduri ta’ sigurtà għall-iskambju u għall-protezzjoni ta’ informazzjoni klassifikata, disponibbli fuq: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32020D2252&from=EN.

[11] Pech vs Il-Kunsill, paragrafu 85 (ara n-nota 7 f'qiegħ il-paġna).