Il-fatti li wasslu għall-ilment

1. L-ilmentatur ħa sehem fi proċedura tal-għażla għar-reklutaġġ ta’ impjegati taċ-ċivil tal-UE, organizzata mill-Uffiċċju Ewropew għas-Selezzjoni tal-Persunal (EPSO)[1], li saret fl-2021 u fl-2022.

2. L-ilmentatur irnexxielu fl-ewwel stadji tal-proċedura tal-għażla u, fit-3 ta’ Mejju 2022, l-EPSO bagħat ittra ta’ stedina lill-ilmentatur, fejn stedinha tagħmel tliet testijiet orali (intervisti) fl-istadju taċ-“ċentru ta’ valutazzjoni” tal-proċedura tal-għażla. It-tliet intervisti kienu skedati li jsiru mill-bogħod f’dati differenti: l-“intervista ġenerali bbażata fuq il-kompetenza” fis-17 ta’ Mejju 2022, l-“intervista relatata mal-qasam” fil-15 ta’ Ġunju 2022, u l-“intervista bbażata fuq il-kompetenza tas-sitwazzjoni” fil-11 ta’ Lulju 2022. Peress li l-ilmentatur welldet fit-13 ta’ Mejju 2022, hija talbet lill-EPSO, fl-istess jum, biex jiskeda mill-ġdid l-intervista ġenerali tagħha bbażata fuq il-kompetenza.

3. Fis-7 ta’ Ġunju 2022, l-EPSO informa lill-ilmentatur li kien skeda mill-ġdid l-intervista ġenerali tagħha bbażata fuq il-kompetenza għall-15 ta’ Ġunju 2022, l-istess data li fiha kienet skedata li tagħmel l-intervista relatata mal-qasam.

4. L-ilmentatur wieġeb immedjatament, u ddikjara li, kemm għal raġunijiet fiżiċi kif ukoll mentali, hija ma tkunx tista’ tħejji u tagħmel żewġ testijiet li kienu skedati fl-istess jum. L-EPSO ma weġibx, u l-ilmentatur għamel iż-żewġ testijiet fl-istess jum. L-għada, l-ilmentatur reġa’ kkuntattja lill-EPSO, u talab li ssir żjara mill-ġdid fl-intervista ġenerali bbażata fuq il-kompetenza.

5. F’Diċembru 2022, l-EPSO informa lill-ilmentatur li hija ma kinitx tqiegħdet fil-lista ta’ kandidati li għaddew.

6. Wara dan, l-ilmentatur talab lill-EPSO jirrevedi d-deċiżjoni tiegħu. Hija sostniet li, billi talbetha tagħmel żewġ eżamijiet fl-istess jum, hija kienet ġiet iddiskriminata meta mqabbla ma’ kandidati oħra u li, fi kwalunkwe każ, l-EPSO ma kellux jiskeda mill-ġdid it-testijiet qabel 40 jum wara li welldet.

7. Wara r-rieżami, l-EPSO informa lill-ilmentatur li l-bord tal-għażla kien ikkonferma d-deċiżjoni tiegħu li ma jpoġġix isimha fil-lista tal-kandidati li għaddew.

8. L-ilmentatur għalhekk ressaq ilment amministrattiv, li l-EPSO ċaħad.

9. Peress li ma kinitx sodisfatta bl-eżitu tal-ilment amministrattiv tagħha, l-ilmentatur irrikorriet għand l-Ombudsman fil-5 ta’ Frar 2024.

L-inkjesta

10. L-Ombudsman fetħet inkjesta dwar kif l-EPSO ttrattat l-ilment amministrattiv tal-ilmentatur dwar it-talba tagħha biex tiskeda mill-ġdid it-test tagħha.

11. Matul l-inkjesta, l-Ombudsman irċieva t-tweġiba tal-EPSO u l-kummenti tal-ilmentatur dwar it-tweġiba tal-EPSO.

L-organizzazzjoni ta’ testijiet fi żmien 40 jum mill-ħlas

12. L-ilmentatur irrefera għall-parir mediku fil-pajjiż ta’ oriġini tiegħu dwar il-“konfinament wara t-twelid”, li skontu l-ommijiet ta’ wara t-twelid għandhom jistrieħu għal 40 jum wara t-twelid. Hija rreferiet ukoll għal-linji gwida tal-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa dwar il-kura tal-maternità u ta’ wara t-twelid. Hija argumentat li, billi organizza kemm l-intervista ġenerali bbażata fuq il-kompetenza kif ukoll l-intervista relatata mal-qasam 32 jum biss wara li kienet welldet, l-EPSO kien aġixxa f’kunflitt mal-parir ta’ hawn fuq.

13. L-EPSO argumenta li ma kellu l-ebda obbligu li jissospendi jew idewwem it-testijiet b’aktar minn xahar wara l-liv tat-twelid jew tal-maternità tal-ilmentatur. Bl-iskedar mill-ġdid tat-test tagħha 32 jum wara li tkun welldet, hija kienet aġixxiet f’konformità mal-prinċipji tal-leġiżlazzjoni tal-UE li tirregola l-liv tal-maternità, li tipprevedi li “l-liv tal-maternità [...] għandu jinkludi liv tal-maternità obbligatorju ta’ mill-inqas ġimagħtejn allokati qabel u/jew wara l-ħlas f’konformità mal-leġiżlazzjoni u/jew il-prattika nazzjonali”[2]. L-EPSO rrefera għal politika li adotta li tistabbilixxi linji gwida speċifikament għan-nisa tqal u għan-nisa wara t-twelid [3], u nnota li d-data inizjalment proposta għall-intervista bbażata fuq il-kompetenza ġenerali kienet taqa’ fi ħdan il-perjodu ta’ ġimagħtejn ta’ liv tal-maternità obbligatorju wara l-ħlas. L-EPSO għalhekk offra lill-ilmentatur il-possibbiltà li jibdel id-data tat-test għal data aktar minn xahar wara t-twelid tagħha.

14. L-EPSO argumenta li l-approċċ tiegħu huwa wkoll konformi mal-ġurisprudenza tal-UE, li sabet li n-nisa fuq liv tal-maternità mhumiex preklużi milli jipparteċipaw fi proċedura ta’ selezzjoni, u li l-kandidati jistgħu jwettqu attivitajiet relatati max-xogħol matul il-ġimgħat ta’ wara l-liv tal-maternità obbligatorju ta’ ġimagħtejn, previst skont il-liġi tal-UE [4].

15. L-ilmentatur ikkontesta li l-ġurisprudenza tal-UE inkwistjoni mhux neċessarjament timponi obbligu fuq l-ommijiet ta’ wara t-twelid bħalha biex iwettqu kwalunkwe attività relatata max-xogħol, iżda li jistgħu jwettqu attivitajiet relatati max-xogħol matul il-ġimgħat ta’ wara l-liv tal-maternità obbligatorju.

Agħmel żewġ testijiet fl-istess ġurnata

16. L-ilmentatur argumenta li l-organizzazzjoni kemm tal-intervista bbażata fuq il-kompetenza ġenerali kif ukoll tal-intervista relatata mal-qasam fl-istess jum ma kinitx konformi mal-ittra ta’ stedina (indirizzata lill-kandidati kollha), li ddikjarat b’mod espliċitu li “l-intervista bbażata fuq il-kompetenza ġenerali, l-intervista bbażata fuq il-kompetenza sitwazzjonali u l-intervista relatata mal-qasam se jsiru f’dati differenti”. L-ilmentatur sostna li din il-kundizzjoni għandha tapplika wkoll għal dawk il-kandidati li skedaw mill-ġdid it-testijiet.

17. L-ilmentatur żied li, billi obbligatha tagħmel iż-żewġ testijiet fl-istess jum, hija tqiegħdet fi żvantaġġ meta mqabbla ma’ kandidati oħra, u li dan kien jammonta għal diskriminazzjoni.

18. L-EPSO ddikjara li l-ittra ta’ stedina ma kinitx tapplika għall-kandidati li skedaw mill-ġdid test wieħed jew aktar. Hija rreferiet esklużivament għat-tliet dati tat-test indikati fl-ittra, mingħajr preġudizzju għall-għażla ta’ dati alternattivi f’każ ta’ skedar mill-ġdid possibbli fil-futur. L-EPSO rrefera għall-avviż ta’ kompetizzjoni, li jiddikjara li l-kandidati “se jiġu mistiedna jattendu ċentru ta’ evalwazzjoni (online jew wiċċ imb wiċċ) matul jum wieħed jew aktar (...)”. L-avviż tal-kompetizzjoni, li huwa l-bażi legali għall-proċedura tal-għażla, għalhekk ippermetta l-possibbiltà li jiġu skedati diversi testijiet fl-istess jum. L-ittra ta’ stedina ma għandhiex l-istess valur legali bħall-avviż ta’ kompetizzjoni u ma tistax tieħu preċedenza fuq id-dispożizzjonijiet stabbiliti fl-avviż.

19. L-EPSO rrikonoxxa li l-ilmentatur kien l-uniku kandidat li kellu test skedat mill-ġdid fl-istess jum bħal test ieħor, iżda sostna li dan ma setax jiġi evitat minħabba l-għadd kbir ta’ kandidati li kienu skedaw mill-ġdid it-testijiet. Madankollu, l-EPSO sostna li madankollu kien irrispetta l-politika tiegħu: hija organizzat it-testijiet aktar minn xahar wara l-ħlas tal-ilmentatur u kien hemm pawża ta’ madwar tliet sigħat bejn it-testijiet, li kien ifisser li l-ilmentatur seta’ jistrieħ u jredda’ f’konformità mar-regoli interni tal-Kummissjoni Ewropea dwar it-treddigħ. Barra minn hekk, l-EPSO argumenta li l-fatt li t-testijiet ġew organizzati mill-bogħod kien ifisser li l-ilmentatur seta’ jistrieħ id-dar.

20. Barra minn hekk, l-EPSO ddikjara li l-organizzazzjoni ta’ żewġ testijiet fl-istess jum hija l-prattika attwali fil-proċeduri tal-għażla, u hija konformi mal-leġiżlazzjoni applikabbli tal-UE u l-prinċipju ta’ trattament ugwali. Għalkemm l-EPSO jrid jiżgura li l-kandidati kollha jiġu ttrattati b’mod ugwali billi jipprovdi kundizzjonijiet tal-ittestjar ġusti u xierqa, l-EPSO ma għandu l-ebda obbligu li jakkomoda l-preferenzi personali tal-kandidati fir-rigward tad-dati tat-test. Skont il-ġurisprudenza tal-Unjoni, ksur tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament ma jistax ikun ibbażat fuq id-differenzi li jistgħu jeżistu bejn iċ-ċirkustanzi fattwali speċifiċi tal-kandidati. L-EPSO jqis il-preferenzi personali ta’ kandidat fir-rigward tad-dati tat-test mixtieqa bħala differenza fattwali.

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman

21. Kif jirrikonoxxi l-EPSO nnifsu fil-politika tiegħu dwar il-kandidati nisa li huma tqal jew li welldu reċentement, jeħtieġ li jistabbilixxi miżuri biex jiżgura li ma jitpoġġewx fi żvantaġġ sabiex ikunu jistgħu jipparteċipaw fi proċeduri ta’ selezzjoni fuq bażi ugwali ma’ kandidati oħra.

22. F’dan il-każ, l-ilmentatur oriġinarjament kien skedat li jagħmel test ftit jiem wara li tkun welldet. Sabiex jiġi żgurat li ma kinitx fi żvantaġġ, l-EPSO ddeċieda li jiskeda mill-ġdid dan it-test għal data aktar minn xahar wara li tkun welldet. L-Ombudsman tqis li dan huwa raġonevoli u konformi mal-obbligi tal-EPSO skont il-liġi u l-linji gwida applikabbli.

23. Madankollu, bl-iskedar mill-ġdid ta’ dak it-test sad-data li fiha l-ilmentatur kien diġà skedat li jagħmel l-intervista relatata mal-qasam, l-ilmentatur tqiegħed fi żvantaġġ meta mqabbel kemm mal-kandidati li għamlu t-testijiet fid-dati oriġinali kif ukoll mal-kandidati li kienu skedaw mill-ġdid it-testijiet, peress li l-ebda wieħed minn dawn il-kandidati ma kellu jagħmel żewġ testijiet f’jum wieħed. Kif rikonoxxut mill-EPSO, l-ilmentatur kien l-uniku kandidat fil-proċedura tal-għażla li kellu jagħmel żewġ testijiet fl-istess jum. Minħabba li l-ilmentatur diġà kien qed jittratta l-isfidi tal-irkupru ta’ wara t-twelid u l-kura ta’ wara t-twelid, dan aggrava l-iżvantaġġ tagħha meta mqabbel ma’ kandidati oħra. Barra minn hekk, l-EPSO seta’ kien aktar flessibbli fl-iskedar mill-ġdid tat-test, speċjalment peress li l-politika tal-EPSO tippermettilu jiskeda mill-ġdid test sa xahrejn wara t-tmiem tal-perjodu tat-test oriġinarjament skedat [5].

24. Għalhekk, l-argumenti tal-ilmentatur dwar in-nuqqas ta’ seduta taż-żewġ testijiet fl-istess jum kienu b’mod ċar fondati minħabba li hija tqiegħdet f’pożizzjoni manifestament żvantaġġuża meta mqabbla ma’ kandidati oħra, u mhux minħabba “preferenza personali” għal data differenti, kif argumentat mill-EPSO. Bħala riżultat taż-żewġ testijiet li saru fl-istess jum, l-ilmentatur ġie mċaħħad mill-opportunità li jipparteċipa fiċ-ċentru ta’ evalwazzjoni fuq termini ugwali ma’ kandidati oħra. In-nuqqas li jiġi indirizzat dan l-iżvantaġġ għalhekk imur kontra l-prinċipju ta’ trattament ugwali, u jammonta għal amministrazzjoni ħażina.

25. L-Ombudsman jirrikonoxxi l-isfidi prattiċi tal-għoti ta' rimedju xieraq f'dan il-każ, minħabba li l-proċedura tal-għażla ġiet iffinalizzata. Jekk ma jkunx possibbli li kandidat jiġi integrat mill-ġdid fil-proċedura tal-għażla inkwistjoni, il-Qorti tal-UE preċedentement sabet f’każijiet simili li jista’ jiġi pprovdut rimedju billi tiġi organizzata proċedura tal-għażla separata u individwali għall-ilmentatur fi stadju simili ta’ proċedura tal-għażla bħal dak fejn seħħet il-problema. Jekk dan ma jkunx possibbli, il-Qorti ssuġġeriet li l-korp tal-UE għandu jidħol fi djalogu mal-kandidat bil-ħsieb li jaqbel dwar soluzzjoni ġusta oħra [6].

26. F'dan l-isfond, l-Ombudsman tqis li ma jkunx fattibbli li ssir rakkomandazzjoni korrispondenti preskrittiva. Madankollu, hija ser tagħmel suġġeriment hawn taħt biex tindirizza s-sejba tagħha.

Konklużjoni

Abbażi tal-inkjesta, l-Ombudsman tagħlaq dan il-każ bil-konklużjoni li ġejja:

Kien hemm amministrazzjoni ħażina fil-mod kif l-EPSO ttratta t-talba biex jiġi skedat mill-ġdid it-test.

L-ilmentatur u l-EPSO se jiġu infurmati b’din id-deċiżjoni.

Suġġeriment

L-EPSO għandu jidħol fi djalogu mal-ilmentatur bil-ħsieb li tinstab soluzzjoni xierqa u ġusta.

Emily O'Reilly Ombudsman
Ewropew

Strasburgu, 04/02/2025

[1] EPSO/AD/391/21 - Esperti fl-appoġġ tekniku għar-riformi strutturali tal-Istati Membri u esperti fl-acquis ta' Schengen (AD 7), disponibbli hawnhekk: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=OJ:C:2021:120A:FULL

[2] Ara l-Artikolu 8(2) tad-Direttiva tal-Kunsill 92/85/KEE dwar l-introduzzjoni ta' miżuri biex jinkoraġġixxu t-titjib fis-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol għall-ħaddiema nisa tqal u ħaddiema li welldu reċentement, jew li qed ireddgħu, disponibbli fuq: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:31992L0085

[3] Politika għall-kandidati nisa li jitolbu akkomodazzjoni(jiet) raġonevoli fil-proċeduri tal-għażla tal-persunal relatati mat-tqala u t-twelid https://eu-careers.europa.eu/en/system/files?file=2023-09/EN-Reasonable%20akkomodazzjoni%20politika%20għal%20nisa%20kandidati%20relatati%20 ma'%20għal%20tqala%20u%20twelid.pdf

[4] Ara F-86/12, Haupt-Lizer vs Il-Kummissjoni (punti 49, 50 u 55): https://eur-lex.europa.eu/legal-content/FR/TXT/HTML/?uri=CELEX:62012FJ0086

[5] Ara l-paġna 3 tal-Politika għall-kandidati nisa li jitolbu akkomodazzjoni(jiet) raġonevoli fil-proċeduri tal-għażla tal-persunal relatati mat-tqala u t-twelid https://eu-careers.europa.eu/en/system/files?file=2023-09/EN-Reasonable%20accommodation%20policy%20għal%20female%20kandidati%20relatati%20għal%20għal%20tqala%20u%20twelid.pdf

[6] Ara T-156/03, Pérez-Díaz vs Il-Kummissjoni (punti 50-53, 57, 62-64): https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf;jsessionid=80F856074AE21D24754035D3B7BA71E8?text=&docid=55154&pageIndex=0&doclang=FR&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=24544938; u T-400/03, Bachotet vs Il-Kummissjoni (punti 28-31, 35, 40-42): https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=55155&pageIndex=0&doclang=fr&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=24546108