Sfond

1. L-ombudsmen nazzjonali u reġjonali fin-Network Ewropew tal-Ombudsmen jistgħu jitolbu lill-Ombudsman Ewropew tweġibiet bil-miktub għal mistoqsijiet dwar il-liġi tal-UE u l-interpretazzjoni tagħha, inklużi dawk li jinqalgħu fit-trattament tagħhom ta’ każijiet speċifiċi.

2. Fid-9 ta’ Diċembru 2024, l-Ombudsman tal-Komunità tal-lingwa Ġermaniża tal-Belġju ppreżenta tali mistoqsija lill-Ombudsman Ewropew. Id-domanda tikkonċerna l-interpretazzjoni tar-Regolament 883/2004 dwar il-koordinazzjoni tas-sistemi tas-sigurtà soċjali [1] fir-rigward tal-benefiċċji tat-tfal.

3. L-Ombudsman tal-Komunità tal-lingwa Ġermaniża tal-Belġju ilu jittratta każ li jikkonċerna familja li rċeviet benefiċċji tat-tfal mill-Belġju u mill-Komunità tal-lingwa Ġermaniża għal diversi snin. Il-familja tirrisjedi fil-Belġju iżda l-missier jaħdem fil-Ġermanja. L-omm kienet qiegħda u rċeviet benefiċċji tal-qgħad għal xi żmien fil-Belġju. Il-familja issa qed tiffaċċja talba biex tirkupra l-benefiċċji tat-tfal imħallsa għal perjodu ta’ 18-il xahar minħabba li l-awtorità Belġjana rilevanti temmen li kienet iddeterminat b’mod żbaljat li kienet responsabbli għall-benefiċċji tat-tfal u li minflok kellhom jitħallsu mill-Ġermanja.

4.  Il-mistoqsija għalhekk fittxet li tiċċara liema Stat Membru għandu jħallas il-benefiċċji tat-tfal f’sitwazzjonijiet transfruntiera simili, u taħt liema kundizzjonijiet l-Istati Membri jistgħu jirkupraw fondi mill-familji, b’mod partikolari f’sitwazzjonijiet fejn l-Istat Membru nnifsu jkun iddetermina b’mod żbaljat li kien responsabbli għall-ħlas tal-benefiċċji tat-tfal.

Il-mistoqsijiet indirizzati lill-Kummissjoni

5. Abbażi tal-mistoqsija, l-Ombudsman staqsiet lill-Kummissjoni l-mistoqsijiet li ġejjin:

1) Il-Kummissjoni tista' tiċċara liema Stat Membru għandu jħallas il-benefiċċji tat-tfal f'sitwazzjoni fejn (i) familja tgħix fi Stat Membru wieħed (il-Belġju) fejn l-omm hija intitolata għall-benefiċċji tal-qgħad u (ii) il-missier jaħdem fi Stat Membru ieħor (il-Ġermanja)?

Il-benefiċċji tal-qgħad tal-omm jistgħu jitqiesu bħala “drittijiet disponibbli abbażi ta’ attività bħala persuna impjegata jew bħala persuna li taħdem għal rasha” fis-sens tal-Artikolu 68(1)(b)(i)[2] tar-Regolament 883/2004?

2) Peress li l-Ġermanja taċċetta li tħallas il-benefiċċji tat-tfal għas-sitt xhur ta' qabel l-applikazzjoni biss, kif għandu jiġi applikat l-Artikolu 68(3)(b)[3] tar-Regolament 883/2004 jekk Stat Membru ieħor (il-Belġju) ikun diġà ħallas il-benefiċċju għal aktar minn sitt xhur (għalkemm il-Ġermanja kellha tħallas)?

X’inhuma l-implikazzjonijiet għall-irkupru possibbli mill-awtoritajiet tal-Istat Membru li ħallas il-benefiċċji tat-tfal għal aktar minn sitt xhur (għalkemm Stat Membru ieħor kellu jħallas) mir-riċevitur jew mill-Istat Membru li kellu jħallas? Il-Belġju jew il-Komunità li titkellem bil-Ġermaniż tal-Belġju jistgħu jitolbu rimborż mill-Ġermanja?

3) Sa fejn l-awtoritajiet tal-Istati Membri qed jimplimentaw id-dritt tal-UE u jaġixxu fil-kamp ta' applikazzjoni tiegħu, id-dritt tal-UE joffri xi protezzjoni addizzjonali lil persuni li rċevew benefiċċji tat-tfal għal perjodi estiżi ta' żmien in bona fide u li f'daqqa waħda jiffaċċjaw talbiet ta' rkupru bbażati fuq il-fatt li l-awtoritajiet tal-Istati Membri jqisu li huma kienu ddeterminaw b'mod żbaljat l-Istat Membru li għandu jħallas - bħall-protezzjoni tal-proprjetà (l-Artikolu 17 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-UE) u tad-drittijiet miksuba, il-prinċipji ta' nonretroattività, l-aspettattivi leġittimi, iċ-ċertezza legali, il-proporzjonalità u l-amministrazzjoni tajba?

It-tweġiba tal-Kummissjoni

6. Bi tweġiba għall-ewwel mistoqsija, il-Kummissjoni qalet li:

• L-iskema Belġjana tal-benefiċċji tal-familja hija skema bbażata fuq ir-residenza, li jfisser li t-tfal kollha residenti fil-Belġju huma intitolati li jirċievu benefiċċji tal-familja. Il-Komunità tal-lingwa Ġermaniża tal-Belġju hija kompetenti għall-ħlas tal-benefiċċji tal-familja fir-rigward ta’ tfal residenti fil-Komunità tal-lingwa Ġermaniża.
• L-Artikolu 68(1) tar-Regolament 883/2004 fih regoli speċifiċi ta’ prijorità meta l-benefiċċji tal-familja jiġu pprovduti għall-istess perjodu u għall-istess tfal skont il-leġiżlazzjoni ta’ aktar minn Stat Membru wieħed, pereżempju minħabba li ż-żewġ ġenituri jaħdmu fi Stati Membri differenti jew minħabba li l-familja tkun qed tirrisjedi fi Stat Membru bi skema bbażata fuq ir-residenza waqt li tkun qed taħdem fi Stat Membru ieħor.
• Skont dawn ir-regoli ta’ prijorità, dritt għal benefiċċju tal-familja disponibbli fuq il-bażi ta’ attività bħala persuna impjegata jew bħala persuna li taħdem għal rasha għandu prijorità fuq dritt disponibbli fuq il-bażi tar-riċevuta ta’ pensjoni u dritt disponibbli fuq il-bażi ta’ residenza. Fil-każ ta’ drittijiet disponibbli f’żewġ Stati Membri abbażi ta’ attività bħala attività bħala persuna impjegata jew bħala persuna li taħdem għal rasha, l-Istat Membru fejn jirrisjedu t-tfal, għandu jkun primarjament kompetenti dment li wieħed mill-ġenituri jkun qed jaħdem hemm (l-Artikolu 68(1)(b)(i) tar-Regolament 883/2004).
• Skont l-Artikolu 11(2)[4] tar-Regolament 883/2004, persuna li tirċievi benefiċċju fi flus minħabba jew bħala konsegwenza tal-attività tagħha bħala persuna impjegata jew bħala persuna li taħdem għal rasha titqies li qed twettaq dik l-attività. Għalhekk, persuna li tirċievi benefiċċju tal-qgħad, titqies li qed twettaq attività professjonali. Konsegwentement, għall-applikazzjoni tar-regoli ta’ prijorità għall-ħlas tal-benefiċċji tal-familja skont l-Artikolu 68 tar-Regolament 883/2004, ir-riċeviment ta’ benefiċċju tal-qgħad irid jitqies bħala dritt disponibbli abbażi ta’ attività bħala persuna impjegata jew li taħdem għal rasha.
• Abbażi tal-informazzjoni pprovduta, id-Direttorat Ġenerali tal-Impjiegi, l-Affarijiet Soċjali u l-Inklużjoni tal-Kummissjoni´s jikkonkludi li:

1. Il-Komunità tal-lingwa Ġermaniża tal-Belġju, fejn tirrisjedi l-familja, hija għalhekk kompetenti bi prijorità sabiex tħallas il-benefiċċji tal-familja għall-perijodu li matulu l-omm tat-tfal tirċievi l-benefiċċji tal-qgħad fil-Belġju.
2. Skont l-Artikolu 68(2)[5] tar-Regolament 883/2004, l-Istat Membru li huwa kompetenti b’mod sekondarju, f’dan il-każ il-Ġermanja, irid iħallas suppliment differenzjali jekk l-ammont ta’ benefiċċji pprovduti skont il-leġiżlazzjoni tiegħu jkun ogħla mill-ammont ta’ benefiċċji tal-familja pprovduti mill-Istat Membru li huwa primarjament kompetenti.

7. Bi tweġiba għat-tieni mistoqsija, il-Kummissjoni qalet li:

• Mir-risposta għall-ewwel domanda, jiġifieri li l-Komunità li titkellem bil-Ġermaniż hija primarjament kompetenti għall-ħlas tal-benefiċċji tal-familja, jirriżulta li d-domandi dwar il-ħlas retroattiv u l-irkupru (it-tielet domanda) ma għadhomx rilevanti. Madankollu, għal raġunijiet ta’ kompletezza, il-Kummissjoni pprovdiet il-fehmiet tagħha dwar din il-kwistjoni.
• Skont l-Artikolu 68(3) tar-Regolament 883/2004, meta istituzzjoni li tirċievi applikazzjoni għall-benefiċċji tal-familja, hija tal-fehma li mhijiex kompetenti bi prijorità, hija għandha tibgħat l-applikazzjoni mingħajr dewmien lill-istituzzjoni kompetenti li l-leġiżlazzjoni tagħha tapplika bi prijorità. L-istituzzjoni ta' l-aħħar għandha tittratta din l-applikazzjoni daqs li kieku kienet sottomessa direttament lilha nnifisha u d-data li fiha din l-applikazzjoni kienet sottomessa lill-ewwel istituzzjoni għandha titqies bħala d-data tal-pretensjoni tagħha lill-istituzzjoni bi prijorità.
• Fil-25 ta’ April 2024, il-Qorti tal-Ġustizzja tat sentenza [6] li tiddikjara li l-Artikolu 68(3) tar-Regolament 883/2004 huwa ssupplimentat bl-Artikolu 81 [7]. Hija rreferiet għall-ġurisprudenza preċedenti tagħha [8], li fiha ddikjarat li “l-objettiv tal-Artikolu 81 tar-Regolament 883/2004 huwa li jiffaċilita l-moviment tal-ħaddiema migranti billi jissimplifika l-formalitajiet amministrattivi li magħhom għandhom jikkonformaw, fid-dawl tal-kumplessità tal-proċeduri amministrattivi li jeżistu fid-diversi Stati Membri, u li jipprevjeni lill-persuni kkonċernati milli jiġu mċaħħda mid-drittijiet tagħhom għal raġunijiet purament formali”[9]. Il-Qorti sostniet ukoll li “l-Artikolu 81 ... għandu jiġi applikat meta applikazzjoni għall-benefiċċju tat-tfal tiġi ppreżentata minn ħaddiem migrant lill-awtoritajiet ta’ Stat Membru li ma jkollux ġurisdizzjoni biex jieħu konjizzjoni tal-applikazzjoni bis-saħħa tar-regoli ta’ kunflitt stabbiliti minn dak ir-regolament “[10].
• Abbażi ta' din il-ġurisprudenza, id-Direttorat Ġenerali tal-Impjiegi, l-Affarijiet Soċjali u l-Inklużjoni tal-Kummissjoni´s huwa tal-fehma li istituzzjoni b'kompetenza primarja għall-ħlas ta' benefiċċji tal-familja, li tapplika leġiżlazzjoni nazzjonali li tirrestrinġi l-ħlas retroattiv għal numru limitat ta' xhur qabel is-sottomissjoni tat-talba bħal-leġiżlazzjoni Ġermaniża inkwistjoni, ma tistax tapplika din id-dispożizzjoni u b'hekk tirrestrinġi l-ħlas retroattiv ta' benefiċċji tal-familja meta istituzzjoni ta' Stat Membru ieħor tkun irċeviet talba li għaliha din tal-aħħar ma tkunx primarjament kompetenti sa fejn il-kundizzjonijiet formali u sostantivi l-oħra kollha imposti mil-leġiżlazzjoni tal-Istat Membru bi prijorità jiġu rrispettati.

8. Fir-rigward tat-tielet mistoqsija, il-Kummissjoni qalet li:

• Il-Qorti tal-Ġustizzja sostniet li l-Artikolu 68 tar-Regolament 883/2004 ma jippermettix lill-istituzzjoni ta' Stat Membru li l-leġiżlazzjoni tiegħu ma għandhiex prijorità li titlob mill-persuna kkonċernata rimborż (parzjali) tal-benefiċċji mħallsa f'dak l-Istat Membru, minħabba l-eżistenza ta' dritt għal dawk il-benefiċċji previsti fil-leġiżlazzjoni ta' Stat Membru ieħor applikabbli bi prijorità [11].
• L-Istat Membru li ħallas indebitament il-benefiċċji tal-familja minħabba li b’mod żbaljat kien tal-fehma li l-leġiżlazzjoni tiegħu kienet applikabbli bi prijorità, jista’ jitlob ir-rimborż tal-benefiċċji tal-familja mħallsa indebitament mill-istituzzjoni b’kompetenza primarja f’konformità mal-Artikolu 60(5)[12] tar-Regolament 987/2009 [13].

9. Il-Kummissjoni kkonkludiet li, fil-fehma tagħha, u fid-dawl tal-informazzjoni pprovduta, l-awtoritajiet tal-komunità tal-lingwa Ġermaniża tal-Belġju huma responsabbli għall-ħlas tal-benefiċċji tal-familja lil familja residenti fit-territorju tagħha u fejn ġenitur wieħed jirċievi benefiċċji tal-qgħad skont il-leġiżlazzjoni Belġjana u l-ġenitur l-ieħor ikun qed iwettaq attività professjonali fil-Ġermanja.

Il-konklużjoni tal-Ombudsman Ewropew

10. L-Ombudsman tqis li l-kwistjonijiet imqajma fil-mistoqsija ġew iċċarati b'mod adegwat. L-Ombudsman għalhekk jagħlaq il-mistoqsija.

L-Ombudsman tal-Komunità li titkellem bil-Ġermaniż tal-Belġju u l-Kummissjoni se jiġu infurmati b'dan ir-rapport.

Rosita Hickey
Direttur tal-Inkjesti

Strasburgu, 20/03/2025

[1] Ir-Regolament 883/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-29 ta’ April 2004 dwar il-koordinazzjoni ta’ sistemi ta’ sigurtà soċjali: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A02004R0883-20190731&qid=1736262044384

[2] L-Artikolu 68(1)(b)(i) jipprovdi:

“1. Fejn, matul l-istess perijodu u għall-istess membri tal-familja, il-benefiċċji huma previsti taħt il-leġislazzjoni ta' aktar minn Stat Membru wieħed, għandhom japplikaw ir-regoli ta' prijorità li ġejjin:

(b) fil-każ ta’ benefiċċji pagabbli minn aktar minn Stat Membru wieħed fuq l-istess bażi, l-ordni ta’ prijorità għandha tiġi stabbilita billi ssir referenza għall-kriterji sussidjarji li ġejjin:

(i) fil-każ ta' drittijiet disponibbli fuq il-bażi ta' attività bħala persuna impjegata jew bħala persuna li taħdem għal rasha: il-post ta' residenza tat-tfal, sakemm ikun hemm attività bħal din, u addizzjonalment, fejn xieraq, l-ogħla ammont ta' benefiċċji previsti mil-leġislazzjonijiet konfliġġenti. Fil-każ tal-aħħar, il-kost tal-benefiċċji għandu jinqasam f’konformità mal-kriterji stabbiliti fir-Regolament ta’ Implimentazzjoni; ”

[3] L-Artikolu 68(3)(b) jipprovdi:

“3. Jekk, skont l-Artikolu 67, applikazzjoni għall-benefiċċji tal-familja tiġi sottomessa lill-istituzzjoni kompetenti ta’ Stat Membru li l-leġislazzjoni tiegħu hija applikabbli, iżda mhux bi dritt ta’ prijorità skont il-paragrafi 1 u 2 ta’ dan l-Artikolu:

(b) l-istituzzjoni kompetenti tal-Istat Membru li l-leġislazzjoni tiegħu hija applikabbli bi prijorità għandha tittratta din l-applikazzjoni daqs li kieku ġiet sottomessa direttament lilha nnifisha, u d-data li fiha tali applikazzjoni ġiet sottomessa lill-ewwel istituzzjoni għandha titqies bħala d-data tat-talba tagħha lill-istituzzjoni bi prijorità.”

[4] L-Artikolu 11(2) huwa fformulat kif ġej:

“Għall-finijiet ta’ dan it-Titolu, persuni li jirċievu benefiċċji fi flus minħabba jew bħala konsegwenza tal-attività tagħhom bħala persuna impjegata jew bħala persuna li taħdem għal rasha għandhom jitqiesu li qed iwettqu l-attività msemmija. Dan ma għandux japplika għal pensjonijiet tal-invalidità, tax-xjuħija jew tas-superstiti jew għal pensjonijiet fir-rigward ta’ inċidenti fuq il-post tax-xogħol jew mard okkupazzjonali jew għal benefiċċji tal-mard fi flus li jkopru trattament għal perjodu illimitat.”

[5] L-Artikolu 68(2) huwa fformulat kif ġej:

“Fil-każ ta’ intitolamenti li jikkoinċidu, il-benefiċċji tal-familja għandhom jiġu pprovduti f’konformità mal-leġiżlazzjoni indikata bħala li għandha prijorità f’konformità mal-paragrafu 1. Id-drittijiet għall-benefiċċji tal-familja bis-saħħa ta' leġislazzjoni jew leġislazzjonijiet konfliġġenti oħra għandhom jiġu sospiżi sa l-ammont previst mill-ewwel leġislazzjoni u għandu jiġi pprovdut suppliment differenzjali, jekk meħtieġ, għas-somma li taqbeż dan l-ammont. Madankollu, tali suppliment differenzjali ma għandux għalfejn jiġi pprovdut għal tfal li jirrisjedu fi Stat Membru ieħor meta l-intitolament għall-benefiċċju inkwistjoni jkun ibbażat fuq ir-residenza biss. ”

[6] Is-sentenza tal-Qorti tal-25 ta’ April 2024, L vs Familienkasse Sachsen der Bundesagentur für Arbeit, C-36/23: https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=285191&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=20149469

[7] L-Artikolu 81 huwa fformulat kif ġej:

"Kwalunkwe talba, dikjarazzjoni jew appell li kellhom jiġu ppreżentati, fl-applikazzjoni tal-leġislazzjoni ta' Stat Membru wieħed, f'perijodu speċifikat lil awtorità, istituzzjoni jew tribunal ta' dak l-Istat Membru għandhom ikunu ammissibbli jekk jiġu ppreżentati fl-istess perijodu lil awtorità, istituzzjoni jew tribunal korrispondenti ta' Stat Membru ieħor. F'tali każ l-awtorità, l-istituzzjoni jew it-tribunal li jirċievu t-talba, id-dikjarazzjoni jew l-appell għandhom jibagħtuha mingħajr dewmien lill-awtorità, l-istituzzjoni jew it-tribunal kompetenti tal-Istat Membru preċedenti jew direttament jew permezz tal-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri kkonċernati. Id-data li fiha tali pretensjonijiet, dikjarazzjonijiet jew appelli jkunu ġew ippreżentati lill-awtorità, l-istituzzjoni jew it-tribunal tat-tieni Stat Membru għandha titqies bħala d-data tas-sottomissjoni tagħhom lill-awtorità, l-istituzzjoni jew it-tribunal kompetenti. ”

[8] Is-sentenza tal-Qorti tad-29 ta’ Settembru 2022, FS vs l-Uffiċjal Kap tal-Appelli u Oħrajn, C-3/21: https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=266564&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=20153614

[9] Punt 26.

[10] Punt 27.

[11] Is-sentenza tal-Qorti tal-25 ta’ April 2024, L vs Familienkasse Sachsen der Bundesagentur für Arbeit, C-36/23. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet:

"L-Artikolu 68 tar-Regolament ... 883/2004 [...] dwar il-koordinazzjoni ta’ sistemi ta’ sigurtà soċjali, li tistabbilixxi regoli ta’ prijorità fil-każ ta’ kumulu ta’ benefiċċji tal-familja, għandha tiġi interpretata fis-sens li, għalkemm ma tippermettix lill-istituzzjoni ta’ Stat Membru li l-leġiżlazzjoni tiegħu ma għandhiex prijorità [...] titlob lill-persuna kkonċernata r-rimbors parzjali ta’ tali benefiċċji mħallsa f’dan l-Istat Membru, minħabba l-eżistenza ta’ dritt għal dawn il-benefiċċji previst fil-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru ieħor applikabbli bi prijorità, meta ebda benefiċċju tal-familja ma jkun ġie stabbilit jew imħallas f’dan l-Istat Membru l-ieħor, hija madankollu tippermetti lil din l-istituzzjoni titlob mingħand l-istituzzjoni li għandha kompetenza primarja r-rimbors tal-ammont tal-benefiċċji li jeċċedi dak li hija obbligata tirrimborsa [...]”

[12] L-Artikolu 60(5) huwa fformulat kif ġej:

“Jekk l-istituzzjoni li tkun tat il-benefiċċji fuq bażi provviżorja tkun ħallset aktar mill-ammont li għalih hija fl-aħħar mill-aħħar responsabbli, hija tista’ titlob rimborż tal-eċċess mill-istituzzjoni b’responsabbiltà primarja skont il-proċedura stabbilita fl-Artikolu 73 tar-Regolament implimentattiv.”

[13] Ir-Regolament (KE) Nru 987/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta' Settembru 2009 li jistabbilixxi l-proċedura għall-implimentazzjoni tar-Regolament (KE) Nru 883/2004 dwar il-koordinazzjoni tal-iskemi ta' sigurtà soċjali: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A02009R0987-20180101&qid=1740997969849