- MT Malti
It-traduzzjonijiet awtomatiċi jista’ jkun fihom żbalji li potenzjalment inaqqsu ċ-ċarezza u l-preċiżjoni; l-Ombudsman ma jaċċetta l-ebda responsabbiltà għal kwalunkwe diskrepanza. Għall-aktar informazzjoni affidabbli u ċertezza legali, jekk jogħġbok irreferi għall-verżjoni tas-sors fuq Ingliż annessa hawn fuq.
Għal aktar informazzjoni, jekk jogħġbok ikkonsulta l-politika tagħna dwar il-lingwa u t-traduzzjoni.
Deċiżjoni dwar kif il-Kummissjoni Ewropea ttrattat talba għal aċċess pubbliku għal dokument relatat ma’ proġett tal-estrazzjoni tal-litju fis-Serbja li ġie ddeżinjat bħala “Proġett Strateġiku” skont l-Att dwar il-Materja Prima Kritika (il-kawża 3238/2025/MIG)
Deċiżjoni
Każ 3238/2025/MIG - Miftuħa fil- It-Tlieta | 11 Novembru 2025 - Deċiżjoni fil- Il-Ħamis | 16 Lulju 2026 - Instituzzjoni konċernata Il-Kummissjoni Ewropea ( Solvuti mill-istituzzjoni ) - Pajjiż Il-Ġermanja
Ilment imressaq
29/10/2025Analiżi tal-ilment
06/11/2025Investigazzjoni għaddejja
11/11/2025Eżitu tal-investigazzjoni
16/07/2026
Il-każ kien jikkonċerna talba għal aċċess pubbliku għal dokument relatat mad-deċiżjoni tal-Kummissjoni Ewropea li taħtar proġett ta’ estrazzjoni tal-minerali li jinsab fis-Serbja bħala “Proġett Strateġiku” skont l-Att dwar il-Materja Prima Kritika (CRMA). B’mod speċifiku, l-ilmentatur talab aċċess għall-approvazzjoni rilevanti ta’ din id-deċiżjoni mill-pajjiż mhux tal-UE kkonċernat. L-ilmentatur kien issottometta t-talba tiegħu lill-Kummissjoni Ewropea f’Lulju 2025.
Il-Kummissjoni wieġbet għall-ewwel darba f’Awwissu 2025. Hija identifikat dokument wieħed bħala li jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tat-talba għal aċċess, li għalih irrifjutat li tagħti aċċess pubbliku fl-intier tiegħu. Meta għamlet dan, il-Kummissjoni argumentat li d-divulgazzjoni tista’ ddgħajjef ir-relazzjonijiet internazzjonali tal-UE mal-pajjiż fejn jinsab il-proġett.
L-ilmentatur ikkontesta d-deċiżjoni tal-Kummissjoni billi għamel “applikazzjoni konfermatorja” f’Settembru 2025. Meta l-Kummissjoni naqset milli tipprovdi tweġiba espliċita, l-ilmentatur irrikorra għand l-Ombudsman f’Ottubru 2025.
L-Ombudsman fetħet inkjesta dwar ir-rifjut impliċitu tal-Kummissjoni li tagħti aċċess pubbliku u, bħala l-ewwel pass, talbet lill-Kummissjoni tadotta malajr kemm jista’ jkun tweġiba espliċita għall-applikazzjoni konfermatorja tal-ilmentatur. Fin-nuqqas ta’ tweġiba fil-limitu ta’ żmien stabbilit, it-tim ta’ inkjesta tal-Ombudsman spezzjona d-dokument inkwistjoni, flimkien ma’ dokumentazzjoni dwar il-konsultazzjoni tal-pajjiż mhux tal-UE kkonċernat.
Il-Kummissjoni wieġbet lill-ilmentatur f’Mejju 2026, u tat aċċess parzjali wiesa’ għad-dokument inkwistjoni, filwaqt li ħbiet biss data personali limitata, li l-ilmentatur ma kkontestax. Għalhekk, l-Ombudsman qies li l-ilment dwar ir-rifjut impliċitu ta’ aċċess tal-Kummissjoni kien ġie solvut mill-aċċess li issa ngħata. Minkejja dan, l-Ombudsman iddispjaċiha dwar id-dewmien imġarrab mill-Kummissjoni fit-trattament tat-talba għal aċċess tal-ilmentatur, li ppersista anki wara li kienet fetħet l-investigazzjoni tagħha. L-Ombudsman tkompli tissorvelja mill-qrib il-kwistjoni tad-dewmien abbażi tal-ilmenti ppreżentati lilha.
Il-fatti li wasslu għall-ilment
1. F’Mejju 2024, daħal fis-seħħ l-“Att dwar il-Materja Prima Kritika” (“CRMA”)[1]. Dan ir-Regolament tal-UE għandu l-għan li jiżgura aċċess għal provvista sigura u sostenibbli ta’ minerali u materjali essenzjali b’importanza ekonomika għolja u riskju sinifikanti ta’ provvista li huma kruċjali għat-teknoloġiji diġitali, ekoloġiċi u tad-difiża.
2. Skont is-CRMA, ċerti proġetti ta’ estrazzjoni, ipproċessar u riċiklaġġ jistgħu jiġu rikonoxxuti bħala “Proġett Strateġiku”[2], li jfisser li dawn il-proġetti jiksbu status ta’ prijorità li jirrikjedi li l-awtoritajiet u l-qrati nazzjonali jwettqu kwalunkwe proċedura amministrattiva jew ġudizzjarja relatata mal-għoti ta’ permessi ta’ dawk il-proġetti malajr kemm jista’ jkun. L-istatus tal-Proġett Strateġiku jinvolvi wkoll vantaġġi f’termini ta’ aċċess aktar faċli għall-finanzjament.
3. Id-deċiżjonijiet dwar id-deżinjazzjoni tal-istatus ta’ Proġett Strateġiku jittieħdu mill-Kummissjoni Ewropea, wara konsultazzjoni mal-“Bord dwar il-Materja Prima Kritika” li jikkonsisti minn esperti tal-Istati Membri.
4. F’Mejju 2024, il-Kummissjoni ppubblikat l-ewwel sejħa għall-applikazzjonijiet għar-rikonoxximent ta’ proġetti tal-materja prima kritika bħala Proġetti Strateġiċi taħt is-CRMA.[3] F’Marzu 2025, il-Kummissjoni ddeżinjat l-ewwel 47 proġett fl-UE bħala Proġetti Strateġiċi.[4] F’Ġunju 2025, il-Kummissjoni ddeżinjat għall-ewwel darba 13-il proġett li jinsabu f’pajjiżi barra mill-UE bħala Proġetti Strateġiċi, inkluż proġett ta’ estrazzjoni tal-litju li jinsab fil-Wied ta’ Jadar fis-Serbja.[5]
5. F’Lulju 2025, l-ilmentatur, avukat, għamel talba [6] għal aċċess pubbliku għad-dokumenti lill-Kummissjoni Ewropea, fejn talab l-approvazzjoni tal-pajjiż mhux tal-UE kkonċernat relatat mar-rikonoxximent tal-“proġett Jadar” bħala “Proġett Strateġiku” skont is-CRMA.
6. F’Awwissu 2025, il-Kummissjoni wieġbet lill-ilmentatur. Huwa identifika dokument wieħed li għalih irrifjuta li jagħti aċċess pubbliku abbażi tal-ħtieġa li jiġu protetti r-relazzjonijiet internazzjonali tal-UE [7].
7. Fid-9 ta’ Settembru 2025, l-ilmentatur għamel “applikazzjoni konfermatorja, li tikkontesta l-applikabbiltà tal-eċċezzjoni invokata mill-Kummissjoni u li targumenta li hemm interess pubbliku prevalenti fid-divulgazzjoni.
8. Il-Kummissjoni estendiet il-limitu ta’ żmien għat-tweġiba tagħha għall-applikazzjoni konfermatorja tal-ilmentatur.
9. Meta l-Kummissjoni naqset milli twieġeb lill-ilmentatur fil-limitu ta’ żmien estiż, l-ilmentatur irrikorra għand l-Ombudsman f’Ottubru 2025.
L-inkjesta
10. L-Ombudsman fetaħ inkjesta dwar ir-rifjut impliċitu tal-Kummissjoni li tagħti aċċess pubbliku għad-dokument inkwistjoni [8].
11. Bħala l-ewwel pass, l-Ombudsman talbet lill-Kummissjoni tadotta deċiżjoni konfermatorja mingħajr dewmien żejjed u mhux aktar tard mit-2 ta’ Diċembru 2025. L-Ombudsman informat ukoll lill-Kummissjoni li, jekk id-dewmien jippersisti, hija kienet ser tispezzjona d-dokument inkwistjoni.
12. Fin-nuqqas ta’ deċiżjoni konfermattiva, l-Ombudsman talab lill-Kummissjoni tispezzjona d-dokument kontenzjuż kif ukoll id-dokumentazzjoni relatata mal-konsultazzjoni tat-terz ikkonċernat.
13. Fit-13 ta’ Mejju 2026, il-Kummissjoni adottat deċiżjoni konfermatorja dwar it-talba għal aċċess pubbliku tal-ilmentatur, li tagħti aċċess parzjali wiesa’ għad-dokument inkwistjoni, soġġett biss għar-redazzjoni tad-data personali [9].
14. L-Ombudsman staqsa lill-ilmentatur jekk xtaqx jagħmel xi kummenti dwar id-deċiżjoni konfermatorja tal-Kummissjoni iżda ma rċeviex tweġiba.
Il-valutazzjoni tal-Ombudsman
15. Din l-inkjesta kienet tikkonċerna r-rifjut impliċitu tal-Kummissjoni li tagħti aċċess pubbliku għad-dokument identifikat mill-Kummissjoni bħala li jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tat-talba għal aċċess tal-ilmentatur.
16. Matul l-investigazzjoni, il-Kummissjoni adottat deċiżjoni konfermattiva espliċita li ssostitwixxiet ir-rifjut impliċitu. Fid-deċiżjoni konfermattiva tagħha, il-Kummissjoni tat aċċess parzjali wiesa’ għad-dokument kontenzjuż.
17. L-ilmentatur ma kkontestax ir-redazzjonijiet li fadal li huma bbażati fuq raġunijiet ta’ protezzjoni tad-data. Għalhekk, l-Ombudsman iqis li l-ilment dwar ir-rifjut impliċitu tal-Kummissjoni ġie solvut mill-aċċess li issa ngħata. Hija tilqa' t-trasparenza usa' miksuba f'dan il-każ.
18. Minkejja dan, l-Ombudsman jiddispjaċih ħafna dwar id-dewmien tal-Kummissjoni fit-trattament tat-talba għal aċċess tal-ilmentatur. Il-limitu ta’ żmien stabbilit mill-Ombudsman biex iwieġeb għall-applikazzjoni konfermatorja tiegħu skada fit-2 ta’ Diċembru 2025, u l-Kummissjoni xorta ħadet aktar minn ħames xhur biex tadotta l-pożizzjoni finali tagħha dwar it-talba għal aċċess minn dik id-data. Dan ma kienx iġġustifikat. B'mod aktar ġenerali, l-Ombudsman huwa konxju li l-Kummissjoni għadha qed iġġarrab dewmien fit-trattament tat-talbiet għal aċċess pubbliku. Hija tkompli tissorvelja mill-qrib il-kwistjoni abbażi tal-ilmenti ppreżentati lilha.
Konklużjonijiet
Abbażi tal-inkjesta, l-Ombudsman tagħlaq dan il-każ bis-sejbiet li ġejjin:
Billi adottat deċiżjoni konfermattiva espliċita dwar it-talba għal aċċess tal-ilmentatur, li fiha tat aċċess parzjali wiesa’ għad-dokument inkwistjoni, il-Kummissjoni Ewropea ddeċidiet dwar l-ilment.
Minkejja dan, l-Ombudsman jiddispjaċiha dwar id-dewmien tal-Kummissjoni fl-adozzjoni tad-deċiżjoni konfermatorja, li ppersistiet anki wara li l-Ombudsman kienet fetħet l-investigazzjoni tagħha.
L-ilmentatur u l-Kummissjoni se jiġu infurmati b’din id-deċiżjoni.
Teresa Anjinho
L-Ombudsman Ewropew
Strasburgu, 16/07/2026
[1] Ir-Regolament 2024/1252 tal-11 ta’ April 2024 li jistabbilixxi qafas għall-iżgurar ta’ provvista sigura u sostenibbli ta’ materja prima kritika: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1252/oj.
[2] Ara, b’mod partikolari, l-Artikoli 6(1), 7 u 10 tas-CRMA.
[3] Disponibbli fuq: https://single-market-economy.ec.europa.eu/calls-expression-interest/call-applications-strategic-projects-under-critical-raw-materials-act_en.
[4] Id-deċiżjoni tal-Kummissjoni li telenka l-proġetti kollha fl-UE li ġew iddeżinjati bħala Proġetti Strateġiċi hija disponibbli fuq: https://webgate.ec.europa.eu/circabc-ewpp/d/workspace/SpacesStore/1958718b-21e9-40f4-9c9f-42a58dc4c5a3/download.
[5] Id-deċiżjoni tal-Kummissjoni li telenka l-proġetti kollha barra mill-UE li ġew iddeżinjati bħala Proġett Strateġiku hija disponibbli fuq: https://single-market-economy.ec.europa.eu/document/download/808502c2-21c7-4ca8-855f-ff0b528f91c4_en?filename=C_2025_3491_1_EN_ACT_part1_v4.pdf.
[6] Skont ir-Regolament 1049/2001 dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti tal-Parlament Ewropew, tal-Kunsill u tal-Kummissjoni: http://data.europa.eu/eli/reg/2001/1049/oj.
[7] Skont it-tielet inċiż tal-Artikolu 4(1)(a) tar-Regolament 1049/2001.
[8] L-Artikolu 8(3) tar-Regolament 1049/2001 jistipula li “In-nuqqas mill-istituzzjoni li twieġeb fil-limitu ta’ żmien preskritt għandu jitqies bħala tweġiba negattiva u jagħti d-dritt lill-applikant li jibda proċedimenti tal-qorti kontra l-istituzzjoni u/jew jagħmel ilment lill-Ombudsman”.
[9] Skont l-Artikolu 4(1)(b) tar-Regolament 1049/2001.