Il-fatti li wasslu għall-ilment

1. L-ilmentatur, riċerkatur f’università Finlandiża, talab lill-Kummissjoni tagħtih aċċess pubbliku għall-opinjonijiet maħruġa mis-Servizz Legali tal-Kummissjoni dwar il-fajl leġiżlattiv tal-Kummissjoni relatat mal-ħolqien ta’ Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew (UPPE). Inizjalment, il-Kummissjoni informatu li ma kienx hemm dokumenti bil-miktub rilevanti għat-talba tiegħu. Wara li ffurmat fehim aħjar tat-talba tal-ilmentatur, hija mbagħad identifikat għaxar dokumenti rilevanti.

2. Il-Kummissjoni tat aċċess sħiħ għal wieħed mid-dokumenti, aċċess wiesa’ ħafna għal żewġ dokumenti oħra, u aċċess parzjali għal dokument ieħor. B’referenza għar-regoli applikabbli ^[1], hija żammet is-sitt dokumenti l-oħra bl-argument li d-divulgazzjoni tagħhom (i) timmina l-protezzjoni tal-parir legali u (ii) timmina serjament il-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni. Huwa nnota li n-negozjati dwar is-suġġett kienu għadhom għaddejjin.

3. L-ilmentatur ikkontesta d-deċiżjoni inizjali, billi argumenta b’mod partikolari li kien hemm interess pubbliku prevalenti fl-iżvelar minħabba li l-kwistjoni tal-UPPE kienet tant rilevanti għall-pubbliku.

4. Bi tweġiba, filwaqt li l-Kummissjoni tat aċċess parzjali ulterjuri għal erbgħa mid-dokumenti u għal dokument addizzjonali wieħed, li nħoloq wara r-risposta inizjali, hija kompliet tirrifjuta li tagħti kwalunkwe aċċess għad-dokumenti li kien fadal. Peress li ma kienx sodisfatt b’din il-bidla fl-avvenimenti, l-ilmentatur irrikorra għand l-Ombudsman Ewropew. Huwa kkontesta d-deċiżjoni tal-Kummissjoni li żżomm id-dokumenti u kkunsidra li s-sistema ta’ ġestjoni tad-dokumenti tagħha ma kinitx adattata għall-finijiet tat-trattament ta’ talbiet għal aċċess għal dokumenti.

5. L-Ombudsman fetħet inkjesta dwar l-ilment u t-tim ta’ inkjesta tagħha wettaq spezzjoni tal-fajl tal-Kummissjoni.

Fuq il-kwistjoni tar-rifjut ta’ aċċess għad-dokumenti

Ir-rakkomandazzjoni tal-Ombudsman

6. Wara li vvalutat id-dokumenti spezzjonati u r-raġunijiet tal-Kummissjoni għaż-żamma tagħhom, l-Ombudsman segwiet test strett għall-iżvelar ta’ dokumenti leġiżlattivi, ibbażat fuq il-prinċipju li l-proċess leġiżlattiv għandu jkun kemm jista’ jkun qrib iċ-ċittadini, li jirrikjedi livell għoli ta’ trasparenza. 

7. Għalkemm l-Ombudsman qieset li r-rifjut tal-Kummissjoni li tagħti aċċess parzjali ulterjuri għal xi wħud mid-dokumenti kien iġġustifikat, u ma kien hemm l-ebda interess pubbliku prevalenti fiż-żmien tad-deċiżjoni konfermatorja li jiġġustifika l-iżvelar tagħhom, hija ma qablitx mal-argumenti tal-Kummissjoni għaż-żamma tal-ħames dokumenti kollha jew partijiet minnhom.

8. Għalhekk hija rrakkomandat ^[2] li l-Kummissjoni tagħti aċċess parzjali ulterjuri għal tliet dokumenti u aċċess sħiħ għal żewġ dokumenti oħra. Hija ħeġġet ukoll lill-Kummissjoni biex tqis l-iżviluppi rilevanti ^[3] mid-deċiżjoni konfermatorja tagħha.

9. Il-Kummissjoni rrifjutat ir-rakkomandazzjoni tal-Ombudsman, filwaqt li sostniet li l-valutazzjoni tagħha, kif stabbilita fid-deċiżjoni konfermatorja,“kienet legalment u fattwalment korretta fil-mument meta ttieħdet”. Hija nnotat ukoll li kien possibbli għall-ilmentatur li jagħmel talba ġdida għal aċċess għad-dokumenti.

10. L-ilmentatur, f'kummenti lill-Ombudsman, esprima d-diżappunt tiegħu għat-tweġiba tal-Kummissjoni. Huwa kkunsidra li l-Kummissjoni “tibqa’ kostantement soda fl-oppożizzjoni tagħha għall-applikazzjoni korretta tal-liġi u għal aktar ftuħ fl-UE”.

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman wara r-rakkomandazzjoni

11. L-Ombudsman jiddispjaċiha li l-Kummissjoni ma segwietx ir-rakkomandazzjoni tagħha li tagħti aktar aċċess pubbliku għad-dokumenti inkwistjoni.

12. L-Ombudsman issostni l-fehma tagħha li l-Kummissjoni kellha tagħti aċċess għad-dokumenti kif irrakkomandat hi. Hija tinsab diżappuntata bid-dikjarazzjoni simplistika tal-Kummissjoni li d-deċiżjoni konfermatorja tagħha kienet fattwalment u legalment korretta fiż-żmien meta ttieħdet. Anki jekk dan kien il-każ, il-Kummissjoni xorta setgħet tagħti aċċess ulterjuri, jekk dan sar xieraq fi stadju aktar tard.

13. L-Ombudsman tinnota bi tħassib li l-Kummissjoni ma applikatx l-istandard ogħla xieraq ta’ trasparenza meħtieġ għall-fajl leġiżlattiv dwar il-ħolqien tal-UPPE. Hija ddiżappuntata li l-Kummissjoni naqset milli tkun aktar trasparenti u miftuħa, b'mod partikolari f'każ bħal dan, li jittratta kwistjonijiet legali ġodda u kumplessi. Hija ddiżappuntata wkoll li l-Kummissjoni għadha tiddependi fuq il-korrettezza legali fiż-żmien ta’ deċiżjoni, meħuda kważi tliet snin ilu, minkejja li l-proċess ta’ negozjar imsemmi fid-dokumenti kkonkluda. Barra minn hekk, l-UPPE issa ġie stabbilit permezz ta' kooperazzjoni msaħħa ^[4], minkejja li għadu mhuwiex kompletament operattiv.

14. L-Ombudsman tqis li l-interess pubbliku fl-istabbiliment tal-UPPE, filwaqt li jitqiesu l-iżviluppi legali u fattwali rilevanti, ikun moqdi kif xieraq minn trasparenza akbar u d-divulgazzjonijiet ulterjuri li rrakkomandat. Sfortunatament, il-Kummissjoni qed tkompli żżomm id-dokumenti rilevanti. Għalhekk, l-Ombudsman tikkonferma s-sejba tagħha ta' amministrazzjoni ħażina.  

Fuq il-kwistjoni tal-identifikazzjoni tad-dokumenti rilevanti

15. Fir-rakkomandazzjoni tagħha, l-Ombudsman sabet li l-persunal tal-Kummissjoni għamel sforzi ta’ min ifaħħarhom biex jgħin lill-ilmentatur jidentifika d-dokumenti li għalihom kien qed ifittex aċċess pubbliku. Huma pprovdewlu dokument addizzjonali wara t-tweġiba inizjali, li jissodisfa l-interessi tiegħu u dawk ta’ trasparenza u amministrazzjoni tajba b’mod ġenerali. L-Ombudsman ikkonkluda wkoll li ż-żmien meħtieġ biex jitlesta dan il-kompitu, fiċ-ċirkostanzi partikolari tal-każ, kien iġġustifikat f’dan il-każ.

16. L-ilmentatur esprima d-diżappunt tiegħu li l-Ombudsman ma kienx staqsa aktar dwar is-sistema ta’ ġestjoni tad-dokumenti tal-Kummissjoni, li huwa jgħid li mhijiex adegwata biex tiffaċilita trattament rapidu tat-talbiet għal aċċess pubbliku. Għalhekk, huwa stieden lill-Ombudsman tiftaħ inkjesta fuq inizjattiva tagħha stess dwar il-kwistjoni usa’ tal-ġestjoni tad-dokumenti. L-Ombudsman tinnota t-tħassib tal-ilmentatur u tista’ terġa’ lura għal din il-kwistjoni ġenerali fil-futur.

Konklużjoni

Abbażi tal-inkjesta, l-Ombudsman tagħlaq dan il-każ bis-sejba li ġejja:

L-Ombudsman mhijiex sodisfatta bit-tweġiba tal-Kummissjoni għar-rakkomandazzjoni tagħha. Fid-dawl tar-rifjut kontinwu tal-Kummissjoni li tagħti aċċess ulterjuri għad-dokumenti mitluba, l-Ombudsman tikkonferma s-sejba tagħha ta’ amministrazzjoni ħażina.

L-ilmentatur u l-Kummissjoni Ewropea se jiġu infurmati b’din id-deċiżjoni.

Emily O'Reilly

L-Ombudsman Ewropew

Strasburgu, 04/09/2019

[1] Ir-Regolament (KE) Nru 1049/2001 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-30 ta’ Mejju 2001, dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti tal-Parlament Ewropew, tal-Kunsill u tal-Kummissjoni (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 1, Vol. 3, p. 331), huwa disponibbli hawnhekk: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/ALL/?uri=celex%3A32001R1049. 

[2] Ir-Rakkomandazzjoni tal-Ombudsman Ewropew fil-kawża 195/2017/JAP dwar ir-rifjut tal-Kummissjoni Ewropea li tagħti aċċess għal opinjonijiet legali dwar il-proposta għal Regolament dwar l-istabbiliment tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew, disponibbli hawnhekk: https://www.ombudsman.europa.eu/en/recommendation/en/109961

[3] Il-mogħdija taż-żmien u l-iżviluppi leġiżlattivi li jikkonċernaw ir-regoli l-ġodda tal-UE dwar il-protezzjoni tad-data u l-għażla ta’ kooperazzjoni msaħħa għall-UPPE.

[4] Ir-Regolament tal-Kunsill 2017/1939 tat-12 ta’ Ottubru 2017 li jimplimenta kooperazzjoni msaħħa dwar l-istabbiliment tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew, ĠU L 283, 31.10.2017, p. 1, disponibbli hawnhekk: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2017/1939/oj