L-Ombudsman Ewropew Emily O’Reilly fetħet il-konferenza u enfasizzat iċ-ċirkostanzi orribbli li fihom kienet qed isseħħ minħabba l-invażjoni tal-Ukrajna mir-Russja. Hija faħħret il-ħidma kuraġġuża li qed issir mill-Kummissarju għad-Drittijiet tal-Bniedem tal-Parlament Ukren Liudmyla Denisova, kif ukoll l-isforzi mill-ombudsmen madwar l-Ewropa biex jgħinu lir-refuġjati Ukreni. O’Reilly enfasizzat ukoll li, anke fi żminijiet ta’ kriżi, l-ombudsmen irid jibqa’ jkollhom rwol ewlieni fir-rispett tal-istat tad-dritt, fiż-żamma tal-amministrazzjonijiet responsabbli, u fl-għoti ta’ ħajja reali lill-valuri demokratiċi. B’referenza għat-tieni sessjoni tal-ġurnata, hija enfasizzat li filwaqt li l-avvanzi teknoloġiċi jistgħu jgħaqqduna aħjar, dawn iġorru wkoll ir-riskju serju li jisseparaw xi nies mis-servizzi pubbliċi u konsegwentement inaqqsu l-fiduċja pubblika.

Il-kondiviżjoni tal-aħjar prattiki biex jiġu megħjuna r-refuġjati

Il-Kummissarju Ewropew għall-Affarijiet Interni Ylva Johansson għamlet id-diskors tal-ftuħ għall-ewwel sessjoni tal-ġurnata. Hija enfasizzat l-isforzi straordinarji taċ-ċittadini, l-organizzazzjonijiet u l-gvernijiet Ewropej f’kull livell fl-appoġġ lill-Ukreni li qed jaħarbu mill-invażjoni Russa. Il-kriżi mmarkat l-ewwel attivazzjoni li qatt saret tad-Direttiva tal-UE dwar il-Protezzjoni Temporanja, li ġiet approvata unanimament mill-Istati Membri. Id-Direttiva tipprovdi lir-refuġjati bi drittijiet bħall-aċċess għall-kura tas-saħħa, l-impjiegi, l-akkomodazzjoni, l-edukazzjoni, u l-appoġġ soċjali. F’dak is-sens, Johansson enfasizza l-importanza kbira li titkompla r-reġistrazzjoni tar-refuġjati li jiġu fl-UE. Johansson enfasizza wkoll ir-rwol importanti li għandhom l-ombudsmen meta jiġu biex jiżguraw li r-refuġjati jkunu jistgħu jieħdu vantaġġ mid-drittijiet tagħhom.

Filwaqt li ddeskriva xi azzjonijiet speċifiċi tal-Kummissjoni, Johansson qal li kien waqqaf indiċi biex jara liema Stati Membri huma taħt l-ogħla pressjoni. Il-Polonja bħalissa hija l-pajjiż l-aktar affettwat, segwita minn Ċipru (prinċipalment minħabba refuġjati mhux Ukreni) u r-Repubblika Ċeka. L-inqas affettwati bħalissa huma Franza, Malta, l-Italja u l-Greċja. Pjattaforma ta’ solidarjetà li tinvolvi lill-Istati Membri, lill-Kummissjoni, lill-aġenziji tal-UE, u lil partijiet ikkonċernati oħra tiltaqa’ darbtejn fil-ġimgħa biex tiddiskuti liema stati jinsabu taħt pressjoni u fejn kien hemm kapaċità żejda biex jieħdu r-refuġjati. Il-Kummissjoni mmappjat ukoll iċ-ċentri kollha tat-trasport fejn l-UE tipprovdi informazzjoni għar-refuġjati, inkluż dwar id-drittijiet tagħhom. Hija ppjanata “riżerva ta’ talent” tal-UE għar-refuġjati għas-sajf biex tgħin biex jitqabblu r-refuġjati li qed ifittxu impjieg f’settur speċifiku u dawk li qed ifittxu li jimpjegawhom.

Johansson qajjem ir-riskju tat-traffikar li jiffaċċjaw ir-refuġjati Ukreni, u enfasizza li l-Ukreni kienu diġà fl-aqwa ħames nazzjonalitajiet li kienu qed jiġu ttraffikati lejn l-UE qabel ma bdiet il-gwerra. Hija qalet li rċeviet xi rapporti informali dwar dan li qed jiġri u li kien importanti li taġixxi malajr kemm jista' jkun. Il-Kummissjoni diġà attivat in-network tagħha ta’ koordinaturi kontra t-traffikar u qed tippjana li tniedi pjan ta’ azzjoni kontra t-traffikar dalwaqt.

L-Ombudsman Ewropew Emily O'Reilly fetħet id-diskussjoni tal-panel billi qalet li kien ir-rwol tal-ombudsman li jippermetti lir-refuġjati jieħdu vantaġġ mid-drittijiet offruti mid-Direttiva dwar il-Protezzjoni Temporanja, inkluż l-appoġġ psikoloġiku u emozzjonali. Fil-livell tal-UE, l-Ombudsman Ewropew jista’ jiffaċċja mistoqsijiet fir-rigward ta’ kif qed tiġi applikata d-Direttiva dwar il-Protezzjoni Temporanja. Fil-futur, l-Ombudsman Ewropew jista’ jkun involut ukoll fl-indirizzar ta’ kwalunkwe kwistjoni sistemika bid-Direttiva jew problemi potenzjali fi ħdan xi wħud mill-aġenziji tal-UE responsabbli.

Il-Kummissarju għad-Drittijiet tal-Bniedem tal-Parlament Ukren Liudmyla Denisova enfasizzat l-importanza li jiġu ddokumentati d-delitti tal-gwerra sabiex l-awturi tar-reati jkunu jistgħu jitressqu quddiem il-ġustizzja, kif ukoll li jingħata appoġġ lill-vittmi, bħan-nisa li ġew stuprati. Denisova qalet li kienet grata għall-appoġġ li l-UE wriet lir-refuġjati Ukreni u li kien possibbli li tibda taħseb dwar kif iġġib lir-refuġjati lura d-dar. Hija qalet li kien tajjeb li programmi kienu qed jiġu żviluppati għal dan il-għan, bħall-bini ta 'djar mobbli għal nies li kellhom djar tagħhom meqruda. Denisova enfasizzat ukoll id-deportazzjoni furzata tal-Ukreni, inklużi eluf ta’ tfal, lejn ir-Russja. Hija qalet li r-Russja kienet qed twettaq ġenoċidju billi tneħħi d-dokumenti Ukreni tat-tfal, toħroġhom Russi, u mbagħad tisfurzahom biex jiġu adottati. Hija appellat għall-ħolqien ta’ grupp ta’ ħidma ta’ ombudsman Ewropew li jista’ jgħin biex in-nies jerġgħu lura lejn l-Ukrajna.

Id-Deputat Kummissarju Pollakk għad-Drittijiet tal-Bniedem Hanna Machińska qalet li kien hemm aktar minn 3 miljun refuġjat Ukren fil-Polonja, inklużi aktar minn 700 000 tifel u tifla. Hija tkellmet dwar l-isforzi li l-Polonja u l-voluntiera Pollakki kienu qed jagħmlu biex jiżguraw li r-refuġjati kellhom aċċess għall-akkomodazzjoni, l-edukazzjoni u l-kura tas-saħħa. Hija enfasizzat ukoll il-pressjoni fit-tul li l-kriżi poġġiet fuq xi bliet, bħal Varsavja li kienet ħadet aktar minn 300 000 refuġjat. Machińska qalet li l-persunal tagħha kien preżenti fil-postijiet ta’ akkoljenza tar-refuġjati u li jintervjenu f’każijiet lokali meta jinqalgħu l-problemi. Sfida partikolari li enfasizzat kienet l-appoġġ għall-familji Rom kbar ta’ 30-40 persuna li kollha jixtiequ jibqgħu flimkien.

L-Ombudsman Rumen Renate Weber qal li aktar minn 750 000 Ukren għaddew mir-Rumanija, iżda madwar 18 000 biss talbu protezzjoni temporanja. Mill-bidu nett, ir-refuġjati jirċievu assistenza medika, kif ukoll appoġġ finanzjarju, jew minn sindki lokali jew minn gvernaturi reġjonali. Dawk fi tranżitu rċevew ukoll akkomodazzjoni, ikliet, tranżitu pubbliku bla ħlas, eċċ. Weber enfasizza l-kwistjoni tat-tfal orfni u l-ostaklu lingwistiku li ffaċċjaw fir-rigward tal-edukazzjoni. Hija qalet ukoll li kien hemm nuqqas ta’ psikologi li jitkellmu bl-Ukren għar-refuġjati.

Il-Kummissarju Ungeriż għad-Drittijiet Fundamentali Ákos Kozma qal li kien hemm aktar minn 700 000 refuġjat fl-Ungerija, ekwivalenti għal madwar 10 % tal-popolazzjoni Ungeriża. Huwa qal li kien żar il-fruntiera mat-tim tiegħu ftit wara li beda l-kunflitt u waqqaf ħames postijiet ta 'kenn biex jipprovdu lir-refuġjati b'assistenza minn organizzazzjonijiet tal-gvern u mhux tal-gvern. Kozma qal li l-uffiċċju tiegħu jipprovdi lir-refuġjati b'pariri u informazzjoni legali, kif ukoll informazzjoni dwar kif jistgħu jressqu lment dwar ksur potenzjali tad-drittijiet fundamentali.

Is-Sindku ta’ Strasburgu Jeanne Barseghian qalet li kien hemm 50 000 refuġjat Ukren fi Franza u li Strasburgu ġie identifikat bħala punt ta’ dħul potenzjali minħabba l-pożizzjoni ġeografika tiegħu u l-istatus tiegħu bħala belt Ewropea. Il-belt waqqfet ċentru ta’ akkoljenza biex jilqa’ u jgħin lin-nies li jaslu mill-Ukrajna. Hija enfasizzat l-importanza li jiġu rreġistrati n-nies, inklużi dawk li setgħu għamlu l-vjaġġ lejn Franza waħedhom. Ħafna refuġjati jeħtieġu appoġġ għal xokk postrawmatiku jew problemi tas-saħħa. Strasburgu qed jipprovdi wkoll tagħlim tal-lingwi, attivitajiet sportivi, u appoġġ ieħor biex jgħin lir-refuġjati jintegraw fis-soċjetà fit-tul. Barseghian qal li filwaqt li d-Direttiva dwar il-Protezzjoni Temporanja kienet pożittiva b’mod ġenerali, ħolqot xi tensjonijiet, pereżempju fost dawk li telqu mill-Ukrajna iżda li mhumiex ċittadini Ukreni jew dawk li huma refuġjati minn pajjiżi oħra.

L-Ombudsman Grieg Andreas Pottakis enfasizza tliet paradossi rigward is-sitwazzjoni attwali: li l-pajjiżi li bħalissa qed jibbenefikaw l-aktar mid-Direttiva dwar il-Protezzjoni Temporanja kienu mblukkawha fi kriżijiet tal-passat; li qabel il-gwerra, l-Ukreni kienu fost in-nazzjonalitajiet li ħafna drabi tneħħew bil-forza mill-UE; u li l-kapaċità tal-Ukreni li jiċċaqilqu liberament fl-UE, filwaqt li b’mod ġenerali hija ħaġa tajba, iżżid ukoll ir-riskju tat-traffikar tal-bnedmin ta’ persuni vulnerabbli. Huwa appella biex id-Direttiva dwar il-Protezzjoni Temporanja tiġi protetta minn pressjoni politika u biex l-attivazzjoni tagħha tkun kemm jista’ jkun awtomatika fi kriżijiet futuri.

L-Ombudsman ta’ Baden-Württemberg Beate Böhlen iddikjarat li l-appoġġ muri għall-Ukreni fl-2022 għandu jkun il-punt ta’ riferiment għal kriżijiet futuri tar-refuġjati. Hija qalet li l-Ġermanja tuża koeffiċjent tad-distribuzzjoni biex talloka r-refuġjati lil partijiet differenti tal-pajjiż u li l-istati jużaw koeffiċjent tad-distribuzzjoni ieħor biex ikomplu jqassmu r-refuġjati. Böhlen qalet li kwistjoni partikolarment importanti li għandha tiġi kkunsidrata hija r-rikonoxximent reċiproku tal-kwalifiki sabiex refuġjati tas-sengħa jkunu jistgħu jsibu xogħol xieraq malajr.

Id-diġitalizzazzjoni tal-amministrazzjonijiet pubbliċi: kif ġie affettwat l-aċċess taċ-ċittadini għad-drittijiet

Il-Kummissarju Ewropew għall-Koeżjoni u r-Riformi Elisa Ferreira għamlet id-diskors ewlieni. Ferreira qalet li t-teknoloġija la hija intrinsikament tajba u lanqas intrinsikament ħażina peress li tiddependi fuq dak li jsir biha. It-teknoloġija għandha l-potenzjal li jew twessa’ jew tnaqqas id-distakk bejn iċ-ċittadini u l-amministrazzjoni pubblika. Pereżempju, l-awtomatizzazzjoni u l-big data jirriskjaw li joħolqu sistemi impersonali li jaljenaw lin-nies; min-naħa l-oħra, it-teknoloġiji soċjali ġodda u l-għodod tal-amministrazzjoni pubblika elettronika jistgħu jqarrbu t-teħid tad-deċiżjonijiet lejn iċ-ċittadini. Hija żiedet ukoll ir-riskju ta’ distakk diġitali bejn persuni differenti, peress li dawk li huma ifqar jew akbar fl-età jistgħu jispiċċaw esklużi mis-servizzi diġitali. Ferreira qalet li l-ombudsmen se jkunu essenzjali biex jiġu indirizzati dawn id-distakki fir-rwol tagħhom bħala avukati pubbliċi u għassiesa tad-drittijiet taċ-ċittadini.

Ferreira enfasizzat tnejn mill-miri diġitali ewlenin tal-Kummissjoni għall-2030: mill-inqas 80 % tal-adulti kollha għandu jkollhom ħiliet diġitali bażiċi u s-servizzi pubbliċi ewlenin kollha għandhom ikunu disponibbli online biċ-ċittadini kollha jkollhom aċċess għalihom. Hija qalet li l-UE kienet qed tinvesti ammont bla preċedent fid-diġitali taħt il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza, kif ukoll permezz tal-Politika ta’ Koeżjoni tagħha. L-għan ta’ dan tal-aħħar huwa li jiżgura li l-ebda reġjun ma jitħalla jibqa’ lura fit-trasformazzjoni diġitali. Ferreira semmiet li t-titjib tas-servizzi diġitali u l-iżgurar ta’ aċċess ugwali għalihom huma fiċ-ċentru tan-negozjati għall-ġenerazzjoni l-ġdida ta’ programmi ta’ koeżjoni.

Skont Ferreira, l-investimenti tal-UE għandhom jgħinu liċ-ċittadini u lin-negozji jiksbu l-ħiliet diġitali meħtieġa, jappoġġaw it-tnedija ta’ servizzi ġodda jew imtejba tal-gvern elettroniku u tal-inklużjoni elettronika, u jappoġġaw it-tnedija ta’ infrastruttura tal-broadband f’żoni rurali, f’żoni skarsament popolati, u fir-reġjuni ultraperiferiċi tal-UE. L-UE qed tappoġġa wkoll it-trasformazzjoni diġitali tal-amministrazzjonijiet pubbliċi fil-livelli nazzjonali, reġjonali u lokali permezz ta’ proġetti pilota, għarfien espert, u skambji ta’ esperjenza.

Biex jiġi żgurat li d-drittijiet u l-valuri tal-UE jkunu riflessi bis-sħiħ fl-ispazju online, Ferreira qalet li l-Kummissjoni Ewropea trid tiżviluppa qafas ta' prinċipji u drittijiet diġitali. Dan ikun jinkludi aċċess għal konnettività ta’ kwalità għolja, għal ħiliet diġitali suffiċjenti, għal servizzi pubbliċi, u għal servizzi online ġusti u mhux diskriminatorji. Il-Kummissjoni trid ukoll timmonitorja jekk l-Ewropej iħossux li d-drittijiet diġitali tagħhom qed jiġu rispettati permezz ta’ stħarriġ annwali tal-Ewrobarometru.

Id-Difensur Franċiż tad-Drittijiet Claire Hédon fetaħ id-diskussjoni tal-panel. Hija tkellmet dwar id-diffikultajiet li ħafna nies għandhom biex jaċċessaw is-servizzi pubbliċi online u kif il-pandemija tal-COVID-19 aggravat din il-problema. Hija semmiet li madwar 10-13-il miljun persuna fi Franza huma illitterati diġitalment. Hédon enfasizzat xi rakkomandazzjonijiet mir-rapport tal-uffiċċju tagħha dwar id-dematerjalizzazzjoni tas-servizzi pubbliċi: li għandhom jinżammu l-komunikazzjoni wiċċ imb wiċċ u s-servizz tat-telefown; li s-siti web għandhom ikunu faċli għall-utent u li n-nies li jfassluhom għandhom jitħarrġu biex jagħmluhom aktar aċċessibbli; u li n-nies għandu jkollhom id-dritt li jikkonnettjaw, inkluż li jkollhom aċċess għat-tagħmir tal-IT meħtieġ.

L-Ombudsman Nazzjonali Netherlandiż Reinier van Zutphen qal li meta n-nies iħossuhom imwarrba minn proċeduri amministrattivi li jsiru diġitali, jistgħu jibdew jitilfu l-fiduċja fil-gvern innifsu. Huwa enfasizza n-nuqqas ta’ manutenzjoni tas-sistemi diġitali fl-amministrazzjoni pubblika. L-uffiċċju tiegħu reċentement ippubblika rapport dwar l-użu xieraq tad-data u l-algoritmi mill-awtoritajiet tas-settur pubbliku, li jgħid li ċ-ċittadini għandhom ikunu involuti meta l-amministrazzjonijiet pubbliċi jfasslu sistemi jew proċeduri diġitali ġodda. Il-konklużjonijiet tar-rapport jgħidu li s-sistemi diġitali l-ġodda għandhom ikunu ċari, aċċessibbli u fissi meta l-affarijiet imorru ħażin. Barra minn hekk, Van Zutphen wissa li l-faqar diġitali spiss jista’ jwassal għal faqar reali.

Il-Kanċillier tal-Ġustizzja tal-Estonja Ülle Madise qalet li 99 % tas-servizzi pubbliċi tal-Estonja ġew diġitalizzati u li fil-biċċa l-kbira tagħhom jaħdmu bla xkiel. Hija qalet li l-pedament tas-servizzi elettroniċi tal-Estonja huwa l-karta tal-identità nazzjonali. Il-fatt li din il-karta tal-identità ilha obbligatorja għal 20 sena għen lin-nies jaġġustaw għall-użu tas-servizzi pubbliċi diġitali. Madise qal ukoll li n-natura rurali tal-pajjiż tagħmel is-servizzi elettroniċi neċessità għal ħafna nies. Madankollu, il-problemi għadhom iseħħu. Pereżempju, il-gvern Estonjan insista li jikkunsidra persuni għomja meta ħolqu sistema online għan-nies biex jirreġistraw għat-tilqim kontra l-COVID-19. L-uffiċċju ta’ Madise għenhom isolvu din il-problema.

Marine Boudeau minn La direction interministérielle du numérique (DINUM) qalet li kien sar faċli wisq li jinħolqu sistemi diġitali ġodda mingħajr ma wieħed iħares lejn kemm huma aċċessibbli jew utilizzabbli. Hija qalet li d-dipartiment tagħha kien qed jaħdem biex joħroġ b'linja bażi għall-kwalità tas-servizzi disponibbli fi Franza. Fl-2019, huma nedew l-Osservatorju għall-Kwalità tas-Servizzi Online u spiss qed jaħdmu ma’ diversi ministeri Franċiżi dwar it-titjib tas-servizzi diġitali.

Clara Deville mill-Institut national de recherche pour l'agriculture, l'alimentation et l'environnement (INRAE) tkellmet dwar is-sejbiet fit-teżi tagħha dwar id-dematerjalizzazzjoni tas-servizzi pubbliċi. Hija enfasizzat li s-suċċess tas-servizzi diġitali kien jiddependi wkoll fuq il-fiduċja bejn in-nies u l-gvernijiet tagħhom. Hija qalet li ħafna drabi n-nies jibżgħu meta jitolbu intitolamenti minn istituzzjoni pubblika. Persuni fqar u barranin b’mod partikolari seta’ kellhom esperjenzi ħżiena mal-amministrazzjoni pubblika qabel, u dan jista’ jagħmilhom aktar riluttanti li jitolbu l-intitolamenti tagħhom. Hija enfasizzat ukoll kif l-għeluq tal-uffiċċji tal-gvern fiż-żoni rurali wassal biex l-istituzzjonijiet pubbliċi jħossuhom mhux familjari u remoti.

Thomas Lecourt minn Emmaüs Connect qal li l-assoċjazzjoni tiegħu tipprova tgħaqqad lin-nies li huma maqtugħin mit-teknoloġiji diġitali, billi tipprovdi tagħmir tal-IT irħis, servizzi tad-data, u taħriġ. Huwa enfasizza li aktar minn kwart tan-nies li jgħinu huma taħt it-30 sena u li aktar minn 80% jgħixu fuq inqas minn €600 fix-xahar. Lecourt enfasizzat li l-istituzzjonijiet pubbliċi jridu jirrikonoxxu li jeżistu persuni mingħajr ħiliet diġitali jew aċċess għas-sistemi tal-IT u li jridu juru lil dawn in-nies li jimpurtahom minnhom.

L-Ombudsman tal-Lazio Marino Fardelli enfasizza żewġ distakki diġitali: il-kultura, li taffettwa gruppi ta’ nies bħall-anzjani, u l-istruttura, li tikkonċerna nuqqas ta’ infrastruttura jew tagħmir tajjeb tal-IT. Huwa qal li l-ombudsmen fl-Italja ħadmu flimkien biex iressqu proposta lill-gvern Taljan biex jgħin jindirizza dawn id-distakki diġitali. Huwa qal ukoll li jikkooperaw mill-qrib mal-muniċipalitajiet, iżda li s-sindki xi drabi jaraw lill-ombudsmen bħala li qed inaqqsu r-ritmu tax-xogħol minkejja li fil-fatt jistgħu jgħinu biex iħaffu l-affarijiet.

Id-diskussjoni ġenerali ffukat fuq kif in-nies spiss ma setgħux jaċċessaw is-servizzi pubbliċi minħabba d-diġitalizzazzjoni, speċjalment dawk li huma foqra, anzjani, jew migranti, u kif il-pandemija tal-COVID-19 aggravat din il-problema. Ħafna kelliema wissew li l-esklużjoni diġitali tista' twassal għall-esklużjoni tas-soċjetà u saħansitra għall-faqar. Biex jgħinu fir-rimedju tal-problema, ħafna ombudsmen enfasizzaw il-ħtieġa li jinżammu laqgħat wiċċ imb wiċċ u servizz telefoniku fl-amministrazzjoni pubblika. Il-ħtieġa li jitfasslu servizzi diġitali ġodda b’kunsiderazzjoni tal-aċċessibbiltà mill-bidu nett issemmiet ukoll ripetutament.