# Kif il-Kummissjoni Ewropea tiżgura li ma jkun hemm l-ebda kunflitt ta’ interess ma’ esperti esterni li jassistuha fl-evalwazzjoni ta’ proġetti taħt il-Fond Ewropew għad-Difiża
- Awtur: Ombudsman Ewropew
- Data: 2023-11-10T00:00+01:00[Europe/Paris]
- [URL](https://www.ombudsman.europa.eu/mt/opening-summary/mt/177626)
---
|----------------------------------|
| President Il-Kummissjoni Ewropea |

Għażiż President,

Fil-kuntest tal-gwerra ta' aggressjoni tar-Russja kontra l-Ukrajna, l-UE qed tiffinanzja donazzjonijiet ta' tagħmir militari mill-Istati Membri tal-UE lill-Ukrajna permezz tal-Faċilità Ewropea għall-Paċi[^\[1\]^](#_ftn1){#_ftnref1}, u ppromulgat leġiżlazzjoni mmirata biex iżżid il-produzzjoni tal-munizzjon biex tgħin lill-Istati Membri jżommu r-riżervi tagħhom filwaqt li tiżgura l-konsenja tal-munizzjon lill-Ukrajna \[2\]. {#_ftnref2}

L-UE se tonfoq ukoll EUR 8 biljun bejn l-2021 u l-2027 permezz tal-Fond Ewropew għad-Difiża biex tikkomplementa l-investimenti tal-Istati Membri fir-riċerka u l-iżvilupp fil-qasam tas-sigurtà u d-difiża. Skont ir-Regolament dwar il-Fond Ewropew għad-Difiża[\[3\],](#_ftn3){#_ftnref3} il-Kummissjoni Ewropea hija responsabbli biex tiddeċiedi kif talloka dawn il-fondi. Meta jagħmel dan, huwa jiġi assistit minn esperti esterni, li jikkontribwixxu għall-evalwazzjoni, ir-rieżami tal-etika u l-valutazzjoni tal-istima tal-baġit tal-proposti.

Il-Kummissjoni trid tagħżel esperti abbażi tal-ħiliet, l-esperjenza u l-għarfien tagħhom, filwaqt li tqis il-kompiti li għandhom jiġu assenjati lilhom, filwaqt li tfittex li tiżgura rotazzjoni xierqa tal-esperti u bilanċ xieraq bejn is-settur privat u dak pubbliku. Jenħtieġ li l-esperti indipendenti ma jevalwawx, ma jagħtux pariri jew ma jassistux fi kwistjonijiet li fir-rigward tagħhom ikollhom xi kunflitt ta' interess, b'mod partikolari fir-rigward tal-pożizzjoni tagħhom fiż-żmien tal-evalwazzjoni. Normalment, meta l-Kummissjoni tagħżel u tirremunera esperti esterni biex jassistu fl-evalwazzjoni tal-proposti, il-listi tal-esperti jsiru pubbliċi, u b'hekk jippermettu xi skrutinju pubbliku. Madankollu, ir-Regolament tal-FEŻ jidderoga b'mod espliċitu minn din ir-regola ġenerali fis-sens li l-identità ta' dawn l-esperti ma tiġix żvelata pubblikament.[\[4\]](#_ftn4){#_ftnref4} Għalhekk huwa aktar u aktar importanti li l-valutazzjoni tal-kunflitt ta' interess, imwettqa mill-Kummissjoni meta tagħżel l-esperti, tkun robusta.

Fil-kuntest ta' korrispondenza preċedenti dwar is-suġġett tal-Fond Ewropew għad-Difiża[^\[5\],^](#_ftn5){#_ftnref5} il-Kummissjoni infurmat lill-Uffiċċju tiegħi bl-"approċċ*korporattiv"* tagħha rigward il-ġestjoni tal-kunflitti ta' interess, li jidher li jiddependi l-aktar fuq l-awtodikjarazzjoni tal-esperti magħżula ta' (in-nuqqas ta' kwalunkwe) kunflitt ta' interess.

F'dan l-isfond, iddeċidejt li niftaħ inkjesta biex neżamina kif il-Kummissjoni tiżgura li ma jkun hemm l-ebda kunflitt ta' interess ma' esperti esterni li jassistuha fl-evalwazzjonijiet tal-proposti tal-proġetti, fil-valutazzjonijiet tal-etika u fl-istimi tal-kostijiet taħt il-Fond Ewropew għad-Difiża.

Ikkonkludejt li, bħala l-ewwel pass, ikun utli li nirċievi tweġiba bil-miktub mill-Kummissjoni għall-mistoqsijiet elenkati fl-anness. Jekk jogħġbok innota li se nippubblika t-tweġiba tal-Kummissjoni \[6\].{#_ftnref6}

L-uffiċjal tal-inkjesti responsabbli huwa s-Sur Koen Roovers.

Inkun grat jekk nirċievi t-tweġiba tal-Kummissjoni sal-31 ta' Jannar 2024.

Dejjem tiegħek,

Emily O'Reilly Ombudsman


Ewropew

Strasburgu, 10/11/2023

Anness - Mistoqsijiet għall-Kummissjoni f'OI/5/2023/KR
------------------------------------------------------

**1.** Fil-kuntest ta' korrispondenza preċedenti dwar is-suġġett tal-Fond Ewropew għad-Difiża[^\[7\],^](#_ftn7){#_ftnref7} il-Kummissjoni spjegat li l-membri tal-persunal tal-Kummissjoni inkarigati minn suġġetti ddedikati tal-Fond Ewropew għad-Difiża jwettqu kontrolli preliminari tan-nuqqas ta' kunflitt ta' interess meta jagħżlu minn qabel esperti mill-Ġestjoni Esperta Interna (EMI), bażi tad-data bi profili tal-esperti ("stadju ta' qabel l-għażla"). Hija spjegat ukoll li l-membri tal-persunal tal-Kummissjoni jirrapportaw internament, lill-kap tal-unità responsabbli, dwar il-metodu segwit għall-iskrinjar ta' qabel l-għażla tal-esperti, individwalment u b'mod ġenerali. Dan jinkludi aspetti bħall-verifika tal-għarfien espert, id-disponibbiltà, in-nuqqas apparenti ta' kunflitti ta' interess, u d-diversità tal-isfondi.

Qabel ma l-proposti għal proġetti taħt il-Fond Ewropew għad-Difiża jiġu assenjati lil esperti esterni għall-evalwazzjoni tagħhom, il-membri tal-persunal tal-Kummissjoni jivverifikaw, abbażi tas-CVs tal-esperti, li l-esperti maħtura biex jivvalutaw il-proposti ma jkollhomx l-istess impjegatur bħal dawk li japplikaw għall-finanzjament (l-istadju tal-wasla minn qabel tal-proposti).

**a. Il-membri tal-persunal tal-Kummissjoni involuti f'dawn il-valutazzjonijiet:**

* **staqsi għal informazzjoni addizzjonali minn esperti potenzjali biex tifhem aħjar jekk hemmx riskji ta' kunflitti ta' interess? Jekk iva, jekk jogħġbok agħti xi eżempji.**
* **jużaw materjal disponibbli għall-pubbliku biex jagħmlu kontroreferenza jew jivverifikaw aspetti jew jiddependu biss fuq l-informazzjoni pprovduta mill-esperti (jew fit-tweġiba tagħhom)?**

**b. X'informazzjoni jridu jimlew l-esperti meta jirreġistraw online?** [**\[8\]**](#_ftn8){#_ftnref8}**Jekk jogħġbok ipprovdi l-mudell rilevanti.**

**Jekk l-esperti huma meħtieġa jtellgħu CV, il-Kummissjoni tippreskrivi ċertu format/informazzjoni minima li għandha tiġi pprovduta?**

**c. Tista' l-Kummissjoni jekk jogħġbok telabora dwar kif l-elementi pprovduti taħt il-kapitolu 2 dwar "Imparzjalità" tal-kodiċi ta' kondotta applikabbli għall-esperti** [**\[9\]**](#_ftn9){#_ftnref9}**jiġu vvalutati fl-istadju ta' qabel l-għażla?**

**2.** Fil-kuntest ta' korrispondenza preċedenti dwar is-suġġett tal-Fond Ewropew għad-Difiża[\[10\],](#_ftn10){#_ftnref10} irriżulta li l-Kummissjoni tapplika "approċċ korporattiv" rigward il-ġestjoni tal-kunflitti ta' interess, li jiddependi l-aktar fuq l-awtodikjarazzjoni tal-esperti magħżula ta' (in-nuqqas ta' kwalunkwe) kunflitt ta' interess.

**a. Kemm-il darba s'issa l-esperti awtodikjaraw kunflitti ta' interess? Jekk jogħġbok ipprovdi data għal kull ċiklu ta' nfiq annwali.** [\[11\]](#_ftn11){#_ftnref11}

**b. Bl-istess mod, kemm-il darba l-esperti ġew irtirati mill-evalwazzjoni tal-proposti?** **Jekk jogħġbok ipprovdi data għal kull ċiklu ta' nfiq annwali.
<br />** **3.** Meta jiġi identifikat kunflitt ta' interess li normalment iwassal għall-esklużjoni tal-espert[\[12\],](#_ftn12){#_ftnref12} il-membri tal-persunal tal-Kummissjoni jistgħu jiddeċiedu li jżommu l-espert, jekk jiġu ssodisfati t-tliet kundizzjonijiet kumulattivi li ġejjin:

* *i.* *l-espert jaħdem f'dipartiment/laboratorju/istitut differenti minn dak fejn għandha titwettaq l-azzjoni u*
* *ii.* *id-dipartimenti/il-laboratorji/l-istituzzjonijiet fi ħdan l-organizzazzjoni kkonċernata joperaw b'livell għoli ta' awtonomija u*
* *iii.* *il-parteċipazzjoni hija ġġustifikata mir-rekwiżit li jinħatru l-aħjar esperti disponibbli u mid-daqs limitat tal-grupp ta' esperti kwalifikati."*

**a. Kemm-il darba nżammu esperti b'kunflitti ta' interess** [**\[13\]**](#_ftn13){#_ftnref13}**fil-bordijiet ta' evalwazzjoni?**

**b. Bl-istess mod, il-Kummissjoni ħarġet gwida għall-membri tal-persunal involuti fil-ġestjoni ta' sitwazzjonijiet ta' kunflitt ta' interess, inkluż fir-rigward ta' kif tiġi eżerċitata d-diskrezzjoni għall-applikazzjoni tad-deroga għall-esklużjoni? Jekk iva, jekk jogħġbok ipprovdi kopja ta' din il-gwida mat-tweġiba.**

**4.**Is-sitwazzjonijiet li ġejjin jistgħu jitqiesu li jikkostitwixxu kunflitt ta' interess, jekk il-membri tal-persunal tal-Kummissjoni jiddeċiedu hekk "fid-dawl taċ-ċirkostanzi oġġettivi, l-informazzjoni disponibbli u r-riskji potenzjali":

*i.* *l-impjieg tal-espert minn wieħed mill-applikanti (jew partijiet terzi konnessi jew partijiet terzi oħra involuti fl-azzjoni) fl-aħħar tliet snin*

*ii.* *l-involviment tal-espert f'kuntratt, \[..\] jew sħubija fi strutturi ta' ġestjoni (eż. membru tal-bord maniġerjali jew konsultattiv eċċ.) jew kollaborazzjoni fir-riċerka ma' applikant, parti terza konnessa jew parti terza oħra involuta fl-azzjoni fl-aħħar tliet snin*

*kwalunkwe *sitwazzjoni oħra* li tista' titfa' dubju fuq il-kapaċità tiegħu/tagħha li jipparteċipa/tipparteċipa fl-evalwazzjoni b'mod imparzjali, jew li tista' raġonevolment tidher li tagħmel dan f'għajnejn parti terza esterna.* {#_ftnref14}

**a. Fuq il-bażi tal-kuntratt mudell, huwa korrett li, meta jinqala' wieħed jew aktar minn dawn il-każijiet, il-membri tal-persunal responsabbli tal-Kummissjoni jistgħu jiddeċiedu li jeskludu lill-espert mill-evalwazzjoni tal-proposta kkonċernata, jew ukoll għal proposti li jikkompetu jew għas-sejħa kollha, u, jekk ikun meħtieġ, li jissostitwixxuh/a u jorganizzaw evalwazzjoni mill-ġdid?**

**b. Kemm-il każ identifikat mill-Kummissjoni bħala li jaqa' taħt il-punti i. sa iii. hawn fuq? Jekk jogħġbok ipprovdi data għal kull ċiklu ta' nfiq annwali.**

**c. F'kemm minn dawn il-każijiet kienu esklużi esperti b'kunflitti ta' interess mill-bordijiet ta' evalwazzjoni? Jekk jogħġbok ipprovdi data għal kull ċiklu ta' nfiq annwali.**

**d. Il-Kummissjoni ħarġet gwida għall-persunal li jagħmel din il-valutazzjoni tal-kunflitt ta' interess, inkluż fir-rigward ta' kif għandha tiġi eżerċitata d-diskrezzjoni għaż-żamma ta' esperti potenzjalment konfliġġenti fuq il-bordijiet ta' evalwazzjoni?** **Jekk iva, jekk jogħġbok ipprovdi kopja ta' din il-gwida mat-tweġiba.**

**5. a. Il-Kummissjoni rċeviet twissijiet, pereżempju minn esperti oħra, applikanti jew partijiet terzi, fir-rigward ta' riskji ta' kunflitt ta' interess, minbarra awtodikjarazzjonijiet ta' esperti? Jekk iva, jekk jogħġbok ipprovdi eżempji u data għal kull ċiklu ta' nfiq annwali.**

**b. Il-Kummissjoni tipprevedi possibbiltajiet oħra biex tqajjem twissijiet bħal dawn magħha?**

**c. L-esperti jiġu infurmati dwar ir-regoli applikabbli dwar l-iżvelar ta' informazzjoni protetta? Jekk iva, kif?**

**d. Huwa possibbli li l-Kummissjoni twettaq awditi jew rieżamijiet *ex post* biex tiżgura li l-esperti maħtura ma jkunux f'kunflitt?**

**6. Il-Kummissjoni tirrapporta dwar kwalunkwe kwistjoni relatata mal-kunflitti ta' interess barra mill-Kummissjoni, pereżempju, lill-Kumitat tal-Programm (rappreżentanti tal-Istati Membri tal-UE) jew lill-Parlament Ewropew?**

[\[1\]](#_ftnref1){#_ftn1} Il-Faċilità Ewropea għall-Paċi hija bbażata fuq deċiżjoni adottata mill-Kunsill. Ara: <https://www.consilium.europa.eu/en/policies/european-peace-facility/>.

[\[2\]](#_ftnref2){#_ftn2} Ara l-Att b'Appoġġ għall-Produzzjoni tal-Munizzjon (ASAP): [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=uriserv%3AOJ.L_.2023.185.01.0007.01.ENG\&toc=OJ%3AL%3A2023%3A185%3ATOC](https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=uriserv%3AOJ.L_.2023.185.01.0007.01.ENG&toc=OJ%3AL%3A2023%3A185%3ATOC).

[\[3\]](#_ftnref3){#_ftn3} Ir-Regolament 2021/697 li jistabbilixxi l-Fond Ewropew għad-Difiża, ara: <https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2021/697/oj>.

[\[4\]](#_ftnref4){#_ftn4} Ara l-Artikolu 26(2) tar-Regolament 2021/697, marbut fin-nota 2 f'qiegħ il-paġna.

[\[5\]](#_ftnref5){#_ftn5} Ara: [https://www.ombudsman.europa.eu/en/doc/correspondence/en/172253](/mt/doc/correspondence/mt/172253).

[\[6\]](#_ftnref6){#_ftn6} Jekk tixtieq tissottometti dokumenti jew informazzjoni li tqis li huma kunfidenzjali, u li ma għandhomx isiru pubbliċi, jekk jogħġbok immarkahom "Kunfidenzjali". L-emails kriptati jistgħu jintbagħtu fil-kaxxa postali apposta tagħna. L-informazzjoni u d-dokumenti ta' dan it-tip se jitħassru mill-fajls tal-Ombudsman Ewropew ftit wara li tkun intemmet l-inkjesta.

[\[7\]](#_ftnref7){#_ftn7} Ara: [https://www.ombudsman.europa.eu/en/doc/correspondence/en/172253](/mt/doc/correspondence/mt/172253).

[\[8\]](#_ftnref8){#_ftn8} Ara: [https://ec.europa.eu/info/funding-tenders/opportunitajiet/portal/screen/work-as-an-expert](https://ec.europa.eu/info/funding-tenders/opportunities/portal/screen/work-as-an-expert).

[\[9\]](#_ftnref9){#_ftn9} Ara s-sitwazzjonijiet elenkati fil-punti (a) fil-paġni 1 sa 5 tal-Anness 1 tal-Mudell ta' Kuntratt għall-Esperti: <https://ec.europa.eu/research/participants/data/ref/h2020/experts_manual/h2020-experts-mono-contract_en.pdf>.

[\[10\]](#_ftnref10){#_ftn10} Ara: [https://www.ombudsman.europa.eu/en/doc/correspondence/en/172253](/mt/doc/correspondence/mt/172253).

[\[11\]](#_ftnref11){#_ftn11} Il-Kummissjoni ħadet deċiżjonijiet fir-rigward ta' żewġ ċikli ta' nfiq annwali:

· 20 ta' Lulju 2022: <https://defence-industry-space.ec.europa.eu/funding-and-grants/calls-proposals/european-defence-fund-2021-calls-proposals-results_en>;

· 26 ta' Ġunju 2023: https://defence-industry-space.ec.europa.eu/funding-and-grants/calls-proposals/result-edf-2022-calls-proposals_en#:\~:text=Following%20the%20second%20calls%20for,Million%20are%20select%20għal%20finanzjament

[\[12\]](#_ftnref12){#_ftn12} Ara s-sitwazzjonijiet elenkati fl-Anness I "Kodiċi ta' Kondotta", 2.1 punt (a) fil-paġna 2 tal-Mudell ta' Kuntratt għall-Esperti: <https://ec.europa.eu/research/participants/data/ref/h2020/experts_manual/h2020-experts-mono-contract_en.pdf>.

[\[13\]](#_ftnref13){#_ftn13} Skont l-Artikolu 2.1 (a) tal-Anness 1 tal-Mudell ta' Kuntratt għall-Esperti, ara n-nota 7 f'qiegħ il-paġna.

[\[14\]](#_ftnref14){#_ftn14} Idem.