Il-fatti li wasslu għall-ilment

1. L-ilmentatur huwa membru tal-persunal tal-Awtorità Ewropea tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni (EASA). Fl-2014, tnejn mill-kollegi tiegħu marru għal spezzjoni fi Stat Membru biex jimmonitorjaw il-konformità ta' dak l-Istat mal-leġiżlazzjoni tal-UE dwar is-sikurezza tal-avjazzjoni. L-ispetturi allegatament identifikaw żewġ nuqqasijiet. Madankollu, wieħed biss min-nuqqasijiet wassal għal sejba fir-rapport finali ta’ spezzjoni. Skont l-ilmentatur, maniġer tal-EASA neħħa t-tieni sejba għal raġunijiet politiċi. Fil-fehma tal-ilmentatur, dan ammonta għal abbuż serju ta' poter. Għalhekk, fil-bidu ta' Awwissu 2014, huwa ssottometta rapport dwar l-iżvelar ta' informazzjoni protetta lill-OLAF [1]. Bl-użu ta’ din il-proċedura, l-ilmentatur kien intitolat li jistenna li jkun protett kontra kwalunkwe ritaljazzjoni jew konsegwenza negattiva oħra li tirriżulta mir-rapport tal-informatur tiegħu.

2. Wara li talab diversi kjarifiki mingħand l-ilmentatur, l-OLAF informa lill-ilmentatur, f’nofs Diċembru 2014, li meta wasal għad-deċiżjoni tiegħu jekk jiftaħx investigazzjoni kien ikkunsidra jekk il-kwistjoni kinitx taqa’ f’wieħed mill-oqsma ta’ prijorità investigattiva. Hija ddikjarat li kienet ċaħdet il-każ għar-raġuni li l-OLAF ma kienx l-uniku korp bl-awtorità li jittratta din il-kwistjoni; peress li deher li kien hemm kwistjonijiet dixxiplinari fi ħdan l-EASA, din kienet kwistjoni fi ħdan l-awtorità tad-Direttur Eżekuttiv tal-EASA. L-OLAF għalhekk qies li kien xieraq li d-Direttur Eżekuttiv tal-EASA jingħata l-opportunità li jinvestiga l-kwistjoni. Fl-aħħar nett, l-OLAF informa lill-ilmentatur li kien bagħat kopja tad-deċiżjoni tiegħu lid-Direttorat Ġenerali għat-Trasport (DĠ MOVE) tal-Kummissjoni Ewropea għall-informazzjoni.

3. L-ilmentatur imbagħad irrikorra għand l-Ombudsman u għand il-President tal-Kummissjoni għall-għajnuna fir-rigward tal-ilment tiegħu dwar l-OLAF.[2] Sussegwentement, lejn l-aħħar ta' Jannar 2015, l-ilmentatur indirizza wkoll l-ilment tiegħu lill-EASA skont id-dispożizzjonijiet dwar l-iżvelar ta' informazzjoni protetta.[3]

L-ispezzjoni mill-Ombudsman tal-fajl tal-OLAF

4. L-Ombudsman identifikat l-allegazzjonijiet u l-affermazzjonijiet li ġejjin imressqa mill-ilmentatur.

Allegazzjonijiet

1. l-OLAF iddeċieda b’mod żbaljat li ma jinvestigax ir-rapport dwar l-iżvelar ta’ informazzjoni protetta tal-ilmentatur;

2. L-OLAF ħa ammont eċċessiv ta’ żmien biex jiddeċiedi jekk jinvestigax ir-rapport dwar l-iżvelar ta’ informazzjoni protetta.

Pretensjonijiet

L-OLAF għandu:

(i) tiftaħ investigazzjoni dwar il-kwistjoni mqajma mill-ilmentatur; u

(ii) jagħtuh protezzjoni bħala informatur.

5. L-Ombudsman fetaħ inkjesta dwar l-ilment billi wettaq spezzjoni tal-fajl tal-OLAF fir-rigward tat-trattament tar-rapport tal-ilmentatur dwar l-iżvelar ta' informazzjoni protetta.[4] Ir-rapport ta' din l-ispezzjoni ntbagħat lill-ilmentatur. Huwa ma għamel l-ebda kumment.

Allegazzjoni li l-OLAF iddeċieda b’mod żbaljat li ma jinvestigax ir-rapport tal-ilmentatur dwar l-iżvelar ta’ informazzjoni protetta

Il-valutazzjoni preliminari tal-Ombudsman qabel l-ispezzjoni

6. Fl-ittra tal-ftuħ tagħha li tinforma lill-OLAF dwar l-ispezzjoni, l-Ombudsman innotat li r-Regolament 883/2013 [5] jagħti lill-OLAF diskrezzjoni wiesgħa biex jiddeċiedi jekk jiftaħx investigazzjoni. L-OLAF kien informa lill-ilmentatur li kien iddeċieda li ma jiftaħx investigazzjoni dwar il-kwistjoni rrapportata, essenzjalment minħabba li (a) il-kwistjoni ma kinitx taqa’ taħt il-prijoritajiet tal-OLAF, u minħabba li (b) l-OLAF ma għandux l-awtorità unika li jinvestiga kwistjoni, li tista’ tinvolvi kwistjonijiet dixxiplinari.

7. L-Ombudsman esprimiet il-fehma li l-pożizzjoni tal-OLAF dehret, fil-prinċipju, li hija konformi mas-setgħat diskrezzjonali tal-OLAF.

8. Madankollu, l-Ombudsman esprima wkoll il-fehma preliminari li d-deċiżjoni tal-OLAF li ma jinvestigax il-kwistjoni u li jirreferi l-ilment lill-EASA qajmet tħassib dwar - possibbilment sistemiku fir-rigward tat-trattament mill-OLAF ta' każijiet ta' żvelar ta' informazzjoni protetta. L-Artikolu 22a tar-Regolamenti tal-Persunal jipprovdi li informatur għandu jirrapporta każ ta’ irregolaritajiet serji jew lill-istituzzjoni tiegħu stess jew lill-OLAF. Konsegwentement, l-Artikolu 22a tar-Regolamenti tal-Persunal jipprovdi għażla dwar fejn jista’ jirrikorri informatur. F’dan il-każ, il-lanjant deher li deliberatament għażel li jikkuntattja lill-OLAF, apparentement billi assuma li wieħed mis-superjuri tiegħu fl-EASA kien ta struzzjonijiet lill-kollegi tiegħu biex jimmanipulaw rapport tekniku għal raġunijiet politiċi. Barra minn hekk, l-ilmentatur qajjem dubji dwar jekk dan kienx każ iżolat, u argumenta li l-kwistjoni tista’ tkun problema ġenerali. Huwa argumenta wkoll li l-istruzzjonijiet setgħu ġew mill-maniġment superjuri tal-EASA. Madankollu, id-deċiżjoni tal-OLAF li ma jiftaħx investigazzjoni dwar ir-rapport dwar l-iżvelar ta' informazzjoni protetta tal-ilmentatur implikat li l-ilmentatur għandu jqajjem il-kwistjoni l-ewwel nett mal-persuni stess li huwa ħaseb li kienu responsabbli għall-allegata mġiba ħażina serja.

9. Deher li approċċ bħal dan jista’ jiskoraġġixxi lill-informaturi u b’hekk jirriskja li jdgħajjef l-effettività tad-dispożizzjonijiet dwar l-iżvelar ta’ informazzjoni protetta. Għal dawn ir-raġunijiet, l-Ombudsman iddeċieda li jiftaħ inkjesta dwar dan il-każ.

Il-valutazzjoni finali tal-Ombudsman

10. Dan il-każ ma jikkonċernax is-sustanza tal-ilment tal-ilmentatur iżda, pjuttost, il-mod kif ġie ttrattat mill-OLAF.

11. Filwaqt li l-OLAF għandu diskrezzjoni fid-deċiżjoni li ma jiftaħx investigazzjoni fir-rigward ta’ każ partikolari, huwa madankollu ċar li għandu jipprovdi raġunijiet għal kwalunkwe deċiżjoni bħal din li jieħu.

12. Matul l-ispezzjoni tal-Ombudsman, deher ċar li l-OLAF kien ikkunsidra bir-reqqa jekk jiftaħx investigazzjoni fir-rigward tar-rapport tal-ilmentatur dwar l-iżvelar ta' informazzjoni protetta u kien ibbaża l-konklużjoni tiegħu fuq kriterji oġġettivi. L-OLAF identifika l-kwistjoni bħala waħda potenzjalment serja li taqa’ taħt il-mandat tiegħu stess. Hija kkonkludiet ukoll li, peress li r-rapport possibbilment kien jinvolvi kwistjoni dixxiplinari, ma kienx l-uniku korp bl-awtorità li jittrattaha. Meta wieħed iqis li l-manipulazzjoni minn maniġer ta’ rapport ta’ spezzjoni probabbilment tammonta għal abbuż serju ta’ poter, il-pożizzjoni tal-OLAF f’dan ir-rigward hija raġonevoli.

13. Aktar importanti minn hekk, mid-dokumenti spezzjonati, sar ovvju li t-tħassib tal-Ombudsman fir-rigward tal-eżistenza ta' problema sistemika potenzjali ma kienx sostanzjat.

14. L-analiżi preliminari tal-Ombudsman kienet iffukat primarjament fuq id-deċiżjoni tal-OLAF li jiċħad il-każ. Madankollu, irriżulta li l-OLAF ma għalaqx il-każ, iżda bagħat il-kwistjoni lill-EASA għall-valutazzjoni. Barra minn hekk, l-OLAF talab lill-EASA tinformah bl-analiżi tagħha tal-kwistjoni sottostanti u rriżerva wkoll id-dritt li jiftaħ l-investigazzjoni tiegħu stess aktar tard. Konsegwentement, anki jekk l-OLAF kien informa lill-ilmentatur li ma kienx se jittratta l-kwistjoni, fil-fatt huwa ħa l-passi xierqa biex il-kwistjoni tiġi segwita u investigata kif xieraq.

15. Barra minn hekk, issa ġie stabbilit li l-OLAF qatt ma talab jew stieden lill-ilmentatur biex jirrikorri għand l-EASA bir-rapport tiegħu dwar l-iżvelar ta’ informazzjoni protetta; l-informazzjoni li l-OLAF bagħat lill-EASA ġiet anonimizzata kif xieraq u ma ppermettietx lill-EASA tidentifika s-sors tar-rapport dwar l-iżvelar ta’ informazzjoni protetta.

16. L-Ombudsman jinnota li filwaqt li l-ilmentatur allega li wieħed jew aktar mis-superjuri tiegħu kienu involuti fil-manipulazzjoni tar-rapport ta' spezzjoni rilevanti, ma kien hemm xejn li jissuġġerixxi li d-Direttur Eżekuttiv tal-EASA, li lilu l-OLAF irrefera l-kwistjoni, kien involut fl-allegata irregolarità. Konsegwentement, l-Ombudsman temmen li l-OLAF aġixxa b'mod xieraq meta ddeċieda li jittrasferixxi l-kwistjoni lid-Direttur Eżekuttiv tal-EASA għall-kunsiderazzjoni u li jirrikjedi li dan tal-aħħar jirrapporta lura lilu.

17. Fid-dawl ta' dan ta' hawn fuq, l-Ombudsman tikkonkludi li l-OLAF aġixxa kif suppost meta indirizza r-rapport tal-ilmentatur dwar l-iżvelar ta' informazzjoni protetta. Madankollu, l-Ombudsman isibha l-aktar sfortunata li, fit-tweġiba tiegħu lill-ilmentatur, l-OLAF naqas milli jispjega b’mod espliċitu biżżejjed li, filwaqt li kien ittrasferixxa l-każ lill-EASA, huwa ma kienx iddeċieda b’mod definittiv li ma jsegwix il-kwistjoni. L-ilmentatur seta’ ma sabx li kien meħtieġ li jilmenta mal-Ombudsman kieku fehem li l-OLAF ma kienx sempliċement ċaħad il-każ, iżda fil-fatt irriżerva d-dritt li jinvolvi ruħu direttament skont ir-rispons li kien jirċievi mid-Direttur Eżekuttiv tal-EASA.

Allegazzjoni li l-OLAF ħa ammont eċċessiv ta’ żmien biex jiddeċiedi jekk jinvestigax ir-rapport dwar l-iżvelar ta’ informazzjoni protetta

Il-valutazzjoni preliminari tal-Ombudsman qabel l-ispezzjoni

18. Fl-ittra tal-ftuħ tal-Ombudsman li tinforma lill-OLAF dwar spezzjoni f'dan il-każ, hija nnotat li r-Regolament 883/2013 ma jipprevedi l-ebda limitu ta' żmien speċifiku li fih l-OLAF jeħtieġ li jinforma lil informatur dwar id-deċiżjoni tiegħu dwar jekk jiftaħx investigazzjoni jew le. Madankollu, l-Artikolu 22b tar-Regolamenti tal-Persunal jipprevedi li l-OLAF għandu, fi żmien 60 jum minn meta jirċievi rapport, jinforma lil informatur biż-żmien meħtieġ biex jieħu azzjoni xierqa. Referenza għal dan il-limitu ta’ żmien issir ukoll taħt il-Punt 5.2 tal-Linji Gwida tal-OLAF dwar il-Proċeduri ta’ Investigazzjoni għall-Persunal tal-OLAF, datati l-1 ta’ Ottubru 2013.

19. F'dan il-każ, jidher li kien hemm nuqqas ta' ftehim dwar in-natura eżatta tar-rapport tal-ilmentatur tal-bidu ta' Awwissu 2014. Deher li l-karta ta' kopertura li l-ilmentatur kien bagħat flimkien mar-rapport tiegħu għamlet referenza espliċita għall-Artikolu 22c tar-Regolamenti tal-Persunal [6]. Għalkemm dan il-fatt kellu jiġi ċċarat, l-OLAF deher li talab kjarifiki f'dan ir-rigward biss f'nofs Ottubru 2014, jiġifieri, aktar minn 60 jum wara li rċieva r-rapport tal-ilmentatur. Ftit jiem wara, l-OLAF fl-aħħar informa lill-ilmentatur li għandu jirċievi d-deċiżjoni tiegħu dwar il-ftuħ possibbli ta’ investigazzjoni sa nofs Novembru 2014. Il-limitu ta' żmien ta' 60 jum għalhekk ġie rrispettat wara l-kjarifiki.

20. F'nofs Novembru 2014, l-OLAF reġa' kkuntattja lill-ilmentatur biex jinfurmah li kien qed jiffinalizza l-opinjoni tiegħu. L-OLAF talab ukoll aktar kjarifiki. Skont il-proċeduri applikabbli, l-opinjoni mħejjija mis-servizzi tal-OLAF imbagħad tintbagħat lid-Direttur Ġenerali tiegħu, li jiddeċiedi jekk japprovahiex jew ibiddilhiex. L-Ombudsman kien tal-fehma li l-fatt li dan il-pass addizzjonali ħa madwar xahar ieħor biex jitlesta ma kienx jidher eċċessiv. Madankollu, l-Ombudsman informa lill-OLAF li ż-żmien li ħa l-OLAF biex jiddetermina li kellu bżonn jitlob kjarifiki deher twil wisq mal-ewwel daqqa t’għajn.

Il-valutazzjoni finali tal-Ombudsman

21. Fir-rigward tal-allegat dewmien fit-trattament tar-rapport dwar l-iżvelar ta' informazzjoni protetta tal-ilmentatur, ir-rappreżentanti tal-OLAF spjegaw matul l-ispezzjoni li r-rapport tal-ilmentatur ġie rreġistrat fil-bidu ta' Awwissu 2014. Madankollu, minħabba dewmien amministrattiv ikkawżat mill-perjodu tal-vaganzi tas-sajf, dan ġie assenjat lil persuna li tittratta l-każijiet lejn l-aħħar ta’ Awwissu 2014 biss.

22. Ir-rappreżentanti tal-OLAF skużaw ruħhom għal kwalunkwe inkonvenjenza kkawżata lill-ilmentatur f'dan ir-rigward u talbu lis-servizzi tal-Ombudsman jinfurmaw lill-ilmentatur kif xieraq, kif għamlu.

23. Peress li l-OLAF irrikonoxxa li kien hemm dewmien u skuża ruħu għal dan id-dewmien, u li l-ilmentatur ma għamel l-ebda osservazzjoni, l-Ombudsman ma jsib l-ebda raġuni li tiġġustifika li l-kwistjoni tkompli tiġi segwita.

Konklużjoni

Fuq il-bażi tal-inkjesta dwar dan l-ilment, l-Ombudsman għalaqha bil-konklużjoni li ġejja:

Billi bagħat il-kwistjoni mqajma mill-ilmentatur lill-EASA għall-ewwel valutazzjoni, l-OLAF ittratta b'mod xieraq ir-rapport tal-ilmentatur dwar l-iżvelar ta' informazzjoni protetta. Barra minn hekk, ma hemm l-ebda raġuni li tiġġustifika inkjesti ulterjuri fir-rigward tad-dewmien imġarrab mill-OLAF fl-investigazzjoni tal-kwistjoni.

L-ilmentatur u l-OLAF se jiġu infurmati b’din id-deċiżjoni.

Kumment ieħor

Fir-rigward ta’ każijiet simili futuri, l-OLAF jista’ jikkunsidra li jinforma lill-informaturi b’mod aktar espliċitu li d-deċiżjoni tiegħu li ma jiħux azzjoni immedjata, iżda li jibgħat każ l-ewwel lil istituzzjoni jew korp ieħor tal-UE għall-valutazzjoni tagħhom, ma timplikax li l-OLAF ċaħad il-kwistjoni kompletament, iżda pjuttost għandha titqies bħala li tikkostitwixxi l-ewwel pass xieraq fil-valutazzjoni tal-ilment irrapportat mill-informatur.

Emily O'Reilly

Strasburgu, 11/08/2015

[1] Fil-fatt, skont l-Artikolu 22a tar-Regolamenti tal-Persunal, informatur jista’ jirrapporta l-irregolaritajiet suspettati jew lill-istituzzjoni fejn ikun qed jaħdem, jew lill-OLAF.

[2] Fl-ilment tiegħu lill-Ombudsman, l-ilmentatur ilmenta wkoll kontra l-EASA. Huwa allega li, għall-kuntrarju tal-proċeduri interni tal-Aġenzija, l-EASA mmanipulat ir-riżultati ta' spezzjoni teknika billi neħħiet sejba fir-rapport finali. Madankollu, minħabba li l-EASA sussegwentement bdiet tittratta r-rapport tiegħu dwar l-iżvelar ta' informazzjoni protetta, l-ilmentatur informa lill-Ombudsman li għalissa xtaq iwaqqa' l-ilment tiegħu kontra l-EASA. Madankollu, huwa rriżerva d-dritt li jerġa' jirrikorri għand l-Ombudsman fil-futur jekk is-segwitu tal-EASA għar-rapport tiegħu ma jkunx sodisfaċenti.

[3] L-Artikolu 22a tar-Regolamenti tal-Persunal.

[4] Dan sar skont l-Artikolu 3(2) tal-Istatut tal-Ombudsman Ewropew.

[5] Regolament Nru 883/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta’ Settembru 2013 dwar investigazzjonijiet immexxija mill-Uffiċċju Ewropew Kontra l-Frodi (OLAF) u li jħassar ir-Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (KE) Nru 1073/1999 u r-Regolament tal-Kunsill (Euratom) Nru 1074/1999 (ĠU 2013, L 248, p. 1).

[6] L-Artikolu 22c tar-Regolamenti tal-Persunal jipprevedi, fost affarijiet oħra, proċedura ta’ lment għall-informaturi li mhumiex sodisfatti bil-mod li bih ġie ttrattat ir-rapport tagħhom dwar l-iżvelar ta’ informazzjoni protetta, jew li huma stess ġew ittrattati bħala riżultat tar-rapport tagħhom dwar l-iżvelar ta’ informazzjoni protetta.