FOR PREVIEWING & TESTING PURPOSES ONLY.
This notification will disappear once the page will be published.
This link is available for less than 30 minutes.
  • Faċli biex taqra
  • Daqs tat-test

Int għandek ilment kontra istituzzjoni jew korp tal-UE?

Lingwa attwali: 
  • Malti
Lingwa tas-sors: 
Lingwi disponibbli: 
It-traduzzjoni ta’ din il-paġna ġiet iġġenerata minn traduzzjoni awtomatika.
It-traduzzjonijiet awtomatiċi jista’ jkun fihom żbalji li potenzjalment inaqqsu ċ-ċarezza u l-preċiżjoni; l-Ombudsman ma jaċċetta l-ebda responsabbiltà għal kwalunkwe diskrepanza. Għall-aktar informazzjoni affidabbli u ċertezza legali, jekk jogħġbok irreferi għall-verżjoni tas-sors fuq Ingliż annessa hawn fuq.
Għal aktar informazzjoni, jekk jogħġbok ikkonsulta l-politika tagħna dwar il-lingwa u t-traduzzjoni.

Deċiżjoni dwar kif il-Kummissjoni Ewropea tiżgura li ma jkun hemm l-ebda kunflitt ta’ interess ma’ esperti esterni li jassistuha fl-evalwazzjoni ta’ proġetti taħt il-Fond Ewropew għad-Difiża (OI/5/2023/KR)

Il-każ kien jikkonċerna l-Fond Ewropew għad-Difiża li permezz tiegħu madwar EUR 8 biljun se jiġu żborżati bejn l-2021 u l-2027 għar-riċerka u l-iżvilupp dwar is-sigurtà u d-difiża. B’mod partikolari, l-inkjesta vvalutat kif il-Kummissjoni Ewropea, li hija responsabbli għall-ġestjoni tal-Fond, tiżgura li ma jkun hemm l-ebda kunflitt ta’ interess mal-esperti esterni, li jevalwaw u jwettqu rieżamijiet etiċi tal-proposti, flimkien mal-istimi tal-kostijiet.

L-Ombudsman sabet li, biex tivvaluta r-riskji ta’ kunflitti ta’ interess (potenzjali), il-Kummissjoni tiddependi fil-biċċa l-kbira fuq informazzjoni sottomessa minn esperti kandidati. Filwaqt li l-Kummissjoni qalet li hija tivverifika wkoll l-informazzjoni disponibbli għall-pubbliku biex tirrevedi jekk hemmx rabtiet bejn il-partijiet terzi li jissottomettu proposti u l-esperti, jidher li tagħmel dan b’mod limitat biss. L-Ombudsman kienet tal-fehma li l-Kummissjoni jenħtieġ li ma tillimitax ruħha għall-informazzjoni li tiġi ppreżentata mill-esperti, u ħeġġet lill-Kummissjoni tkun diliġenti biex tfittex b'mod proattiv informazzjoni addizzjonali li tista' tindika riskji ta' kunflitt ta' interess.

L-inkjesta wriet ukoll li ma hemm l-ebda rieżami sistematiku tal-interessi finanzjarji tal-esperti, pereżempju l-investimenti u s-sjieda tal-ishma, kif ukoll l-interessi tal-familja. Peress li tali informazzjoni hija kruċjali għall-valutazzjoni tar-riskji ta’ kunflitti ta’ interess, l-Ombudsman issuġġeriet li l-Kummissjoni titlob lill-esperti kandidati jimlew dikjarazzjoni dettaljata ta’ interess, inklużi kategoriji ta’ interessi personali li bħalissa huma assenti, bħall-interessi finanzjarji u tal-familja.

L-Ombudsman sabet ukoll li, f’każijiet fejn ġew iddikjarati kunflitti ta’ interess potenzjali mill-esperti, l-esperti inkwistjoni ġew irrikużati mill-inqas mill-proposti kkonċernati, biex jiġi mmitigat kwalunkwe riskju. Madankollu, l-Ombudsman identifikat xi kwistjonijiet fir-rigward ta’ kif il-Kummissjoni rreġistrat il-valutazzjoni tagħha ta’ dawn il-kunflitti ta’ interess potenzjali, u għamlet suġġeriment għal titjib biex dawn jiġu indirizzati.

L-Ombudsman għalqet il-każ, filwaqt li qieset li l-ebda inkjesta ulterjuri ma kienet ġustifikata. L-Ombudsman tistenna li l-Kummissjoni tqis is-suġġerimenti għal titjib għar-rieżami ta’ nofs it-terminu tal-Fond.

L-isfond

1. Il-Fond Ewropew għad-Difiża (“il-Fond”)[1] huwa programm ta' finanzjament tal-UE li jipprovdi appoġġ għal proġetti kollaborattivi ta' riċerka u żvilupp tal-kapaċitajiet fil-qasam tad-difiża li jikkomplementaw il-kontribuzzjonijiet nazzjonali. L-appoġġ finanzjarju huwa offrut primarjament permezz ta’ għotjiet sa 100 % tal-kostijiet eliġibbli lill-kumpaniji għal proġetti mmirati lejn l-iżvilupp ta’ teknoloġiji u tagħmir, kontinġenti fuq l-attivitajiet involuti. Sa mill-bidu tal-gwerra ta’ aggressjoni Russa kontra l-Ukrajna, u l-bidla fl-approċċ għall-finanzjament tad-difiża u s-sigurtà mill-UE, il-Fond ġie taħt skrutinju pubbliku saħansitra akbar.

2. Il-Kummissjoni Ewropea timmaniġġja l-Fond, li għandu l-għan li jikkomplementa l-isforzi tal-Istati Membri tal-UE fil-qasam tar-riċerka u l-iżvilupp fir-rigward tas-sigurtà u d-difiża. F’dan il-kuntest, l-UE impenjat ruħha li tonfoq madwar EUR 8 biljun bejn l-2021 u l-2027. Il-Kummissjoni hija responsabbli biex tiddeċiedi kif talloka dan il-finanzjament. Meta tagħmel dan, hija tiġi assistita minn esperti esterni, li jikkontribwixxu għall-evalwazzjoni, ir-“rieżami tal-etika”[2] u l-valutazzjoni tal-istima tal-baġit tal-proposti. Sal-lum, il-Kummissjoni ħadet deċiżjonijiet dwar tliet “ċikli ta’ nfiq annwali”.[3]

3. Skont ir-Regolament dwar il-Fond Ewropew għad-Difiża (“ir-Regolament”)[4], il-Kummissjoni trid tistabbilixxi lista ta’ esperti esterni, li jintgħażlu abbażi tal-ħiliet, l-esperjenza u l-għarfien tagħhom, filwaqt li jitqiesu l-kompiti li għandhom jiġu assenjati lilhom. Għandha tiżgura wkoll rotazzjoni suffiċjenti tal-esperti u bilanċ xieraq bejn is-settur pubbliku u dak privat.

4. Normalment, meta l-Kummissjoni tagħżel u tħallas esperti esterni biex jassistu fl-evalwazzjoni tal-proposti, jiġu ppubblikati listi ta’ esperti magħżula fuq il-“Portal għall-Finanzjament u għall-Offerti” tal-Kummissjoni [5], u b’hekk ikun jista’ jsir xi skrutinju pubbliku. Ir-Regolament dwar il-Fond Ewropew għad-Difiża jidderoga espliċitament minn din ir-regola ġenerali.[6]

5. F’Diċembru 2022, fil-kuntest ta’ inizjattiva strateġika preċedenti, l-Ombudsman kitbet lill-Kummissjoni biex tistaqsi liema miżuri huma fis-seħħ biex jiġi żgurat li l-involviment ta’ esperti esterni fir-rieżami tal-etika u l-evalwazzjoni tal-proposti għall-Fond ma jwassalx għal riskji ta’ kunflitti ta’ interess.[7] Il-Kummissjoni wieġbet,[8] billi qalet li l-approċċ tagħha għall-ġestjoni ta’ kunflitti ta’ interess potenzjali jirrikjedi li l-esperti (i) jirrikonoxxu l-kodiċi ta’ kondotta fil-kuntratt li jiffirmaw, qabel ma jibdew jaħdmu, u (ii) jikkonfermaw, billi jiffirmaw dikjarazzjoni għal kull proposta individwali li jevalwaw, li ma għandhom l-ebda kunflitt ta’ interess.[9] Il-Kummissjoni tinforma wkoll lill-esperti dwar kunflitti ta’ interess potenzjali u jitwettqu diversi kontrolli fi stadji sussegwenti tal-proċess ta’ evalwazzjoni.

6. Ir-Regolament dwar il-Fond Ewropew għad-Difiża jirrikjedi li l-Kummissjoni tħejji evalwazzjoni interim għall-Parlament Ewropew u għall-Kunsill dwar l-esperjenza tagħha mal-esperti esterni u l-aspetti relatati tal-kunflitti ta’ interess, li tkopri l-perjodu sal-31 ta’ Lulju 2024.[10]

Fuq l-investigazzjoni

7. L-Ombudsman fetħet inkjesta biex teżamina kif il-Kummissjoni tiżgura li ma jkun hemm l-ebda kunflitt ta’ interess ma’ esperti esterni li jassistuha fl-evalwazzjonijiet tal-proposti tal-proġetti, fir-rieżami tal-etika u fl-istimi tal-kostijiet taħt il-Fond Ewropew għad-Difiża.

8. Matul l-inkjesta, l-Ombudsman irċieva t-tweġiba [11] tal-Kummissjoni dwar il-mistoqsijiet tal-Ombudsman [12]. It-tim ta' inkjesta tal-Ombudsman spezzjona wkoll il-fajl tal-Kummissjoni dwar dan il-każ, li ġie kondiviż mal-Ombudsman fuq bażi kunfidenzjali [13].

Argumenti ppreżentati mill-Kummissjoni

9. L-esperti kandidati b’għarfien espert rilevanti huma mitluba jlestu stħarriġ dwar l-esperjenza tematika u ġenerali tagħhom, li fih iridu jiddikjaraw ukoll li ma jistennewx li jkunu f’sitwazzjoni ta’ kunflitt ta’ interess fir-rigward ta’ kwalunkwe proposta. Mill-madwar 300 espressjoni ta’ interess li waslu, 52 espert kandidat indikaw fl-istħarriġ li kellhom kunflitt ta’ interess (potenzjali). L-istħarriġ jinkludi link għall-Kodiċi ta' Kondotta tal-Esperti tal-UE [14].

10. L-esperti kandidati jissottomettu wkoll informazzjoni lil bażi tad-data tal-Kummissjoni li tinkludi d-data personali, l-edukazzjoni, l-oqsma ta’ għarfien espert u l-esperjenza professjonali tagħhom ma’ impjegaturi attwali u preċedenti, kliem ewlieni u pubblikazzjonijiet.

11. Il-membri tal-persunal rilevanti tal-Kummissjoni jivvalutaw kwalunkwe kunflitt ta’ interess (potenzjali) li tqajjem fl-istħarriġ fuq bażi ta’ każ b’każ. Dawn il-valutazzjonijiet imbagħad jiġu kkonfermati mit-“tim ta’ koordinazzjoni tas-sejħiet”[15], li jirrieżamina l-kunflitti ta’ interess potenzjali billi jikkontroverifika s-CV u l-lista ta’ entitajiet li jiffurmaw il-konsorzji tal-proġetti. L-esperti kandidati jistgħu jintalbu jissottomettu dettalji addizzjonali dwar is-CVs tagħhom, jekk ikun meħtieġ. Il-materjal disponibbli għall-pubbliku (pereżempju fuq LinkedIn) jista’ jintuża biex jiġu vverifikati r-relazzjonijiet bejn l-esperti u l-entitajiet, jew bejn l-entitajiet f’każijiet bħal dawn. Il-kuntatti personali tal-membri tal-persunal tal-Kummissjoni f’entitajiet u ministeri tad-difiża jistgħu jiġu kkonsultati wkoll biex jiġu ċċarati kunflitti ta’ interess potenzjali, filwaqt li jintalbu xi referenzi dwar il-kwalità tal-espert. Il-preselezzjoni tal-esperti tiġi ddokumentata f’noti interni, li jiġu kkonfermati mill-maniġer responsabbli. Dawn in-noti jagħtu dettalji dwar ir-regoli u l-prinċipji li l-membri tal-persunal tal-Kummissjoni segwew għall-għażla tal-esperti, individwalment u kollha kemm huma (pereżempju f’termini tal-iżgurar ta’ bordijiet ta’ evalwazzjoni differenti biżżejjed fir-rigward tan-nazzjonalità).

12. L-esperti magħżula jiffirmaw kuntratt mal-Kummissjoni, li jinkludi l-Kodiċi ta’ Kondotta tal-Esperti tal-UE applikabbli (ara n-nota 14 f’qiegħ il-paġna). L-esperti mbagħad jirċievu informazzjoni mmirata dwar ir-regoli li japplikaw għall-kunflitti ta’ interess u l-proċedura li għandhom isegwu jekk iqisu li għandhom kunflitt ta’ interess potenzjali wara li jirċievu l-proposta/i u jwettqu rieżami inizjali tal-kontenut, b’mod partikolari s-suġġett tal-proposta u l-kompożizzjoni tal-konsorzju/i. L-esperti huma meħtieġa jivverifikaw li ma jkunux f’sitwazzjonijiet ta’ kunflitt ta’ interess li jżommuhom milli jipparteċipaw fl-evalwazzjoni tas-suġġett jew tal-proposta tas-sejħa. L-esperti jridu jiffirmaw dikjarazzjoni dwar il-kunflitti ta' interess u n-nuqqas ta' żvelar [16] għall-proposti kollha li jevalwaw taħt l-istess panel. Dawn id-dikjarazzjonijiet jiġu ppreżentati.

13. Is-software użat għall-ġestjoni tal-evalwazzjoni tal-proposti jirrikjedi wkoll li l-esperti jaffermaw mill-ġdid in-nuqqas ta’ kunflitti ta’ interess qabel ma jkunu jistgħu jibdew ilestu l-valutazzjoni online tagħhom.

14. Il-membri tal-persunal tal-Kummissjoni involuti jużaw dokument ta' referenza [17] li jagħti dettalji dwar il-kontrolli ta' hawn fuq, kif ukoll il-passi kollha fil-mod kif il-Kummissjoni tagħżel u tuża esperti li jassistuha taħt il-Fond (ara l-anness).

15. Jekk espert jiddikjara kunflitt ta’ interess potenzjali wara li jirċievi l-proposti, l-uffiċjal tal-proġett rilevanti, f’konsultazzjoni mat-“tim ta’ koordinazzjoni tas-sejħiet”, jivvaluta l-kwistjoni abbażi tal-elementi kollha pprovduti mill-esperti u jabbozza nota li tagħti dettalji dwar il-konklużjonijiet tal-valutazzjoni.[18] Gwida tal-Kummissjoni għas-sensibilizzazzjoni u għall-promozzjoni ta’ interpretazzjoni u applikazzjoni uniformi tar-regoli dwar l-evitar ta’ kunflitti ta’ interess tifforma l-bażi tal-valutazzjoni tal-kunflitti ta’ interess awtodikjarati tal-esperti.[19]

16. Fir-rigward tas-sejħiet għal proposti tal-2021, żewġ esperti tal-evalwazzjoni inklużi fil-grupp tqiesu li kienu f’sitwazzjonijiet ta’ kunflitt ta’ interess, wara li ddikjaraw kunflitt potenzjali fil-ftuħ tal-proposti. Ma nżammux għal dak is-suġġett. Żewġ esperti oħra tqiesu li għandhom kunflitt ta’ interess għar-rieżami tal-etika u sussegwentement ġew riallokati. Fir-rigward tas-sejħiet tal-2022, erba’ esperti tal-evalwazzjoni inklużi fil-grupp tqiesu li għandhom kunflitt ta’ interess, wara li ddikjaraw kunflitt potenzjali fil-ftuħ tal-proposti. Ma nżammux għal dak is-suġġett.

17. Il-kuntratti ffirmati mal-esperti jippermettu lill-Kummissjoni twettaq kontrolli u awditi, pereżempju f’każ ta’ dubju dwar l-imparzjalità tagħhom matul l-evalwazzjoni. Fiż-żmien tat-tweġiba, il-Kummissjoni ma kinitx wettqet awditi bħal dawn.

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman

18. Il-valutazzjonijiet preliminari tal-Kummissjoni tal-kunflitti ta’ interess li jitwettqu qabel ma l-esperti jirċievu l-proposti huma bbażati fuq l-informazzjoni li l-esperti jipprovdu fi stħarriġ, bażi tad-data tal-Kummissjoni u permezz ta’ kontroverifika tas-CVs tal-esperti. L-inkjesta tal-Ombudsman iċċarat li l-Kummissjoni titlob informazzjoni addizzjonali fir-rigward tas-sitwazzjoni tal-esperti kandidati fejn ikun hemm bżonn. Il-Kummissjoni indikat ukoll li t-talbiet tagħha għal informazzjoni jistgħu jkunu bbażati fuq informazzjoni disponibbli għall-pubbliku, pereżempju permezz ta’ networks professjonali bħal “LinkedIn”, jew permezz ta’ kuntatti personali f’partijiet terzi u ministeri tad-difiża.

19. Huwa ċar li l-Kummissjoni jenħtieġ li ma tillimitax ruħha għall-informazzjoni li tiġi pprovduta mill-esperti kandidati nfushom, iżda jenħtieġ li titlob dettalji addizzjonali jekk ikun meħtieġ u jenħtieġ li tikkonsulta informazzjoni disponibbli għall-pubbliku, jew kuntatti f’entitajiet jew fl-amministrazzjonijiet tal-Istati Membri, f’każ ta’ dubju.

20. L-Ombudsman spezzjonat tliet eżempji ta’ każijiet fejn il-Kummissjoni kienet talbet informazzjoni addizzjonali. Dawn it-talbiet kienu bbażati fuq indikazzjonijiet li l-impjegaturi tal-esperti kandidati kienu involuti fil-proposti. Din l-informazzjoni kienet, bil-probabbiltà kollha, disponibbli għall-Kummissjoni abbażi tal-informazzjoni li pprovdew l-esperti kandidati, inkluż fis-CVs tagħhom. Mhuwiex ċar jekk it-tentattivi tal-Kummissjoni biex tidentifika u timmitiga r-riskji f’każijiet inqas ovvji humiex effettivi, speċjalment meta l-informazzjoni sottomessa mill-esperti kandidati ma tkunx kompluta jew ma tkunx biżżejjed.

21. Filwaqt li l-Kummissjoni ddikjarat li, fl-identifikazzjoni u l-valutazzjoni ta’ kunflitti ta’ interess potenzjali, hija tmur lil hinn mill-informazzjoni pprovduta mill-kandidati, mhuwiex ċar kemm tagħmel dan b’mod sistematiku u bir-reqqa. L-Ombudsman tħeġġeġ lill-Kummissjoni tkun diliġenti biex tfittex b’mod proattiv informazzjoni addizzjonali li tista’ tindika riskji ta’ kunflitt ta’ interess, aktar milli tiddependi fuq l-informazzjoni sottomessa mill-esperti waħedhom.

22. Jeżisti kunflitt ta' interess fejn l-eżerċizzju imparzjali u oġġettiv tal-funzjonijiet ta' attur finanzjarju jew ta' persuna oħra, bħall-esperti kkonċernati f'din l-inkjesta, ikun kompromess għal raġunijiet li jinvolvu l-familja, il-ħajja emozzjonali, l-affinità politika jew nazzjonali, l-interess ekonomiku jew kwalunkwe interess personali dirett jew indirett ieħor.

23. L-approċċ tal-Kummissjoni għall-identifikazzjoni u l-evitar tal-kunflitti ta’ interess jiddependi fil-biċċa l-kbira fuq informazzjoni li tiġi ppreżentata mill-esperti nfushom, l-aktar importanti fir-rigward tal-interessi ekonomiċi u tal-karriera. Filwaqt li huma importanti, dawn mhumiex l-uniċi kategoriji ta’ interessi li jaqgħu taħt id-definizzjoni ta’ x’jista’ jikkostitwixxi kunflitt ta’ interess.

24. L-Ombudsman hija mħassba li xi sitwazzjonijiet ta' kunflitt ta' interess bħalissa jistgħu ma jiġux identifikati, sakemm ma jiġux awtodikjarati mill-espert. Pereżempju, huwa konċepibbli li persuna li timpjega elenkata fis-CV ta’ espert tkun parti terza konnessa ma’ applikant wieħed jew aktar u ma tiġix iddikjarata, jew li parti terza qrib l-espert, bħal membru tal-familja mill-qrib jew ħabib, ikollha interess fi proposta. Madankollu, jekk l-espert ma jkunx iddikjara dan il-kunflitt ta’ interess potenzjali, ma jkun hemm l-ebda mekkaniżmu li bih jista’ jiġi identifikat u jiġu stabbiliti miżuri ta’ mitigazzjoni.

25. Sabiex jiġi żgurat l-ogħla livell ta' integrità tal-esperti, kif ukoll il-fiduċja pubblika fl-attivitajiet tal-Kummissjoni fir-rigward tal-Fond, l-individwi li japplikaw biex jinħatru bħala esperti esterni taħt il-Fond jenħtieġ li jiżvelaw kwalunkwe ċirkostanza li tista' twassal għal kunflitt ta' interess. Madankollu, l-approċċ tal-Kummissjoni bħalissa ma jirrikjedix li l-esperti jimlew u jiffirmaw dikjarazzjoni dettaljata tal-interessi, inklużi l-interessi tal-familja u dawk finanzjarji. L-Ombudsman tinnota li l-Kummissjoni tagħmel użu minn tali dikjarazzjonijiet meta tinvolvi esperti esterni f'oqsma oħra tal-ħidma tagħha. Pereżempju, dan huwa l-każ għal esperti li jinħatru fil-kapaċità personali tagħhom fi gruppi ta’ esperti tal-Kummissjoni [21], għal membri esterni tal-Bord tal-Iskrutinju Regolatorju tal-Kummissjoni [22] u għal esperti esterni li jagħtu pariri lill-Mekkaniżmu ta’ Konsulenza Xjentifika tal-Kummissjoni.[23]

26. L-inklużjoni ta’ dikjarazzjoni dettaljata ta’ interess, flimkien mal-informazzjoni li hija mitluba fuq il-Funding & Il-portal tal-Offerti u s-CV tagħhom, jistgħu jtejbu l-kapaċità tal-Kummissjoni li tidentifika u tevita kunflitti ta’ interess mal-esperti. Meta jiġu identifikati riskji, il-Kummissjoni mbagħad tkun tista’ tistabbilixxi miżuri ta’ mitigazzjoni xierqa. L-Ombudsman se jagħmel suġġeriment korrispondenti għal titjib hawn taħt.

27. Wara li l-esperti jintgħażlu, jiġu infurmati dwar ir-regoli li japplikaw għall-kunflitti ta’ interess u l-proċedura li għandha tiġi segwita jekk iqisu li għandhom kunflitt ta’ interess potenzjali malli jirċievu l-proposti. Il-briefing jinkludi sommarju tal-kategoriji ta’ kunflitti ta’ interess li jirriżultaw mill-Kodiċi ta’ Kondotta tal-Esperti tal-UE, illustrazzjonijiet ta’ każijiet ta’ kunflitt ta’ interess li l-Kummissjoni tinvestiga, u informazzjoni dwar meta għandha tinforma lill-Kummissjoni dwar kunflitt potenzjali, il-konsegwenzi u kif jiġi ttrattat mill-Kummissjoni. Għalhekk, il-Kummissjoni tħeġġeġ lill-esperti jiddikjaraw kwalunkwe informazzjoni li tista’ tindika riskji ta’ kunflitti ta’ interess fir-rigward tal-proposti li jivvalutaw.  

28. Fir-rigward tal-valutazzjoni tal-Kummissjoni ta’ kunflitti ta’ interess potenzjali li l-esperti jiddikjaraw, l-Ombudsman spezzjonat disa’ noti interni li jirreġistraw tali valutazzjonijiet fl-ambitu ta’ din l-inkjesta. L-Ombudsman tinnota li dawn in-noti interni ma jindirizzawx b’mod konsistenti l-elementi kollha relatati mal-kunflitt ta’ interess li huma inklużi fil-Kodiċi ta’ Kondotta tal-Esperti tal-UE applikabbli. Kien biss fi tnejn mid-disa’ noti interni li l-Kummissjoni vvalutat b’mod sistematiku jekk kienx hemm kunflitti ta’ interess diretti, indiretti jew potenzjali, u jekk kinux jeżistu ċirkostanzi eċċezzjonali. Is-seba’ każijiet l-oħra naqsu milli jipprovdu rekord ta’ tali valutazzjoni dettaljata. Għalhekk mhuwiex ċar jekk twettqitx valutazzjoni dettaljata iżda ma ġietx irreġistrata, jew jekk twettqitx b’mod konsistenti fil-każijiet kollha. Minkejja dan, fid-disa’ eżempji kollha rieżaminati mit-tim ta’ inkjesta tal-Ombudsman, il-Kummissjoni ddeċidiet li tirrikuża l-esperti kkonċernati, tal-anqas mill-proposta/i li wasslet/wasslu għal riskju ta’ kunflitti ta’ interess (potenzjali) u, f’każ wieħed, mis-sejħa kollha. Dawn il-miżuri ta’ mitigazzjoni huma raġonevoli. Madankollu, fil-futur, l-Ombudsman huwa tal-fehma li huwa preferibbli rekord strutturat u komplut tal-valutazzjoni fis-sitwazzjonijiet kollha. Biex jindirizza dan, l-Ombudsman se jagħmel suġġeriment għal titjib.

29. L-Ombudsman tapprezza li r-relazzjoni bejn il-Kummissjoni u l-esperti hija bbażata fuq il-fiduċja, u li l-Kummissjoni tista' tinstiga awditi, anke wara li l-esperti jkunu għamlu xogħolhom, u speċjalment f'każ ta' dubju dwar l-imparzjalità tal-evalwazzjonijiet. L-Ombudsman iqis tali awditi possibbli bħala deterrent utli.

Konklużjoni

Abbażi tal-inkjesta, l-Ombudsman jagħlaq dan il-każ bil-konklużjoni li ġejja:

M'hemm l-ebda inkjesta oħra ġustifikata.

Il-Kummissjoni se tiġi infurmata b’din id-deċiżjoni.

Suġġerimenti għal titjib

1. Jenħtieġ li l-Kummissjoni tirrikjedi li l-esperti kandidati jippreżentaw dikjarazzjoni ta’ interess kompluta u ffirmata, bil-ħsieb li ttejjeb il-kapaċità tagħha li tidentifika u timmitiga r-riskji ta’ kunflitti ta’ interess.

2. Jenħtieġ li l-Kummissjoni tuża mudell għall-valutazzjoni ta’ kunflitti ta’ interess potenzjali li l-esperti jiddikjaraw, li jiżgura li tivvaluta b’mod sistematiku l-aspetti rilevanti kollha relatati ma’ kunflitti ta’ interess diretti, indiretti u potenzjali li jipprevedi l-kodiċi ta’ kondotta applikabbli.

 

Emily O'Reilly Ombudsman
Ewropew


Strasburgu, 09/12/2024

 

Anness

Passi segwiti mill-Kummissjoni fil-proċess tal-għażla, ir-reklutaġġ u l-użu tal-esperti indipendenti li jassistu fir-rieżamijiet tal-etika u l-evalwazzjoni tal-proposti taħt il-Fond Ewropew għad-Difiża

1. Sejħa għal espressjoni ta’ interess

Hemm sejħa miftuħa għal espressjoni ta’ interess għal esperti b’ħiliet, esperjenza u għarfien rilevanti għas-sejħiet għal proposti. Sabiex ikunu eliġibbli, il-kandidati jrid ikollhom approvazzjoni tas-sigurtà personali mill-Istat Membru tagħhom. Il-kandidati jridu jirreġistraw billi jimlew informazzjoni dettaljata fil-Portal Funding &amp tal-Kummissjoni; Tenders portal [24], li jinkludi r-regoli rilevanti dwar il-kunflitti ta’ interess (“Kodiċi ta’ Kondotta tal-Esperti tal-UE”[25]).

2. Preżentazzjoni tal-istħarriġ

L-esperti kandidati b’għarfien espert rilevanti mbagħad jiġu mistiedna, bil-posta elettronika, biex jimlew stħarriġ dwar l-esperjenza tematika u ġenerali tagħhom, li fih iridu jiddikjaraw ukoll li ma jistennewx li jkunu f’sitwazzjoni ta’ kunflitt ta’ interess fir-rigward ta’ kwalunkwe proposta. L-istħarriġ jinkludi link għall-Kodiċi ta’ Kondotta tal-Esperti tal-UE.

3. Valutazzjoni tal-istħarriġ

Il-proġett tal-Kummissjoni u l-uffiċjali legali jivvalutaw kwalunkwe kunflitt ta’ interess (potenzjali) li tqajjem fl-istħarriġ fuq bażi ta’ każ b’każ. Dawn il-valutazzjonijiet imbagħad jiġu vvalidati mit-“tim ta’ koordinazzjoni tas-sejħiet”[26]. F'dan l-istadju, il-Kummissjoni tista' titlob lill-esperti għal aktar kjarifiki dwar is-CV tagħhom jekk ikun meħtieġ biex jiġu ċċarati kunflitti ta' interess possibbli [27]. Ċerti kategoriji ta’ esperti huma esklużi direttament jew mis-sejħiet kollha jew minn ċerti suġġetti. Dawn il-kategoriji jinkludu l-membri tal-“kumitat tal-programm” tal-Fond [28]; il-punti fokali nazzjonali [29]; ex membri tal-persunal tal-Kummissjoni fi żmien tliet snin wara t-tluq tagħhom; u esperti li għandhom wisq interessi personali fis-sejħiet, bħar-rappreżentanti tal-industrija, jew membri tal-persunal ta’ kumpaniji tad-difiża li huma involuti fil-koordinazzjoni tal-Fond. Fl-aħħar nett, l-individwi involuti fl-istabbiliment tas-suġġetti tal-programm ta’ ħidma tal-Fond huma esklużi milli jevalwaw is-suġġetti li kienu involuti fihom.

4. Għażla tal-esperti fil-lista

L-uffiċjali tal-proġetti inkarigati minn proposti speċifiċi jagħżlu minn qabel esperti mil-lista ta’ esperti kandidati bi profili l-aktar adattati biex jevalwaw dawn il-proposti. Tali esperti magħżula minn qabel jikkostitwixxu l-“grupp ta’ esperti”. Fid-determinazzjoni ta’ jekk għandhiex tiġi allokata sejħa jew suġġett lil espert, l-uffiċjali tal-proġett responsabbli jaċċertaw in-nuqqas ta’ kunflitti ta’ interess billi jagħmlu kontroverifika tas-CV u tal-lista ta’ entitajiet li jiffurmaw il-konsorzji tal-proġetti (sabiex jiżguraw li l-esperti ma kellhomx jew ma kellhomx l-istess impjegatur) u jistgħu jitolbu lill-esperti għal aktar kjarifiki dwar is-CVs tagħhom jekk ikun meħtieġ. Il-materjal disponibbli għall-pubbliku (pereżempju fuq LinkedIn) jintuża biex jiġu vverifikati r-relazzjonijiet bejn l-esperti u l-entitajiet, jew bejn l-entitajiet f’każijiet bħal dawn, kif jistgħu jintużaw ukoll il-kuntatti personali fl-entitajiet u fil-Ministeri tad-Difiża, biex jiġu ċċarati l-kunflitti ta’ interess potenzjali filwaqt li jintalbu xi referenzi dwar il-kwalità tal-espert. L-uffiċjali tal-proġett jiddokumentaw il-preselezzjoni tal-esperti f’noti interni vvalidati mill-kap tal-unità responsabbli. In-noti jagħtu dettalji dwar ir-regoli u l-prinċipji (li joħolqu rekwiżiti addizzjonali biex jiġi indirizzat il-preġudizzju bbażat fuq in-nazzjonalità)[30] li l-uffiċjal tal-proġett segwa għall-għażla tal-esperti, individwalment u kollha kemm huma. Jekk ikun meħtieġ, l-espert jista’ jiġi assenjat mill-ġdid mit-tim ta’ koordinazzjoni tas-sejħiet għal sejħa jew suġġett ieħor, jew it-tim jista’ jiddetermina li l-espert għandu jevalwa biss ċerti proposti.

5. Iffirmar tal-kuntratt

L-esperti allokati biex jevalwaw proposta jiffirmaw kuntratt mal-Kummissjoni li jinkludi l-Kodiċi ta’ Kondotta tal-Esperti tal-UE li l-esperti jimpenjaw ruħhom li jirrispettaw. Huwa biss wara li jiffirmaw il-kuntratt li l-esperti jiksbu aċċess għall-proposti.

6. Tgħarrif u ftuħ tal-proposti

Wara l-iffirmar tal-kuntratt, il-Kummissjoni tipprovdi lill-esperti magħżula b’informazzjoni mmirata dwar ir-regoli li japplikaw għall-kunflitti ta’ interess u l-proċedura li għandha tiġi segwita jekk iqisu li għandhom kunflitt ta’ interess potenzjali wara li jirċievu l-proposta/i u jwettqu rieżami inizjali tal-kontenut, b’mod partikolari s-suġġett tal-proposta u l-kompożizzjoni tal-konsorzju/i. L-esperti huma meħtieġa jivverifikaw li ma jkunux f’sitwazzjonijiet ta’ kunflitt ta’ interess li jżommuhom milli jipparteċipaw fl-evalwazzjoni tas-suġġett jew tal-proposta tas-sejħa. L-esperti jridu jiffirmaw dikjarazzjoni dwar il-kunflitti ta’ interess u n-nuqqas ta’ divulgazzjoni għall-proposti kollha li jevalwaw taħt l-istess panel. Dawn id-dikjarazzjonijiet jiġu rreġistrati mill-Kummissjoni f’reġistru. Jekk espert jiddikjara kunflitt ta' interess potenzjali wara li jirċievi l-proposti, l-uffiċjal tal-proġett, f'konsultazzjoni mat-tim ta' koordinazzjoni tas-sejħiet, jivvaluta l-kwistjoni abbażi tal-elementi kollha pprovduti mill-esperti u jabbozza nota li tagħti dettalji dwar il-konklużjonijiet tal-valutazzjoni.[31] Is-software użat għall-ġestjoni tal-evalwazzjoni tal-proposti jirrikjedi wkoll li l-esperti jaffermaw mill-ġdid in-nuqqas ta' kunflitti ta' interess qabel ma jkunu jistgħu jibdew ilestu l-valutazzjoni online tagħhom.

7. Monitoraġġ kontinwu ta’ kunflitti ta’ interess potenzjali matul l-evalwazzjoni

L-uffiċjali tal-proġett jingħataw struzzjonijiet biex jimmonitorjaw, matul l-evalwazzjoni, kwalunkwe sinjal ta’ kunflitti ta’ interess potenzjali jew kwalunkwe aspett estern ieħor li jista’ jippreġudika l-evalwazzjoni, u biex jieħdu azzjoni immedjata jekk jidentifikaw xi wieħed. L-esperti huma mħeġġa wkoll jiġbdu l-attenzjoni tal-uffiċjali tal-proġett meta jissuspettaw li espert ieħor jista’ jkollu kunflitt ta’ interess. F’sitwazzjonijiet bħal dawn, it-tim ta’ koordinazzjoni tas-sejħiet jiġi infurmat u jinvestiga l-kwistjoni. Għas-sejħiet tal-2021 u tal-2022, il-Kummissjoni ma rċeviet l-ebda twissija minn esperti oħra, minbarra l-awtodikjarazzjonijiet tal-esperti kkonċernati.

8. Ir-rieżami ta’ kunflitti ta’ interess potenzjali wara li l-esperti jkunu lestew xogħolhom

Il-kuntratti ffirmati mal-esperti jippermettu lill-Kummissjoni tivverifika, wara li l-esperti jkunu kkonkludew ir-rieżami tal-proposti tagħhom, jekk kienx hemm kunflitti ta’ interess potenzjali, inkluż it-twettiq ta’ awditi. Sal-lum dan għadu ma seħħx.

 

[1] Ara: https://defence-industry-space.ec.europa.eu/eu-defence-industry/european-defence-fund-edf-official-webpage-european-commission_mt.

[2] Sabiex jiġi evitat il-finanzjament ta’ attivitajiet etikament problematiċi, xi programmi ta’ finanzjament jeħtieġu proċedura ta’ rieżami tal-etika biex jiġu approvati l-proposti. Id-dettalji u l-ambitu tal-analiżi tal-etika jiddependu fuq kull programm.

[3] Ara r-riżultati tas-sejħiet għal proposti u r-riżultati tal-EDF 2021, 2022 u 2023 rispettivament: https://defence-industry-space.ec.europa.eu/funding-and-grants/calls-proposals/european-defence-fund-2021-calls-proposals-results_en, https://defence-industry-space.ec.europa.eu/funding-and-grants/calls-proposals/result-edf-2022-calls-proposals_en#:~:text=Following%20the%20second%20calls%20for,Million%20are%20selected%20for%20selected%20for%20funding, u https://defence-industry-space.ec.europa.eu/funding-opportunities-0/calls-proposals/results-edf-2023-calls-proposals_entails

[4] Ir-Regolament 2021/697 li jistabbilixxi l-Fond Ewropew għad-Difiża u li jħassar ir-Regolament (UE) 2018/1092, li huwa disponibbli hawnhekk: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32021R0697&from=EN

[5] F’konformità mal-Artikolu 237 tar-Regolament Finanzjarju tal-UE.

[6] Ara l-Artikolu 26(2) tar-Regolament 2021/697, li fil-partijiet rilevanti tiegħu jipprevedi li “[b]’deroga mill-Artikolu 237 tar-Regolament Finanzjarju, il-lista ta’ esperti indipendenti ma għandhiex issir pubblika”. Il-Kummissjoni qalet li l-lista ta’ esperti tal-EDF mhijiex żvelata biex tipproteġi lill-esperti, inkluż minn pressjonijiet possibbli, biex tissalvagwardja l-indipendenza tagħhom, u biex tevita li tesponi l-għarfien espert speċifiku tal-industrija tad-difiża tal-esperti, li inkella jista’ jimmina l-kredenzjali tas-sigurtà tagħhom.

[7] Ara: https://www.ombudsman.europa.eu/en/opening-summary/en/163874.

[8] Ara: https://www.ombudsman.europa.eu/en/doc/correspondence/en/169355.

[9] Dawn id-dikjarazzjonijiet jiġu sottomessi fil-“Portal Funding & Tenders”, applikazzjoni pprovduta mill-Kummissjoni għall-applikanti, l-esperti u l-kuntratturi fil-kuntest tal-programmi ta’ finanzjament tal-UE: https://ec.europa.eu/info/funding-tenders/opportunities/portal/screen/home.

[10] Idem, ara l-Artikolu 29.

[11] Ara: https://www.ombudsman.europa.eu/en/doc/correspondence/en/185435.

[12] Ara: https://www.ombudsman.europa.eu/en/opening-summary/en/177626.

[13] Ara: https://www.ombudsman.europa.eu/doc/inspection-report/196801.

[14] Il-kodiċi ta’ kondotta, previst fl-Anness 1 tal-kuntratti ta’ esperti, huwa “EVALUATORS — ALL (ħlief osservaturi)”, li huwa disponibbli hawnhekk: https://ec.europa.eu/research/participants/data/ref/h2020/experts_manual/h2020-experts-mono-contract_mt.pdf.

[15] It-tim ta’ koordinazzjoni tas-sejħiet, li jikkonsisti minn koordinatur tas-sejħiet, assistent koordinatur tas-sejħiet u l-ġestjoni tal-unitajiet ta’ implimentazzjoni tal-Kummissjoni.

[16] Id-dikjarazzjoni li l-esperti jiffirmaw hija kif ġej: “Niddikjara li m’iniex involut fi kwalunkwe proposta sottomessa għall-evalwazzjoni skont is-sejħa/sejħiet għall-proposta/i indikata/i mill-FEŻ u li għandi fil-pussess tiegħi approvazzjoni tas-sigurtà personali valida tal-anqas ekwivalenti għal “Kunfidenzjali għall-UE” vvalidata mill-pajjiż tan-nazzjonalità tiegħi.”

[17] Il-“metodoloġija ta’ evalwazzjoni tal-FEŻ”.

[18] L-eżitu tal-valutazzjoni jista' jkun:
a) ma jinżamm l-ebda kunflitt ta’ interess u l-espert,
b) l-esklużjoni mill-evalwazzjoni għal proposta,
c) l-esklużjoni mill-evalwazzjoni għal proposta u għall-proposti kollha li jikkompetu għall-istess sejħa maqsuma fil-baġit, u
d) l-esklużjoni mill-evalwazzjoni (it-terminazzjoni tal-kuntratt).

[19] Ara: https://commission.europa.eu/document/d2bd9c0d-6486-45ab-be49-9844946c17_mt.

[20] Il-Kummissjoni Ewropea: Id-Direttorat Ġenerali għall-Baġit, Financial regulation applicable to the general budget of the Union (recast), l-Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, 2024, ara: https://data.europa.eu/doi/10.2761/686790.

[21] Ara: https://ec.europa.eu/transparency/expert-groups-register/screen/expert-groups-explained?lang=mt.

[22] Ara l-paragrafu 20 tad-Deċiżjoni tal-Ombudsman fil-każ 439/2023/KR fil-kompożizzjoni tal-Bord tal-Iskrutinju Regolatorju u kif jinteraġixxi mar-rappreżentanti ta’ gruppi ta’ interess, li huwa disponibbli hawnhekk: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/192464.

[23] Ara l-paragrafu 1 tad-Deċiżjoni tal-Ombudsman fil-każ 560/2019/KR dwar allegati kunflitti ta’ interess ta’ esperti li jipparteċipaw fil-Mekkaniżmu ta’ Konsulenza Xjentifika tal-Kummissjoni Ewropea, disponibbli hawnhekk: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/126307.

[24] L-informazzjoni li l-esperti jridu jipprovdu tinkludi d-data personali, l-edukazzjoni, l-oqsma ta' għarfien espert u l-esperjenza professjonali tagħhom ma' impjegaturi attwali u preċedenti, kliem ewlieni u pubblikazzjonijiet.

[25] Il-kodiċi ta’ kondotta, previst fl-Anness 1 għall-kuntratti ta’ esperti, huwa “EVALUATORS — ALL (ħlief osservaturi)”, li huwa disponibbli hawnhekk: https://ec.europa.eu/research/participants/data/ref/h2020/experts_manual/h2020-experts-mono-contract_mt.pdf.

[26] It-tim ta' koordinazzjoni tas-sejħiet, li jikkonsisti minn koordinatur tas-sejħiet, assistent koordinatur tas-sejħiet u l-maniġment tal-unitajiet ta' implimentazzjoni, iqabbel il-proposti mal-grupp ta' esperti, pereżempju billi jfittex logħbiet f'impjegaturi esperti u proposti, jew e-mail-endings esperti u proposti.

[27] It-talbiet għal informazzjoni mill-Kummissjoni jistgħu jkunu bbażati fuq informazzjoni disponibbli pubblikament, pereżempju informazzjoni fuq LinkedIn, jew permezz ta’ kuntatti personali f’entitajiet u ministeri tad-difiża biex jiġi ċċarat kunflitt ta’ interess potenzjali filwaqt li jintalbu xi referenzi dwar l-espert.

[28] Il-kumitat tal-Programm jiddefinixxi l-programmi ta' ħidma annwali tal-FEŻ mal-Kummissjoni u jinkludi rappreżentanti tal-Istati Membri, l-Aġenzija Ewropea għad-Difiża (EDA) u s-Servizz Ewropew għall-Azzjoni Esterna (SEAE).

[29] Il-punti fokali nazzjonali huma l-punti ta' kuntatt tal-FEŻ fl-amministrazzjonijiet tal-Istati Membri tal-UE u n-Norveġja.

[30] Dawn ir-regoli u l-prinċipji huma definiti fil-metodoloġija tal-evalwazzjoni tal-FEŻ:

• Għarfien espert ippruvat u dokumentat fl-oqsma tekniċi relatati mas-suġġett tas-sejħiet;

• Disponibbiltà li jitwettaq il-kompitu u n-nuqqas (prima facie) ta’ kunflitt ta’ interessi;

• Id-diversità tal-isfond(i) biex tiġi massimizzata l-kopertura tal-katina tal-valur ġenerali u l-qasam rilevanti tas-sejħa/suġġett;

Minimu ta’ 3 esperti għal kull proposta (4 fil-każ ta’ proġetti kumplessi) u panels li jiżguraw bilanċ ġeografiku u bejn il-ġeneri;

• Mill-esperti indipendenti involuti fl-evalwazzjoni tal-proposta, l-ebda żewġ esperti ma għandhom l-istess nazzjonalità;

• L-ebda wieħed mill-esperti ma għandu jkollu l-istess nazzjonalità bħall-koordinatur tal-proġett.

L-aħħar żewġ regoli huma addizzjonali għar-rekwiżiti stabbiliti fir-Regolament dwar il-FEŻ u għandhom l-għan li jiżguraw aktar li ma jkun hemm l-ebda preġudizzju (inkonxju) ibbażat fuq in-nazzjonalità.

[31] L-eżitu tal-valutazzjoni jista' jkun:
a) ma jinżamm l-ebda kunflitt ta’ interess u l-espert,
b) l-esklużjoni mill-evalwazzjoni għal proposta,
c) l-esklużjoni mill-evalwazzjoni għal proposta u għall-proposti kollha li jikkompetu għall-istess sejħa maqsuma fil-baġit, u
d) l-esklużjoni mill-evalwazzjoni (it-terminazzjoni tal-kuntratt).

X’taħseb dwar din it-traduzzjoni awtomatika? Agħtina fehmtek!