Sfond għall-inkjesti

1. Il-Kummissjoni għandha rwol ewlieni fil-proċess leġiżlattiv tal-UE, peress li għandha, fil-prinċipju, id-dritt esklużiv li tressaq proposti leġiżlattivi.^[1] Filwaqt li teżerċita d-diskrezzjoni wiesgħa tagħha f’dan ir-rigward, hija trid tikkonforma mal-prinċipji bbażati fuq it-Trattat ta’ trasparenza u ftuħ,[2] inkluż billi twettaq konsultazzjonijiet wiesgħa mal-partijiet ikkonċernati.[3] Il-Kummissjoni tat effett lil dawn il-prinċipji ta’ hawn fuq billi adottat ir-regoli ta’ Regolamentazzjoni Aħjar (il-“Linji Gwida”[4] u s-“Sett ta’ Għodod”[5]), ankrati fil-Ftehim Interistituzzjonali dwar it-Tfassil Aħjar tal-Liġijiet,[6] li jipprevedu konsultazzjonijiet wiesgħa mal-partijiet ikkonċernati u valutazzjonijiet tal-impatt qabel ma jiġu adottati proposti leġiżlattivi u miżuri oħra.

2. L-Ombudsman irċeviet tliet ilmenti li jqajmu kwistjonijiet simili rigward il-konformità tal-Kummissjoni mar-regoli ta’ Regolamentazzjoni Aħjar u regoli oħra inklużi fil-Liġi Ewropea dwar il-Klima [7] u r-Regoli ta’ Proċedura tal-Kummissjoni [8], filwaqt li ħejjiet diversi proposti leġiżlattivi li hija qieset bħala “urġenti”:

• l-ilment 983/2025/MIK (“il-każ Omnibus”) – dwar il-proposta “Omnibus I”,[9]
• l-ilment 2031/2024/VB (“il-każ tal-migrazzjoni”) – dwar żewġ proposti għal (i) Regolament dwar it-tisħiħ tal-kooperazzjoni tal-pulizija fir-rigward tal-prevenzjoni, tad-detezzjoni u tal-investigazzjoni tal-faċilitazzjoni ta’ dħul klandestin ta’ migranti u tat-traffikar ta’ bnedmin, u dwar it-tisħiħ tal-appoġġ tal-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għall-Kooperazzjoni fl-Infurzar tal-Liġi (Europol) għall-prevenzjoni u għall-ġlieda kontra tali reati u li jemenda r-Regolament (UE) 2016/794 [10] u (ii) Direttiva li tistabbilixxi regoli minimi għall-prevenzjoni u għall-ġlieda kontra l-faċilitazzjoni ta’ dħul, ta’ tranżitu u ta’ soġġorn mhux awtorizzati fl-Unjoni, u li tissostitwixxi d-Direttiva tal-Kunsill 2002/90/KE u d-Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2002/946 ĠAI,[11]
• l-ilment 1379/2024/MIK (“il-każ tal-PAK”) – dwar il-proposta biex tiġi emendata l-leġiżlazzjoni relatata mal-Politika Agrikola Komuni (PAK).[12]

3. L-ilmentaturi fit-tliet każijiet kollha kienu mħassba li l-Kummissjoni kienet kisret ir-regoli tagħha għal Regolamentazzjoni Aħjar billi ressqet il-proposti leġiżlattivi rilevanti mingħajr ma wettqet valutazzjonijiet tal-impatt. L-ilmentaturi ma kinux konvinti mill-pożizzjoni tal-Kummissjoni li kienet meħtieġa taġixxi b’urġenza u għalhekk setgħet tidderoga mir-rekwiżit tal-valutazzjoni tal-impatt.

4. L-ilmentaturi fil-każijiet Omnibus u PAK kienu mħassba wkoll li l-Kummissjoni kienet kisret il-Liġi Ewropea dwar il-Klima billi naqset milli twettaq u tippubblika valutazzjoni tal-konsistenza klimatika tal-proposti leġiżlattivi [13].

5. L-ilmentatur fil-każ Omnibus kien imħasseb ukoll li l-Kummissjoni kienet kisret ir-Regoli ta’ Proċedura tagħha billi wettqet konsultazzjoni rapida u mqassra bejn is-servizzi dwar il-proposta leġiżlattiva inkwistjoni.

6. L-Ombudsman staqsiet dwar il-kwistjonijiet imqajma minn dawn l-ilmenti, b’mod partikolari:

• kif il-Kummissjoni vvalutat jekk il-proposti leġiżlattivi kinux “urġenti” u għalhekk kinux jeħtieġu deroga minn ċerti rekwiżiti fir-regoli ta’ Regolamentazzjoni Aħjar;
• jekk il-Kummissjoni segwietx il-proċeduri applikabbli biex tidderoga mir-rekwiżiti fir-regoli tagħha ta’ “Regolamentazzjoni Aħjar” u kif ġew irreġistrati d-deċiżjonijiet relatati;
• kif il-Kummissjoni żgurat li, minkejja d-deroga, it-tħejjija urġenti tal-proposti leġiżlattivi kienet konformi mal-prinċipji ta' proċess ta' tfassil tal-liġijiet trasparenti, ibbażat fuq l-evidenza u inklużiv;
• jekk il-Kummissjoni wettqitx “valutazzjonijiet tal-konsistenza klimatika”, f’konformità mal-Liġi Ewropea dwar il-Klima, u kif ġew irreġistrati r-riżultati ta’ tali valutazzjonijiet (każijiet Omnibus u PAK); u,
• kif il-Kummissjoni wettqet il-konsultazzjoni bejn is-servizzi tagħha dwar il-proposta leġiżlattiva fil-każ Omnibus.

7. L-Ombudsman talbet tweġibiet bil-miktub tal-Kummissjoni għal mistoqsijiet speċifiċi,[14] spezzjonat id-dokumentazzjoni tal-Kummissjoni li tirfed it-tħejjija tal-proposti inkwistjoni, u t-tim ta’ inkjesta tagħha kellu laqgħat mar-rappreżentanti tal-Kummissjoni fil-każijiet Omnibus u PAK.[15] Hija stiednet ukoll lill-ilmentaturi jibagħtu kummenti dwar it-tweġibiet tal-Kummissjoni u r-rapporti tal-laqgħat, li għamlu.

Ir-rakkomandazzjoni tal-Ombudsman

8. Fir-rakkomandazzjoni tagħha [16], l-Ombudsman fakkret lill-Kummissjoni fil-fehma tagħha li l-istituzzjonijiet u l-korpi tal-UE jridu japplikaw ir-regoli li stabbilew għalihom infushom, biex jiżguraw il-konsistenza, it-trasparenza u jevitaw kwalunkwe sens ta' arbitrarjetà fil-mod kif taħdem l-amministrazzjoni tal-UE. [17] L-Ombudsman innota wkoll li, skont il-ġurisprudenza tal-UE, bil-pubblikazzjoni tar-regoli interni, l-istituzzjonijiet tal-UE jimponu limitu fuq l-eżerċizzju tad-diskrezzjoni tagħhom. Għalhekk, ma jistgħux jitbiegħdu minn dawn ir-regoli skont il-prinċipji ġenerali tal-protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi [18], kif ukoll amministrazzjoni tajba.

9. Fit-tliet każijiet kollha, il-Kummissjoni dderogat mir-rekwiżiti fir-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar biex twettaq valutazzjonijiet tal-impatt u konsultazzjonijiet pubbliċi fir-rigward tal-proposti tagħha, b’referenza għall-“urġenza” tas-sitwazzjoni. Filwaqt li r-regoli fil-prinċipju jippermettu derogi bħal dawn, huma ma jiddefinixxux f’hiex tikkonsisti “urġenza”. Għalhekk, il-Kummissjoni qieset l-inizjattivi tagħha bħala “urġenti” għal raġunijiet differenti ħafna, bħal fid-dawl tal-prijoritajiet politiċi li qed jevolvu tat-tmexxija tal-Kummissjoni b’rispons għall-isfidi attwali (il-każ Omnibus), ix-xejriet u l-isfidi ġeopolitiċi li qed jinbidlu (il-każ tal-migrazzjoni), u l-protesti soċjali dejjem jikbru u intensi kontra ċerti politiki tal-UE (il-każ tal-PAK).

10. L-Ombudsman qies li, filwaqt li l-Kummissjoni għandha ċertament iżżomm marġni ta’ diskrezzjoni fid-definizzjoni taċ-ċirkustanzi li hija tqis bħala “urġenti”, l-interpretazzjoni wiesgħa ta’ “urġenza” li hija kienet użat fit-tliet każijiet kienet tirriskja li tirrendi l-applikazzjoni tar-rekwiżiti tar-regoli ta’ Regolamentazzjoni Aħjar diffiċli għall-pubbliku biex jifhem u jipprevedi. Skont l-interpretazzjoni wiesgħa tal-Kummissjoni, kwalunkwe sitwazzjoni tista’ fil-prinċipju titqies bħala “urġenti” jekk jiġi deċiż hekk mit-tmexxija politika tal-Kummissjoni. Fid-dawl ta’ dan, l-Ombudsman sabet li n-nuqqas ta’ definizzjoni ta’ “urġenza” fir-regoli ta’ Regolamentazzjoni Aħjar dgħajjef il-prevedibbiltà, il-konsistenza u ċ-ċertezza legali.

11. L-Ombudsman identifikat aktar nuqqasijiet fil-mod kif il-Kummissjoni kienet applikat ir-regoli ta’ “Regolamentazzjoni Aħjar” fil-każijiet eżaminati. In-nuqqasijiet kienu jinkludu nuqqas ta’ rekords xierqa relatati mal-proċedura u deċiżjonijiet sussegwenti biex l-inizjattivi inkwistjoni jiġu eżentati mir-rekwiżiti tar-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar, il-pubblikazzjoni tardiva ta’ dokumenti analitiċi li jissostitwixxu valutazzjonijiet tal-impatt kompluti f’sitwazzjonijiet urġenti, kif ukoll in-nuqqas tal-Kummissjoni li tfittex konsultazzjoni wiesgħa u bbilanċjata mal-partijiet ikkonċernati dwar il-proposti leġiżlattivi inkwistjoni fil-każijiet tal-PAK u Omnibus.

12.  L-inkjesta tal-Ombudsman żvelat ukoll nuqqasijiet fir-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar bħala tali. B’mod speċifiku, l-Ombudsman innotat in-nuqqas ta’ proċedura fir-regoli ta’ Regolamentazzjoni Aħjar li tiżgura li t-tħejjija urġenti ta’ proposti leġiżlattivi ma ddgħajjifx l-essenza ta’ proċess ta’ tfassil tal-liġijiet trasparenti, ibbażat fuq l-evidenza u inklużiv. Dan kien jinkludi n-nuqqas ta’ kwalunkwe deskrizzjoni ta’ liema informazzjoni jenħtieġ li jkun fiha d-dokumenti analitiċi, u n-nuqqas ta’ gwida dwar kif il-konsultazzjonijiet mal-partijiet ikkonċernati jenħtieġ li jitwettqu taħt “urġenza”.

13. Fid-dawl ta' dan, l-Ombudsman irrakkomandat li l-Kummissjoni għandha tiżgura applikazzjoni prevedibbli, konsistenti u mhux arbitrarja tar-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar, billi

• id-definizzjoni tal-kunċett ta’ “urġenza” fil-kuntest ta’ Regolamentazzjoni Aħjar, possibbilment fil-kuntest tar-reviżjoni li jmiss tar-regoli;
• ir-reġistrazzjoni ta’ kwalunkwe deċiżjoni interna biex il-proposti leġiżlattivi jiġu eżentati mir-rekwiżiti tar-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar, inkluż min talab l-eżenzjoni, għal liema raġunijiet, u min taha;
• tispjega b’mod ċar fil-memorandum ta’ spjegazzjoni li jakkumpanja l-proposti leġiżlattivi tagħha għaliex kienet meħtieġa deroga.

14. L-Ombudsman irrakkomandat ukoll li, meta jingħataw derogi, il-Kummissjoni jenħtieġ li tistabbilixxi proċedura biex tiżgura li t-tħejjija urġenti tal-proposti leġiżlattivi xorta tikkonforma mal-prinċipji ta’ proċess tat-tfassil tal-liġijiet trasparenti, ibbażat fuq l-evidenza u inklużiv, kif meħtieġ mit-Trattati u mill-ġurisprudenza tal-qrati tal-UE. Il-Kummissjoni tista’ tagħmel dan fil-kuntest tar-reviżjoni li jmiss tar-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar. [19]

15. F’dan ir-rigward, l-Ombudsman issuġġerixxa wkoll li:

• Jenħtieġ li l-Kummissjoni tiżgura li d-dokument analitiku, li jissostitwixxi l-valutazzjoni tal-impatt f’każ ta’ “urġenza”, jinforma lill-koleġiżlaturi u lill-pubbliku dwar l-evidenza li fuqha huma bbażati l-proposti leġiżlattivi fil-ħin u hekk kif tiġi adottata l-proposta leġiżlattiva, u b’hekk jirrifletti l-urġenza tal-kwistjoni. Ir-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar jenħtieġ li jistabbilixxu rekwiżiti sostantivi minimi li d-dokumenti analitiċi jenħtieġ li jissodisfaw f’dak ir-rigward.
• Jenħtieġ li l-Kummissjoni tiċċara li l-konsultazzjonijiet mal-partijiet ikkonċernati, imwettqa meta tkun ingħatat deroga mir-rekwiżit tal-valutazzjoni tal-impatt, xorta jeħtieġ li jikkonformaw mal-prinċipji ġenerali u mal-istandards minimi applikabbli għall-konsultazzjonijiet pubbliċi kollha. Ir-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar jenħtieġ li jipprovdu gwida dwar kif tali konsultazzjonijiet mal-partijiet ikkonċernati għandhom jitwettqu taħt “urġenza”.

16. Barra minn hekk, l-Ombudsman eżaminat kif il-Kummissjoni kienet applikat l-Artikolu 6(4) tal-Liġi Ewropea dwar il-Klima, li jirrikjedi valutazzjoni tal-abbozzi tal-miżuri u tal-proposti leġiżlattivi kollha tal-Kummissjoni fid-dawl tal-għanijiet klimatiċi tal-UE. L-inkjesta tal-Ombudsman żvelat li l-Kummissjoni ma żammitx rekords interni ċari ta’ valutazzjoni tal-konsistenza klimatika li kienet qed titwettaq b’mod effettiv qabel l-adozzjoni tal-proposti leġiżlattivi inkwistjoni fil-każijiet Omnibus u PAK. L-Ombudsman sabet ukoll li l-Kummissjoni ma ppubblikatx, b’mod ċar, ir-riżultati ta’ kwalunkwe valutazzjoni tal-konsistenza klimatika meta adottat il-proposti leġiżlattivi rilevanti, kif previst fl-Artikolu 6(4) tal-Liġi Ewropea dwar il-Klima.

17. Fid-dawl ta' dan, l-Ombudsman issuġġeriet li l-Kummissjoni għandha tiċċara li l-valutazzjonijiet tal-konsistenza klimatika għandhom jitwettqu għall-proposti leġiżlattivi kollha, inklużi dawk li mhumiex akkumpanjati minn valutazzjoni tal-impatt, u li kwalunkwe valutazzjoni bħal din għandha tiġi rreġistrata internament. Jenħtieġ li l-Kummissjoni tispeċifika wkoll f'liema dokument il-valutazzjonijiet tal-konsistenza klimatika u r-riżultati tagħhom għandhom jiġu ppubblikati meta jiġu adottati proposti leġiżlattivi li ma jkunux akkumpanjati minn valutazzjoni tal-impatt.

18. Fl-aħħar nett, l-Ombudsman eżaminat kif il-Kummissjoni applikat ir-Regoli ta’ Proċedura tagħha dwar il-konsultazzjonijiet bejn is-servizzi fil-każ Omnibus. L-Ombudsman innotat li l-konsultazzjonijiet bejn is-servizzi jiżguraw li, fil-formulazzjoni tal-proposti ta’ politika tagħha, il-Kummissjoni tieħu perspettiva olistika u bbilanċjata tajjeb dwar il-kwistjoni. Hija qieset li, billi tqassar il-konsultazzjoni bejn is-servizzi għal inqas minn 24 siegħa fi tmiem il-ġimgħa, il-Kummissjoni llimitat b’mod eċċessiv il-possibbiltà tad-dipartimenti tagħha li jipprovdu kontribut sinifikanti dwar il-proposta leġiżlattiva inkwistjoni.

19. L-Ombudsman għalhekk issuġġerixxa li l-Kummissjoni għandha tiżgura li, meta tiddeċiedi li t-tul ta' żmien ta' konsultazzjoni bejn is-servizzi jeħtieġ li jitqassar, il-ġustifikazzjonijiet għal dik id-deċiżjoni jiġu rreġistrati kif xieraq. Huwa biss f'sitwazzjonijiet eċċezzjonali ta' urġenza li d-durata għandha tkun inqas mit-48 siegħa previsti fil-proċedura rapida tagħha u għandhom jingħataw raġunijiet adegwati.

20. B’mod ġenerali, l-Ombudsman sabet li, meħuda flimkien, id-diversi nuqqasijiet proċedurali li identifikat fil-mod kif il-Kummissjoni ħejjiet il-proposti leġiżlattivi inkwistjoni kienu jammontaw għal amministrazzjoni ħażina.

L-opinjoni tal-Kummissjoni u l-kummenti tal-ilmentatur

Ir-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar

21. Fl-opinjoni tagħha ta’ Frar 2026 dwar ir-rakkomandazzjoni tal-Ombudsman,[20] il-Kummissjoni qablet li tirrifletti dwar “parametri aktar trasparenti” għall-valutazzjoni tal-ħtieġa li taġixxi b’mod urġenti fir-reviżjoni li jmiss tagħha tar-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar. Hija qalet li se tagħmel dan filwaqt li tiżgura li d-diskrezzjoni tal-Kummissjoni li tirrispondi għal sitwazzjonijiet urġenti ma tiġix imfixkla. Huwa enfasizza wkoll il-ħtieġa li jkunu jistgħu jittieħdu deċiżjonijiet malajr, u li għandu marġni ta’ diskrezzjoni fid-definizzjoni taċ-ċirkostanzi li fihom iqis li għandha tittieħed azzjoni b’mod urġenti.

22. Wara li bagħtet l-opinjoni tagħha lill-Ombudsman, f’April 2026 il-Kummissjoni adottat il-Komunikazzjoni tagħha “Ġabra tar-Regoli tal-UE aktar sempliċi, aktar ċara u infurzata aħjar”,[21] li fiha rreferiet għar-rakkomandazzjoni tal-Ombudsman u pprovdiet aktar informazzjoni dwar l-implimentazzjoni tagħha. Fir-rigward tal-parametri għall-valutazzjoni tal-“urġenza”, il-Kummissjoni elenkat l-elementi li ġejjin: (i) “l-eżistenza ta’ antiċipazzjoni ta’ xokkijiet jew kriżijiet, inkluż fir-relazzjonijiet esterni tal-Unjoni”,(ii) “konsegwenzi potenzjali fin-nuqqas ta’ azzjoni immedjata”,(iii) “skadenzi legali”, u (iv) “kuntest politiku li joħloq ħtieġa għal azzjoni urġenti”.   

23. Fl-istess ħin, il-Kummissjoni tenniet fl-opinjoni tagħha lill-Ombudsman li, fl-Omnibus, fil-PAK, u fil-każijiet ta’ migrazzjoni, kien hemm raġunijiet oġġettivi biex tittieħed azzjoni b’mod urġenti u biex tintuża l-flessibbiltà prevista fir-regoli dwar Regolamentazzjoni Aħjar.

24. Il-Kummissjoni rrikonoxxiet ukoll l-importanza li jiġu rreġistrati kif xieraq u spjegati pubblikament id-derogi mir-regoli ta’ Regolamentazzjoni Aħjar biex tiġi żgurata trasparenza massima. Huwa qal li d-dipartimenti rilevanti se jkunu meħtieġa jibagħtu t-talbiet tagħhom għal derogi lis-Segretarjat Ġenerali tal-Kummissjoni kmieni kemm jista’ jkun fil-proċess tat-tħejjija tal-inizjattivi. Dawn it-talbiet se jkunu akkumpanjati minn ġustifikazzjoni dettaljata, inkluża spjegazzjoni ċara tal-kuntest ta’ urġenza. Il-Kummissjoni se żżomm ukoll rekords ta’ kwalunkwe deroga mogħtija, u se tiżgura li l-memoranda ta’ spjegazzjoni tal-proposti rilevanti jiddeskrivu b’mod ċar id-derogi u jipprovdu ġustifikazzjonijiet għalihom.

25. Il-Kummissjoni żiedet li se tistinka biex tippubblika dokumenti analitiċi, li jissostitwixxu l-valutazzjonijiet tal-impatt f’sitwazzjonijiet urġenti, malajr kemm jista’ jkun u mhux aktar tard minn tliet xhur wara l-adozzjoni tal-proposta tagħha, kif previst fir-regoli attwali dwar Regolamentazzjoni Aħjar. Fil-futur, id-dokumenti analitiċi se jkopru, mill-inqas, l-elementi li ġejjin: (i) definizzjoni tal-problema, (ii) l-approċċ u l-miżuri identifikati għall-inizjattiva, (iii) valutazzjoni tal-impatti ewlenin tal-inizjattiva, (iv) sommarju tal-kontribut tal-partijiet ikkonċernati, (v) il-valutazzjoni tal-konsistenza klimatika u r-riżultati tagħha. Madankollu, fil-Komunikazzjoni tagħha ta’ April 2026, il-Kummissjoni ma għadhiex semmiet ir-raba’ element, jiġifieri, sommarju tal-kontribut tal-partijiet ikkonċernati.

26. Barra minn hekk, biex tiġi żgurata l-inklużività massima minkejja l-urġenza, il-Kummissjoni se tistinka biex tħejji “sejħa għal evidenza” mill-partijiet ikkonċernati, twettaq “verifika tar-realtà” jew konsultazzjonijiet immirati oħra. Fil-Komunikazzjoni tagħha, hija speċifikat li sejħa għal evidenza se tkun l-istrument ewlieni biex jinżamm involviment sinifikanti tal-partijiet ikkonċernati skont il-proċedura aċċellerata, u b’hekk il-partijiet ikkonċernati jingħataw il-possibbiltà li jsawru l-inizjattivi tal-Kummissjoni. Il-konsultazzjonijiet immirati jissemmew ukoll bħala element fakultattiv, inkluż fil-kuntest ta’ “kontrolli tar-realtà”.

27. Fil-kummenti tagħhom dwar l-opinjoni tal-Kummissjoni, l-ilmentaturi qiesu li l-miżuri proposti mill-Kummissjoni mhumiex biżżejjed biex jimplimentaw ir-rakkomandazzjoni tal-Ombudsman.

28. Huma indikaw li l-Kummissjoni, fl-opinjoni tagħha dwar ir-rakkomandazzjoni tal-Ombudsman, impenjat ruħha biss li tirrifletti dwar il-kunċett ta’ “urġenza” iżda mhux li tiddefinixxih, filwaqt li l-parametri pprovduti fil-Komunikazzjoni tagħha huma vagi żżejjed. L-ilmentaturi kienu mħassba wkoll li l-Kummissjoni tista’ tinkludi fil-kunċett ta’ urġenza “prijoritajiet politiċi”, peress li dan iħalli lill-Kummissjoni diskrezzjoni bla xkiel biex tikkunsidra kwalunkwe inizjattiva bħala urġenti u tidderoga mir-regoli ta’ Regolamentazzjoni Aħjar b’mod imprevedibbli, inkonsistenti u arbitrarju. Fil-fehma tal-ilmentaturi, il-Kummissjoni trid tiżgura li t-tfassil urġenti tal-liġijiet b’deroga mir-regoli ta’ Regolamentazzjoni Aħjar jibqa’ l-eċċezzjoni assoluta. B’mod ġenerali, l-ilmentaturi qiesu li l-urġenza għandha tkun limitata għal sitwazzjonijiet definiti sew (bħal diżastri naturali u emerġenzi tas-saħħa pubblika), u għandhom ikunu fis-seħħ salvagwardji robusti biex jiġu żgurati trasparenza u responsabbiltà sħaħ fil-proċess leġiżlattiv. Huma indikaw li l-objettivi ta’ politika bħas-“simplifikazzjoni” jew l-“effiċjenza amministrattiva” ma għandhomx jikkwalifikaw bħala raġunijiet għal urġenza.

29. L-ilmentaturi esprimew ukoll tħassib dwar id-dikjarazzjonijiet tal-Kummissjoni fil-Komunikazzjoni tagħha dwar “inizjattivi mmirati” u r-rekwiżit tal-valutazzjoni tal-impatt. Fil-fehma tagħhom, dawn id-dikjarazzjonijiet jindikaw li filwaqt li l-Kummissjoni se tistinka biex tipproduċi aktar valutazzjonijiet tal-impatt, dawn il-valutazzjonijiet tal-impatt se jikkonċernaw għadd iżgħar ta’ impatti sinifikanti tal-inizjattivi proposti, inklużi l-impatti ambjentali, fuq is-saħħa, soċjali u fuq id-drittijiet fundamentali.

30. Barra minn hekk, l-ilmentaturi kienu mħassba dwar l-imparzjalità tal-proċedura tal-Kummissjoni għall-għoti ta’ derogi. Dan għaliex il-Kummissarju responsabbli għall-implimentazzjoni u s-simplifikazzjoni huwa responsabbli wkoll għall-għoti ta’ derogi, filwaqt li r-regoli ma jipprevedux persuna alternattiva li tieħu d-deċiżjonijiet f’każ li l-istess Kummissarju jkun inkarigat ukoll mis-suġġett tal-proposta leġiżlattiva li għaliha tintalab deroga.

31. L-ilmentaturi laqgħu l-ispeċifikazzjoni tal-Kummissjoni tal-elementi minimi li d-dokumenti analitiċi jenħtieġ li jkun fihom. Madankollu, huma tennew li, fil-każijiet eżaminati fil-kuntest tal-inkjesti tal-Ombudsman, il-Kummissjoni naqset milli tinkludi evidenza adegwata li tappoġġa l-proposti leġiżlattivi tagħha.[22] Barra minn hekk, l-ilmentaturi qiesu li d-dokumenti analitiċi għandhom jindikaw ukoll liema informazzjoni hija nieqsa fin-nuqqas ta’ valutazzjoni tal-impatt sħiħa. Huma qalu wkoll li l-iskadenza ta’ tliet xhur għall-preżentazzjoni ta’ dokumenti analitiċi wara l-adozzjoni ta’ proposti leġiżlattivi hija eċċessiva, minħabba li xi leġiżlazzjoni urġenti tista’ tiġi adottata fi żmien xhur.

32. L-ilmentaturi qiesu li l-Kummissjoni ma spjegatx kif qed tippjana b’mod konkret li tiżgura involviment adegwat tal-partijiet ikkonċernati f’każijiet urġenti. Fil-fehma tagħhom, il-Kummissjoni għandha timpenja ruħha li tidentifika l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili bħala partijiet ikkonċernati rilevanti anke f’każijiet urġenti u r-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar għandhom jiġu ssupplimentati b’informazzjoni addizzjonali dwar kif il-partijiet ikkonċernati jiġu mmappjati b’mod effettiv għal konsultazzjonijiet immirati. Barra minn hekk, l-ilmentaturi argumentaw li l-“kontrolli tar-realtà”, li l-Kummissjoni elenkat bħala eżempju ta’ konsultazzjonijiet immirati mal-partijiet ikkonċernati, huma limitati fil-kamp ta’ applikazzjoni u normalment ma jinkludux partijiet ikkonċernati għajr rappreżentanti tal-kumpaniji, u b’hekk jeskludu s-soċjetà ċivili, iċ-ċittadini u l-akkademiċi.

Il-Liġi Ewropea dwar il-Klima

33. Fl-opinjoni tagħha dwar ir-rakkomandazzjoni tal-Ombudsman, il-Kummissjoni tenniet li kienet wettqet il-valutazzjonijiet meħtieġa tal-konsistenza klimatika fil-każijiet Omnibus u tal-PAK, iżda li, f’konformità mar-regoli applikabbli, ma kienx hemm bżonn li l-analiżi tiġi riprodotta fid-dokumenti analitiċi jew f’format speċifiku ieħor. Madankollu, il-Kummissjoni kienet ġabret fil-qosor il-konklużjonijiet ta’ dawn l-evalwazzjonijiet fid-dokumenti analitiċi u fil-memoranda li jakkumpanjaw il-proposti leġiżlattivi inkwistjoni.

34. Madankollu, il-Kummissjoni se tiżgura li l-valutazzjonijiet tal-konsistenza klimatika jiġu rrapportati mhux biss fil-valutazzjonijiet tal-impatt, iżda wkoll f’dokumenti analitiċi li jissostitwixxu l-valutazzjonijiet tal-impatt, u li r-riżultati tagħhom jiġu rrapportati wkoll b’mod ċar fil-memoranda ta’ spjegazzjoni li jakkumpanjaw il-proposti leġiżlattivi rilevanti.

35.  L-ilmentaturi argumentaw li l-pożizzjoni tal-Kummissjoni ma kinitx ċara dwar jekk hijiex se tippubblika biss ir-riżultati tal-valutazzjonijiet tagħha tal-konsistenza klimatika jew l-analiżi sħiħa li twassal għal dawn ir-riżultati, u sa liema punt il-valutazzjonijiet tal-konsistenza klimatika jew mill-inqas ir-riżultati tagħhom se jiġu ppubblikati fid-dokumenti analitiċi.

Ir-Regoli ta’ Proċedura tal-Kummissjoni dwar il-konsultazzjonijiet bejn is-servizzi

36. Il-Kummissjoni ddikjarat li, jekk is-Segretarjat Ġenerali jaqbel b’mod eċċezzjonali ma’ konsultazzjoni bejn is-servizzi ta’ inqas minn 48 siegħa, huwa se jipprovdi ġustifikazzjoni għaliha.

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman wara r-rakkomandazzjoni

37. L-Ombudsman tilqa' l-opinjoni kostruttiva ġenerali tal-Kummissjoni dwar ir-rakkomandazzjoni tagħha. Hija tapprezza b'mod partikolari li l-Kummissjoni semmiet il-miżuri li biħsiebha tieħu fir-rigward ta' kull rakkomandazzjoni u suġġeriment għal titjib.

38. Fl-istess ħin, l-Ombudsman huwa mħasseb li l-opinjoni tiddeskrivi l-miżuri li l-Kummissjoni biħsiebha tieħu f'termini ġenerali biss, ħafna drabi nieqsa minn speċifiċità u impenji konkreti. Abbażi tal-informazzjoni pprovduta, mhuwiex ċar għall-Ombudsman kif eżattament il-Kummissjoni se tindirizza n-nuqqasijiet li identifikat u jekk il-Kummissjoni b’hekk hijiex se tkun tista’ tikseb l-għan maħsub tar-rakkomandazzjoni tagħha, jiġifieri, li tiżgura proċess ta’ tfassil tal-liġijiet trasparenti, ibbażat fuq l-evidenza u inklużiv biżżejjed f’sitwazzjonijiet ta’ urġenza. Il-Komunikazzjoni lanqas ma neħħiet id-dubji tal-Ombudsman.

39. B’mod speċifiku, fir-rigward tar-rakkomandazzjoni tagħha biex tiddefinixxi l-kunċett ta’ “urġenza”, l-Ombudsman tirrikonoxxi d-diskrezzjoni tal-Kummissjoni fir-rispons għal emerġenzi, kriżijiet, u sfidi ġodda bl-aktar mod effiċjenti. Madankollu, l-opinjoni tal-Kummissjoni u l-Komunikazzjoni ma jimmitigawx biżżejjed ir-riskju li t-tfassil “urġenti” tal-liġijiet jista’ jsir il-mod prevalenti tat-tfassil tal-liġijiet tal-UE.

40. Fil-Komunikazzjoni tagħha, il-Kummissjoni qalet li l-“kuntest politiku” jista’ jkun wieħed mill-parametri “li joħloq ħtieġa għal azzjoni urġenti”. L-Ombudsman tqis li din hija dikjarazzjoni vaga wisq. F'dan ir-rigward, hija tibqa' mħassba li l-għoti ta' effett lill-prijoritajiet politiċi jista' jintuża biex jiġġustifika l-użu ta'tfassil ta' liġijiet "urġenza". Għalhekk, mingħajr ma rat il-lista finali u l-formulazzjoni ta’ “parametri aktar trasparenti” għall-valutazzjoni tal-ħtieġa ta’ azzjoni urġenti fir-reviżjoni li jmiss tal-Kummissjoni tar-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar, u mingħajr ma rat l-applikazzjoni prattika ta’ dawn il-parametri, l-Ombudsman mhijiex f’pożizzjoni li tivvaluta jekk il-Kummissjoni hijiex se tagħmel l-applikazzjoni tar-rekwiżiti tar-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar aktar prevedibbli.

41. Barra minn hekk, fil-Komunikazzjoni, il-Kummissjoni tiddistingwi bejn “inizjattivi leġiżlattivi ġodda ewlenin jew reviżjonijiet” u “inizjattivi mmirati”, u jidher li l-applikazzjoni tar-rekwiżiti ta’ Regolamentazzjoni Aħjar tista’ tvarja fir-rigward ta’ dawn iż-żewġ kategoriji.[23] “Inizjattivi mmirati” se jinftiehmu bħala “dawk li ma jbiddlux b’mod sinifikanti l-objettivi ta’ politika tal-leġiżlazzjoni eżistenti u jipproponu bidliet li għandhom l-għan li jottimizzaw l-effettività u l-effiċjenza tagħha”. Madankollu, peress li d-dettalji tal-approċċ tal-Kummissjoni għal “inizjattivi mmirati” mhumiex ċari f’dan il-punt, inklużi l-implikazzjonijiet ta’ inizjattivi li qed jitqiesu bħala “mira” għall-finijiet tal-applikazzjoni tar-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar, f’dan l-istadju l-Ombudsman lanqas ma huwa f’pożizzjoni li jieħu pożizzjoni finali dwar din id-differenzjazzjoni introdotta reċentement.

42. Fir-rigward tar-reġistrazzjoni u l-pubblikazzjoni ta' derogi mir-regoli ta' Regolamentazzjoni Aħjar, l-Ombudsman tilqa' l-impenn tal-Kummissjoni li ttejjeb il-prattiki tagħha f'dan ir-rigward. Madankollu, hija tinnota li dawn l-impenji jidhru li japplikaw għal talbiet “minn isfel għal fuq” għal derogi biss, jiġifieri, għal talbiet li jirriżultaw mid-Direttorati Ġenerali responsabbli għall-inizjattivi rilevanti. Fil-każijiet eżaminati mill-Ombudsman, it-talbiet għal derogi saru b’mod “minn fuq għal isfel”, peress li ġew mid-Deputat Segretarju Ġenerali u mil-livell politiku tal-Kummissjoni.[24] L-Ombudsman jinnota li l-opinjoni tal-Kummissjoni ma tippreżenta l-ebda miżura li tindirizza speċifikament kif il-Kummissjoni se tirreġistra tali talbiet “minn fuq għal isfel” għal derogi. L-Ombudsman huwa fiduċjuż li l-Kummissjoni se tiżgura li dawn it-talbiet ukoll, inklużi l-ġustifikazzjonijiet tagħhom, jiġu rreġistrati kif xieraq.

43. Fir-rigward tad-dokumenti analitiċi, l-Ombudsman tilqa’ l-fatt li l-Kummissjoni issa ddefiniet l-elementi minimi tagħhom, għalkemm il-lista ta’ dawn l-elementi pprovduta fil-Komunikazzjoni ma tinkludix is-sommarju tal-kontribut tal-partijiet ikkonċernati, li ssemma speċifikament mill-Kummissjoni fl-opinjoni tagħha dwar ir-rakkomandazzjoni tagħha. Fi kwalunkwe każ, kif indikat mill-ilmentaturi, l-iskeda ta’ żmien ta’ tliet xhur għall-pubblikazzjoni ta’ dokumenti analitiċi tista’ ma tkunx biżżejjed biex jintlaħaq l-għan tagħhom, jiġifieri, li jinformaw id-dibattitu pubbliku qabel ma tiġi adottata l-leġiżlazzjoni, speċjalment meta l-proċedura leġiżlattiva titlesta fi żmien ftit xhur biss. L-Ombudsman tistieden lill-Kummissjoni tirrifletti aktar dwar din il-kwistjoni fir-reviżjoni li jmiss tar-regoli tagħha għal Regolamentazzjoni Aħjar.

44. L-Ombudsman tinnota wkoll l-impenji tal-Kummissjoni fir-rigward tal-konsultazzjonijiet immirati li saru fl-opinjoni tal-Kummissjoni dwar ir-rakkomandazzjoni tal-Ombudsman. Madankollu, fil-Komunikazzjoni tagħha, il-Kummissjoni qalet li l-istrument ewlieni tal-involviment tal-partijiet ikkonċernati fil-proċedura aċċellerata se jkun “sejħa għal evidenza”. L-Ombudsman tifhem li “sejħa għal evidenza” tippermetti lill-partijiet ikkonċernati jissottomettu lill-Kummissjoni informazzjoni dwar l-inizjattivi ppjanati tagħha fil-bidu nett tal-proċess tat-tfassil tal-politika, jiġifieri, meta tkun disponibbli biss informazzjoni relattivament limitata dwar l-għażliet ta’ politika previsti tal-Kummissjoni. Il-Kummissjoni tqis li “sejħiet għal evidenza” se jippermettu lill-partijiet ikkonċernati “jikkontribwixxu għat-tfassil tal-inizjattiva”. Madankollu, l-Ombudsman tqis li l-Kummissjoni għandha tagħti wkoll lill-partijiet ikkonċernati l-opportunità li jikkummentaw dwar l-għażliet ta’ politika ppreferuti tal-Kummissjoni ladarba dawn ikunu ġew elaborati bis-sħiħ. Għalhekk, l-Ombudsman mhijiex konvinta jekk “sejħa għal evidenza” hijiex strument suffiċjenti ta’ involviment tal-partijiet ikkonċernati skont il-proċedura aċċellerata.

45. F’dan il-kuntest, l-Ombudsman tinnota li, skont il-Komunikazzjoni, mhuwiex ċar jekk il-konsultazzjonijiet immirati ta’ għażliet ta’ politika speċifiċi humiex dejjem se jitwettqu, peress li l-Kummissjoni beħsiebha tinvolvi lill-partijiet ikkonċernati permezz ta’ “djalogi ta’ implimentazzjoni” jew “kontrolli tar-realtà”. Mhuwiex ċar ukoll jekk din l-aħħar forma ta’ involviment tal-partijiet ikkonċernati tikkonsistix f’konsultazzjoni dwar inizjattivi ta’ politika sħaħ tal-Kummissjoni, u jekk tippermettix rappreżentanza bbilanċjata tal-partijiet ikkonċernati kollha.

46. Kif iddikjarat fir-rakkomandazzjoni tagħha, l-Ombudsman temmen li kwalunkwe konsultazzjoni mmirata li l-Kummissjoni twettaq fl-ambitu tal-attivitajiet urġenti tagħha ta' tfassil tal-liġijiet jenħtieġ li tikkonforma ma' ċerti rekwiżiti minimi, li l-Kummissjoni jenħtieġ li tispeċifika fir-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar. Is-sostituzzjoni possibbli ta’ konsultazzjonijiet immirati b’“sejħiet għal evidenza” jew forom oħra ta’ involviment tal-partijiet ikkonċernati, li mhumiex ekwivalenti għal konsultazzjonijiet immirati sħaħ ta’ inizjattivi ta’ politika, ma tidhirx li tmur fid-direzzjoni ssuġġerita mill-Ombudsman.

47. Barra minn hekk, skont l-Artikolu 6(4) tal-Liġi Ewropea dwar il-Klima, il-Kummissjoni trid tinkludi “valutazzjoni tal-konsistenza klimatika” fi kwalunkwe valutazzjoni tal-impatt li takkumpanja l-proposti leġiżlattivi tagħha, “u tagħmel ir-riżultat ta’ dik il-valutazzjoni disponibbli għall-pubbliku fiż-żmien tal-adozzjoni”.[25] Id-dispożizzjoni ma tispeċifikax fejn il-valutazzjoni tal-konsistenza klimatika għandha tiġi inkluża fin-nuqqas ta’ valutazzjoni tal-impatt. Għalhekk, l-Ombudsman tilqa’ l-impenn tal-Kummissjoni li tippubblika “valutazzjonijiet tal-konsistenza klimatika” mhux biss fir-rapporti tal-valutazzjoni tal-impatt iżda, fin-nuqqas tagħhom, anke f’dokumenti analitiċi. L-Ombudsman tieħu nota wkoll tal-impenn tal-Kummissjoni li tindika b’mod espliċitu r-riżultat tal-valutazzjoni tal-konsistenza klimatika fil-memoranda ta’ spjegazzjoni tal-proposti tagħha. Hija se timmonitorja l-implimentazzjoni ta’ dan l-impenn abbażi ta’ lmenti futuri li tista’ tirċievi.

48. Fir-rigward tal-konsultazzjonijiet rapidi bejn is-servizzi, l-Ombudsman tinnota l-impenn tal-Kummissjoni li tipprovdi ġustifikazzjonijiet f’sitwazzjonijiet eċċezzjonali li fihom il-konsultazzjonijiet bejn is-servizzi jkollhom jiġu konklużi fi żmien inqas minn 48 siegħa. Madankollu, hija tindika wkoll li l-Kummissjoni trid tiżgura li, fit-tqassir tal-konsultazzjonijiet bejn is-servizzi, ma tillimitax b’mod eċċessiv il-possibbiltà tad-dipartimenti tagħha li jipprovdu kontribut sinifikanti dwar il-proposti leġiżlattivi inkwistjoni, pereżempju, billi tagħtihom biss ftit sigħat fi tmiem il-ġimgħa biex jissottomettu l-kummenti tagħhom.

49. Fid-dawl ta' dan ta' hawn fuq, l-Ombudsman għadha mhijiex f'pożizzjoni li tasal għal konklużjonijiet definittivi dwar jekk il-miżuri li l-Kummissjoni impenjatx ruħha li tindirizza bis-sħiħ u b'mod adegwat ir-rakkomandazzjoni tagħha. L-Ombudsman se tkun tista’ tieħu pożizzjoni dwar dan biss ladarba l-Kummissjoni tkun irrevediet ir-regoli tagħha għal Regolamentazzjoni Aħjar u tkun applikat ir-regoli riveduti fit-tħejjija tal-proposti leġiżlattivi li jmiss. Abbażi ta’ lmenti futuri possibbli, l-Ombudsman se timmonitorja mill-qrib l-adegwatezza tar-regoli riveduti u l-implimentazzjoni tagħhom. Sakemm dan iseħħ, l-Ombudsman tikkonkludi li l-ebda inkjesta ulterjuri ma hija ġġustifikata dwar din il-kwistjoni u għalhekk tagħlaq il-każijiet.

Konklużjoni

Abbażi tal-inkjesta, l-Ombudsman tagħlaq dan il-każ bil-konklużjoni li ġejja:

L-ebda inkjesta ulterjuri ma hija ġġustifikata f’dan l-istadju, minħabba l-qbil ġenerali tal-Kummissjoni li timplimenta r-rakkomandazzjonijiet u s-suġġerimenti tal-Ombudsman għal titjib. Minkejja dan, l-effettività tal-miżuri konkreti li għandhom jittieħdu mill-Kummissjoni għal dan il-għan għad trid tiġi vvalutata. Għalhekk, l-Ombudsman se timmonitorja l-implimentazzjoni tagħhom fil-kuntest ta’ lmenti futuri u ladarba l-Kummissjoni tkun iffinalizzat ir-reviżjoni tar-regoli ta’ “Regolamentazzjoni Aħjar”.

L-ilmentaturi u l-Kummissjoni se jiġu infurmati b’din id-deċiżjoni.

Teresa Anjinho Ombudsman
Ewropew

Strasburgu, 23/06/2026

 

[1] L-Artikolu 17(2) tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea (TUE).

[2] L-Artikoli 1 u 10(3) tat-TUE, u 15(1) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE).

[3] L-Artikolu 11(3) tat-TUE.

[4] Il-Kummissjoni Ewropea, Linji Gwida għal Regolamentazzjoni Aħjar, Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal SWD(2021) 305 final, disponibbli fuq: https://commission.europa.eu/document/download/d0bbd77f-bee5-4ee5-b5c4-6110c7605476_en?filename=swd2021_305_en.pdf.

[5] Il-Kummissjoni Ewropea, Sett ta’ Għodod għal Regolamentazzjoni Aħjar, Lulju 2023, disponibbli fuq: https://commission.europa.eu/document/download/9c8d2189-8abd-4f29-84e9-abc843cc68e0_en?filename=BR%20toolbox%20-%20Jul%202023%20-%20FINAL.pdf.

[6] Skont l-Artikolu 295 tat-TFUE, il-ftehimiet interistituzzjonali “jistgħu jkunu ta’ natura vinkolanti”. Ftehim Interistituzzjonali bejn il-Parlament Ewropew, il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea u l-Kummissjoni Ewropea dwar it-Tfassil Aħjar tal-Liġijiet, ĠU 2016, L 123, p. 1, https://eur-lex.europa.eu/eli/agree_interinstit/2016/512/oj/eng.

[7] Ir-Regolament (UE) 2021/1119 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-30 ta’ Ġunju 2021 li jistabbilixxi l-qafas biex tinkiseb in-newtralità klimatika u li jemenda r-Regolamenti (KE) Nru 401/2009 u (UE) 2018/1999 (“il-Liġi Ewropea dwar il-Klima”), ĠU L 243, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32021R1119.

[8] Id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2024/3080 tal-4 ta’ Diċembru 2024 li tistabbilixxi r-Regoli ta’ Proċedura tal-Kummissjoni, https://eur-lex.europa.eu/eli/dec/2024/3080/oj/eng.

[9] COM(2025) 81 final, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:52025PC0081.

[10] COM(2023) 754 final, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:52023PC0754.

[11] COM(2023) 755 final, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:52023PC0755.

[12] COM(2024) 139 final, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A52024PC0139.

[13] Il-Liġi Ewropea dwar il-Klima introduċiet rekwiżit għall-Kummissjoni biex tivverifika l-konsistenza kemm tal-leġiżlazzjoni eżistenti tal-UE kif ukoll tal-proposti leġiżlattivi ġodda mal-objettivi tal-politika dwar il-klima (l-Artikolu 6(4)).

[14] Ara https://www.ombudsman.europa.eu/en/doc/correspondence/en/211281; https://www.ombudsman.europa.eu/en/case/en/67546; https://www.ombudsman.europa.eu/en/doc/correspondence/en/201482.

[15] Ara https://www.ombudsman.europa.eu/en/doc/inspection-report/en/208118; https://www.ombudsman.europa.eu/en/doc/inspection-report/en/215918.

[16] Ir-Rakkomandazzjoni dwar il-konformità tal-Kummissjoni Ewropea mar-regoli ta’ “Regolamentazzjoni Aħjar” u rekwiżiti proċedurali oħra fit-tħejjija tal-proposti leġiżlattivi li hija qieset bħala urġenti (983/2025/MAS - il-każ “Omnibus”, 2031/2024/VB - il-każ “migrazzjoni”, u 1379/2024/MIK - il-każ “CAP”), https://www.ombudsman.europa.eu/en/recommendation/en/215920.

[17] Id-Deċiżjoni fil-każ 1474/2018/TE dwar l-allegati nuqqasijiet u preġudizzji fit-tħejjija mill-Kummissjoni Ewropea tal-politika u l-proposta leġiżlattiva tagħha dwar it-tnaqqis ta’ prodotti tal-plastik li jintużaw darba biss, il-paragrafi 28-30, disponibbli fuq: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/111569.

[18] Is-sentenza tat-28 ta' Ġunju 2005, il-Kawżi Magħquda C-189/02 P, C-202/02 P, C‑205/02 P sa C‑208/02 P u C‑213/02 P, Dansk Rørindustri A/S vs il-Kummissjoni, il-paragrafi 209-211, disponibbli fuq: https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=59846&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=11937880.

[19] Skont il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni, il-programm ta’ ħidma tal-Kummissjoni 2026, COM(2025) 870 final, il-21 ta’ Ottubru 2025, disponibbli fuq: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX:52025DC0870.

[20] Ara l-opinjoni tal-Kummissjoni hawnhekk: https://www.ombudsman.europa.eu/en/doc/correspondence/en/220471.

[21] Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill Ewropew, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni, Ġabra tar-Regoli tal-UE aktar sempliċi, aktar ċara u infurzata, COM(2026) 380 final, https://commission.europa.eu/document/download/75b997e8-ebe0-4954-9705-6b61bdb05b87_en?filename=com-2026-380_en.pdf.

[22] B'mod partikolari, fil-każ tal-migrazzjoni, l-ilmentaturi indikaw li l-Parlament Ewropew kien qies li kien meħtieġ li jwettaq valutazzjonijiet tal-impatt ta' sostituzzjoni, ara https://www.europarl.europa.eu/thinktank/en/document/EPRS_STU(2025)765787; ara https://www.europarl.europa.eu/thinktank/en/document/EPRS_STU(2025)765777.

[23] Il-Bord tal-Iskrutinju Regolatorju se jkompli joħroġ opinjonijiet kwalifikati fir-rigward ta’ “inizjattivi leġiżlattivi jew reviżjonijiet ġodda ewlenin”, filwaqt li għal inizjattivi mmirati, se joħroġ “rakkomandazzjonijiet għal titjib li se jiġu kkomunikati u kkunsidrati b’mod trasparenti”.

[24] Ir-Rakkomandazzjoni, in-nota 16 f'qiegħ il-paġna, il-paragrafu 57.

[25] “Il-Kummissjoni għandha tivvaluta l-konsistenza ta’ kwalunkwe abbozz ta’ miżura jew proposta leġiżlattiva, inklużi proposti baġitarji, mal-objettiv tan-newtralità klimatika stabbilit fl-Artikolu 2(1) u mal-miri klimatiċi tal-Unjoni għall-2030 u għall-2040 qabel l-adozzjoni, u tinkludi dik il-valutazzjoni fi kwalunkwe valutazzjoni tal-impatt li takkumpanja dawn il-miżuri jew proposti, u tagħmel ir-riżultat ta’ dik il-valutazzjoni disponibbli għall-pubbliku fiż-żmien tal-adozzjoni”(enfasi miżjuda).