Il-fatti li wasslu għall-ilment

1. Dan il-każ jikkonċerna t-trattament mill-Kummissjoni Ewropea tal-ilment ta’ ksur 2004/4404 kontra l-Finlandja, rigward allegazzjoni ta’ diskriminazzjoni kontra l-irġiel fi skemi ta’ pensjoni addizzjonali volontarji.

2. Mal-adeżjoni tal-Finlandja fiż-Żona Ekonomika Ewropea fl-1 ta' Jannar 1994, il-Finlandja kellha tagħmel ugwali l-benefiċċji tal-pensjoni għall-irġiel u n-nisa. Għal dan il-għan, hija ppromulgat il-liġi 1038/97 dwar l-ugwalizzazzjoni ta' miżuri fi skemi ta' pensjoni addizzjonali volontarji (minn hawn 'il quddiem l-"Att dwar l-Ugwaljanza"), applikabbli retroattivament mill-1 ta' Jannar 1994. Qabel id-dħul fis-seħħ tal-Att dwar l-Ugwaljanza, in-nisa setgħu jirtiraw bejn l-etajiet ta’ 60 u 63 sena. L-età tal-irtirar għall-irġiel kienet ta' 65 sena. L-Att ta’ Ekwalizzazzjoni ta kemm lill-irġiel kif ukoll lin-nisa l-possibbiltà li jagħżlu età tal-irtirar aktar baxxa jew ogħla.

3. Fit-28 ta’ Marzu 2002, l-Ombudsman Finlandiż għall-Ugwaljanza ressaq ilment ta’ ksur quddiem il-Kummissjoni. Fl-ilment tagħha, hija indikat li, f’xi każijiet, il-kalkolu tal-benefiċċji tal-pensjoni abbażi tal-Att dwar l-Ugwaljanza wassal għal riżultati sfavorevoli għall-impjegati rġiel meta mqabbla mal-kontropartijiet nisa tagħhom. Jekk raġel jagħżel li jirtira qabel skont ir-regoli l-ġodda, il-perijodu ta’ impjieg tiegħu qabel l-1994 ma jittiħidx inkunsiderazzjoni, filwaqt li jekk mara tagħmel dan, dan il-perijodu jittieħed inkunsiderazzjoni. Għalhekk, impjegat raġel bi storja ta’ impjieg li tibda qabel l-1 ta’ Jannar 1994 u li jagħżel età tal-irtirar aktar baxxa jirċievi pensjoni iżgħar mill-kontroparti mara tiegħu fl-istess ċirkustanzi. Fl-ilment ta' ksur tagħha, l-Ombudsman Finlandiż għall-Ugwaljanza qajmet il-kwistjoni dwar jekk l-Att dwar l-Ugwaljanza huwiex konformi ma' dak li issa huwa l-Artikolu 157 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (minn hawn 'il quddiem "TFUE") u l-leġiżlazzjoni sekondarja rilevanti (id-Direttiva 2006/54/KE [1], li ssostitwiet dik li kienet id-Direttiva 86/378/KEE [2]).

4. Wara skambju ta’ korrispondenza mal-Gvern Finlandiż, il-Kummissjoni fetħet proċeduri ta’ ksur fl-2004. Hija bagħtet ittra ta’ intimazzjoni lill-Finlandja f’Jannar 2005, li kienet segwita minn ittra ta’ intimazzjoni komplementari f’Ottubru 2006. F’Ġunju 2007, il-Kummissjoni bagħtet opinjoni motivata, li kienet segwita minn opinjoni motivata addizzjonali f’Settembru 2008.

5. Il-lanjanti f’din il-kawża huma żewġt irġiel Finlandiżi, K u S, li d-drittijiet għall-pensjoni tagħhom jistgħu jiġu affettwati mir-riżultat tal-ilment ta’ ksur 2004/4404. Is-Sur S jirrappreżenta wkoll lis-Sur P, li huwa l-ilmentatur fil-każ oriġinali mressaq quddiem l-Ombudsman Finlandiż għall-Ugwaljanza. F'Ottubru 2010, is-Sur S ikkuntattja lill-Kummissjoni biex jilmenta li, sa dak iż-żmien, il-Kummissjoni ma kinitx ressqet azzjoni kontra l-Finlandja quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea (minn hawn 'il quddiem il-"Qorti tal-Ġustizzja") fil-kawża 2004/4404.

6. Fl-1 ta’ Diċembru 2010, il-Kummissjoni wieġbet lil S. billi indikat li l-kawża kienet kumplessa. Għal din ir-raġuni, ma kienx possibbli li tingħata xi indikazzjoni dwar meta kellha tittieħed id-deċiżjoni dwar il-passi li jmiss jew x’kien ikun il-kontenut ta’ dik id-deċiżjoni. Hija spjegat ukoll li kellha tliet għażliet: (i) toħroġ it-tieni opinjoni motivata addizzjonali, (ii) tiddeċiedi li tressaq il-każ quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja jew (iii) tagħlaq il-każ.

7. Fl-14 ta' Jannar 2011, l-ilmentaturi rrikorrew għand l-Ombudsman Ewropew.

Fuq is-suġġett tal-investigazzjoni

8. L-Ombudsman fetħet inkjesta dwar l-allegazzjoni u t-talba li ġejjin:

Allegazzjoni

Il-Kummissjoni naqset milli tieħu deċiżjoni fi żmien raġonevoli dwar jekk tressaqx il-kwistjoni quddiem il-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja skont l-Artikolu 258 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea.

Pretensjoni

Il-Kummissjoni għandha tieħu deċiżjoni dwar jekk tirreferix il-kwistjoni lill-Qorti jew le.

L-inkjesta

9. Fis-16 ta' Marzu 2011, l-Ombudsman talab lill-Kummissjoni biex tippreżenta opinjoni dwar l-allegazzjoni u t-talba tal-ilmentaturi. Il-Kummissjoni bagħtet l-opinjoni tagħha fis-27 ta' Settembru 2011. Wara li rċieva l-opinjoni tal-Kummissjoni, l-Ombudsman iddeċieda li jispezzjona l-fajl tal-Kummissjoni dwar l-ilment ta' ksur 2004/4404, kif ukoll fajls dwar ilmenti oħra ta' ksur kontra Stati Membri oħra li l-Kummissjoni rreferiet għalihom fl-opinjoni tagħha u li kienet iddeċidiet li tagħlaq xi żmien qabel. Is-servizzi tal-Ombudsman wettqu l-ispezzjoni fl-14 ta' Novembru 2011. L-opinjoni tal-Kummissjoni u kopja tar-rapport ta' spezzjoni ntbagħtu lill-ilmentaturi bi stedina biex jagħmlu osservazzjonijiet.

10. Fis-7 ta' Diċembru 2011, il-Kummissjoni infurmat lill-Ombudsman li, fl-24 ta' Novembru 2011, iddeċidiet li tagħlaq il-każ ta' ksur 2004/4404 kontra l-Finlandja.

11. Dakinhar stess, is-servizzi tal-Ombudsman bagħtu kopja tal-ittra tal-Kummissjoni msemmija hawn fuq lill-ilmentaturi li qiesu dik l-ittra meta ppreżentaw l-osservazzjonijiet tagħhom fil-15 ta' Diċembru 2011.

L-analiżi u l-konklużjonijiet tal-Ombudsman

Osservazzjonijiet preliminari

12. Sabiex jiġi evitat kwalunkwe nuqqas ta’ ftehim, huwa importanti li jiġi enfasizzat li l-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din l-inkjesta huwa limitat għall-valutazzjoni ta’ jekk it-tul ta’ żmien li ħadet il-Kummissjoni biex tittratta l-ilment ta’ ksur 2004/4404 kienx raġonevoli.

13. L-Ombudsman tinnota li l-Kummissjoni, sadanittant, adottat deċiżjoni biex tagħlaq l-ilment ta' ksur. Fl-osservazzjonijiet tagħhom, l-ilmentaturi ressqu għadd ta' argumenti dwar il-merti tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni u argumentaw kif ġej. L-ewwel nett, wara li l-Qorti tal-Ġustizzja tat sentenzi kontra l-Italja u l-Greċja f’kawżi komparabbli, il-Kummissjoni apparentement biddlet l-approċċ tagħha fil-kawżi pendenti kontra Stati Membri oħra. Fit-talba tagħha ppreżentata fil-każ kontra l-Greċja fl-2007, il-Kummissjoni qieset li l-argumenti tal-Istati Membri relatati mal-implikazzjonijiet possibbli tal-ispejjeż fuq il-baġits nazzjonali ma kellhomx skop. Madankollu, fl-aħħar mill-aħħar, l-effetti tal-ispejjeż kienu apparentement waħda mir-raġunijiet ewlenin li fuqhom hija bbażata d-deċiżjoni tal-Kummissjoni li tagħlaq il-każ ta' ksur 2004/4404 kontra l-Finlandja. L-ispjegazzjonijiet ipprovduti mill-Kummissjoni dwar dawn l-effetti fuq l-ispejjeż kienu, min-naħa l-oħra, ipotetiċi u marġinali. It-tieni, l-ilmentaturi rreferew ukoll għal raġuni oħra li l-Kummissjoni tat għall-għeluq tal-każ ta’ ksur 2004/4404. Dan kien li riedet tkun konsistenti ma’ każijiet oħra simili ta’ ksur li fihom ma kinitx talbet lill-Istati Membri kkonċernati b’mod retroattiv biex jirrettifikaw l-implimentazzjoni skorretta u li fihom il-partijiet diskriminati ma kinux ġew ikkumpensati. L-ilmentaturi argumentaw li r-raġunijiet li l-Kummissjoni tat għall-għeluq tal-każ kontra l-Finlandja kienu artifiċjali, peress li fl-ilment ta’ ksur 2004/4404, ma kien intalab l-ebda kumpens finanzjarju. It-tielet, l-ilmentaturi kkontestaw ukoll ir-raġunijiet tal-Kummissjoni għaliex ma rreferietx il-każ lill-Qorti tal-Ġustizzja, filwaqt li f'każijiet simili kontra Stati Membri oħra għamlet dan b'suċċess. Fl-aħħar nett, huma talbu lill-Ombudsman tivverifika jekk ir-raġunijiet li l-Kummissjoni tat biex tagħlaq il-każ ta' ksur 2004/4404 kinux suffiċjenti u legalment validi.

14. L-Ombudsman ifakkar li, skont l-Artikolu 2(4) tal-Istatut tiegħu, l-ilmenti li jsirulu għandhom ikunu ppreċeduti minn approċċi amministrattivi xierqa fir-rigward tal-istituzzjoni kkonċernata. Filwaqt li huwa minnu li, fit-tweġiba tiegħu tas-26 ta' Ottubru 2011 għall-ittra ta' qabel l-għeluq tal-Kummissjoni tas-7 ta' Ottubru 2011, wieħed mill-ilmentaturi, li jaġixxi f'isem is-Sur P, ikkontesta l-intenzjoni tal-Kummissjoni li tagħlaq il-każ, ma jidhirx li l-ilmentaturi diġà qajmu l-kwistjonijiet kollha jew tal-inqas il-biċċa l-kbira minnhom imsemmija fil-punt 13 hawn fuq mal-Kummissjoni. F'dawn iċ-ċirkostanzi, l-Ombudsman huwa tal-fehma li l-ilmentaturi għadhom ma għamlux l-approċċi amministrattivi xierqa kollha lill-Kummissjoni. L-Ombudsman għalhekk ma jistax jindirizza dawn il-kwistjonijiet fid-deċiżjoni preżenti tiegħu. Naturalment, l-ilmentaturi jibqgħu liberi li jippreżentaw ilment ġdid lill-Ombudsman jekk, wara li jirrikorru għand il-Kummissjoni, ma jirċevux tweġiba sodisfaċenti fi żmien raġonevoli.

15. Bħala t-tieni rimarka preliminari, l-Ombudsman jinnota li, fil-parti tal-osservazzjonijiet tagħhom li jirreferu għar-rapport ta' spezzjoni, l-ilmentaturi kienu tal-fehma li l-Kummissjoni ma ppreżentatx id-dokumenti rilevanti kollha lir-rappreżentanti tal-Ombudsman meta spezzjonaw il-fajls. L-Ombudsman ifakkar li, kif indikat fih, ir-rapport ta’ spezzjoni jelenka biss dawk id-dokumenti li r-rappreżentanti tiegħu ddeċidew li jagħmlu kopji tagħhom matul l-ispezzjoni. Madankollu, dan ma jfissirx li matul l-ispezzjoni ma kellhomx aċċess għad-dokumenti kollha meqjusa rilevanti, u għalhekk ukoll għad-dokumenti mhux elenkati fir-rapport.

16. Bħala t-tielet rimarka preliminari, l-Ombudsman josserva li l-ilmentaturi esprimew ukoll l-intenzjoni li jressqu azzjoni kontra l-Kummissjoni għal nuqqas ta’ azzjoni skont l-Artikolu 265 tat-TFUE. Huma indikaw li kienu se jagħmlu dan f’isem is-Sur P, l-ilmentatur oriġinali quddiem l-Ombudsman Finlandiż għall-Ugwaljanza. F'dan ir-rigward, ta' min jinnota li, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, "meta jitlob lill-Kummissjoni tibda proċedimenti skont l-Artikolu [258 TFUE] ir-rikorrent fil-fatt qed ifittex l-adozzjoni ta' atti li ma jikkonċernawhx direttament u individwalment... , li bl-ebda mod ma jkunu jistgħu jiġu kkontestati fi proċedimenti ta' annullament ". “Rikors huwa inammissibbli sa fejn huwa intiż għall-konstatazzjoni ta’ nuqqas li tittieħed azzjoni min-naħa tal-Kummissjoni u tal-illegalità tan-nuqqas tagħha li tibda l-proċedura prevista fl-Artikolu [258] tat-[TFUE]” [3].

17. Huwa xieraq li l-allegazzjoni tal-ilmentaturi u t-talba jiġu kkunsidrati flimkien.

A. Fir-rigward tat-trattament mill-Kummissjoni tal-ilment ta' ksur

Argumenti ppreżentati lill-Ombudsman

18. Fl-ilment tagħhom lill-Ombudsman, l-ilmentaturi allegaw li l-Kummissjoni naqset milli tasal għal deċiżjoni fi żmien raġonevoli dwar jekk għandhiex tirreferi l-kwistjoni lill-Qorti tal-Ġustizzja skont l-Artikolu 258 tat-TFUE jew le. Huma sostnew li l-Kummissjoni għandha tieħu deċiżjoni minnufih.

19. Fl-opinjoni tagħha, il-Kummissjoni indikat li l-Qorti tal-Ġustizzja konsistentement sostniet li l-Kummissjoni waħedha hija kompetenti biex tiddeċiedi jekk il-proċedura prekontenzjuża għandhiex tiġi segwita minn rinviju lill-Qorti. Il-Kummissjoni għandha d-dritt, iżda mhux id-dmir, li tibda proċedimenti quddiem il-Qorti għal dikjarazzjoni li l-Istat Membru kkonċernat qed jikser l-obbligi tiegħu skont il-liġi tal-UE [4]. Il-Kummissjoni enfasizzat ukoll, b'referenza għall-każistika tal-Qorti tal-Ġustizzja [5], li "r-regoli tal-Artikolu 169 [issa l-Artikolu 258 TFUE] tat-Trattat għandhom jiġu applikati mingħajr l-ebda obbligu fuq il-Kummissjoni li taġixxi f'perjodu speċifiku, ħlief fejn it-tul eċċessiv tal-proċedura prekontenzjuża stabbilita mill-Artikolu 169 [issa l-Artikolu 258 TFUE] jista' jagħmilha aktar diffiċli għall-Istat Membru kkonċernat li jiċħad l-argumenti tal-Kummissjoni u b'hekk jikser id-drittijiet tad-difiża." Barra minn hekk, il-Kummissjoni enfasizzat li hija tgawdi minn diskrezzjoni wiesgħa li " teskludi d-dritt għall-individwi li jitolbuha tadotta pożizzjoni speċifika "[6], u mhuwiex "anki għall-Qorti li tiddeċiedi jekk dik id-diskrezzjoni ġietx eżerċitata b'mod għaqli ".

20. Fl-opinjoni tagħha (li ppreċediet id-deċiżjoni tagħha li tagħlaq il-każ ta’ ksur 2004/4404), il-Kummissjoni ammettiet ukoll li, f’dan il-każ, ma ttieħdet l-ebda deċiżjoni formali wara Settembru 2008. Madankollu, hija sostniet li s-servizzi tagħha kienu ilhom jaħdmu kontinwament fuq il-fajl minn dak iż-żmien. Fil-bidu tal-2011, il-Kummissjoni talbet lill-Finlandja tipprovdi aktar informazzjoni, li l-Gvern Finlandiż għamel fl-aħħar ta’ Marzu 2011. Barra minn hekk, il-Kummissjoni ma kinitx għalqet ħafna qabel diversi każijiet ta’ ksur simili li jikkonċernaw intitolamenti tal-pensjoni mhux ugwali u l-età tal-pensjoni fl-iskemi tal-pensjoni okkupazzjonali. F’dawk il-każijiet, kienu involuti wkoll kwistjonijiet ta’ retroattività u ta’ miżuri ta’ ugwalizzazzjoni għall-intitolamenti tal-pensjoni. Il-Kummissjoni kkonkludiet li l-każ kien kumpless u kellha tadotta approċċ li kien konsistenti mal-approċċ tagħha fil-każijiet simili kollha kontra l-Istati Membri l-oħra kkonċernati.

21. Fl-osservazzjonijiet tagħhom, l-ilmentaturi, fil-qosor, indikaw il-kwistjonijiet li ġejjin. L-ewwel nett, huma enfasizzaw li l-Kummissjoni kellha biżżejjed informazzjoni biex tikkonkludi li l-Att Finlandiż dwar l-Ugwaljanza kien jikser id-dritt tal-UE. Meta bdiet il-proċedimenti ta’ ksur, il-Kummissjoni kienet tal-fehma li l-allegata diskriminazzjoni tal-Finlandja kontra l-irġiel setgħet faċilment tiġi aċċertata. Madankollu, f’xi punt wara l-2009, il-Kummissjoni apparentement biddlet il-pożizzjoni tagħha. It-tieni, il-Kummissjoni reċentement ressqet b’suċċess żewġ kawżi simili quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, jiġifieri, waħda kontra l-Italja [7] u oħra kontra l-Greċja [8]. F’dawn iż-żewġ każijiet, il-Qorti kkonkludiet li, billi żammew dispożizzjonijiet li skonthom il-kundizzjonijiet tal-irtirar ivarjaw skont jekk l-uffiċjali humiex irġiel jew nisa, l-Istati Membri kkonċernati naqsu milli jissodisfaw l-obbligi tagħhom skont l-Artikolu 141 KE [9]. Il-każ kontra l-Italja kien bażikament identiku għal dak kontra l-Finlandja. Ma kien hemm l-ebda raġuni legali biex il-każ Finlandiż jiġi ttrattat b’mod differenti minn dak Taljan. Barra minn hekk, fis-sentenza tagħha fil-kawża Niemi [10], il-Qorti tal-Ġustizzja sostniet, fir-rigward ta’ età tal-irtirar differenzjata skont is-sess, li “pensjoni bħal dik imħallsa skont [l-Att dwar il-Pensjoni tal-Istat Finlandiż] taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 141 tat-Trattat [issa l-Artikolu 157 TFUE]”. Il-fehmiet tas-Sur P dwar l-ittra ta’ qabel l-għeluq tas-7 ta’ Ottubru 2011 ma ġewx ikkunsidrati.

22. Fl-aħħar nett, l-ilmentaturi indikaw li, skont il-punt 8 tal-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Ombudsman Ewropew dwar ir-relazzjonijiet mal-ilmentatur fir-rigward tal-ksur tal-liġi Komunitarja (minn hawn 'il quddiem "il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni")[11], il-Kummissjoni għandha tinvestiga l-ilmenti bil-għan li tasal għal deċiżjoni jew biex tieħu azzjoni ulterjuri jew biex tagħlaq il-każ fi żmien sena mid-data tar-reġistrazzjoni tal-ilment. Madankollu, minn Settembru 2008, il-Kummissjoni ma kienet ħadet l-ebda deċiżjoni f’dan il-każ.

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman

23. L-Ombudsman jirrimarka li l-ilmenti miċ-ċittadini jikkostitwixxu mezz essenzjali biex il-Kummissjoni tiġi infurmata dwar ksur possibbli tal-liġi tal-UE. Dawn jippermettu lill-Kummissjoni twettaq b’mod effettiv ir-rwol tagħha ta’ gwardjan tat-Trattati.

24. L-Ombudsman tinnota wkoll li paga ugwali għall-irġiel u n-nisa hija prinċipju fundamentali tal-Unjoni Ewropea minqux fl-Artikolu 157 tat-TFUE. Mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-età tal-pensjoni kif ukoll il-benefiċċji relatati mal-intitolament tal-pensjoni u drittijiet oħra għandhom ikunu l-istess għall-irġiel u n-nisa [12].

25. Skont il-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-Kummissjoni tgawdi minn marġni wiesa’ ta’ diskrezzjoni meta tivvaluta l-ilmenti mressqa miċ-ċittadini u mhijiex obbligata tibda proċedimenti ta’ ksur f’kull każ fejn Stat Membru jkun kiser id-dritt tal-UE. Għalhekk, iċ-ċittadini mhumiex intitolati li jirrikjedu li l-Kummissjoni tadotta pożizzjoni partikolari fir-rigward tas-sustanza tal-ilmenti ta' ksur tagħhom [13].

26. Madankollu, il-fatt li l-Kummissjoni tgawdi minn diskrezzjoni wiesgħa b’mod ċar ma jfissirx li fit-trattament tal-ilmenti ta’ ksur hija ħielsa minn restrizzjonijiet li jirriżultaw mid-drittijiet fundamentali u mill-prinċipji ta’ amministrazzjoni tajba. F’dan ir-rigward, l-Artikolu 41 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, li jipprevedi dritt għal amministrazzjoni tajba, huwa ta’ rilevanza partikolari. Mill-formulazzjoni tal-Artikolu 41(1) tal-Karta jirriżulta li "[e] persuna stess għandha d-dritt li dak kollu li jirrigwardaha jiġi ttrattat [...] fi żmien raġonevoli mill-istituzzjonijiet, il-korpi u l-organi tal-Unjoni."

27. Barra minn hekk, l-Ombudsman jinnota li, fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni, il-Kummissjoni għamlet ċerti impenji fir-rigward tat-trattament tagħha tal-ilmenti ta' ksur. Il-punt 8 tal-Komunikazzjoni jipprovdi li “bħala regola ġenerali, id-dipartimenti tal-Kummissjoni se jinvestigaw l-ilmenti bil-għan li jaslu għal deċiżjoni li joħorġu avviż formali jew li jagħlqu l-każ fi żmien mhux aktar minn sena mid-data tar-reġistrazzjoni tal-ilment”. L-Ombudsman konsistentement kien tal-fehma li din id-dispożizzjoni tfisser li l-Kummissjoni impenjat ruħha li tagħmel l-almu tagħha biex tlesti l-investigazzjoni, u li tiddeċiedi jekk tiftaħx proċedimenti ta' ksur jew tagħlaqx il-każ, fi żmien sena. Madankollu, mhuwiex eskluż li jista' jkun meħtieġ aktar żmien f'ċerti sitwazzjonijiet [14]. Dan il-fehim huwa kkorroborat mill-aħħar sentenza tal-punt 8, li skontha, “fejn jinqabeż dan il-limitu ta’ żmien, id-dipartiment tal-Kummissjoni responsabbli għall-każ jinforma lill-ilmentatur bil-miktub”.

28. Barra minn hekk, l-Ombudsman għamilha ċara li l-qbiż tal-limitu ta' żmien ta' sena huwa ġġustifikat biss jekk il-Kummissjoni tipprovdi raġunijiet speċifiċi u validi għad-dewmien [15] u, fi kwalunkwe każ, jekk fil-fatt tkun għadha qed tinvestiga l-każ. Barra minn hekk, il-Kummissjoni ma tistax tistrieħ fuq id-diskrezzjoni tagħha sabiex tiġġustifika l-indispożizzjoni amministrattiva tagħha li taġixxi [16].

29. F’dan il-każ, l-Ombudsman Finlandiż għall-Ugwaljanza ressaq ilment ta’ ksur 2004/4404 fit-28 ta’ Marzu 2002. Il-Kummissjoni fetħet proċeduri ta’ ksur kontra l-Finlandja fl-2004. Fl-24 ta’ Novembru 2011, jiġifieri iktar minn seba’ snin wara l-ftuħ ta’ din il-proċedura, hija ddeċidiet li tagħlaq l-ilment dwar nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu. L-Ombudsman tinnota li l-Kummissjoni invokat żewġ argumenti differenti biex tiġġustifika għaliex qabżet il-limitu ta’ żmien ta’ sena għat-teħid ta’ deċiżjoni dwar l-ilment ta’ ksur: l-ewwel nett, li l-kwistjonijiet inkwistjoni kienu diffiċli u kumplessi u kienu jeħtieġu analiżi partikolarment bir-reqqa; u t-tieni, li qabel ma tittieħed azzjoni ulterjuri kien xieraq li l-Kummissjoni tadotta approċċ li kien konsistenti mal-approċċ tagħha fil-każijiet simili kollha kontra Stati Membri oħra dwar ir-retroattività tal-miżuri ta’ ugwalizzazzjoni għad-drittijiet tal-pensjoni.

30. Fir-rigward tal-ewwel argument, l-Ombudsman iqis li l-Kummissjoni ma ssostanzjatx il-fehma tagħha li l-każ kien kumpless. Madankollu, l-analiżi tal-fajl spezzjonat uriet li ħafna mill-argumenti mqajma kienu tabilħaqq fattwalment u legalment kumplessi. Għaldaqstant, l-Ombudsman ma jistax jikkontesta l-evalwazzjoni tal-Kummissjoni li l-argumenti mqajma f'dan il-każ kienu kumplessi. Madankollu, il-kumplessità ta’ każ bħala tali ma tistax tiġġustifika dewmien fit-trattament ta’ lment ta’ ksur, jekk jirriżulta li l-Kummissjoni naqset milli tieħu passi adegwati fiż-żmien għad-dispożizzjoni tagħha.

31. L-Ombudsman jinnota li, minkejja l-kumplessità rikonoxxuta tal-każ inkwistjoni, l-ispezzjoni tal-fajl żvelat li l-azzjoni meħuda mill-Kummissjoni minn Novembru 2008 sa Novembru 2011 kienet pjuttost limitata. Minbarra n-noti interni u t-talba għal informazzjoni msemmija fil-punt 20 hawn fuq, il-Kummissjoni tidher li bagħtet tmien e-mails interni u ftit e-mails lill-awtoritajiet Finlandiżi matul dak il-perjodu ta’ żmien. Barra minn hekk, kien biss fl-2011, wara li wieħed mill-ilmentaturi reġa’ rrikorra għalih f’Ottubru 2010, li l-Kummissjoni kkuntattjat lill-awtoritajiet Finlandiżi mill-ġdid.

32. F'dan l-isfond, l-Ombudsman mhuwiex konvint li t-talba għal aktar informazzjoni tal-Kummissjoni lill-Finlandja f'Jannar 2011 kienet verament essenzjali biex tieħu pożizzjoni dwar l-ilment ta' ksur 2004/4404. F'dan ir-rigward, ta' min jinnota li t-tweġiba tal-Finlandja għat-talba ta' informazzjoni tal-Kummissjoni sempliċiment ikkonfermat ċerta data statistika u ekonomika nazzjonali. Jekk talba oħra lill-awtoritajiet Finlandiżi kienet tabilħaqq meħtieġa, l-Ombudsman jonqos milli jifhem għaliex il-Kummissjoni ma setgħetx tasal għal din il-konklużjoni qabel. Fil-kuntest partikolari, għandu jiġi mfakkar ukoll li l-allegat ksur inġieb għall-attenzjoni tal-Kummissjoni fl-2002, filwaqt li l-Kummissjoni għalqet il-każ biss fl-24 ta' Novembru 2011. Barra minn hekk, il-Kummissjoni kompliet taħdem fuq il-każ anki wara li l-Qorti tal-Ġustizzja kienet tat sentenzi kontra l-Italja u l-Greċja fil-każijiet imsemmija fin-noti 7 u 8 f’qiegħ il-paġna hawn fuq. Fid-dawl ta' dak li ntqal hawn fuq, l-Ombudsman huwa tal-fehma li l-kumplessità tal-kwistjonijiet ma ġġustifikatx id-dewmien fil-każ inkwistjoni.

33. Fir-rigward tat-tieni wieħed miż-żewġ argumenti msemmija fil-punt 29 iktar 'il fuq (konsistenza ma' każijiet oħra simili ta' ksur), il-partijiet ma jaqblux dwar jekk l-argument tal-Kummissjoni li hija fittxet li tibqa' konsistenti vis-à-vis każijiet oħra simili ta' ksur kontra Stati Membri oħra jistax jiġġustifika ż-żmien li ħadet l-istituzzjoni biex tiddeċiedi dwar dan il-każ ta' ksur. Il-Kummissjoni essenzjalment argumentat li hija qieset tqabbil mal-każijiet l-oħra meħtieġa peress li (i) il-każ ta’ ksur 2004/4404 u l-każijiet l-oħra ta’ ksur kollha kienu jikkonċernaw intitolamenti tal-pensjoni mhux ugwali u età tal-pensjoni fil-pensjonijiet okkupazzjonali kif ukoll miżuri retroattivi għall-intitolamenti tal-pensjoni, u (ii) il-Kummissjoni kellha tadotta approċċ konsistenti fil-każijiet kollha kkonċernati.

34. L-Ombudsman ifakkar li huwa tal-fehma li, sabiex tirreaġixxi b'mod konsistenti għall-istess tipi ta' ksur u biex tiżgura trattament ugwali, il-Kummissjoni jeħtieġ li tanalizza każijiet simili kontra Stat Membru ieħor qabel ma tieħu pożizzjoni. L-Ombudsman jirrikonoxxi wkoll li, bħala tali, dan il-fatt jista' jikkostitwixxi ġustifikazzjoni aċċettabbli għall-argument li huwa meħtieġ aktar żmien qabel ma tintlaħaq konklużjoni finali [17]. Madankollu, meta tinvoka tali argument, il-Kummissjoni għandha tieħu debitament inkunsiderazzjoni l-prinċipji ta’ amministrazzjoni tajba. Dan jimplika, fost affarijiet oħra, li, meta tadotta “approċċ konsistenti”, il-Kummissjoni trid tqis kif xieraq l-interessi taċ-ċittadini. Barra minn hekk, l-insegwiment ta' 'approċċ konsistenti' m'għandux iwassal għal dewmien bla bżonn fid-deċiżjoni tal-Kummissjoni [18].

35. F’dan il-każ, il-Kummissjoni ma speċifikatx jew ma wrietx għaliex ħtieġa għal konsistenza ma ħalliethiex tiddeċiedi aktar kmieni. L-Ombudsman jifhem li l-każ ta' ksur 2004/4404 kontra l-Finlandja u l-każijiet ta' ksur rilevanti l-oħra kontra l-Italja, il-Greċja, Franza u d-Danimarka kollha qajmu kwistjonijiet ta' retroattività u "inugwaljanza tranżitorja". Il-Kummissjoni investigat ukoll il-każijiet kollha essenzjalment fl-istess ħin. Madankollu, anki jekk tabilħaqq kien hemm ħtieġa għal konsistenza, jidher li tali ħtieġa ma setgħetx possibbilment tiġġustifika d-dewmien tal-Kummissjoni fit-teħid ta' deċiżjoni f'dan il-każ. F'dan ir-rigward, għandu jiġi nnotat li, kif iddikjarat fil-punt 32 hawn fuq, il-każ ta' ksur 2004/4404 tressaq għall-attenzjoni tal-Kummissjoni fl-2002, iżda kien l-aħħar wieħed mill-ħames każijiet ta' ksur simili li ngħalqu. Barra minn hekk, fir-rigward tal-kawżi kontra l-Italja u l-Greċja, il-Kummissjoni ressqethom quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja fl-1 ta’ Frar 2007 u fis-17 ta’ Diċembru 2007 rispettivament, u l-Qorti tal-Ġustizzja tat sentenzi fl-2008 u fl-2009 rispettivament. Madankollu, kif imsemmi qabel, il-kawża ta’ ksur 2004/4404 baqgħet miftuħa u ngħalqet biss fl-24 ta’ Novembru 2011, jiġifieri aktar minn sentejn wara li ngħatat l-aħħar waħda minn dawn iż-żewġ sentenzi.

36. Fid-dawl ta' dan ta' hawn fuq, l-Ombudsman iqis li l-Kummissjoni naqset milli tipprovdi raġunijiet validi għall-adozzjoni ta' deċiżjoni dwar l-ilment ta' ksur 2004/4404 biss lejn l-aħħar tal-2011, jiġifieri, aktar minn seba' snin wara li l-Kummissjoni fetħet l-investigazzjoni tagħha. Dan jikkostitwixxi każ ta' amministrazzjoni ħażina.

37. Meta l-Ombudsman isib każ ta' amministrazzjoni ħażina, huwa jindirizza, fejn xieraq, proposta għal soluzzjoni amikevoli jew abbozz ta' rakkomandazzjoni lill-istituzzjoni kkonċernata. Madankollu, f'dan il-każ, għandu jiġi rrilevat li, matul l-investigazzjoni tal-Ombudsman, il-Kummissjoni adottat deċiżjoni li tagħlaq l-ilment ta' ksur 2004/4404. F'dawn iċ-ċirkostanzi, l-Ombudsman huwa tal-fehma li dan ma jservi l-ebda skop utli biex issir proposta għal soluzzjoni amikevoli jew abbozz ta' rakkomandazzjoni fir-rigward tal-kwistjoni tad-dewmien. Dan ma jaffettwax il-konklużjoni milħuqa hawn fuq li l-Kummissjoni ġarrbet dewmien żejjed. Għaldaqstant, l-Ombudsman se jagħmel rimarka kritika hawn taħt.

B. Konklużjonijiet

Fuq il-bażi tal-inkjesta tiegħu dwar dan l-ilment, l-Ombudsman jagħlaqha bir-rimarka kritika li ġejja:

Hija prattika amministrattiva tajba li l-ilmenti ta’ ksur jiġu ttrattati fi żmien raġonevoli. F’dan il-każ, il-Kummissjoni għalqet il-każ biss aktar minn seba’ snin wara li bdiet proċedimenti ta’ ksur kontra l-Finlandja, mingħajr ma pprovdiet raġunijiet validi biex tiġġustifika d-dewmien tagħha. Dan jammonta għal każ ta' amministrazzjoni ħażina.

L-ilmentaturi, il-Kummissjoni u l-Ombudsman Finlandiż għall-Ugwaljanza se jiġu infurmati b’din id-deċiżjoni.

 

P. Nikiforos Diamandouros

Magħmul fi Strasburgu fit-12 ta' Ottubru 2012

---

[1] Direttiva 2006/54/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-5 ta’ Lulju 2006, dwar l-implimentazzjoni tal-prinċipju ta’ opportunitajiet indaqs u ta’ trattament ugwali tal-irġiel u n-nisa fi kwistjonijiet ta’ impjiegi u xogħol (tfassil mill-ġdid), ĠU L 204, p. 23.

[2] Direttiva tal-Kunsill 86/378/KEE, tal-24 ta’ Lulju 1986, dwar l-implimentazzjoni tal-prinċipju ta’ trattament ugwali tal-irġiel u n-nisa fi skemi okkupazzjonali ta’ sigurtà soċjali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 1, p. 147).

[3] Ara, pereżempju, il-Kawża 247/87 Star Fruit vs il-Kummissjoni [1989] Ġabra 291, il-paragrafi 11 u 13 u l-Kawża T-13/94 Century Oils Hellas AE vs il-Kummissjoni [1994] Ġabra II-431, il-paragrafi 14 u 16.

[4] Il-Kawża C-207/97 il-Kummissjoni vs il-Belġju [1999] Ġabra I-275, il-paragrafu 24; Il-Kawża 247/87 Star Fruit vs il-Kummissjoni, iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 3 hawn fuq, il-paragrafu 12; Il-Kawża C-191/95, il-Kummissjoni vs il-Ġermanja [1998] Ġabra I-5449, il-paragrafu 46.

[5] Il-Kawża C-96/89 il-Kummissjoni v l-Olanda [1991] Ġabra I-2461 il-paragrafi 15 u 16 u l-Kawża C-207/97 il-Kummissjoni v il-Belġju, iċċitata fin-nota 4 ta' qiegħ il-paġna hawn fuq, il-paragrafu 25.

[6] Il-Kawża T-571/93 Lefebvre frères et soeurs et al vs il-Kummissjoni [1995] Ġabra II-2379, il-paragrafu 60.

[7] Kawża C-46/07 il-Kummissjoni v l-Italja [2008] Ġabra I-151.

[8] Kawża C-559/07 il-Kummissjoni vs il-Greċja [2009] Ġabra I-47.

[9] L-Artikolu 141 KE jikkorrispondi għal dak li llum huwa l-Artikolu 157 TFUE.

[10] Kawża C-351/00 Niemi [2002] Ġabra I-7007, paragrafu 56.

[11] ĠU 2002 C 244, p. 5. Din il-Komunikazzjoni ġiet sostitwita b’waħda ġdida fl-2012. Madankollu, il-bidliet introdotti ma jaffettwawx dan il-każ.

[12] Ara, b'mod partikolari, il-Kawża 262/88 Barber [1990] Ġabra I-1889, paragrafi 32 sa 35.

[13] Ara n-nota 6 f'qiegħ il-paġna hawn fuq.

[14] Ara, pereżempju, id-deċiżjoni tal-Ombudsman dwar l-ilment 2944/2004/(GK)(OV)ID, punt 1.7 u d-deċiżjoni tiegħu dwar l-ilment 706/2007/(WP)BEH, punt 34.

[15] Ara r-referenzi fin-nota ta' qiegħ il-paġna preċedenti.

[16] Ara wkoll id-deċiżjoni tal-Ombudsman dwar l-ilment 1480/2011/MHZ, punt 28 u l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Alber fil-Kawża C-358/97 Il-Kummissjoni vs L-Irlanda [2000] Ġabra I-6301, paragrafu 83.

[17] Ara d-deċiżjoni tal-Ombudsman dwar l-ilment 1480/2011/MHZ, punti 36 u 37.

[18] Ara d-deċiżjoni tal-Ombudsman dwar l-ilment 706/2007/(WP)BEH, punti 39 u 40.