Għażiż President,

Il-kisba tal-ugwaljanza għal kulħadd kienet waħda mill-impenji ewlenin tal-Kummissjoni Ewropea f’dawn l-aħħar snin. Dwar id-diżabilità, dan irriżulta fl-adozzjoni mill-Kummissjoni ta’ Strateġija dwar id-Drittijiet tal-Persuni b’Diżabilità 2021-2030, kif ukoll Strateġija ġdida dwar ir-Riżorsi Umani.   

Nilqa’ l-fatt li dawn iż-żewġ strateġiji jenfasizzaw l-intenzjoni tal-Kummissjoni li tmexxi bl-eżempju fl-iżgurar tal-inklużività u d-diversità fil-forza tax-xogħol tagħha. Huwa kruċjali li l-amministrazzjoni tal-UE, kemm bħala entità li tfassal il-politika kif ukoll bħala impjegatur, taqdi r-rwol tagħha fit-tneħħija tal-ostakli strutturali li jiffaċċjaw il-persuni b’diżabilità.

Fl-2020, wara waħda mill-inkjesti tiegħi, il-Kummissjoni rrevediet id-dispożizzjonijiet ġenerali ta’ implimentazzjoni tar-Reġim Konġunt tal-Assigurazzjoni tal-Mard (JSIS) tagħha. Ir-reviżjoni kienet maħsuba biex tiggarantixxi kopertura komprensiva għall-ħtiġijiet tas-saħħa relatati mad-diżabilità tal-persunal tal-UE u l-familji tagħhom. Dan jgħin fil-bidla minn kura tas-saħħa ċċentrata fuq il-mard, għal sistemi tas-saħħa ċċentrati fuq in-nies [1]. L-UE hija parti għall-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet ta' Persuni b'Diżabilità u dawn il-bidliet kienu wkoll konformi ma' dak li kienu talbu l-esperti tan-NU.

Bħalissa, l-UE għaddejja mit-tieni rieżami perjodiku tagħha skont il-Konvenzjoni. Dan huwa mument biex nirriflettu dwar dak li sar mill-amministrazzjoni tal-UE mill-ewwel rieżami, u biex nivvalutaw jekk il-passi li ttieħdu kinux effettivi fit-twettiq ta’ bidla konkreta u pożittiva għal dawk ikkonċernati. Għalhekk, il-Kummissjoni tista' tipprovdi aġġornament ibbażat fuq il-mistoqsijiet fl-anness?

Inkun grat jekk nirċievi t-tweġiba tal-Kummissjoni sas-16 ta’ Mejju 2024. Jekk jogħġbok innota li x’aktarx nippubblika t-tweġiba tiegħek u l-annessi relatati online ^[2]. Jekk il-Kummissjoni tippreferi li dawn il-kwistjonijiet jiġu diskussi f’laqgħa, dan ikun possibbli wkoll u, f’dak il-każ, nipproponu li tiġi ppubblikata verżjoni mhux kunfidenzjali tar-rapport tal-laqgħa.

L-Uffiċjal responsabbli għall-Inkjesti huwa s-Sa Amandine Le Bellec.

Dejjem tiegħek,

Emily O'Reilly Ombudsman
Ewropew

Strasburgu, 16/02/2024

Anness - Lista ta' mistoqsijiet

A) Tista' l-Kummissjoni jekk jogħġbok tipprovdi lill-Ombudsman b'aġġornament dwar l-azzjoni meħuda wara r-rakkomandazzjoni tagħha u s-suġġerimenti tagħha għal titjib relatat mal-kura tas-saħħa fl-OI/4/2016/EA?[3] Il-bidliet introdotti fid-Dispożizzjonijiet ta' Implimentazzjoni Ġenerali tal-JSIS kif jissodisfaw ir-rakkomandazzjoni tal-Kumitat tan-NU li l-JSIS għandha tkopri b'mod komprensiv il-ħtiġijiet tas-saħħa relatati mad-diżabilità b'mod konformi mal-Konvenzjoni?

B) Il-GIPs il-ġodda tal-JSIS iżommu l-erba' kriterji preeżistenti għar-rimborż sħiħ tal-ispejjeż mediċi. Tista' l-Kummissjoni jekk jogħġbok tinforma lill-Ombudsman dwar il-mod kif dawn il-kriterji, u b'mod partikolari dawk relatati ma' "proċeduri dijanjostiċi u/jew terapewtiċi aggressivi","diżabilità serja", u "istennija tal-għomor imqassra"jiġu applikati għal każijiet ta' diżabilità? X’jiġri meta ma jkunx biss wieħed, iżda diversi minn dawn il-kriterji li ma jiġux issodisfati?

C) Tista' l-Kummissjoni jekk jogħġbok tagħti l-fehma tagħha dwar jekk huwiex leġittimu li ssir distinzjoni bejn it-tipi ta' indebolimenti (fiżiċi, mentali, intellettwali, jew sensorjali) jew il-"grad" perċepit ta' diżabilità meta tiddeċiedi jekk tagħtix rimborż sħiħ? 

D) Bidla importanti introdotta mir-reviżjoni tal-2020 tal-GIPs tal-JSIS hija ż-żieda fil-grad ta' flessibbiltà li l-Uffiċjali Mediċi għandhom fil-valutazzjoni ta' kriterju wieħed kif issodisfat fid-dawl tal-oħrajn. Il-Kummissjoni kif tiżgura li din il-flessibbiltà akbar ma tirriżultax f'imprevedibbiltà tar-rimborżi?

E) Il-Kummissjoni tista' jekk jogħġbok tinforma lill-Ombudsman dwar kwalunkwe pass li tkun ħadet skont l-Artikolu 25(d) tal-UN CRPD? Is-sensibilizzazzjoni dwar is-CRPD u l-approċċ tad-drittijiet tal-bniedem għad-diżabilità hija parti mit-taħriġ tal-professjonisti tas-saħħa tal-UE jew tal-persunal li jaħdem għall-JSIS?

F) F'OI/4/2016/EA, l-Ombudsman talbet ħarsa ġenerali lejn l-għadd ta' applikazzjonijiet għar-rikonoxximent ta' "marda serja" mressqa minn jew f'isem persuni b'diżabilità, kif ukoll l-eżiti tagħhom (l-għadd ta' rifjuti, l-għadd ta' lmenti skont l-Artikolu 90(2), u deċiżjonijiet sussegwenti). Peress li dan it-tip ta' statistika ma kienx jeżisti dak iż-żmien, il-Kummissjoni pprovdiet lill-Ombudsman b'informazzjoni dwar l-għadd ta' lmenti relatati ma' mard serju, u fost dawn, l-għadd ta' lmenti li fihom l-ilmentaturi ddikjaraw lilhom infushom - dwar id-diżabilità u l-eżitu finali tagħhom. Jekk issa huwa possibbli, il-Kummissjoni tista’ jekk jogħġbok tipprovdi lill-Ombudsman b’ħarsa ġenerali lejn l-applikazzjonijiet relatati mad-diżabilità għar-rikonoxximent ta’ “mard serju” u l-eżiti tagħhom, mill-2020 u d-dħul fis-seħħ tal-GIPs riveduti? Inkella, il-Kummissjoni tista' jekk jogħġbok tipprovdi lill-Ombudsman bl-istess tip ta' informazzjoni li kienet ikkomunikat f'OI/4/2016/EA?

[1] Laqgħa ta’ Livell Għoli tal-Assemblea Ġenerali tan-NU, Settembru 2023, stqarrija għall-istampa disponibbli fuq: https://www.who.int/news/item/21-09-2023-mexxejja tad-dinja-impenjati-għar-ruħ-sforzi-lejn-universali-kopertura tas-saħħa-sal-2030#:~:text=In%20the%20Political%20Dikjarazzjoni%2C%20Heads,health%20care%20(PHC)%20approach

[2] Jekk tixtieq tissottometti dokumenti jew informazzjoni li tqis li huma kunfidenzjali, jekk jogħġbok immarkahom bħala “Kunfidenzjali”. L-emails kriptati jistgħu jintbagħtu fil-kaxxa postali apposta tagħna.  Informazzjoni u dokumenti ta' dan it-tip se jitħassru mill-fajls tal-Ombudsman Ewropew ftit wara li tkun intemmet l-inkjesta.

[3] Disponibbli fuq: https://www.ombudsman.europa.eu/lt/decision/en/112191. Ir-rakkomandazzjoni tal-Ombudsman kienet li “Il-Kummissjoni għandha tistabbilixxi minnufih il-kompitu tar-reviżjoni tal-GIPs (li jirregolaw l-operat tal-JSIS) bil-ħsieb li jiġi żgurat li l-persuni b’diżabilità, fil-futur, jiġu ttrattati taħt il-JSIS b’mod li jikkonforma mal-UNCRPD. Għall-finijiet tar-reviżjoni tagħha tal-GIPs, jenħtieġ li l-Kummissjoni tistabbilixxi skeda ta’ żmien ċara għall-konsultazzjoni tar-rappreżentanti rilevanti tal-membri tal-persunal b’diżabilità kif ukoll tar-rappreżentanti tal-membri tal-persunal b’dipendenti b’diżabilità. Il-proċess ta’ reviżjoni għandu jiffoka fuq il-kriterji għar-rimborż sħiħ tal-ispejjeż mediċi iżda jista’ jkun hemm bżonn li jiġu kkunsidrati wkoll kwistjonijiet oħra.”

Fir-rigward tas-suġġerimenti, jekk jogħġbok ikkummenta b’mod partikolari dwar is-suġġerimenti 1, 4 u 5.