L-Ombudsman Ewropew Emily O'Reilly talbet lill-Parlament Ewropew għal appoġġ formali għall-isforzi tagħha biex il-Kummissjoni Ewropea taġixxi fuq ir-rakkomandazzjonijiet tagħha biex jitnaqqas id-dewmien sistemiku fit-trattament tat-talbiet għal aċċess pubbliku għad-dokumenti.

F'Rapport Speċjali lill-Parlament, l-Ombudsman innotat li filwaqt li l-Kummissjoni indikat li diġà qed timplimenta l-biċċa l-kbira tas-suġġerimenti tagħha, l-inkjesti tal-Ombudsman relatati mal-aċċess pubbliku għadhom qed juru dewmien sinifikanti.

Dan id-dewmien tipikament jikkonċerna talbiet għal aċċess relatati ma’ oqsma ta’ importanza pubblika sinifikanti. Eżempji reċenti juru li l-Kummissjoni ħadet aktar minn sena biex tittratta t-talbiet li jikkonċernaw dokumenti relatati mal-migrazzjoni, il-fondi ta’ rkupru tal-UE, u s-sanzjonijiet kontra r-Russja. Fl-istess ħin, l-Ombudsman rat żieda qawwija fl-ilmenti dwar l-aċċess għad-dewmien fid-dokumenti fil-Kummissjoni, bin-numru fl-2023 diġà erba’ darbiet ogħla milli kien għall-2020 kollha. 

"Iċ-ċittadini ġustament jistennew li l-amministrazzjoni tal-UE tkun miftuħa, moderna u orjentata lejn is-servizzi -, l-approċċ tal-Kummissjoni għall-aċċess għad-dokumenti huwa ferm inqas minn dawn l-aspettattivi."  

“Dan id-dewmien jimmina l-kapaċità taċ-ċittadini li jiskrutinizzaw id-deċiżjonijiet u l-politiki tal-UE b’mod dirett u f’waqtu. Il-Kummissjoni teħtieġ fundamentalment li tikkunsidra mill-ġdid l-approċċ tagħha sabiex tikkoreġi din il-problema sistemika.”

“L-għan aħħari tiegħi huwa li ngħin lill-pubbliku jipparteċipa b’mod sinifikanti fil-ħajja demokratika tal-UE li hija dritt tat-Trattat. Din hija r-raġuni għaliex tlabt l-appoġġ u l-azzjoni tal-Parlament dwar din il-kwistjoni,” qal l-Ombudsman.

L-inkjesta tal-Ombudsman, li nfetħet fl-2022, sabet li meta n-nies jitolbu lill-Kummissjoni tirrieżamina d-deċiżjoni inizjali tagħha dwar l-aċċess - minħabba li rrifjutat jew tat biss aċċess parzjali għad-dokumenti mitluba -, l-iskadenzi tar-regolament dwar it-trasparenza (1049/2001) ma jintlaħqux f’85 % tal-każijiet.

Aktar minn 60 % ta’ tali deċiżjonijiet ta’ rieżami ħadu aktar minn 60 jum tax-xogħol, minkejja limitu ta’ żmien massimu ta’ 30 jum tax-xogħol.

Fir-rakkomandazzjoni tagħha, l-Ombudsman issuġġeriet li l-Kummissjoni tiddedika aktar riżorsi biex tittratta t-talbiet konfermatorji, tinvolvi ruħha b’mod kostruttiv u miftuħ ma’ persuni li jitolbu dokumenti, u tantiċipa suġġetti ta’ interess pubbliku sabiex tkun tista’ tkun trasparenti b’mod proattiv.

Kien hemm 20 Rapport Speċjali mill-Ombudsman lill-Parlament minn meta ġie stabbilit l-Ombudsman Ewropew fl-1995 u kollha ġew appoġġjati. L-aħħar Rapport Speċjali, fl-2018, kien jikkonċerna n-nuqqas ta’ trasparenza leġiżlattiva fil-Kunsill tal-Unjoni Ewropea.