Strasburgu, 20/10/2014

Inkjesta fuq inizjattiva proprja [1] OI/9/2014/MHZ dwar il-mezzi li permezz tagħhom il-Frontex tiżgura r-rispett għad-drittijiet fundamentali f'operazzjonijiet konġunti ta' ritorn (JRO)

Għażiż Sur Arias,

Skont il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-2014 dwar il-Politika ta' Ritorn tal-UE [2], il-Frontex ikkoordinat 209 operazzjoni konġunta ta' ritorn (JROs) li rritornaw 10 855 persuna bejn l-2006 u l-2013. Il-Kummissjoni tenfasizza l-fatt li ma ġie rrappurtat l-ebda ksur tad-drittijiet fundamentali matul il-JROs. Fl-istess ħin, il-Kummissjoni tesprimi tħassib li nofs il-JROs biss ġew immonitorjati b’mod indipendenti. 

Min-natura tagħhom stess, l-operazzjonijiet ta’ ritorn furzat għandhom il-potenzjal li jinvolvu ksur serju tad-drittijiet fundamentali. Dan inevitabbilment jipprovdi raġunijiet għal xi tħassib. Huwa importanti għall-pubbliku li jkun jaf kif il-Frontex hija mgħammra biex tittratta kwalunkwe ksur li jista’ jseħħ u x’passi tieħu biex timminimizza r-riskju li jseħħ tali ksur. Huwa f’dan l-isfond li ddeċidejt li neżamina u nevalwa, permezz ta’ inkjesta fuq inizjattiva proprja, kif il-Frontex tiżgura li l-JROs jirrispettaw id-drittijiet fundamentali tal-persuni li huma soġġetti għal ritorni furzati.

L-inkjesta tinkludi l-kooperazzjoni tal-Frontex mal-korpi nazzjonali ta' monitoraġġ (l-Artikolu 9(1b) tar-Regolament dwar il-Frontex [3] flimkien mal-Artikolu 8(6) tad-Direttiva dwar ir-Ritorn.[4]) Kif tafu, l-ombudsmen nazzjonali kollha fl-Istati Membri tal-UE, kif ukoll l-Ombudsman Ewropew, jappartjenu għan-Netwerk Ewropew tal-Ombudsmen. Barra minn hekk, uħud mill-ombudsmen nazzjonali fin-Netwerk huma involuti fil-monitoraġġ tal-operazzjonijiet ta' ritorn [5].  Għal din ir-raġuni, ktibt lill-ombudsmen nazzjonali biex ninfurmahom b'din l-inkjesta. B’mod speċifiku, tlabthom jipprovdu kwalunkwe informazzjoni rilevanti lili inklużi inkjesti possibbli tagħhom stess biex jippromwovu monitoraġġ indipendenti effettiv u trasparenti tal-operazzjonijiet ta’ ritorn.

Biex nassisti fl-inkjesta, inkun grat jekk il-Frontex tkun tista’ twieġeb għall-mistoqsijiet u t-talbiet għal informazzjoni li ġejjin:

Fir-rigward tat-trattament tal-persuni rimpatrijati

 1. Matul JRO, il-persunal tal-Frontex jista’ jiddubita d-dokumentazzjoni nazzjonali “fit-to-travel” fil-każ ta’ persuni rimpatrijati li, pereżempju, huma ovvjament morda jew fi tqala avvanzata?

2. Min għandu r-responsabbiltà għall-benesseri tal-persuni rimpatrijati waqt li jkunu abbord l-inġenju tal-ajru?

3. F'Lulju 2013, il-Frontex adottat Kodiċi ta' Kondotta dwar il-JROs ("il-Kodiċi"). Il-Frontex tista' tikkunsidra, abbażi tal-esperjenza tagħha bil-Kodiċi, il-pubblikazzjoni ta' standards għall-imġiba tal-iskorti bħala anness għall-Kodiċi (l-Artikolu 6.4 tal-Kodiċi jipprevedi: "L-Istat Membru organizzatur u l-Frontex jiddeċiedu dwar il-lista ta' restrizzjonijiet awtorizzati qabel il-JRO. Din il-lista trid titqassam lill-Istat Membru parteċipanti rilevanti qabel il-JRO: (...)")?

4. L-Artikolu 5(2) tal-Kodiċi jirreferi għal ilmenti minn persuni rimpatrijati li jallegaw trattament ħażin matul il-JRO. Min suppost jittratta dawn l-ilmenti, lil min għandhom jiġu ppreżentati u f’liema stadju tal-JRO? Wara li applikat il-Kodiċi għal sena, il-Frontex għandha xi informazzjoni dwar l-applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni?

5. Il-Frontex tista ' tispjega kif tiżgura l-implimentazzjoni effettiva tal-Artikolu 18 tal-Kodiċi ta ' Kondotta dwar il-JROs li jipprevedi li " l-appoġġ finanzjarju tal-Frontex lill-Istati Membri għall-JRO jiddependi fuq ir-rispett sħiħ tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-UE"^[6]?

Fir-rigward tar-rappurtar

6. F'Diċembru 2012, il-Frontex ħatret l-Uffiċjal għad-Drittijiet Fundamentali tagħha, li huwa inkarigat mill-monitoraġġ, il-valutazzjoni u t-tfassil ta' rakkomandazzjonijiet dwar il-protezzjoni tad-drittijiet tal-bniedem fl-attivitajiet u l-operazzjonijiet kollha tal-Frontex, inklużi dawk relatati mal-JROs. Il-kontribut bil-miktub tal-Uffiċjal għad-Drittijiet Fundamentali fir-rigward tal-konformità mad-drittijiet fundamentali matul il-JROs jista’ jagħti kontribut siewi għall-inkjesta. Jekk jogħġbok tista’ l-Frontex tistieden kontribut bħal dan u tehmiżu mal-opinjoni tagħha?

7. Kien hemm xi rapporti fir-rigward tal-allegat ksur tad-drittijiet fundamentali mill-parteċipanti fil-JROs permezz tas-sistema ta’ Rappurtar ta’ Inċidenti Serji tal-Frontex (l-Artikolu 16 tal-Kodiċi ta’ Kondotta dwar il-JROs). Jekk iva, kif ġew trattati? Jekk jogħġbok innota li l-Ombudsman tixtieq ukoll tispezzjona r-rapporti tal-Frontex dwar il-JROs.

8. Il-Frontex ikkunsidrat li tippubblika r-Rapporti Finali dwar l-Operazzjonijiet ta’ Ritorn fuq is-sit web tagħha, jekk meħtieġ b’redazzjonijiet ta’ informazzjoni kunfidenzjali?

Fir-rigward tal-monitoraġġ tal-JROs

9. Skont il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-2014, ma hemm l-ebda monitoraġġ indipendenti preżenti f’nofs il-JROs. X'miżuri tipproponi l-Frontex biex ittejjeb din is-sitwazzjoni?  F’dan ir-rigward, l-Ombudsman tinnota li, fil-Komunikazzjoni tagħha, il-Kummissjoni tirrakkomanda li, fil-Kodiċi ta’ Kondotta tagħha dwar il-JROs, il-Frontex għandha tispjega b’mod ċar li kull JRO se jkun soġġett għal monitoraġġ indipendenti. Il-Frontex għamlet dan?

10. Il-Frontex kif tiżgura l-applikazzjoni tal-Artikolu 14 tal-Kodiċi ta' Kondotta tagħha dwar il-JROs, b'mod partikolari fir-rigward tal-aċċess tal-osservaturi għall-informazzjoni u l-persuni rimpatrijati, u l-inklużjoni tal-osservazzjonijiet tal-osservaturi fir-rapporti finali tal-Frontex dwar il-JROs?

11. Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-2014 issemmi li ċ-Ċentru Internazzjonali għall-Iżvilupp tal-Politika dwar il-Migrazzjoni bħalissa jmexxi proġett iffinanzjat mill-UE li għandu l-għan li jarmonizza l-approċċi differenti għall-monitoraġġ meħud mill-Istati Membri. Il-Frontex hija involuta f’dan il-proġett? X’miżuri qed tieħu l-Frontex biex tħeġġeġ l-iskambju tal-aħjar prattika fost il-korpi nazzjonali ta’ monitoraġġ stabbiliti skont l-Artikolu 8.6 tad-Direttiva dwar ir-Ritorn?

12. L-Artikolu 14(5) tal-Kodiċi ta’ Kondotta tal-Frontex dwar il-JROs jipprevedi li l-osservaturi jistgħu jimmonitorjaw ukoll f’isem Stati Membri oħra li jieħdu sehem fil-JRO. Il-Frontex qed tieħu xi azzjoni biex tinkoraġġixxi tali "monitoraġġ rappreżentattiv"? 

13. L-Aġenzija għad-Drittijiet Fundamentali tieħu l-pożizzjoni li, sabiex ikunu effettivi, is-sistemi ta' monitoraġġ tar-ritorn furzat għandhom ikopru l-attivitajiet kollha ta' tneħħija, inkluż l-akkoljenza fil-pajjiż ta' destinazzjoni.[7] F'dan ir-rigward, l-Ombudsman Ewropew jifhem li, fl-2013, l-uffiċċju tal-Ombudsman Serb (fir-rwol tiegħu bħala Mekkaniżmu Nazzjonali ta' Prevenzjoni stabbilit skont il-Protokoll Fakultattiv għall-Konvenzjoni kontra t-Tortura) ikkoopera ma' forum Ġermaniż ta' monitoraġġ immexxi mill-knisja fir-rigward tal-fażi ta' wara r-ritorn.

Il-Frontex tikkunsidra li tieħu ispirazzjoni minn din l-esperjenza sabiex tippromwovi l-monitoraġġ regolari tal-fażi ta’ wara r-ritorn?

Inkun grat jekk tkun tista' tissottometti opinjoni bi tweġiba għall-mistoqsijiet u t-talbiet għal informazzjoni msemmija hawn fuq sal-31 ta' Jannar 2015.

Nixtieq ninfurmak ukoll li, matul l-inkjesta tiegħi, nista’ nikkunsidra li nippubblika l-opinjoni tal-Frontex fuq is-sit web tiegħi u nagħti lill-partijiet terzi interessati l-opportunità li jagħmlu osservazzjonijiet.

Jekk is-servizzi tiegħek jeħtieġu aktar informazzjoni jew kjarifiki dwar din l-inkjesta, inkluż kif tirranġa għall-ispezzjoni tad-dokumenti msemmija fil-punt 7 hawn fuq, jekk jogħġbok toqgħodx lura milli tikkuntattja lis-Sinjura Marta Hirsch-Ziembinska (+33 388 17 27 46), Kap tal-Unità tal-Ilmenti u l-Inkjesti, li hija responsabbli għall-inkjesta.

Dejjem tiegħek,

Emily O'Reilly