# Deċiżjoni dwar kif il-Kummissjoni Ewropea tapplika r-regoli li jirregolaw il-gruppi ta’ esperti u entitajiet simili oħra rigward it-trasparenza (każ OI/3/2024/KR)
- Awtur: Ombudsman Ewropew
- Data: 2025-07-11T10:00+02:00[Europe/Paris]
- [URL](https://www.ombudsman.europa.eu/mt/decision/mt/200018)
---
> Il-każ kien jikkonċerna s-sistema ta' gruppi ta' esperti tal-Kummissjoni Ewropea, li għandha rwol importanti biex tinforma d-deċiżjonijiet meħuda mill-Kummissjoni. Fil-kuntest ta' inkjesta preċedenti tal-Ombudsman, il-Kummissjoni adottat regoli ġodda għal dawn il-gruppi ta' esperti. F'din l-inkjesta ta' segwitu, l-Ombudsman ivvaluta kif il-Kummissjoni applikat dawn ir-regoli, speċjalment fir-rigward tat-trasparenza tas-sħubija u d-deliberazzjonijiet tal-gruppi ta' esperti.
>
> L-inkjesta wriet li l-Kummissjoni għandha fis-seħħ linji gwida interni għall-implimentazzjoni tar-regoli tal-grupp ta' esperti, u li tipprovdi taħriġ lill-persunal rilevanti. Il-Kummissjoni stabbiliet ukoll network intern iddedikat ta' koordinaturi biex timmonitorja u tippromwovi l-implimentazzjoni korretta tar-regoli tal-grupp ta' esperti, li l-Ombudsman laqgħet.
>
> Madankollu, l-Ombudsman identifikat għadd ta' oqsma fejn il-Kummissjoni tista' tkompli ttejjeb it-trasparenza tal-gruppi ta' esperti. L-ewwel nett, il-Kummissjoni għandha tippubblika l-linji gwida interni tagħha biex tiċċara x'jista' jistenna l-pubbliku mill-implimentazzjoni tal-Kummissjoni. It-tieni, meta ċerti dokumenti tal-grupp ta' esperti ma jiġux żvelati b'mod proattiv, jenħtieġ li l-Kummissjoni telenka dawn id-dokumenti fil-minuti tal-laqgħat tal-grupp ta' esperti rilevanti, biex il-pubbliku jkun jista' jitlob aċċess jekk ikun meħtieġ. It-tielet, jenħtieġ li l-Kummissjoni tistabbilixxi skadenzi għall-pubblikazzjoni tad-dokumenti qabel u wara l-laqgħat tal-gruppi ta' esperti. Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni għandha ttejjeb il-funzjonijiet ta' tiftix fir-reġistri tad-dokumenti li huma rilevanti għall-gruppi ta' esperti.
>
> L-Ombudsman ikkonkluda li l-ebda inkjesta oħra ma kienet ġustifikata u għalaq l-inkjesta.
>
Sfond
-----
**1.**Is-sistema ta' gruppi ta' esperti tal-Kummissjoni Ewropea għandha rwol importanti biex tinforma d-deċiżjonijiet meħuda mill-Kummissjoni. Bħalissa, hemm madwar 660 grupp ta' esperti u 460 sottogrupp, li jkopru firxa wiesgħa ta' oqsma ta' politika bħad-dwana, l-affarijiet ekonomiċi monetarji, l-affarijiet tal-konsumatur, l-affarijiet barranin u s-sigurtà, is-saħħa pubblika, u l-ambjent. Il-gruppi ta' esperti jipprovdu pariri mhux vinkolanti lill-Kummissjoni f'dawn l-oqsma, inkluż fir-rigward tat-tħejjija ta' proposti leġiżlattivi u inizjattivi ta' politika. Hemm tipi differenti ta' gruppi ta' esperti, li jistgħu jkunu magħmula minn esperti maħtura mill-gvernijiet tal-UE, u/jew akkademiċi, rappreżentanti tas-soċjetà ċivili, u rappreżentanti mis-setturi industrijali jew ekonomiċi rilevanti.
**2.** Għalkemm il-gruppi ta' esperti ma jiħdux deċiżjonijiet, il-kontribuzzjonijiet tagħhom jista' jkollhom piż importanti fid-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni dwar il-proposti ta' politika u leġiżlattivi, u kif dawn id-deċiżjonijiet jiġu implimentati fil-prattika. Il-gruppi ta' esperti li huma magħmula minn rappreżentanti tal-gvernijiet tal-Istati Membri huma bord ta' konsultazzjoni importanti għall-Kummissjoni, inkluż qabel ma tadotta atti delegati[\[1\]](#_ftn1){#_ftnref1}, peress li l-Kunsill tal-UE, flimkien mal-Parlament Ewropew, jista' joġġezzjona għal tali atti wara l-adozzjoni tagħhom \[2\].{#_ftnref2}
**3.**Il-gruppi ta' esperti jistgħu jkunu magħmula wkoll minn esperti indipendenti f'qasam partikolari (bħal riċerkaturi akkademiċi), rappreżentanti ta' interessi privati jew tas-soċjetà ċivili. Dawn il-gruppi ta' esperti jservu bħala forum għall-Kummissjoni biex tiġbor opinjonijiet u pariri esterni. L-esperti f'dawn il-gruppi jintgħażlu abbażi ta' sejħiet pubbliċi għall-applikazzjonijiet.
**4.** F'Mejju 2016, il-Kummissjoni rrevediet ir-regoli tagħha dwar il-ħolqien u l-operat tal-gruppi ta' esperti tal-Kummissjoni[\[3\],](#_ftn3){#_ftnref3} fil-kuntest ta' inkjesta fuq inizjattiva proprja tal-Ombudsman[\[4\].](#_ftn4){#_ftnref4}
**5.** Tħassib dwar kif jiġu applikati d-dispożizzjonijiet ta' trasparenza f'dawn ir-regoli tqajjem mis-soċjetà ċivili[^\[5\]^](#_ftn5){#_ftnref5} u mill-akkademiċi[^\[6\],^](#_ftn6){#_ftnref6} kif ukoll fil-kuntest tal-konsultazzjoni pubblika tal-Ombudsman dwar it-trasparenza u l-parteċipazzjoni fit-teħid ta' deċiżjonijiet ambjentali tal-UE[^\[7\].^](#_ftn7){#_ftnref7} Inkjesta tal-Ombudsman dwar il-prattiki ta' pubblikazzjoni ta' grupp ta' esperti speċifiku wieħed sabet li ċerti dokumenti relatati mal-ħidma tal-grupp ta' esperti ma sarux pubbliċi b'mod proattiv, minkejja li dan kellu jsir[^\[8\].^](#_ftn8){#_ftnref8}
L-inkjesta
----------
**6.**L-Ombudsman fetħet din l-inkjesta fuq inizjattiva proprja biex issegwi l-inkjesta preċedenti tagħha u tivvaluta kif il-Kummissjoni tapplika r-regoli tagħha għall-gruppi ta' esperti. B'mod partikolari, l-inkjesta analizzat kif il-Kummissjoni tiżgura li l-miżuri ta' trasparenza stabbiliti f'dawn ir-regoli jiġu rrispettati b'mod sinifikanti.
**7. Matul** l-inkjesta, l-Ombudsman irċieva t-tweġiba tal-Kummissjoni għal sett ta' mistoqsijiet dettaljati[\[9\].](#_ftn9){#_ftnref9}
### Argumenti ppreżentati mill-Kummissjoni
##### Pubblikazzjoni ta' dokumenti ta' gruppi ta' esperti
**8.** Il-Kummissjoni qalet li r-regoli tagħha dwar il-gruppi ta' esperti (imsemmija mill-Kummissjoni bħala "regoli orizzontali")[\[10\]](#_ftn10){#_ftnref10} jistabbilixxu li d-dokumenti rilevanti kollha tal-gruppi ta' esperti attivi għandhom ikunu disponibbli permezz tar-reġistru tal-gruppi ta' esperti[\[11\].](#_ftn11){#_ftnref11} Dan jinkludi l-aġendi, il-minuti tal-laqgħat u s-sottomissjonijiet tal-parteċipanti. Bħala tali, il-Kummissjoni argumentat li dan ir-reġistru jiżgura t-trasparenza proattiva tal-gruppi ta' esperti. Il-Kummissjoni spjegat li r-responsabbiltà għat-tlugħ ta' dokumenti fir-reġistru hija deċentralizzata u ssir mid-dipartimenti rilevanti li jimmaniġġjaw il-gruppi ta' esperti individwali. L-eċċezzjonijiet għall-pubblikazzjoni għandhom jiġu previsti biss meta jitqies li l-iżvelar ta' dokument idgħajjef il-protezzjoni ta' interess pubbliku jew privat kif definit fil-leġiżlazzjoni tal-UE dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti[\[12\].](#_ftn12){#_ftnref12}
**9.**Skont il-Kummissjoni, ħafna partijiet ikkonċernati jfittxu fuq siti web dedikati tal-Kummissjoni għal dokumenti relatati mal-attivitajiet ta' gruppi ta' esperti meta jfittxu aċċess għal informazzjoni dwar il-qasam ta' politika rilevanti. Għalhekk, il-membri tal-persunal tal-Kummissjoni responsabbli għall-gruppi ta' esperti jagħmlu disponibbli dokumenti tal-gruppi ta' esperti jew direttament fir-reġistru tal-gruppi ta' esperti, jew permezz ta' link minn dan ir-reġistru għal siti web iddedikati tal-Kummissjoni. Għall-aġġornamenti, il-partijiet ikkonċernati jistgħu jabbonaw għal notifiki awtomatiċi li jintbagħtu meta jittellgħu dokumenti ġodda.
**10.**Il-minuti dwar il-laqgħat tal-gruppi ta' esperti għandhom ikunu sinifikanti u kompluti, u fi kwalunkwe każ jirriflettu d-diskussjonijiet dwar kull punt tal-aġenda u l-opinjonijiet tal-grupp. Fil-prinċipju, il-minuti għandhom jippermettu fehim dettaljat tal-pożizzjonijiet espressi mill-parteċipanti u tal-konklużjonijiet possibbli. Sabiex tiġi żgurata l-konsistenza, il-Kummissjoni tipprovdi mudell għat-tħejjija tal-minuti tal-laqgħat.
**11.** Sabiex tiġi żgurata pubblikazzjoni aktar rapida, aktar faċli u f'waqtha tad-dokumenti rilevanti, bħall-aġendi, ir-reġistru tal-gruppi ta' esperti ġie integrat mal-għodod online tal-Kummissjoni għall-ġestjoni tal-istediniet għal-laqgħat tal-Kummissjoni u l-proċessi ta' rimborż mill-2024.[\[13\]](#_ftn13){#_ftnref13}
**12.**L-individwi jistgħu jfittxu fir-reġistru tal-gruppi ta' esperti għal dokumenti bbażati fuq il-gruppi ta' esperti rispettivi jew taħt laqgħat speċifiċi. Il-Kummissjoni indikat li hija lesta teżamina l-possibbiltà li tiżviluppa funzjonalitajiet ta' tiftix addizzjonali għal dokumenti ppubblikati fir-reġistru, filwaqt li tqis il-baġit disponibbli, u abbażi ta' analiżi ddedikata, inkluż tal-utilità ta' faċilitajiet ta' tiftix addizzjonali.
**13.**Meta l-gruppi ta' esperti jitwaqqfu, id-dokumenti tagħhom, inklużi l-minuti tal-laqgħat, jinżammu fir-reġistru għal ħames snin oħra. Wara, id-dokumentazzjoni tiġi arkivjata iżda tista' tiġi rkuprata fuq talba.
##### Informazzjoni dwar il-membri u l-osservaturi tal-grupp ta' esperti
**14.**Kemm il-membri tal-grupp ta' esperti kif ukoll l-osservaturi jintgħażlu fid-dawl tal-għarfien espert tagħhom, filwaqt li jitqiesu l-kompiti tal-grupp tagħhom. Madankollu, l-osservaturi ma għandhomx drittijiet tal-vot, u lanqas ma jipparteċipaw fil-formulazzjoni ta' rakkomandazzjonijiet jew pariri tal-grupp ta' esperti. Normalment, il-membri u l-osservaturi kollha jiġu mistiedna għal-laqgħat tal-gruppi ta' esperti. Madankollu, xi drabi jiġu mistiedna biss ċerti tipi ta' membri jew osservaturi, fid-dawl tas-suġġetti speċifiċi li għandhom jiġu diskussi.
**15.** Normalment, il-gruppi ta' esperti jiddeċiedu dwar l-"outputs" tagħhom[\[14\]](#_ftn14){#_ftnref14} b'kunsens. Madankollu, f'każ ta' votazzjoni, l-esperti li vvutaw kontra jew astjenew għandhom id-dritt li jkollhom il-pożizzjoni tagħhom annessa mal-opinjoni, ir-rakkomandazzjoni jew ir-rapport inkwistjoni \[15\] Il-Kummissjoni ma tirrapportax lura lill-gruppi ta' esperti dwar kif il-parir tagħhom ġie kkunsidrat[\[16\]](#_ftn16){#_ftnref16} peress li r-rwol tagħhom huwa biss konsultattiv.{#_ftnref15}
**16.** Id-data personali tal-esperti li jinħatru fil-kapaċità personali tagħhom (l-hekk imsejħa "esperti tat-Tip A") u tal-esperti maħtura biex jirrappreżentaw interess komuni kondiviż minn grupp ta' partijiet ikkonċernati (l-hekk imsejħa "esperti tat-Tip B") tiġi ppubblikata fir-reġistru tal-gruppi ta' esperti tal-Kummissjoni. Din id-data mhijiex anonimizzata fid-dokumenti relatati, sakemm l-espert ma jitlobx dan u ma jipprovdix raġunijiet biex jiġġustifika t-talba.[^\[17\]^](#_ftn17){#_ftnref17} Id-dikjarazzjonijiet tal-interessi tal-esperti maħtura fil-kapaċità personali tagħhom huma disponibbli waqt li l-gruppi ta' esperti huma attivi. L-ismijiet ta' tipi oħra ta' esperti, jiġifieri dawk li jirrappreżentaw organizzazzjonijiet speċifiċi, Stati Membri tal-UE, jew pajjiżi mhux tal-UE (Tipi C, D u E rispettivament), jistgħu jiġu ppubblikati fir-reġistru, jekk dawn l-esperti jagħtu l-kunsens tagħhom \[18\].{#_ftnref18}
**17.** Minn Diċembru 2017,[\[19\]](#_ftn19){#_ftnref19} kien hemm 91 laqgħa wiċċ imb wiċċ li kienu miftuħa għall-pubbliku, 41 laqgħa li ġew strimjati live online, u 46 laqgħa li kienu kemm miftuħa għall-pubbliku kif ukoll strimjati.
##### Appoġġ u gwida għall-persunal tal-Kummissjoni
**18. Il-membri**tal-persunal tal-Kummissjoni responsabbli għall-gruppi ta' esperti huma appoġġati minn koordinatur lokali wieħed jew aktar għall-gruppi ta' esperti f'kull dipartiment tal-Kummissjoni, b'mod partikolari fir-rigward tat-twaqqif u l-operat tal-gruppi ta' esperti. Il-koordinaturi tal-gruppi ta' esperti mid-dipartimenti kollha tal-Kummissjoni jiffurmaw network iddedikat li jippromwovi u jimmonitorja l-konformità mar-regoli dwar il-gruppi ta' esperti. Is-Segretarjat Ġenerali tal-Kummissjoni jipprovdi appoġġ billi joffri pariri u għarfien espert f'każ ta' kwistjonijiet aktar kumplessi jew trasversali.
**19.**Il-Kummissjoni adottat linji gwida interni dwar l-implimentazzjoni tar-regoli dwar il-gruppi ta' esperti f'Settembru 2022, u mmodifikathom f'Ottubru 2023 (il-"linji gwida interni").
**20.** Biex tħeġġeġ aktar ftuħ billi torganizza laqgħat tal-gruppi ta' esperti fil-pubbliku, il-Kummissjoni inkludiet din il-possibbiltà f'mudelli tal-gruppi ta' esperti[\[20\]](#_ftn20){#_ftnref20} u f'korsijiet ta' taħriġ għall-membri rilevanti tal-persunal tal-Kummissjoni.
### Il-valutazzjoni tal-Ombudsman
**21.** L-iżgurar ta' livell għoli ta' trasparenza fir-rigward tal-ħidma tal-gruppi ta' esperti u korpi simili huwa vitali għall-funzjonament demokratiku tal-UE, minħabba l-ħidma importanti li dawn il-gruppi jwettqu fil-kuntest tal-attivitajiet tal-Kummissjoni.
**22.**L-Ombudsman tirrikonoxxi l-isforzi li għamlet il-Kummissjoni biex tipprovdi taħriġ lill-membri tal-persunal rilevanti, u tiżgura li jkun hemm koordinazzjoni bejn id-dipartimenti tagħha biex tippromwovi u timmonitorja l-konformità mar-regoli dwar il-gruppi ta' esperti. L-Ombudsman tilqa' b'mod partikolari l-inizjattiva tal-Kummissjoni li tistabbilixxi network intern iddedikat ta' koordinaturi tal-gruppi ta' esperti, li jiltaqa' perjodikament, biex jimmonitorja u jippromwovi l-implimentazzjoni korretta tar-regoli mid-dipartimenti tal-Kummissjoni. L-Ombudsman tieħu nota wkoll tal-linji gwida interni tal-Kummissjoni għall-implimentazzjoni tar-regoli relatati mal-gruppi ta' esperti, li jipprovdu aktar gwida utli lill-membri tal-persunal tal-Kummissjoni li jaħdmu ma' gruppi ta' esperti.
**23.**Fl-istess ħin, l-inkjesta tal-Ombudsman uriet għadd ta' oqsma fejn il-Kummissjoni tista' tkompli ttejjeb it-trasparenza tal-gruppi ta' esperti.
##### Pubblikazzjoni ta' dokumenti ta' gruppi ta' esperti
**24.** Il-pubblikazzjoni ta' dokumenti rilevanti għall-ħidma tal-gruppi ta' esperti u tas-sottogruppi hija r-regola prestabbilita skont il-linji gwida interni tal-Kummissjoni. Meta l-Kummissjoni tiddeċiedi li ma tippubblikax dokument ta' grupp ta' esperti, dan irid ikun ibbażat fuq eċċezzjoni għall-iżvelar kif stabbilit fil-leġiżlazzjoni tal-UE dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti[\[21\]](#_ftn21){#_ftnref21}. Il-gwida interna tal-Kummissjoni tirreferi għall-possibbiltà li l-Membri tal-Parlament Ewropew, l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, l-organizzazzjonijiet tal-media jew l-Ombudsman Ewropew jistgħu jistaqsu dwar in-nuqqas ta' pubblikazzjoni ta' dokumenti ta' gruppi ta' esperti. Madankollu, la r-regoli, u lanqas il-linji gwida interni, ma jagħtu struzzjonijiet lid-dipartimenti tal-Kummissjoni biex jippubblikaw il-fatt li ċerti dokumenti rilevanti jinżammu milli jiġu ppubblikati. Dan in-nuqqas ta' trasparenza jikkomplika l-iskrutinju pubbliku.
**25.** Kif sabet l-Ombudsman f'inkjesta preċedenti,[\[22\]](#_ftn22){#_ftnref22} biex tkompli ttejjeb it-trasparenza u tippermetti lill-pubbliku jitlob aċċess jekk ikun meħtieġ, il-Kummissjoni għandha tinkludi fil-minuti tal-laqgħat tal-gruppi ta' esperti lista ta' dokumenti li ġew diskussi, iżda li l-Kummissjoni ddeterminat li ma setgħux jiġu ppubblikati b'mod proattiv. Il-Kummissjoni qablet li tadotta din il-prattika bħala segwitu għall-inkjesta msemmija hawn fuq fil-kuntest ta' grupp ta' esperti speċifiku. L-Ombudsman tissuġġerixxi li l-Kummissjoni tadotta din il-prattika b'mod aktar wiesa' fir-rigward tal-gruppi ta' esperti kollha tagħha, u taġġorna l-linji gwida interni tagħha kif xieraq. Barra minn hekk, il-Kummissjoni tista' tirrieżamina kampjun aleatorju tar-raġunijiet biex ma jiġux żvelati d-dokumenti tal-grupp ta' esperti, biex tara jekk in-nuqqas ta' divulgazzjoni tagħhom kienx iġġustifikat.
##### Pubblikazzjoni f'waqtha tad-dokumenti
**26.** L-aġendi u dokumenti ta' sfond rilevanti oħra jridu jsiru pubbliċi fi żmien xieraq qabel il-laqgħat, u l-minuti jridu jsiru pubbliċi wara l-laqgħa "fil-ħin".*[^\[23\]^](#_ftn23){#_ftnref23} Madankollu, il-linji gwida interni ma jimponu l-ebda limitu ta' żmien għall-pubblikazzjoni tad-dokumenti qabel jew wara l-laqgħat, li jippermetti prattiki differenti fost il-gruppi ta'* esperti rigward iż-żmien tal-pubblikazzjoni. Għalhekk, l-Ombudsman tissuġġerixxi li l-Kummissjoni tistabbilixxi skadenzi għall-pubblikazzjoni tad-dokumenti tal-gruppi ta' esperti qabel u wara l-laqgħat tal-gruppi ta' esperti biex tiżgura aċċess f'waqtu għad-dokumenti u konsistenza fl-applikazzjoni tar-regoli.
##### Tfittxija tar-reġistru pubbliku
**27.** Bħalissa, biex ikunu jistgħu jsibu dokument fir-reġistru, l-utenti jeħtieġ li jkunu jafu l-isem tal-grupp ta' esperti kkonċernat li miegħu huwa relatat id-dokument, u d-data li fiha saret il-laqgħa. Dan jagħmel is-sejba ta' dokumenti rilevanti sfida għal kull min ikun barra mill-grupp ta' esperti. Tista' tkun meħtieġa wkoll tfittxija parallela fir-reġistri tal-atti ta' implimentazzjoni u tal-atti delegati[\[24\],](#_ftn24){#_ftnref24} jew tfittxija fi pjattaforma oħra li għaliha jirreferi r-reġistru tal-grupp ta' esperti, skont il-grupp ta' esperti.
**28.**Bi tweġiba għall-Ombudsman, il-Kummissjoni indikat li hija lesta tesplora jekk tistax ittejjeb il-funzjonijiet ta' tiftix għad-dokumenti fir-reġistru tal-gruppi ta' esperti. L-Ombudsman tilqa' din ir-rieda li ttejjeb l-aċċessibbiltà tad-dokumenti tal-gruppi ta' esperti. L-Ombudsman huwa tal-fehma li l-Kummissjoni għandha tfittex feedback mill-utenti tar-reġistru biex tinforma l-valutazzjoni tagħha.
##### Informazzjoni inkluża fil-minuti tal-laqgħa tal-grupp ta' esperti
**29.** Skont il-linji gwida interni, il-minuti tal-laqgħat tal-gruppi ta' esperti għandhom ikopru d-diskussjonijiet dwar kull punt fuq l-aġenda u l-opinjonijiet maħruġa mill-grupp b'mod sinifikanti u komplet. L-Ombudsman jaqbel li l-minuti għandhom jiġu abbozzati biex jippermettu fehim dettaljat tal-pożizzjonijiet espressi mill-parteċipanti u tal-konklużjonijiet possibbli, kif iddikjarat fil-linji gwida interni. Kwalunkwe devjazzjoni minn dan l-istandard għandha tiġi applikata bi trażżin.[\[25\]](#_ftn25){#_ftnref25}
**30.**L-Ombudsman se jagħmel suġġerimenti korrispondenti għal titjib hawn taħt.
**31.**Abbażi tal-informazzjoni pprovduta mill-Kummissjoni, l-Ombudsman ma jarax il-ħtieġa għal aktar inkjesti f'dan l-istadju.
Konklużjoni
-----------
Abbażi tal-inkjesta, l-Ombudsman tagħlaq dan il-każ bil-konklużjoni li ġejja:
**L-ebda inkjesta ulterjuri mhi ġustifikata.**
Il-Kummissjoni se tiġi infurmata b'din id-deċiżjoni.
Suġġerimenti għal titjib
------------------------
**Sabiex tkompli tissaħħaħ it-trasparenza tal-gruppi ta' esperti, jenħtieġ li l-Kummissjoni:**
**1.** **Jagħmlu pubbliċi l-linji gwida interni pprovduti fil-kuntest ta' din l-inkjesta, b'redazzjonijiet xierqa jekk ikun meħtieġ, biex jiċċaraw x'jista' jistenna l-pubbliku mill-implimentazzjoni mill-Kummissjoni tar-regoli dwar il-gruppi ta' esperti.**
**2.** **a. Tinkludi fil-minuti tal-laqgħat tal-grupp ta' esperti lista ta' dokumenti li ġew diskussi, iżda li l-Kummissjoni ddeterminat li ma setgħux isiru pubbliċi b'mod proattiv, biex il-pubbliku jkun jista' jitlob aċċess jekk ikun meħtieġ. Il-linji gwida interni għandhom jiġu aġġornati biex jirriflettu din il-prattika.**
**b. Twettiq ta' rieżami ta' kampjun aleatorju tar-raġunijiet biex ma jiġux żvelati d-dokumenti tal-grupp ta' esperti, biex jiġi vverifikat li dawn huma ġġustifikati.**
**3.** **Jiġu stabbiliti skadenzi għall-pubblikazzjoni tad-dokumenti tal-grupp ta' esperti qabel u wara l-laqgħat tal-grupp ta' esperti biex jiġi żgurat aċċess f'waqtu għad-dokumenti u konsistenza fl-applikazzjoni tar-regoli.**
**4.** **Ittejjeb il-funzjonijiet ta' tiftix fir-reġistri li huma rilevanti għall-ħidma tal-gruppi ta' esperti. Meta tagħmel dan, il-Kummissjoni tista' tfittex feedback mill-utenti tar-reġistru tal-grupp ta' esperti biex tinforma l-valutazzjoni tagħha.**
Emily O'Reilly Ombudsman
Ewropew
<br />
Strasburgu, 21/02/2025
[\[1\]](#_ftnref1){#_ftn1} Il-Ftehim Interistituzzjonali bejn il-Parlament Ewropew, il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea u l-Kummissjoni Ewropea dwar it-Tfassil Aħjar tal-Liġijiet, ĠU L 123, 12/05/2016, p. 1--14, il-paragrafu 28, disponibbli fuq: <https://eur-lex.europa.eu/legal-content/en/TXT/?uri=CELEX:32016Q0512%2801%29>
[\[2\]](#_ftnref2){#_ftn2} Ladarba jiġu adottati, tali atti delegati jistgħu jintużaw għall-veto mill-Kunsill f'konformità mal-Artikolu 290(2) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-UE, disponibbli fuq: <https://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:12008E290:en:HTML>.
[\[3\]](#_ftnref3){#_ftn3} Ara: [https://ec.europa.eu/transparency/documents-register/detail?ref=C(2016)3301\&lang=en](https://ec.europa.eu/transparency/documents-register/detail?ref=C(2016)3301&lang=en).
[\[4\]](#_ftnref4){#_ftn4} Id-Deċiżjoni tal-Ombudsman Ewropew fl-inkjesta strateġika tagħha OI/6/2014/NF dwar il-kompożizzjoni u t-trasparenza tal-gruppi ta' esperti tal-Kummissjoni Ewropea, ara: [https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/86030](/mt/decision/mt/86030).
[\[5\]](#_ftnref5){#_ftn5} Ara pereżempju: [https://corporateeurope.org/en/expert-groups/2017/02/corporate interests-continue-dominate-key-expert-groups](https://corporateeurope.org/en/expert-groups/2017/02/corporate-interests-continue-dominate-key-expert-groups) u [https://eeb.org/wp-content/uploads/2023/06/NGO-Letter-on-the-function-of-the-Expert-Group-on-Carbon-Removals-and-its-meetings-Ġunju-2023.pdf](https://eeb.org/wp-content/uploads/2023/06/NGO-Letter-on-the-functioning-of-the-Expert-Group-on-Carbon-Removals-and-its-meetings-June-2023.pdf).
[\[6\]](#_ftnref6){#_ftn6} Ara pereżempju: Radulova et al (2021) "Il-Gruppi ta' Esperti tal-Kummissjoni Ewropea: Adattament għall-Kontestazzjoni tal-Għarfien Espert", fil-Kontestazzjoni tal-Għarfien Espert fl-UE, pp 91-121
[\[7\]](#_ftnref7){#_ftn7} Konsultazzjoni pubblika dwar it-trasparenza u l-parteċipazzjoni fit-teħid tad-deċiżjonijiet tal-UE relatati mal-ambjent (SI/5/2022/KR). Ara: [https://www.ombudsman.europa.eu/en/document/en/168767](/mt/document/mt/168767).
[\[8\]](#_ftnref8){#_ftn8} Ara pereżempju l-paragrafu 13 tal-każ 2132/2022/KR dwar kif il-Kummissjoni Ewropea tiżgura t-trasparenza tal-Grupp ta' Koordinazzjoni dwar l-Apparati Mediċi: [https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/185429](/mt/decision/mt/185429).
[\[9\]](#_ftnref9){#_ftn9} Ara: [https://www.ombudsman.europa.eu/en/opening-summary/en/188875](/mt/opening-summary/mt/188875).
[\[10\]](#_ftnref10){#_ftn10} Ara n-nota 3 f'qiegħ il-paġna.
[\[11\]](#_ftnref11){#_ftn11} <https://ec.europa.eu/transparency/expert-groups-register/screen/home?lang=en>
[\[12\]](#_ftnref12){#_ftn12} L-Artikolu 4 tar-Regolament 1049/2001 tat-30 ta' Mejju 2001 dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti tal-Parlament Ewropew, tal-Kunsill u tal-Kummissjoni, disponibbli fuq: [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32001R1049\&from=EN](https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32001R1049&from=EN)
[\[13\]](#_ftnref13){#_ftn13} Dan ifisser, pereżempju, li meta tiġi organizzata laqgħa ġdida ta' grupp ta' esperti, id-dokumenti rilevanti mibgħuta mal-istedina għal-laqgħa jiġu esportati awtomatikament mill-portal "Portal Avvanzat għal-Laqgħat" għar-reġistru tal-gruppi ta' esperti.
[\[14\]](#_ftnref14){#_ftn14} Dokumenti li jistabbilixxu l-evalwazzjoni, il-pariri, l-opinjonijiet, ir-rakkomandazzjonijiet u oħrajn tal-grupp ta' esperti dwar kwistjonijiet speċifiċi ta' politika.
[\[15\]](#_ftnref15){#_ftn15} Skont l-Artikolu 13(8) tar-regoli.
[\[16\]](#_ftnref16){#_ftn16} B'kuntrast mal-prattika għall-konsultazzjonijiet mal-partijiet ikkonċernati, fejn il-Kummissjoni tipprovdi "rispons għall-kummenti".
[\[17\]](#_ftnref17){#_ftn17} Kif stabbilit fl-Artikoli 11(6) u 23 tar-regoli.
[\[18\]](#_ftnref18){#_ftn18} Skont l-Artikolu 23(1)(c) u (d) tar-regoli.
[\[19\]](#_ftnref19){#_ftn19} Qabel din id-data, ma ġiet irreġistrata l-ebda data statistika dwar il-laqgħat pubbliċi.
[\[20\]](#_ftnref20){#_ftn20} Pereżempju, hija inkluża fil-mudelli għad-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni u t-termini ta' referenza li jistabbilixxu l-gruppi ta' esperti.
[\[21\]](#_ftnref21){#_ftn21} L-eċċezzjonijiet skont ir-Regolament 1049/2001 huma applikati għal din il-pubblikazzjoni proattiva.
[\[22\]](#_ftnref22){#_ftn22} Ara n-nota 8 f'qiegħ il-paġna.
[\[23\]](#_ftnref23){#_ftn23} Ara l-Artikolu 26(1) tar-regoli tal-Kummissjoni, li huma disponibbli fin-nota 1 f'qiegħ il-paġna.
[\[24\]](#_ftnref24){#_ftn24} Ara: <https://webgate.ec.europa.eu/regdel/#/home>.
[\[25\]](#_ftnref25){#_ftn25} Pereżempju, l-Ombudsman hija konxja tal-prattika fil-Grupp Konsultattiv dwar in-Negozju tal-Global Gateway, fejn jitfasslu minuti biex jirriflettu d-diskussjoni f'livell għoli, iżda mhux il-pożizzjonijiet tal-membri individwali. Dan jillimita l-informazzjoni pubblika dwar id-diskussjonijiet u l-pożizzjonijiet fil-grupp ta' esperti. Ara l-minuti tal-laqgħa tal-grupp hawnhekk: [https://ec.europa.eu/transparency/expert-groups-register/screen/meetings/consult?lang=en\&meetingId=50256\&fromExpertGroups=3898](https://ec.europa.eu/transparency/expert-groups-register/screen/meetings/consult?lang=en&meetingId=50256&fromExpertGroups=3898).