Strasburgu, 21 ta' Diċembru 2006

Għażiż Sur X,

Fis-16 u s-26 ta' Novembru 2004, inti ssottomettejt ilment lill-Ombudsman Ewropew kontra l-Kummissjoni Ewropea dwar in-nuqqas ta' ħlas ta' kont fil-qafas tal-proġett "xyz".

Fil-15 ta’ Diċembru 2004, għaddejt l-ilment lill-President tal-Kummissjoni. Il-Kummissjoni bagħtet l-opinjoni tagħha fit-30 ta' Marzu 2005. Għaddejtlek stedina biex tagħmel osservazzjonijiet, li bgħattlek fl-24 ta' Mejju 2005.

Fil-21 ta' Settembru 2005, is-servizzi tiegħi kkuntattjaw lis-servizzi tal-Kummissjoni bit-telefon sabiex jitolbu informazzjoni aġġornata.

Fl-10 ta’ Ottubru 2005, bgħatt ittra ta’ aktar inkjesti lill-President tal-Kummissjoni. Il-Kummissjoni bagħtet l-opinjoni addizzjonali tagħha fis-7 ta' Diċembru 2005. Bgħattlek stedina biex tagħmel osservazzjonijiet, li bgħattlek fis-16 ta' Frar 2006.

Qed nikteb issa biex inkun naf ir-riżultati tal-inkjesti li saru.

Il-komponent

Skont l-ilmentatur, il-fatti rilevanti kienu, fil-qosor, kif ġej:

Fil-perjodu minn Ottubru 2003 sa Jannar 2004, il-kwerelant kien il-mexxej tat-tim tal-proġett "xyz". Fil-kuntest ta' dan il-proġett, l-ilmentatur ipprovda servizzi taħt kuntratt konkluż mal-kumpanija "Y" (Ftehim Nru 035/CSV3016/2003" iffirmat fil-15 u l-21 ta' Ottubru 2003). Din il-kumpanija hija parti minn konsorzju, "Z", immexxi mill-kumpanija "B". Y kien għadu ma ħallasx il-kont tiegħu għal ammont ta’ EUR 14 221.70 flimkien mal-imgħax.

Il-kuntratt bejn l-ilmentatur u Y ippreveda li l-"kuntrattur iħallas biss il-jiem attwalment maħduma u approvati mill-Klijent". Peress li l-"Klijent" hija l-Kummissjoni, l-ilmentatur għalhekk kellu interess dirett dwar jekk il-Kummissjoni ħallsitx għax-xogħol li sar. Fl-24 ta’ Awwissu 2004, l-ilmentatur kiteb ittra lill-Kummissarju Nielson fejn talab li l-Kummissjoni tħares lejn il-kwistjoni sabiex tħaffef il-proċeduri.

Fit-12 ta' Novembru 2004, id-Direttur Ġenerali ta' l-Uffiċċju ta' Kooperazzjoni EuropeAid wieġeb f'isem il-Kummissarju Nielson. It-tweġiba rreferiet għad-diskussjonijiet li kienu ilhom għaddejjin minn Frar 2004 bejn il-Kummissjoni u Z rigward il-kwalità tas-servizzi pprovduti skont il-kuntratt qafas Nru 2003/72193 konkluż f’Ottubru 2003. Wara dawn id-diskussjonijiet, il-Kummissjoni ddeċidiet li tissospendi l-ħlas tal-fattura finali sakemm Z ipprovdiet informazzjoni addizzjonali.

L-ilmentatur osserva li ma kienx konxju tal-kontenut tad-diskussjonijiet ta’ hawn fuq bejn il-Kummissjoni u Z. L-ilmentatur ikkunsidra wkoll li s-servizzi li kien ipprovda kienu sodisfaċenti. Is-salarju ta’ partijiet oħra kien tħallas. Barra minn hekk, il-Kummissjoni kienet użat id-dokumenti mwassla mill-ilmentatur għall-proġett tal-Kunsill tal-Ewropa li għalih kien maħsub. L-ilmentatur indika wkoll li l-kumpanija Y ma kinitx taf liema informazzjoni addizzjonali kienet intalbet mill-Kummissjoni.

Fis-16 u s-26 (1) ta' Novembru 2004, il-kwerelant għamel dan l-ilment lill-Ombudsman Ewropew, li fih għamel l-allegazzjoni li ġejja:

Kien hemm dewmien bla bżonn fid-deċiżjoni dwar il-ħlas tal-kont tiegħu, minħabba li l-Kummissjoni ma ssodisfatx l-obbligi tagħha lejn il-Kuntrattur Z tagħha.

L-Inkwantu

L-opinjoni tal-Kummissjoni

Fl-opinjoni tagħha, il-Kummissjoni għamlet il-kummenti li ġejjin:

Il-kuntratt ta’ assistenza teknika “xyz” ingħata lill-konsorzju Z li jikkonsisti mill-kumpaniji Y u B. Il-kuntratt ġie ffirmat mill-Kummissjoni fit-13 ta’ Ottubru 2003 u minn Z fil-15 ta’ Ottubru 2003 għal ammont totali ta’ EUR 64 995. Fil-bidu tal-kuntratt sar ħlas bil-quddiem ta’ EUR 38 997 (60 % tal-ammont totali).

It-tim tal-proġett kien jikkonsisti minn mexxej tat-tim u espert dwar ir-riforma tas-sistemi tal-protezzjoni soċjali, għalkemm kien previst ukoll ir-reklutaġġ ta’ esperti lokali mill-pajjiżi benefiċjarji. Sabiex iwasslu t-Termini ta’ Referenza meħtieġa, l-esperti kellhom jikkoordinaw l-attivitajiet tagħhom mal-Ministeri tal-Affarijiet Soċjali fil-pajjiżi benefiċjarji, kif ukoll mad-dipartimenti rilevanti mill-Kunsill tal-Ewropa u l-Patt ta’ Stabbiltà għax-Xlokk tal-Ewropa (il-“Patt ta’ Stabbiltà”) (ara t-termini ta’ referenza tal-kuntratt ma’ Z (2)).

L-ilmentatur kien impjegat mill-kumpanija Y u ħadem fuq dan l-inkarigu bħala l-mexxej tat-tim tal-proġett. L-implimentazzjoni tal-kuntratt kienet affettwata minn xi problemi rigward il-kwalità tas-servizzi pprovduti.

Fir-rigward tal-allegazzjoni li kien hemm dewmien bla bżonn fid-deċiżjoni dwar il-ħlas tal-kont tiegħu, minħabba li l-Kummissjoni ma kinitx issodisfat l-obbligi tagħha lejn il-Kuntrattur Z tagħha, il-Kummissjoni l-ewwel fakkret il-fatti:

Fil-bidu tal-kuntratt, fis-16 ta' Ottubru 2003, il-kwerelant ipparteċipa flimkien ma' esperti oħra f'laqgħa fi Strasburgu, fejn kellu l-opportunità li jikseb l-għarfien xieraq u jiffamiljarizza ruħu mal-qafas għall-iżvilupp tal-proġett. Madankollu, meta s-servizzi tal-Kummissjoni fid-9 ta' Jannar 2004 rċevew l-abbozz tat-Termini ta' Referenza mill-Kuntrattur, tqajmu dubji dwar il-fehim tal-mexxej tat-tim tal-proġett. L-abbozz tad-dokument kien nieqes kemm mill-kwalità kif ukoll miċ-ċarezza, u wera approċċ differenti minn dak indikat fl-ewwel kuntatti mal-ilmentatur.

Fit-13 ta' Jannar 2004, saret laqgħa mal-kwerelant fil-bini tal-Kummissjoni sabiex jiġi stabbilit x'kien sar sa dak il-punt u biex jiġi spjegat lill-kwerelant kif għandu jipproċedi bix-xogħol sabiex jinkiseb prodott finali f'konformità mat-termini ta' referenza tal-kuntratt. Il-konklużjoni ta’ din il-laqgħa kienet li l-livell ta’ impenn, għarfien u għarfien espert tal-ilmentatur ma kienx sal-istandard mistenni. Wara l-laqgħa, il-Kummissjoni kkonfermat il-ħtieġa għal objettivi usa’ u speċifiċi, u għamlet distinzjoni ċara bejn il-problemi diġà identifikati u r-riżultati li jistgħu jinkisbu b’dan il-proġett. Dan kien jeħtieġ kitba mill-ġdid tal-abbozz tat-Termini ta’ Referenza abbażi ta’ informazzjoni aktar preċiża mill-qasam (jiġifieri, mill-pajjiżi benefiċjarji miżjura). Rapport dettaljat tal-missjoni kellu jiġi pprovdut ukoll sat-22 ta' Jannar 2004. Kien previst li t-Termini ta' Referenza l-ġodda jiġu approvati f'laqgħa fi Strasburgu fit-22-23 ta' Jannar 2004 mad-dipartimenti rilevanti mill-Kunsill ta' l-Ewropa u l-Patt ta' Stabbiltà. Ir-rapport kien jeħtieġ li jinkludi l-informazzjoni rilevanti kollha sabiex issir l-evalwazzjoni finali tal-verżjoni li jmiss tal-abbozz tat-Termini ta’ Referenza.

Peress li l-iskadenza miftiehma fil-laqgħa ma ġietx rispettata, fis-26 ta' Jannar 2004 is-servizzi tal-Kummissjoni talbu lil Z biex jibgħat l-abbozz tat-Termini ta' Referenza u l-annessi sa mhux aktar tard mill-31 ta' Jannar 2004.

Fit-3 ta’ Frar 2004, Z reġa’ ġie kkuntattjat. Din id-darba l-Kuntrattur Qafas ġie mwissi wkoll li l-Kummissjoni tista’ ttemm il-kuntratt minħabba nuqqas ta’ kwalità u ksur tal-arranġamenti kuntrattwali, peress li - minkejja l-ftehim milħuq fil-laqgħa mal-ilmentatur - ma kien wasal l-ebda feedback mingħandu.

Permezz ta’ posta elettronika tad-9 ta’ Frar 2004, Z informa lill-Kummissjoni li kien irċieva mingħand Y it-Termini ta’ Referenza riveduti u ċerti materjali li kienu ġew abbozzati mill-ilmentatur. Madankollu - kif rikonoxxut minn Z stess - is-sottomissjoni ta’ dawn id-dokumenti ma kinitx possibbli minħabba n-nuqqas ta’ kwalità teknika tagħhom. Il-Kummissjoni ġiet infurmata wkoll li l-impjegatur tal-ilmentatur sadanittant kien talab espert ieħor biex jirrevedi t-Termini ta’ Referenza. Is-servizzi tal-Kummissjoni infurmaw lill-konsorzju li l-ebda espert ieħor ma għandu jiġi reklutat mingħajr l-approvazzjoni minn qabel tal-Kummissjoni.

Sa nofs Frar 2004, il-Kummissjoni kisbet it-Termini ta’ Referenza finali li kienu jikkorrispondu għall-kriterji kwalitattivi mitluba. Permezz ta’ ittra elettronika tal-20 ta’ Frar 2004, il-Kummissjoni approvathom u informat lil Z bl-intenzjoni tagħha li ma tagħtix il-ħlas sħiħ tal-fattura pendenti. Ir-raġunijiet għal dik id-deċiżjoni kienu n-nuqqas ta' rispons tal-ilmentatur u l-kwalità fqira tax-xogħol tiegħu, kif ukoll il-fatt li t-Termini ta' Referenza finali kienu tħejjew minn espert ieħor. F'din l-email, il-Kummissjoni sejħet ukoll l-attenzjoni tal-Kuntrattur għall-konsegwenzi li jirriżultaw minn prestazzjoni ħażina u dewmien konsiderevoli.

Fit-2 ta’ April 2004, Z bagħat lill-Kummissjoni fattura finali għas-servizzi pprovduti, li kienet tammonta għas-somma prevista fil-kuntratt (EUR 64 975 (3)). Peress li diġà kien sar ħlas bil-quddiem ta’ EUR 38 997, il-kumpanija talbet il-ħlas tal-ammont pendenti ta’ EUR 25 978. Fl-1 ta’ Lulju 2004, il-Kummissjoni reġgħet informat lil Z li parti mill-fattura kienet inammissibbli. F’laqgħa li nżammet fis-6 ta’ Lulju 2004, il-Kummissjoni rreferiet għal darb’oħra għar-raġunijiet marbuta ma’ prestazzjoni ħażina u ma’ dewmien bħala ġustifikazzjoni għal tnaqqis fl-ammont li għandu jitħallas. Intlaħaq kompromess ma' Z li qabel li jibgħat fattura fformulata b'mod korrett.

Madankollu, kien biss fit-2 ta’ Novembru 2004 li Z reġa’ beda l-kuntatt mal-Kummissjoni, billi skuża ruħu għan-nuqqas ta’ feedback u ppropona laqgħa mal-koordinatur tal-konsorzju l-ġdid. Il-Kummissjoni ma qisitx li laqgħa bħal din kienet meħtieġa peress li ma kien ġie pprovdut l-ebda element ġdid.

Fl-aħħar nett, permezz ta’ ittra elettronika tal-15 ta’ Diċembru 2004, Z bagħat fattura finali oħra għal ammont totali ta’ EUR 48 475. Din il-fattura l-ġdida ssostitwiet dik ippreżentata f’April 2004, li fiha t-total ammonta għal EUR 64 975. Peress li fil-bidu tal-kuntratt kien sar ħlas bil-quddiem ta’ EUR 38 997, il-kumpanija talbet il-ħlas ta’ ammont ġdid ta’ EUR 9 478. Permezz ta' e-mail tal-20 ta' Diċembru 2004, is-servizzi tal-Kummissjoni talbu li t-talba għall-ħlas għandha tiġi ppreżentata formalment skont ir-regoli eżistenti. Din it-talba ġiet imtennija fit-13 ta’ Jannar 2005 f’konverżazzjoni telefonika mad-dipartiment tal-kontabbiltà ta’ Z. Il-ħlas pendenti ta’ EUR 9 478 jiġi pproċessat kif xieraq mal-wasla ta’ tali fattura.

Minbarra l-ispjegazzjoni tal-fatti, il-Kummissjoni nnotat li riedet tenfasizza li ma kellha l-ebda relazzjoni kuntrattwali mal-ilmentatur, bil-partijiet għall-kuntratt ikunu l-Kummissjoni u Z.

Fir-rigward tad-dewmien fil-ħlas tas-servizzi ta' min għamel l-ilment (EUR 14 221.70), il-Kummissjoni rrikonoxxiet li kienet issospendiet il-ħlas tal-fattura ppreżentata f'April 2004 għar-raġunijiet imsemmija hawn fuq. Madankollu, dik id-deċiżjoni ma kinitx diretta lejn l-ilmentatur, iżda lejn Z bħala s-sieħeb kuntrattwali tal-Kummissjoni. Huwa minnu li ż-żmien meħud sabiex tittieħed deċiżjoni fir-rigward tal-ħlas tal-fattura kien twil. Il-Kummissjoni ppreżentat l-apoloġiji tagħha lill-ilmentatur għal dan id-dewmien. Madankollu, parti konsiderevoli minn dan il-perjodu ta’ żmien kienet attribwibbli għan-nuqqas ta’ feedback mill-kumpanija għal kważi erba’ xhur.

Fir-rigward tal-fatt li l-kuntratt tal-ilmentatur ma’ Y iddikjara li “l-kuntrattur se jħallas biss il-jiem attwalment maħduma u approvati mill-Klijent”, il-Kummissjoni osservat li dan kien jikkonċerna r-relazzjoni kuntrattwali bejn l-ilmentatur u Y.

Il-Kummissjoni argumentat ukoll li ma kellha l-ebda obbligu li tinforma lill-ilmentatur direttament. Skont l-Artikolu 3 tal-kuntratt bejn il-kwerelant u Y, il-koordinatur tal-proġett tal-Kuntrattur kien il-persuna responsabbli kemm biex jagħti struzzjonijiet fil-qasam tal-ġestjoni tal-proġett kif ukoll biex jinfurmah dwar kwalunkwe kwistjoni rilevanti li tikkonċerna l-proġett. Z ġie infurmat kontinwament dwar in-nuqqas ta’ sodisfazzjon min-naħa tal-Kummissjoni u qabel li xi ħadd ieħor għandu jkun inkarigat mit-tħejjija tal-abbozz tat-Termini ta’ Referenza.

Fir-rigward tad-dikjarazzjoni tal-ilmentatur li l-Kummissjoni użat dokumenti abbozzati minnu u b'hekk aċċettat li s-servizzi tiegħu kienu tal-kwalità meħtieġa, il-Kummissjoni indikat li hija ma użatx l-abbozz ta' dokumenti pprovduti mill-espert għas-sempliċi raġuni li kienu ta' kwalità fqira.

L-ittra ta' l-ilmentatur lill-Kummissarju Nielson ta' Awissu 2004 kienet l-ewwel u l-unika kuntatt li l-Kummissjoni kellha ma' l-ilmentatur mil-laqgħa li saret fit-13 ta' Jannar 2004. Matul dak iż-żmien kollu, l-ilmentatur ma għamel l-ebda kuntatt mas-servizzi tal-Kummissjoni.

Abbażi ta’ dan ta’ hawn fuq, il-Kummissjoni qieset li s-servizzi tagħha kienu aġixxew kif suppost u kienu rrispettaw ir-regoli u l-prinċipji li jorbtuha.

L-osservazzjonijiet tal-ilmentatur

Fil-qosor, l-ilmentatur għamel l-osservazzjonijiet li ġejjin:

Ma kien hemm l-ebda deċiżjoni formali li fiha l-Kummissjoni indikat ir-raġunijiet għaliex hija qieset li l-eżekuzzjoni tal-kuntratt ma’ Z kienet insuffiċjenti. Il-Kummissjoni ma pprovdietx prova li l-abbozz tat-Termini ta’ Referenza ma kienx ċar u ta’ kwalità, jew li l-ilmentatur bħala kap tat-tim ma kellux il-fehma t-tajba dwar il-proġett.

Il-Kummissjoni ma identifikatx l-awtur tat-Termini ta’ Referenza li waslu fi Frar 2004. L-ilmentatur iddikjara li t-Termini ta’ Referenza kkonċernati setgħu jkunu biss dawk li huwa ta lil Y fid-9 ta’ Frar 2004. Il-Kummissjoni kellha tivverifika dan.

Il-verżjoni elettronika tat-Termini ta’ Referenza ntbagħtet għall-ewwel darba lill-uffiċjal responsabbli tal-Kummissjoni (maniġer tal-proġett) permezz ta’ e-mail fid-9 ta’ Jannar 2004. Il-laqgħa tat-13 ta' Jannar 2004 tressqet 'il quddiem minħabba li l-kwerelant kien ippjana li jmur l-Amerika għal raġunijiet importanti fit-tieni nofs ta' Jannar 2004. Din il-verżjoni elettronika tad-9 ta’ Jannar 2004 ma kinitx kompluta minħabba li ċerti partijiet ma kinux imtlew minħabba l-marda ta’ espert, fi kliem ieħor minħabba force majeure. Fil-laqgħa tat-13 ta' Jannar 2004 ġie miftiehem li dawn il-partijiet kellhom jitlestew, iżda ma kien hemm l-ebda tilwima dwar nuqqasijiet fil-kwalità. Ma kienx iġġustifikat li l-ilmentatur ikollu jieħu r-responsabbiltà għall-fatt li espert ieħor kien marid. Madankollu, dan l-espert tħallas.

Għall-kuntrarju ta’ dak li kien previst inizjalment fl-ewwel laqgħa, l-uffiċjal responsabbli tal-Kummissjoni kien jeħtieġ is-sottomissjoni ta’ rapport dettaljat tal-missjoni u l-organizzazzjoni tat-tieni rendikont.

Wara li l-kwerelant ġie lura mill-Amerika fl-1 ta' Frar 2004, huwa ħejja verżjoni ġdida tat-Termini ta' Referenza fid-9 ta' Frar 2004. Dawn intbagħtu lil min iħaddmu li bagħathom lill-Kummissjoni fil-11 ta’ Frar 2004. F’ittra elettronika tal-20 ta’ Frar 2004 lil Z, l-uffiċjal responsabbli tal-Kummissjoni esprima s-sodisfazzjon tiegħu bil-verżjoni l-ġdida, apparentement mingħajr ma rrealizza li kienet ġiet abbozzata mill-kwerelant, għalkemm il-kwerelant kien informa lill-uffiċjal responsabbli tal-Kummissjoni. Madankollu, l-uffiċjal tal-Kummissjoni indika li ma riedx juża d-dokument. Fir-rigward tal-kwalità tas-servizzi mogħtija, l-ilmentatur osserva li d-dokumenti li ntbagħtu lill-Kummissjoni fi Frar 2004 kienu jaqblu mad-dispożizzjonijiet li jinsabu fil-kuntratt tal-ilmentatur u mal-mudell għall-proċedura normali tal-offerti. L-ilmentatur qies li kien wettaq bis-sħiħ il-kompitu li kien fdat lilu.

Wara d-9 ta’ Frar 2004, il-kwerelant ma reġax sema’ mingħand il-Kummissjoni. L-ilmentatur sar jaf minn Y li l-Kummissjoni kienet itterminat unilateralment il-kuntratt u rrifjutat il-ħlas tat-tariffi tal-ilmentatur, mingħajr ma pprovdiet raġunijiet.

L-ilmentatur indika li, għalkemm il-Kummissjoni osservat li ma kinitx użat id-dokument minħabba l-kwalità ħażina tiegħu, l-uffiċjal responsabbli, billi qara d-dokumenti, kien għamel użu minnu konxjament jew inkonxjament.

L-ilmentatur qies li ismu u l-unur tiegħu kienu ġew imtappna f’dan il-każ. L-ilmentatur tgħallem ukoll minn Y li l-uffiċjal responsabbli ppropona lil Z li jħallas lill-ilmentatur 20 % tat-tariffi tiegħu, mingħajr spjegazzjoni, iżda li, wara li sema’ dwar l-ilment lill-Ombudsman, huwa kien għamel l-offerta tiegħu kundizzjonali fuq l-irtirar tal-ilment tiegħu mill-ilmentatur. L-ilmentatur għalhekk qies li kien tqiegħed taħt pressjoni.

It-talba tal-ilmentatur issa ammontat għal EUR 14 221.70 flimkien mal-imgħax għal EUR 1 986.53 għal total ta' EUR 16 208.23.

Fuq il-bażi ta’ dan ta’ hawn fuq, l-ilmentatur ikkonkluda li:

1. il-Kummissjoni ma kinitx ipprovdiet raġunijiet għall-oġġezzjonijiet tagħha li wasslu għan-nuqqas ta’ ħlas tad-drittijiet tiegħu;
2. il-Kummissjoni ma kinitx irrispettat l-Artikolu 41 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali li skontu kellu jinstema'; u li għalhekk:
3. ma kienx għad hemm bażi legali għar-rifjut tal-ħlas; u
4. il-Kummissjoni għandha tħallaslu t-tariffa sħiħa u l-ispejjeż addizzjonali, inklużi l-interessi minħabba d-dewmien għal ammont ta' EUR 16 208.23.

Informazzjoni oħra

Fil-21 ta' Settembru 2005, is-servizzi ta' l-Ombudsman ikkuntattjaw bit-telefon lill-uffiċjal tal-Kummissjoni responsabbli għall-fajl u staqsew jekk kienx hemm xi informazzjoni ġdida mill-opinjoni tal-Kummissjoni tat-30 ta' Marzu 2005 fir-rigward tal-ħlas tal-fattura ta' Z. L-uffiċjal tal-Kummissjoni informa lis-servizzi ta' l-Ombudsman li, mit-talba tal-Kummissjoni ta' l-20 ta' Diċembru 2004 lil Z, ma kienet ġiet ippreżentata l-ebda fattura u ma kienet waslet l-ebda komunikazzjoni oħra mingħand Z.

Wara kunsiderazzjoni bir-reqqa tal-opinjoni tal-Kummissjoni u l-osservazzjonijiet tal-ilmentatur, l-Ombudsman qieset li kienu meħtieġa aktar inkjesti. Huwa għalhekk kiteb lill-Kummissjoni fl-10 ta' Ottubru 2005 fejn talab lill-Kummissjoni biex tipprovdi opinjoni dwar l-allegazzjonijiet ġodda li ġejjin imqajma mill-kwerelant fl-osservazzjonijiet tiegħu:

(1) L-ilmentatur allega li l-uffiċjal responsabbli tal-Kummissjoni kien jeħtieġ is-sottomissjoni ta’ rapport dettaljat tal-missjoni u t-tieni rendikont. Dawn l-elementi ma kinux previsti fil-briefing oriġinali (ara l-paġna 3 tal-osservazzjonijiet tal-ilmentatur," niet gecontracteerde wensen").

(2)(a) L-ilmentatur allega li ismu u l-unur tiegħu kienu ttebbgħu f'dan il-każ.

(2)(b) L-ilmentatur allega li kien tqiegħed taħt pressjoni, peress li sar jaf minn Y li l-uffiċjal responsabbli tal-Kummissjoni ppropona lil Z li jħallaslu 20 % tat-tariffi tiegħu, mingħajr spjegazzjoni, iżda li, wara li sema’ dwar l-ilment lill-Ombudsman, l-offerta kienet saret kundizzjonali fuq l-irtirar tal-ilment mill-ilmentatur.

It-tieni nett, l-Ombudsman talab lill-Kummissjoni tinformah dwar is-sitwazzjoni li tikkonċerna l-fattura pendenti ta’ EUR 9 478 mingħand Z u l-prospetti ta’ ħlas.

L-opinjoni addizzjonali tal-Kummissjoni

Fl-opinjoni addizzjonali tagħha, il-Kummissjoni għamlet, fil-qosor, il-kummenti li ġejjin:

Fis-16 ta' Ottubru 2003, saret laqgħa fi Strasburgu bejn il-Kummissjoni, il-kwerelant, u esperti oħra bil-għan li jiġi rivedut u spjegat ix-xogħol li għandu jsir. Fid-9 ta’ Jannar 2004, Z bagħat l-abbozz tat-termini ta’ referenza lill-Kummissjoni. Dan l-abbozz tqies bħala mhux sodisfaċenti. Għal dik ir-raġuni, saret laqgħa ġdida mal-mexxej tat-tim (jiġifieri, il-kwerelant) fit-13 ta’ Jannar 2004. Il-minuti ta’ din il-laqgħa, li l-Kummissjoni hemżet mal-opinjoni addizzjonali tagħha, intbagħtu lill-Kuntrattur. Il-Kummissjoni talbet lil min għamel l-ilment, inter alia, biex jikteb mill-ġdid l-abbozz tat-Termini ta' Referenza u biex jippreżenta rapport dettaljat tal-missjoni li għandu jiġi sottomess sa l-aħħar ta' Jannar 2004. Din l-iskadenza ma ntlaħqitx.

Fid-9 ta’ Frar 2004, il-Kuntrattur kiteb lill-Kummissjoni fejn iddikjara li kien irċieva l-abbozz rivedut tat-Termini ta’ Referenza, iżda li huwa qies li d-dokument ma kienx ċar biżżejjed. Fl-istess posta elettronika, il-Kuntrattur iddikjara li kien talab espert Ġermaniż speċjalizzat fis-sigurtà soċjali u li kellu għarfien tajjeb tal-Balkani biex jerġa’ jirrevedi l-abbozz tat-Termini ta’ Referenza. L-abbozz finali tat-Termini ta' Referenza li jikkorrispondi ma' l-istandards ta' kwalità meħtieġa fl-aħħar wasal f'nofs Frar 2004. Minħabba dan id-dewmien, il-Kummissjoni u l-Kuntrattur tagħha qablu li għandu jiġi previst tnaqqis fil-ħlas finali.

Fir-rigward tal-allegazzjonijiet il-ġodda tal-ilmentatur, il-Kummissjoni għamlet il-kummenti li ġejjin:

Fir-rigward tal-ewwel allegazzjoni ġdida, it-termini ta’ referenza tal-kuntratt bejn il-Kummissjoni u Z kienu jirrikjedu li l-esperti jikkoordinaw l-attivitajiet tagħhom mal-Ministeri tal-Affarijiet Soċjali jew l-ekwivalenti tagħhom fil-pajjiżi benefiċjarji, mad-dipartiment tal-Koeżjoni Soċjali tal-Kunsill tal-Ewropa u mal-Inizjattiva għall-Koeżjoni Soċjali tal-Patt ta’ Stabbiltà. L-ismijiet tal-persuni ta’ kuntatt ingħataw lill-esperti qabel l-assenjazzjoni. Iż-żamma ta' laqgħat u r-rappurtar dwarhom huma meħtieġa u huma dmir inkontestabbli ta' kull min iwettaq missjoni fil-qafas ta' kuntratt. Il-Kuntrattur innifsu rrikonoxxa l-obbligu tiegħu li jinforma lill-Kummissjoni dwar l-eżitu tal-kuntratti tal-esperti tiegħu u l-awtoritajiet ikkonċernati u bagħat lill-Kummissjoni sett ta’ memoranda ta’ missjoni.

Madankollu, l-ewwel abbozz tat-Termini ta’ Referenza kien substandard u l-memoranda tal-missjoni kienu konċiżi wisq biex jippermettu verifika xierqa tal-kontribut li sar mill-awtoritajiet lokali. Il-Kummissjoni kienet għalhekk obbligata li titlob lill-Kuntrattur biex jipprepara abbozz ġdid ta' Termini ta' Referenza u biex jippreżenta rapport dettaljat tal-missjoni sat-22 ta' Jannar 2004. Kieku l-kwalità tax-xogħol imwettaq mill-Kuntrattur kienet tajba, il-Kummissjoni ċertament ma kinitx titlob rapport dettaljat tal-missjoni.

Fir-rigward tat-tieni allegazzjoni ġdida, il-Kummissjoni ddikjarat li hija obbligata tiżgura l-kwalità tax-xogħol li hija tħallas fil-qafas ta’ kuntratt. Fil-każ ta’ dan il-kuntratt, ix-xogħol ipprovdut mill-Kuntrattur ma kienx jissodisfa l-istandards ta’ kwalità meħtieġa. Għalhekk, il-Kummissjoni kienet obbligata tinforma lill-Kuntrattur li għandha tikkoreġi x-xogħol u ġġib il-kwalità tiegħu għal-livell meħtieġ mill-obbligi kuntrattwali tagħha.

Il-Kummissjoni jiddispjaċiha li l-ilmentatur kien offiża mill-fatt li l-Kummissjoni ma setgħetx taċċetta x-xogħol prodott minnu u ppreżentat mill-Kuntrattur. Madankollu, għandu jiġi enfasizzat li qatt ma kienet l-intenzjoni tal-Kummissjoni li taħbi l-isem u l-unur tal-ilmentatur.

Fir-rigward tat-tieni parti tat-tieni allegazzjoni ġdida, il-lanjant għamel akkużi serji fl-osservazzjonijiet tiegħu, li l-Kummissjoni tiċħad bil-qawwa. Kif diġà ssemma, il-Kummissjoni u l-Kuntrattur tagħha pprevedew tnaqqis tal-ħlas finali minħabba li l-Kuntrattur aċċetta li x-xogħol ma ġiex ikkonsenjat fil-ħin. Il-Kummissjoni mhijiex konxja mir-riperkussjonijiet, jekk ikun hemm, ta’ dan il-ftehim għall-ilmentatur. Jekk ikun hemm riperkussjonijiet, din tkun kwistjoni li fiha l-Kummissjoni ma jkollha l-ebda dritt li tintervjeni. F'dak ir-rigward għandu jiġi mfakkar li l-kontroparti kuntrattwali tal-Kummissjoni hija Z u mhux il-kwerelant.

Fir-rigward tat-talba tal-Ombudsman biex jiġi infurmat dwar is-sitwazzjoni attwali rigward il-fattura pendenti ta' EUR 9 478 minn Z u l-ħlas eventwali tagħha, Z kienet bagħtet l-aħħar fattura tagħha lill-Kummissjoni permezz tal-posta elettronika, li ma kinitx aċċettabbli. Fl-20 ta’ Diċembru 2004, il-Kummissjoni talbet lil Z biex jibgħat fattura formali bil-posta regolari, iżda din il-fattura kienet għadha ma waslitx.

Il-Kummissjoni se terġa’ tikkuntattja lil Z u titolbu jippreżenta l-fattura msemmija hawn fuq malajr kemm jista’ jkun. Il-wasla tal-fattura tippermetti lis-servizzi tagħha jagħmlu l-ħlas korrispondenti.

L-osservazzjonijiet addizzjonali tal-ilmentatur

L-ilmentatur għamel, fil-qosor, l-osservazzjonijiet addizzjonali li ġejjin:

Il-Kummissjoni kienet aċċettat l-abbozz finali tat-Termini ta’ Referenza, iżda ddikjarat li dan ma kienx id-dokument li huwa kien ipproduċa, mingħajr, madankollu, ma pprovda prova għal dan. Ma kienx probabbli li d-dokument tiegħu ma kienx intuża fit-tħejjija tal-proġett li kien is-suġġett tal-kompitu tal-ilmentatur.

Huwa ma kienx jaf bi ftehim bejn il-Kummissjoni u l-Kuntrattur dwar tnaqqis tal-ħlas finali.

Fir-rigward tal-allegat tħassir ta’ ismu, huwa ma jkunx jixtieq jagħti ismu għal proġetti ġodda fil-qasam tiegħu peress li ma xtaqx jieħu r-riskju li l-proġetti jiġu miċħuda sempliċement minħabba li ismu kien fuq il-lista ta’ esperti. Huwa qies li l-interessi tiegħu kienu ġew iddanneġġjati.

Fir-rigward tal-allegata pressjoni, il-Kummissjoni kienet ipproponietlu oralment li jirtira l-ilment tiegħu.

Għad ma kien hemm l-ebda deċiżjoni finali dwar il-ħlas.

Il-Kummissjoni ma spjegatx ir-raġunijiet li għalihom huwa ma kienx informat immedjatament bl-allegati nuqqasijiet tax-xogħol tiegħu. Dan in-nuqqas imur kontra l-prinċipji ta’ amministrazzjoni tajba.

Ta’ min ifakkar ukoll li d-dewmien ma kienx dovut għalih iżda għall-marda tal-kollega tiegħu (li kien każ ta’ force majeure) u li l-kollega tiegħu xorta waħda kien tħallas.

Id-Deċiżjoni

1 Osservazzjonijiet preliminari fir-rigward tal-portata tal-investigazzjoni

1.1 Fil-perjodu minn Ottubru 2003 sa Jannar 2004, il-kwerelant kien il-mexxej tat-tim tal-proġett "xyz". Fil-kuntest ta’ dan il-proġett, l-ilmentatur ipprovda servizzi taħt kuntratt konkluż mal-kumpanija Y li hija parti minn konsorzju, Z, immexxi mill-kumpanija “B”. Skont l-ilmentatur, Y għadu ma ħallasx il-kont tiegħu għal ammont ta’ EUR 14 221.70 flimkien mal-imgħax. Il-kuntratt bejn l-ilmentatur u Y ippreveda li l-"kuntrattur iħallas biss il-jiem attwalment maħduma u approvati mill-Klijent". L-ilmentatur ikkunsidra li s-servizzi li pprovda kienu sodisfaċenti. Is-salarju ta’ partijiet oħra kien tħallas. Barra minn hekk, il-Kummissjoni użat id-dokumenti mogħtija mill-ilmentatur għall-proġett tal-Kunsill tal-Ewropa li għalih kien maħsub. Fl-ilment tiegħu lill-Ombudsman, l-ilmentatur allega li kien hemm dewmien bla bżonn fid-deċiżjoni dwar il-ħlas tal-kont tiegħu, minħabba li l-Kummissjoni ma kinitx issodisfat l-obbligi tagħha lejn il-Kuntrattur Z tagħha.

1.2 F'dan ir-rigward, l-Ombudsman jixtieq l-ewwel nett jirrimarka li ma teżisti l-ebda relazzjoni kuntrattwali diretta bejn l-ilmentatur innifsu u l-Kummissjoni, li għalhekk mhijiex l-entità responsabbli għall-ħlas tat-tariffi tal-ilmentatur. Il-kuntratt li l-ilmentatur ikkonkluda f'dan il-każ huwa l-kuntratt "Ftehim Y Nru 035/CSV3016/2003" konkluż mal-kumpanija Y u ffirmat fil-15 u l-21 ta' Ottubru 2003. Y huwa parti mill-konsorzju Z u huwa responsabbli għall-ħlas tal-ilmentatur għas-servizzi tiegħu (4). Ir-relazzjonijiet kuntrattwali bejn l-ilmentatur u Y huma madankollu barra mill-ambitu tal-kompetenza tal-Ombudsman. L-Ombudsman jirrimarka li t-talbiet tal-ilmentatur, inkluż il-ħlas tat-tariffi tiegħu, kontra Y jistgħu jiġu segwiti skont il-punt 19 ("Soluzzjoni ta' tilwim") tal-kuntratt tiegħu ma' Y, li jipprevedi li "[d]an il-ftehim huwa soġġett għal-liġijiet u l-ġurisdizzjoni tal-pajjiż X. Jekk tinqala' xi tilwima minn jew b'rabta ma' dan il-ftehim, il-Qorti tal-Belt X (pajjiż X) hija l-awtorità kompetenti".

1.3 Wara li ntqal dan, il-kuntratt li jifforma l-bażi tal-allegazzjoni tal-kwerelant huwa l-kuntratt iffirmat bejn il-Kummissjoni u Z fit-13 u l-15 ta' Ottubru 2003. L-Ombudsman jinnota li dan il-kuntratt jikkonsisti minn (i) l-ittra tal-kuntratt Nru 2003/72193 (Kuntratt Qafas AMS/451 - Lott Nru 8); (ii) il-Kundizzjonijiet Ġenerali tal-Kuntratti ta’ Servizz tal-EuropeAid; (iii) l-offerta tal-Kuntrattur Qafas; u (iv) it-termini ta’ referenza tal-kuntratt. Fir-rigward ta' dan il-kuntratt, l-Ombudsman jixtieq jiċċara dan li ġej:

1.4 Skont l-Artikolu 195 tat-Trattat KE, l-Ombudsman għandu s-setgħa li jirċievi lmenti "dwar każijiet ta' amministrazzjoni ħażina fl-attivitajiet tal-istituzzjonijiet jew il-korpi tal-Komunità". L-Ombudsman iqis li amministrazzjoni ħażina sseħħ meta korp pubbliku jonqos milli jaġixxi f'konformità ma' regola jew prinċipju vinkolanti għalih (5). Għalhekk tista’ tinstab ukoll amministrazzjoni ħażina fir-rigward tat-twettiq tal-obbligi li jirriżultaw minn kuntratti konklużi mill-istituzzjonijiet jew mill-korpi tal-Komunitajiet.

1.5 Madankollu, l-Ombudsman iqis li l-ambitu tar-reviżjoni li jista' jwettaq f'każijiet bħal dawn huwa neċessarjament limitat. B'mod partikolari, l-Ombudsman huwa tal-fehma li ma għandux ifittex li jiddetermina jekk kienx hemm ksur ta' kuntratt minn xi waħda mill-partijiet, jekk il-kwistjoni tkun ikkontestata. Din il-kwistjoni tista’ tiġi ttrattata b’mod effettiv biss minn qorti ta’ ġurisdizzjoni kompetenti, li jkollha l-possibbiltà li tisma’ l-argumenti tal-partijiet dwar il-liġi nazzjonali rilevanti u li tevalwa evidenza konfliġġenti dwar kwalunkwe kwistjoni ta’ fatt ikkontestata.

1.6 Għalhekk, l-Ombudsman huwa tal-fehma li, f'każijiet ta' tilwim kuntrattwali, huwa ġustifikat li jillimita l-inkjesta tiegħu għall-eżami dwar jekk l-istituzzjoni jew il-korp tal-Komunità pprovdewlux rendikont koerenti u raġonevoli tal-bażi legali għall-azzjonijiet tiegħu u għaliex jemmen li l-fehma tiegħu dwar il-pożizzjoni kuntrattwali hija ġġustifikata. Jekk dan ikun il-każ, l-Ombudsman jikkonkludi li l-inkjesta tiegħu ma żvelatx każ ta' amministrazzjoni ħażina. Din il-konklużjoni ma taffettwax id-dritt tal-partijiet li t-tilwima kuntrattwali tagħhom tiġi eżaminata u solvuta b’mod awtorevoli minn qorti ta’ ġurisdizzjoni kompetenti.

1.7 L-Ombudsman jinnota li, fl-osservazzjonijiet addizzjonali tiegħu, l-ilmentatur għamel allegazzjoni ġdida, jiġifieri, li l-Kummissjoni naqset milli tispjega għaliex ma ġiex infurmat immedjatament dwar l-allegati inadegwatezzi tax-xogħol tiegħu u li dan kien imur kontra l-prinċipji ta' amministrazzjoni tajba. F'dan ir-rigward, l-Ombudsman iqis li, sabiex ma jdewwimx aktar id-deċiżjoni tiegħu dwar dan l-ilment, huwa se jillimita l-inkjesta tiegħu għall-allegazzjoni stabbilita fl-ilment oriġinali u l-allegazzjonijiet addizzjonali li jinsabu fl-osservazzjonijiet tal-ilmentatur. L-ilmentatur huwa liberu li jissottometti lment ġdid lill-Ombudsman, wara li jkun għamel l-approċċi amministrattivi xierqa minn qabel lill-Kummissjoni. L-Ombudsman tinnota, madankollu, li l-Kummissjoni ma kellha l-ebda kuntratt mal-ilmentatur. Għalhekk huwa diffiċli li wieħed jara għaliex il-Kummissjoni kellha tkun obbligata tinforma lil min għamel l-ilment dwar l-inadegwatezzi tax-xogħol tiegħu.

2 L-allegazzjoni dwar (i) dewmien bla bżonn fid-deċiżjoni dwar il-ħlas tal-kont tal-ilmentatur u (ii) rekwiżit mhux previst biex jiġi ppreżentat rapport tal-missjoni

2.1 L-ilmentatur allega li kien hemm dewmien bla bżonn fid-deċiżjoni dwar il-ħlas tal-kont tiegħu, minħabba li l-Kummissjoni ma ssodisfatx l-obbligi tagħha lejn il-Kuntrattur Z. L-ilmentatur b'mod partikolari argumenta li, għalkemm is-servizzi li pprovda kienu sodisfaċenti, il-kont tiegħu għal ammont ta' EUR 14 221.70 għadu ma tħallasx minn Y, minħabba li, allegatament, il-Kummissjoni talbet informazzjoni addizzjonali. L-ilmentatur indika wkoll li l-Kummissjoni użat id-dokumenti tiegħu għal proġett fil-Kunsill tal-Ewropa li għalih kien maħsub.

2.2 Fl-opinjoni tagħha, il-Kummissjoni osservat li, meta, fid-9 ta' Jannar 2004, is-servizzi tagħha rċevew l-abbozz tat-Termini ta' Referenza (6) mill-Kuntrattur tagħha (jiġifieri, Z), huma kellhom dubji dwar il-fehim tal-mexxej tat-tim (jiġifieri, il-kwerelant) tal-proġett, peress li l-abbozz tad-dokument kien nieqes kemm mill-kwalità kif ukoll miċ-ċarezza. F'laqgħa tat-13 ta' Jannar 2004 mal-kwerelant, ġie konkluż li t-Termini ta' Referenza kienu jeħtieġu kitba mill-ġdid u li t-Termini l-ġodda kellhom jiġu approvati f'laqgħa tat-22-23 ta' Jannar 2004. Permezz ta’ posta elettronika tad-9 ta’ Frar 2004, Z informa lill-Kummissjoni li kien irċieva mingħand Y it-termini ta’ referenza riveduti, iżda li s-sottomissjoni tad-dokument ma kinitx possibbli minħabba n-nuqqas ta’ kwalità teknika. Il-Kummissjoni ġiet infurmata wkoll li l-impjegatur tal-ilmentatur kien talab espert ieħor biex jirrevedi t-Termini ta’ Referenza. Sa nofs Frar 2004, il-Kummissjoni finalment kisbet l-abbozz il-ġdid tat-Termini ta’ Referenza li kien jissodisfa l-kriterji kwalitattivi mitluba, u permezz tal-posta elettronika tal-20 ta’ Frar 2004, approvathom. Madankollu, hija infurmat lil Z bl-intenzjoni tagħha li ma tħallasx il-fattura sħiħa, minħabba n-nuqqas ta' rispons tal-ilmentatur, il-kwalità fqira tax-xogħol tiegħu, id-dewmien konsiderevoli li kien seħħ, u l-fatt li t-Termini ta' Referenza finali kienu tħejjew minn espert ieħor. Permezz ta’ posta elettronika tal-15 ta’ Diċembru 2004, Z bagħat fattura ġdida, li tissostitwixxi dik preċedenti tat-2 ta’ April 2004, għal ammont ta’ EUR 48 475, u talab il-ħlas tal-ammont pendenti ta’ 9 478. Il-Kummissjoni indikat li l-pagament pendenti se jiġi pproċessat kif xieraq, mal-wasla ta’ fattura ppreżentata formalment. Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni enfasizzat li ma kellha l-ebda relazzjoni kuntrattwali mal-ilmentatur. Madankollu, il-Kummissjoni offriet l-apoloġija tagħha lill-ilmentatur għad-dewmien fit-teħid ta’ deċiżjoni fir-rigward tal-fattura, filwaqt li ddikjarat li parti konsiderevoli mid-dewmien kienet dovuta għan-nuqqas ta’ feedback minn Z għal kważi erba’ xhur. Il-Kummissjoni ddikjarat ukoll li ma użatx id-dokumenti mħejjija mill-ilmentatur minħabba li kienu ta’ kwalità baxxa.

2.3 Fl-osservazzjonijiet tiegħu, l-ilmentatur żamm l-ilment tiegħu. B’rabta mal-allegazzjoni ewlenija tiegħu, huwa għamel allegazzjoni addizzjonali, jiġifieri, li l-uffiċjal responsabbli tal-Kummissjoni kien jeħtieġ is-sottomissjoni ta’ rapport dettaljat tal-missjoni u l-organizzazzjoni tat-tieni debriefing, u li dawn l-elementi ma kinux previsti fit-tgħarrif oriġinali.

2.4 Fl-opinjoni addizzjonali tagħha dwar l-allegazzjoni l-ġdida, il-Kummissjoni ddikjarat li kienet talbet lill-kwerelant biex jikteb mill-ġdid it-Termini ta' Referenza u biex jippreżenta rapport dettaljat tal-missjoni sat-22 ta' Jannar 2004. Il-Kummissjoni indikat li ż-żamma ta’ laqgħat u r-rapportar dwarhom huma meħtieġa u huma dmir inkontestabbli ta’ kull min iwettaq missjoni fil-qafas ta’ kuntratt. Kieku l-kwalità tax-xogħol imwettaq mill-Kuntrattur kienet tajba, il-Kummissjoni ċertament ma kinitx titlob rapport dettaljat tal-missjoni.

2.5 Bi tweġiba għat-talba tal-Ombudsman biex jiġi infurmat dwar is-sitwazzjoni attwali fir-rigward tal-fattura pendenti ta' EUR 9 478 minn Z u l-prospetti għall-ħlas tagħha, il-Kummissjoni tenniet dak li kienet iddikjarat fl-ewwel opinjoni tagħha: Z kienet bagħtet l-aħħar fattura tagħha lill-Kummissjoni permezz ta’ ittra elettronika, li ma kinitx aċċettabbli. Fl-20 ta’ Diċembru 2004, il-Kummissjoni kienet talbet lil Z tibgħat fattura formali bil-posta regolari, iżda din il-fattura kienet għadha ma waslitx.

2.6 F'dan il-każ, għalhekk, l-Ombudsman - kif diġà ġie indikat fil-punt 1.6 hawn fuq - jeħtieġ li jivverifika jekk il-Kummissjoni pprovdietx rendikont koerenti u raġonevoli tal-bażi legali għall-azzjonijiet tagħha u għaliex temmen li l-fehma tagħha dwar il-pożizzjoni kuntrattwali rigward it-twettiq tal-obbligi tagħha lejn il-Kuntrattur Z hija ġġustifikata.

2.7 L-Ombudsman jinnota li l-għan tal-kuntratt bejn Z u l-Kummissjoni kien it-"Tħejjija tat-Termini ta' Referenza għall-proġett tal-2003 tal-Programm ta' Azzjoni Reġjonali CARDIS "Programm ta' Appoġġ għall-Istituzzjonijiet Soċjali". L-esperti għat-twettiq ta’ dan il-kompitu kienu: (i) l-ilmentatur bħala mexxej tat-tim; (ii) espert fir-riforma tas-sistema tal-protezzjoni soċjali; u (iii) esperti lokali. L-iskeda tal-pagamenti pprevediet li pagament bil-quddiem ta’ 60 %, jiġifieri EUR 38 997, kellu jitħallas mill-Kummissjoni fil-bidu tal-kuntratt, u li “l-bilanċ [kien] dovut fi żmien 60 jum minn meta waslet il-fattura finali bil-lista ta’ dokumenti ta’ sostenn u wara l-approvazzjoni tar-rapport finali”. L-ilment tal-ilmentatur jikkonċerna dan l-allegat dewmien fil-pagament tal-bilanċ.

2.8 L-Ombudsman jinnota li l-punt 5 ("Rapportar") tat-termini ta' referenza tal-kuntratt ippreveda "li l-esperti ser iħejju l-ewwel abbozz tat-Termini ta' Referenza tal-proġett qabel is-17 ta' Ottubru 2003 u ser jibagħtu verżjoni elettronika, bl-Ingliż, lill-maniġer tal-proġett tal-KE. Il-verżjoni finali, ukoll b'mod elettroniku, hija dovuta mhux aktar tard mill-24 ta' Ottubru 2003" (sottolinjar miżjud). Skont il-kuntratt tiegħu stess ma’ Y, il-lanjant kien il-konsulent inkarigat li jipprovdi s-servizzi mitluba mit-termini ta’ referenza tal-kuntratt bejn il-Kummissjoni u Z, u ġie pprovdut b’kopja ta’ dawk it-termini ta’ referenza fil-forma tal-Anness C tal-kuntratt tiegħu ma’ Y.

2.9 Fir-rigward tal-eżekuzzjoni tal-kuntratt konkluż bejn il-Kummissjoni u Z, jiġifieri s-sottomissjoni tat-Termini ta' Referenza minn Z lill-Kummissjoni u l-ħlas pendenti tal-kont ta' Z mill-Kummissjoni, mid-dokumenti fil-fajl jidher li l-kronoloġija tal-fatti hija kif ġej:

Fis-16 ta' Ottubru 2003, saret laqgħa fi Strasburgu dwar il-proġett li fih ipparteċipa l-kwerelant flimkien ma' l-esperti l-oħra. L-ewwel abbozz tat-Termini ta’ Referenza ntbagħat lill-Kummissjoni minn Z fid-9 ta’ Jannar 2004. Peress li l-Kummissjoni ma kinitx sodisfatta bil-kwalità tagħhom, hija ddeċidiet li torganizza t-tieni laqgħa mal-kwerelant fit-13 ta' Jannar 2004 sabiex tispjega lill-kwerelant kif għandu jipproċedi aktar. Fid-19 ta’ Jannar 2004, l-uffiċjal responsabbli tal-Kummissjoni bagħat ittra elettronika lil Z, fejn irrefera għal-laqgħa tat-13 ta’ Jannar 2004, u esprima t-tama tiegħu li t-tim ta’ esperti mmexxi mill-kwerelant iwassal prodott finali ta’ kwalità għolja. Fis-26 ta’ Jannar 2004, huwa bagħat ittra elettronika oħra lil Z fejn reġa’ rrefera għall-kwalità fqira ħafna tal-abbozz tat-Termini ta’ Referenza u ffissa skadenza ġdida tal-31 ta’ Jannar 2004 għas-sottomissjoni tat-Termini ta’ Referenza finali. Fit-3 ta’ Frar 2004, wara li ma rċieva l-ebda reazzjoni mill-kwerelant, l-uffiċjal tal-Kummissjoni bagħat email ġdida lil Z fejn irrefera għall-eventwalità li jiġi tterminat il-kuntratt minħabba n-nuqqas ta’ rispett tat-termini ta’ referenza tal-kuntratt u l-kwalità insuffiċjenti tar-rapport mogħti mill-kwerelant.

F’ittra elettronika tad-9 ta’ Frar 2004 indirizzata lill-uffiċjal responsabbli tal-Kummissjoni, Z indika li l-lanjant kien bagħat verżjoni ġdida tat-termini ta’ referenza lil Y. Y qies li l-kwalità tal-verżjoni l-ġdida ma kinitx tajba biżżejjed sabiex din tiġi trażmessa lill-Kummissjoni u, għaldaqstant, kien talab lil espert Ġermaniż, speċjalizzat fis-sigurtà soċjali, jirrevedihom u jippreżentahom sal-11 ta’ Frar 2004 (7). Għalhekk Z talab għal skadenza ġdida. Permezz ta' e-mail tal-11 ta' Frar 2004, l-uffiċjal tal-Kummissjoni wieġeb li l-ebda espert ġdid ma seta' jiġi ingaġġat mingħajr l-approvazzjoni minn qabel tal-Kummissjoni.

Permezz ta’ ittra elettronika tal-11 ta’ Frar 2004, Z bagħat it-Termini ta’ Referenza riveduti lill-uffiċjal rilevanti tal-Kummissjoni. Fit-tweġiba tiegħu ta' l-20 ta' Frar 2004, dan ta' l-aħħar indika li d-dokument kien ħafna eqreb lejn il-kwalità meħtieġa. Madankollu, huwa informa lil Z li, minħabba l-kwalità ħażina tax-xogħol imwettaq u peress li l-Kummissjoni ma kellha l-ebda aħbar mill-ilmentatur mil-laqgħa tat-13 ta' Jannar 2004, huwa kien qed jikkunsidra li ma japprovax il-ħlas kollu tal-miżati tal-ilmentatur u li jinforma lill-unità finanzjarja responsabbli kif xieraq. F'dan il-kuntest, huwa rrefera għall-Kundizzjonijiet Ġenerali tal-Kuntratti ta' Servizz tal-EuropeAid.

Fit-2 ta’ April 2004, Z bagħat fattura finali lill-Kummissjoni għal ammont ta’ EUR 25 978 (jiġifieri, EUR 64 975 (8) nieqes EUR 38 997 diġà mħallsa fil-bidu tal-kuntratt). Wara laqgħa mal-koordinatur Z fis-6 ta’ Lulju 2004, li fiha l-Kummissjoni tenniet l-intenzjoni tagħha li ma tħallasx l-ammont kollu tal-fattura minħabba l-prestazzjoni ħażina u d-dewmien involut, Z qablet li tibgħat fattura ġdida. Permezz ta’ ittra tat-2 ta’ Novembru 2004, Z skuża ruħu għan-nuqqas ta’ feedback u għall-perijodu twil li kien għadda bejn il-laqgħa tas-6 ta’ Lulju 2004 u r-reazzjoni tiegħu. Z spjega li l-koordinatur tal-konsorzju kien telaq f'Settembru 2004 u li t-trasferiment tax-xogħol lis-suċċessur tal-koordinatur ħa aktar żmien milli kien mistenni. Għalhekk ipproponiet laqgħa mal-koordinatur tal-konsorzju l-ġdid. Fil-15 ta’ Diċembru 2004, Z bagħat fattura ġdida għal ammont ta’ EUR 9 478 (jiġifieri EUR 48 475 nieqes EUR 38 997 diġà mħallsa) u skuża ruħu mill-ġdid għall-inkonvenjenza kkawżata mid-dewmien. Fir-risposta tiegħu tal-20 ta’ Diċembru 2004, l-uffiċjal tal-Kummissjoni madankollu talab li t-talba tiġi ppreżentata formalment lit-Tim tal-Finanzi skont ir-regoli. Fl-opinjoni tagħha tat-30 ta’ Marzu 2005 dwar l-ilment, il-Kummissjoni ddikjarat li kienet se tipproċessa l-ħlas finali ladarba tasal il-fattura kkoreġuta. Fl-opinjoni addizzjonali tagħha tas-7 ta’ Diċembru 2005, il-Kummissjoni ddikjarat li din il-fattura kienet għadha ma waslitx.

Fir-rigward tal-allegat dewmien li jikkonċerna l-ħlas tal-kont tal-ilmentatur

2.10 L-Ombudsman jinnota li l-allegazzjoni tal-ilmentatur hija li kien hemm dewmien bla bżonn fid-deċiżjoni dwar il-ħlas tal-kont tiegħu, minħabba li l-Kummissjoni ma ssodisfatx l-obbligi tagħha lejn il-Kuntrattur Z. L-Ombudsman iqis li huwa loġiku li wieħed jassumi li kwalunkwe dmir min-naħa tal-Kummissjoni li tħallas għas-servizzi tal-ilmentatur kien jippresupponi s-sottomissjoni ta' fattura (li tkopri dawn is-servizzi) minn Z lill-Kummissjoni. F’dan ir-rigward, l-Ombudsman jinnota li Z bagħat fattura finali lill-Kummissjoni fit-2 ta’ April 2004 u li għaddew tliet xhur qabel ma l-Kummissjoni organizzat il-laqgħa tas-6 ta’ Lulju 2004. L-Ombudsman tinnota li l-Kummissjoni offriet l-apoloġiji tagħha lill-ilmentatur għal dan id-dewmien, iżda li indikat ukoll li parti konsiderevoli mid-dewmien ġenerali kienet attribwibbli għan-nuqqas ta’ feedback minn Z għal kważi erba’ xhur (9). L-Ombudsman iqis li l-Kummissjoni kellha twieġeb iktar malajr għall-fattura li ntbagħtet fit-2 ta’ April 2004. Madankollu, it-trattament ta’ din il-fattura kien jirrikjedi li l-fattura tiġi ppreżentata f’konformità mar-regoli eżistenti. Madankollu, il-Kummissjoni argumentat li dan ma kienx il-każ, u Z ma jidhirx li kkontesta dan. L-Ombudsman jinnota wkoll li Z ma jidhirx li rreaġixxa għat-talba tal-Kummissjoni tal-20 ta' Diċembru 2004 biex jippreżenta fattura ġdida. L-Ombudsman jinnota wkoll li, f’Diċembru 2005, meta l-Kummissjoni ssottomettiet l-opinjoni addizzjonali tagħha, Z kienet għadha ma ppreżentatx fattura formali.

2.11 Fir-rigward tas-sottomissjoni tal-aħħar fattura ta' Z tal-15 ta' Diċembru 2004 (għal ammont ta' EUR 9 478), l-Ombudsman jinnota li l-Kummissjoni ma spjegatx fid-dettall x'kienu l-oġġezzjonijiet tagħha għal din il-fattura. Fir-rigward ta' l-aspetti formali, l-Ombudsman jinnota li l-Punt 5 "Skeda ta' ħlas" ta' l-ittra tal-kuntratt Nru 2003/72193 bejn il-Kummissjoni u Z ipprovda li t-talbiet għall-ħlas kellhom jiġu sottomessi lid-Dipartiment Finanzjarju. F'dan ir-rigward, l-Ombudsman jinnota li l-aħħar fattura ta' Z (li kienet annessa mal-email ta' Z tal-15 ta' Diċembru 2004) ma ntbagħtitx lid-Dipartiment Finanzjarju iżda lill-Maniġer tal-Proġett tal-Kummissjoni. Fir-rigward tad-dikjarazzjoni tal-Kummissjoni li l-fattura ntbagħtet bil-posta elettronika, l-Ombudsman jinnota li l-Punt 7 tal-ittra ta' kuntratt indika b'mod ċar l-indirizz postali fejn kellhom jintbagħtu t-talbiet għall-ħlas. Madankollu, l-Ombudsman jinnota wkoll li mill-korrispondenza tal-posta elettronika rilevanti tal-15 u l-20 ta' Diċembru 2004 bejn Z u l-Kummissjoni jirriżulta li l-oġġezzjonijiet tal-Kummissjoni ma kinux limitati għal aspetti formali, iżda kienu jikkonċernaw ukoll is-sustanza (10). Jidher madankollu li din il-kwistjoni hija kwistjoni li primarjament tikkonċerna r-relazzjoni bejn Z u l-Kummissjoni.

2.12 Fuq il-bażi tal-kunsiderazzjonijiet ta' hawn fuq, l-Ombudsman iqis li l-Kummissjoni pprovdiet rendikont koerenti u raġonevoli tal-bażi legali għall-pożizzjoni tagħha fir-rigward ta' dan l-aspett tal-każ.

Fir-rigward tar-rekwiżit li jiġi ppreżentat rapport tal-missjoni

2.13 Fir-rigward tal-allegazzjoni addizzjonali tal-ilmentatur li, għall-kuntrarju ta' dak li kien previst, l-uffiċjal responsabbli tal-Kummissjoni kien jeħtieġ is-sottomissjoni ta' rapport dettaljat tal-missjoni u l-organizzazzjoni tat-tieni debriefing, l-Ombudsman jinnota li l-Punt 4 ("Il-Pożizzjoni u t-Tul") tat-termini ta' referenza tal-kuntratt kien jipprevedi li "huwa ppjanat li jkun hemm briefing u debriefing mal-espert ewlieni [jiġifieri, l-ilmentatur] u l-maniġer tal-proġett tal-KE u rappreżentant tal-KtE [Kunsill tal-Ewropa] jew fi Brussell jew fi Strasburgu". L-Ombudsman jinnota li din il-formulazzjoni, speċjalment peress li tirreferi għal "hija ppjanata", ma tidhirx li timponi f'termini assoluti li kellhom isiru biss briefing wieħed u debriefing wieħed. Il-formulazzjoni tidher pjuttost li tirreferi għas-sitwazzjoni normali li fiha l-kuntratt jiġi eżegwit kif previst. F’dan il-każ, madankollu, fejn il-Kummissjoni kellha riżervi serji fir-rigward tal-kwalità u ċ-ċarezza tal-abbozz tat-Termini ta’ Referenza ppreżentat, l-Ombudsman iqis li l-formulazzjoni ta’ hawn fuq ma tidhirx li tipprevjeni lill-Kummissjoni milli titlob lill-ilmentatur jattendi t-tieni laqgħa (debriefing) fit-13 ta’ Jannar 2004, sabiex jispjega t-tħassib tiegħu fir-rigward tal-kwalità mixtieqa tal-abbozz tat-Termini ta’ Referenza.

2.14 Fir-rigward tal-preżentazzjoni meħtieġa ta' rapport dettaljat tal-missjoni sat-22 ta' Jannar 2004, l-Ombudsman jinnota li l-Artikolu 24 tal-Kundizzjonijiet Ġenerali tal-Kuntratti ta' Servizz tal-EuropeAid jipprevedi li "l-Konsulent [jiġifieri, Z] għandu jipprovdi lill-Maniġer tal-Proġett b'tali informazzjoni relatata mas-servizzi u l-proġett li l-Maniġer tal-Proġett jista' fi kwalunkwe ħin jitlob". L-Ombudsman għalhekk iqis li, minħabba b'mod partikolari l-problemi bil-kwalità tal-ewwel abbozz tat-Termini ta' Referenza ppreżentat, il-Kummissjoni kienet intitolata titlob tali rapport dettaljat tal-missjoni.

2.15 Fuq il-bażi tal-kunsiderazzjonijiet ta' hawn fuq, l-Ombudsman iqis li l-Kummissjoni pprovdiet rendikont koerenti u raġonevoli tal-bażi legali għas-sottomissjoni meħtieġa ta' rapport dettaljat tal-missjoni u ż-żamma tat-tieni rendikont.

2.16 Fuq il-bażi tal-kunsiderazzjonijiet ta' hawn fuq, ma nstab l-ebda każ ta' amministrazzjoni ħażina mill-Kummissjoni.

3 Fuq l-allegat tħassir tal-isem u tal-unur tal-persuna li ressqet l-ilment

3.1 Fl-osservazzjonijiet tiegħu, l-ilmentatur allega li ismu u l-unur tiegħu kienu ttebbgħu f'dan il-każ.

3.2 Fl-opinjoni addizzjonali tagħha, il-Kummissjoni ddispjaċiha li l-ilmentatur kien offiża mill-fatt li ma setax jaċċetta x-xogħol prodott minnu, iżda enfasizzat li qatt ma kienet l-intenzjoni tiegħu li jtebba' l-isem u l-unur tal-ilmentatur.

3.3 Fl-osservazzjonijiet addizzjonali tiegħu, l-ilmentatur iddikjara li kien se joqgħod lura milli jagħti ismu għal proġetti ġodda fil-qasam tiegħu peress li ma xtaqx jieħu r-riskju li l-proġetti jiġu miċħuda sempliċement minħabba li ismu kien fuq il-lista ta' esperti. L-ilmentatur ikkunsidra li l-interessi tiegħu kienu ġew danneġġati.

3.4 L-Ombudsman tinnota li l-kummenti tal-Kummissjoni jistgħu jirriflettu fuq ir-reputazzjoni tal-ilmentatur. Madankollu, jidher li dawn il-kummenti ma sarux fil-pubbliku. Barra minn hekk, ma hemm xejn li jissuġġerixxi li l-Kummissjoni kellha l-intenzjoni li taħbi l-immaġni tal-ilmentatur. Barra minn hekk, l-Ombudsman jinnota mill-email ta' Z tad-9 ta' Frar 2004 lill-Kummissjoni (11), li Y stess kienet esprimiet il-fehma li l-abbozz tat-Termini ta' Referenza ppreżentat mill-ilmentatur ma kienx ta' kwalità suffiċjenti biex jiġi trażmess lill-Kummissjoni. Għalhekk, fuq il-bażi ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, ma jista’ jinstab l-ebda każ ta’ amministrazzjoni ħażina fir-rigward ta’ dan l-aspett tal-każ.

4 Fuq l-allegata pressjoni eżerċitata fuq l-ilmentatur

4.1 L-ilmentatur allega li kien tqiegħed taħt pressjoni, peress li minn Y sar jaf li l-uffiċjal responsabbli tal-Kummissjoni, li l-ilmentatur identifika, ippropona lil Z li jħallaslu 20 % tat-tariffi tiegħu, mingħajr ma ta ebda raġuni, iżda li, wara li sema' dwar l-ilment lill-Ombudsman, huwa kien għamel l-offerta kundizzjonali fuq l-irtirar tal-ilment mill-ilmentatur.

4.2 Fl-opinjoni addizzjonali tagħha, il-Kummissjoni ċaħdet bil-qawwa l-akkużi serji li saru mill-ilmentatur. Il-Kummissjoni ddikjarat li l-Kummissjoni u l-Kuntrattur tagħha kkunsidraw li jnaqqsu l-ħlas finali minħabba li l-Kuntrattur aċċetta li x-xogħol ma ġiex ikkonsenjat fil-ħin. Il-Kummissjoni ma kinitx konxja mir-riperkussjonijiet, jekk kien hemm, ta’ dan il-ftehim għall-ilmentatur. Jekk ikun hemm riperkussjonijiet, din ma tkunx kwistjoni li fiha l-Kummissjoni jkollha kwalunkwe dritt li tintervjeni. F’dak ir-rigward, il-Kummissjoni fakkret li l-kontroparti kuntrattwali tagħha kienet Z u mhux l-ilmentatur.

4.3 Fl-osservazzjonijiet addizzjonali tiegħu, l-ilmentatur iddikjara li ma kienx konxju ta' ftehim bejn il-Kummissjoni u l-Kuntrattur dwar tnaqqis tal-ħlas finali. Fir-rigward tal-allegata pressjoni, l-ilmentatur iddikjara li l-Kummissjoni kienet ipproponiet oralment li jirtira l-ilment tiegħu.

4.4 L-Ombudsman jinnota li l-allegazzjoni tal-ilmentatur, jekk tiġi stabbilita, hija waħda serja ħafna u li l-Ombudsman jinvestiga tali allegazzjoni bir-reqqa. Madankollu, fl-osservazzjonijiet addizzjonali tiegħu l-ilmentatur deher li naqqas l-allegazzjoni tiegħu billi ddikjara li "oralment min-naħa tal-Kummissjoni ġie propost li nirtira l-ilment tiegħi. Jien esperjenzajt dan bħala pressjoni (12)". L-Ombudsman tinnota li l-ilmentatur baqa’ vag dwar din l-allegazzjoni u ma pprovdiex elementi konkreti ta’ appoġġ. Pereżempju, huwa ma indikax f’liema data l-Kummissjoni kellha tagħmel dik il-proposta. Jidher ukoll li l-allegazzjoni hija bbażata fuq evidenza ta’ smigħ miksuba minn Y u mhux fuq esperjenza diretta mill-ilmentatur mal-Kummissjoni. Fuq il-bażi ta' dan ta' hawn fuq, l-Ombudsman iqis li l-ebda inkjesta ulterjuri dwar din l-allegazzjoni ma hija ġġustifikata.

5 Konklużjoni

Fuq il-bażi tal-inkjesti tal-Ombudsman dwar dan l-ilment, jidher li ma kien hemm l-ebda amministrazzjoni ħażina mill-Kummissjoni. L-Ombudsman għalhekk jagħlaq il-każ.

Il-President tal-Kummissjoni se jiġi infurmat ukoll b’din id-deċiżjoni.

Dejjem tiegħek,

 

P. Nikiforos DIAMANDOUROS

---

(1) L-ilment inizjali li sar fis-16 ta' Novembru 2004 kien jikkonċerna żewġ punti, jiġifieri, (i) allegat nuqqas ta' tweġiba għall-ittra tal-kwerelant tal-24 ta' Awwissu 2004 lill-Kummissarju Nielson; u (ii) allegat dewmien bla bżonn fid-deċiżjoni dwar il-ħlas tal-kont tiegħu. Madankollu, wara li sadanittant irċieva mill-Uffiċċju EuropeAid ir-risposta - datata t-12 ta' Novembru 2004 - għall-ittra tiegħu lill-Kummissarju Nielson, il-kwerelant kiteb lill-Ombudsman fis-26 ta' Novembru 2004, biex jirringrazzjah, u biex iżomm biss it-tieni allegazzjoni.

(2) It-“Termini ta’ Referenza” kellhom jitħejjew skont il-kuntratt u kienu jikkostitwixxu s-servizz li kellu jingħata, filwaqt li t-“termini ta’ referenza” kienu t-termini applikabbli għall-kuntratt.

(3) Id-differenza żgħira ta’ EUR 20 tidher li kienet dovuta għal żball li sar mill-kumpanija peress li t-tariffi miftiehma oriġinarjament ammontaw għal EUR 64 995, minflok EUR 64 975.

(4) Id-dispożizzjonijiet dwar il-ħlas tal-ilmentatur huma stabbiliti fil-punt 6 ("Remunerazzjoni") u l-punt 8 ("Pagamenti") tal-kuntratt tiegħu ma' Y.

(5) Ara r-Rapport Annwali tal-1997, p. 22 et seq.

(6) It-“Termini ta’ Referenza” kellhom jitħejjew skont il-kuntratt u kienu jikkostitwixxu s-servizz li kellu jingħata, filwaqt li t-“termini ta’ referenza” kienu t-termini applikabbli għall-kuntratt.

(7) Il-posta elettronika oriġinali bil-Franċiż tad-9 ta’ Frar 2004 taqra kif ġej: "Il [le plaignant] a, en effet, envoyé une nouvelle version révisée à la fin de ce WE à Y mais ceux-ci ont jugé que la qualité de ses termes de référence n'était pas suffisante pour vous la transmettre. Ils ont donc demandé à un expert allemand spécialisé en sécurité sociale et ayant une bonne connaissance des Balkans de les réviser à nouveau. Cet expert s'est engagé à nous les soumettre pour le mercredi 11 février [2004]".

(8) Id-differenza żgħira ta’ EUR 20 tidher li kienet dovuta għal żball li sar mill-kumpanija peress li t-tariffi miftiehma oriġinarjament ammontaw għal EUR 64 995, minflok EUR 64 975.

(9) F’dan ir-rigward, l-Ombudsman jinnota li Z tabilħaqq ippreżenta darbtejn l-apoloġiji tiegħu, jiġifieri, fil-komunikazzjonijiet bil-miktub tiegħu tat-2 ta’ Novembru 2004 u tal-15 ta’ Diċembru 2004, għan-nuqqas ta’ feedback mil-laqgħa tas-6 ta’ Lulju 2004 u d-dewmien fir-reazzjoni tiegħu. Fl-ittra tiegħu tat-2 ta' Novembru 2004, Z spjega li l-koordinatur tal-konsorzju kien telaq f'nofs Settembru 2004 u li t-trasferiment ta' din il-koordinazzjoni kien ħa aktar żmien milli kien mistenni.

(10) Fl-email tiegħu tal-15 ta' Diċembru 2004 lill-Kummissjoni, Z kiteb "Napprezzaw jekk tkun tista' taċċetta l-ħruġ tal-Fattura Finali mehmuża relatata mal-proġett imsemmi hawn fuq" u żied "nittamaw li l-proposta tagħna tkun aċċettabbli". Fit-tweġiba tiegħu ta' l-20 ta' Diċembru 2004, il-Maniġer tal-Proġett tal-Kummissjoni ddikjara li "Nixtieq ninfurmak li f'dan l-istadju ma nista' nipprovdilek l-ebda tip ta' ftehim fil-format li pproponejt għar-raġunijiet li ġejjin: Qatt ma rċevejt proposta formali mis-Sinjura [L]; fil-fatt iltqajna f’Ġunju 2004, meta ddiskutejna dawn il-kwistjonijiet, iżda qatt ma rċevejt xi tip ta’ feedback dwar kwalunkwe diskussjoni għall-eżitu ta’ din il-kwistjoni. L-ewwel reazzjoni wara din il-laqgħa kienet l-ittra ta’ [l-ilmentatur] direttament lill-Kummissarju Nielson (...) Sakemm nirċievi informazzjoni addizzjonali, ma nara l-ebda raġuni biex nibdel il-valutazzjoni tiegħi rigward il-kwalità tas-servizzi pprovduti mit-tim tal-proġett u mill-mexxej tat-tim (...)".

(11) Il-posta elettronika oriġinali bil-Franċiż tad-9 ta' Frar 2004 hija riprodotta fin-nota ta' qiegħ il-paġna 7 hawn fuq.

(12) Fil-verżjoni oriġinali Olandiża: "Mondeling werd zijdens the Commissie voorgesteld dat ik mijn klacht daarop zou intrekken. Ik ervoer dit als druk".