Arna dhéanamh i gcomhréir le hAirteagal 3(6) de Reacht an Ombudsman Eorpaigh [1]

Cúlra na cuairte

1. Sheol an tOmbudsman Eorpach clár cuairteanna ar ghníomhaireachtaí an AE i mBealtaine 2011 agus é mar aidhm aige dea-riarachán a chur chun cinn agus dea-chleachtas a roinnt i measc na n-eintiteas AE seo. Déantar na cuairteanna sin go foirmiúil ar bhonn inniúlacht an Ombudsman fiosrúcháin féintionscnaimh a dhéanamh faoi Airteagal 228 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh. Tugann siad deis don Ombudsman agus do na gníomhaireachtaí dul i mbun idirphlé cuiditheach d'fhonn cultúr riaracháin seirbhíse do shaoránaigh a chothú agus a neartú [2].

2. I litir dar dáta an 30 Eanáir 2012, chuir an tOmbudsman in iúl do Cedefop gur chinn sé, faoi chuimsiú a chláir cuairteanna ar ghníomhaireachtaí, cuairt a thabhairt ar an Ionad an 22 Feabhra 2012.

3. Bunaíodh Cedefop le Rialachán (CEE) Uimh. 337/75 ón gComhairle an 10 Feabhra 1975 lena mbunaítear an Lárionad Eorpach um Fhorbairt na Gairmoiliúna [3], a leasaíodh go deireanach le Rialachán (CE) Uimh. 2051/2004 ón gComhairle [4]. Is é an misean atá aige tacú le beartais Eorpacha ghairmoideachais agus ghairmoiliúna (VET) a fhorbairt agus rannchuidiú lena gcur chun feidhme. Is é is cuspóir straitéiseach dó comhar Eorpach a neartú agus tacú leis an gCoimisiún, leis na Ballstáit agus leis na comhpháirtithe sóisialta beartais a cheapadh agus a chur chun feidhme le haghaidh gairmoideachas agus gairmoiliúint tharraingteach lena gcuirtear barr feabhais agus cuimsiú sóisialta chun cinn. Is iad seo a leanas cúraimí Cedefop: doiciméadacht roghnaithe agus anailísí ar shonraí a thiomsú; rannchuidiú le taighde a fhorbairt agus a chomhordú; faisnéis a shaothrú agus a scaipeadh; cur chuige comhpháirteach a spreagadh maidir le fadhbanna gairmoideachais agus gairmoiliúna; fóram a chur ar fáil chun smaointe a phlé agus a mhalartú.

4. Seoladh dréachtchlár oibre ina raibh na saincheisteanna sonracha ar mhian leis an Ombudsman iad a phlé chuig Cedefop. Thairis sin, chuir an tOmbudsman in iúl do Cedefop, mar fhreagairt ar ghealltanas a thug sé tar éis iarraidh a fháil ó Thionól Choistí Foirne na Gníomhaireachta (AASC), go mbuailfeadh sé freisin le Coiste Foirne Cedefop le linn a chuairte. In éagmais Coiste Foirne tofa, fuair an tOmbudsman iarraidh ar chruinniú ó ionadaithe ceardchumainn in Cedefop, SAM-Cedefop. Chomhaontaigh an tOmbudsman bualadh le hionadaithe na gceardchumann. 

An chuairt

5. Tionóladh an cruinniú le bainistíocht Cedefop an 22 Feabhra 2012. Chuir an Stiúrthóir Gníomhach tús leis le cur i láthair gairid, a chuir roinnt faisnéise ginearálta ar fáil don Ombudsman faoi Cedefop, faoina mhisean agus faoina eagraíocht. Ina dhiaidh sin, shoiléirigh an tOmbudsman go ndéantar a chuairteanna go foirmiúil ar bhonn a inniúlachta chun fiosrúcháin féintionscnaimh a dhéanamh. Chuir sé in iúl go dtugann fiosrúchán féintionscnaimh le tuiscint, i measc nithe eile, go bhfuil feidhm ag na gnáthráthaíochtaí nós imeachta a bhaineann leis na fiosrúcháin sin. Áirítear orthu sin ceart na gníomhaireachta a iarraidh ar an Ombudsman Eorpach déileáil le faisnéis agus doiciméid ar bhonn rúnda [5]. Tar éis na gcur i láthair tosaigh sin, thug Cinn na n-aonad éagsúil cuir i láthair d'fhonn freagraí a thabhairt ar na ceisteanna a chuir an tOmbudsman ina litir an 30 Eanáir 2012. Cuireadh cur i láthair PowerPoint agus doiciméid tacaíochta ar fáil don Ombudsman freisin.

6. Bhí na hábhair seo a leanas ina n-ábhar plé idir an tOmbudsman agus bainistíocht Cedefop:

• An Cód um Dhea-Iompraíocht Riaracháin agus Caighdeáin Eitice a chomhlíonadh
• Trédhearcacht, idirphlé agus cuntasacht
• Roghnú agus earcaíocht
• Tairiscintí
• Coinbhleachtaí leasa
• Neamhláithreacht coiste foirne

7. Tar éis an chruinnithe leis an mbainistíocht, bhuail an tOmbudsman le beirt ionadaithe ó SAM-Cedefop. D'ardaigh an ceardchumann na saincheisteanna maidir le heaspa coiste foirne agus fadhbanna maidir le sreabhadh faisnéise ón mbainistíocht go dtí an fhoireann. Chuir siad in iúl nár cuireadh foireann Cedefop ar an eolas faoi chuairt an Ombudsman. Chuir siad ceisteanna freisin maidir le rochtain ar dhoiciméid agus cur i bhfeidhm Rialachán 1049/20001. 

Torthaí agus moltaí an Ombudsman tar éis na cuairte

8. An 27 Aibreán 2012, sheol an tOmbudsman Tuarascáil chuig Cedefop ina raibh a thorthaí ón gcuairt agus na moltaí seo a leanas [6]:

a) Sa bhreis ar a ghealltanais leathanach tiomnaithe a chruthú chun rochtain a fháil ar iarrataí ar dhoiciméid agus tuarascáil bhliantúil a chur ar fáil maidir leis an gcaoi a láimhseálann sé iarrataí den sórt sin, d'fhéadfadh Cedefop breithniú a dhéanamh ar nósanna imeachta foirmiúla a ghlacadh chun déileáil le hiarrataí ar rochtain ar dhoiciméid. Ba cheart iarrataí tosaigh agus iarratais daingniúcháin araon a áireamh sna nósanna imeachta sin. Ar an gcaoi sin, bheadh Cedefop in ann na spriocdhátaí a leagtar amach i Rialachán 1049/2001 a chomhlíonadh. Bheadh rannpháirtíocht an chomhairleora dlí i láimhseáil iarrataí ar rochtain ar dhoiciméid níos iomchuí agus níos inmholta. Dúirt an tOmbudsman freisin go mbeadh sé sásta cabhrú le Cedefop oiliúint bhreise a chur ar fáil maidir le rochtain ar dhoiciméid agus maidir le cur i bhfeidhm Rialachán 1049/2001.

b) Mhol an tOmbudsman do Cedefop leathanach baile a shuíomh gréasáin ar a laghad, chomh maith le faisnéis faoina fheidhmeanna agus faoina bheartas teanga, a chur ar fáil i ngach ceann de 23 theanga an Chonartha. Trí bheannacht a chur ar shaoránaigh a thugann cuairt ar an suíomh gréasáin ina dteanga féin agus trína fheidhmeanna a mhíniú dóibh, léireodh Cedefop go soiléir go n-aithníonn sé go bhfuil leas dlisteanach ag saoránaigh uile an Aontais Eorpaigh ina chuid oibre.

c) D'fhonn tuilleadh feabhais a chur ar an bhfaisnéis a chuirtear ar fáil d'iarrthóirí i nósanna imeachta roghnúcháin, mhol an tOmbudsman do Cedefop iarrthóirí a chur ar an eolas faoi na féidearthachtaí go léir atá ar fáil dóibh chun agóid a dhéanamh i gcoinne cinnidh lena n-eisiatar iad ó chomórtas. Is iad na féidearthachtaí a bhaineann le hagóid sheachtrach an ceart chun gearán a dhéanamh leis an Ombudsman agus an ceart chun caingean le haghaidh neamhniú a thabhairt os comhair chúirteanna an Aontais.

d) Mhol an tOmbudsman go ndéanfadh Cedefop athmhachnamh ar a sheasamh maidir le hainmneacha chomhaltaí an bhoird roghnúcháin a nochtadh. 

e) D'fhéadfadh Cedefop breithniú a dhéanamh ar thairgeoirí a chur ar an eolas faoin bhféidearthacht sásamh a lorg trí ghearán a chur faoi bhráid an Ombudsman.

f) Mhol an tOmbudsman do Cedefop gach beart is gá a dhéanamh chun a áirithiú go dtoghfaí Coiste Foirne chun ionadaíocht a dhéanamh ar leasanna na foirne.

An obair leantach a rinne Cedefop ar mholtaí an Ombudsman

9. An 18 Iúil 2012, sheol Cedefop a phlean gníomhaíochta leantach maidir le moltaí an Ombudsman.

10. Go háirithe, chuir Cedefop in iúl don Ombudsman go bhfuil sé ar intinn aige roinn ar leith a chruthú ar a shuíomh gréasáin le haghaidh iarrataí ar rochtain ar dhoiciméid. Ar an leathanach gréasáin, a bheidh ar fáil i mBéarla, i nGearmáinis agus i bhFraincis, beidh rochtain láithreach ar ‘na doiciméid is mó a iarrtar’ de chuid Cedefop agus beidh foirm iarratais ann a bheidh le húsáid i gcásanna nach bhfuil an doiciméad atá á lorg ar fáil ar líne. Cuirfear iarrataí a dteastaíonn comhairle dlí uathu chun freagra a thabhairt ar aghaidh chuig an gcomhairleoir Dlí. Gheall an Ghníomhaireacht freisin tuarascáil bhliantúil a fhoilsiú maidir leis an gcaoi a láimhseálann sí iarrataí ar rochtain ar dhoiciméid.

11. Chuir Cedefop in iúl don Ombudsman go raibh sé beartaithe aige, ó mhí Lúnasa 2012, faisnéis statach a shuíomh gréasáin oifigiúil a chur ar fáil i mBéarla, i nGearmáinis agus i bhFraincis, amhail faisnéis faoina mhisean agus faoina phríomhréimsí gníomhaíochtaí, chomh maith leis an roghchlár nascleanúna. Faoi chuimsiú aistriú féideartha chuig réiteach teicneolaíochta nua dá thairseach Gréasáin, gheall sé freisin féachaint an bhféadfaí suíomh gréasáin ilteangach a bheith ann ina gcuirfí faisnéis ar fáil sna 23 theanga oifigiúla. Mar gheall ar shrianta buiséadacha, áfach, níorbh fhéidir tús a chur leis an tionscadal seo roimh 2014.

12. Dúirt Cedefop freisin, ó mhí Iúil 2012, gur thosaigh sé ag cur in iúl d’iarrthóirí i nósanna imeachta roghnúcháin chomh maith le tairgeoirí nár éirigh leo go bhfuil sé de cheart acu gearán a chur faoi bhráid an Ombudsman agus chuir sé in iúl go bhfuil ráiteas chuige sin san áireamh anois i ngach doiciméad agus cumarsáid ábhartha. Choinnigh Cedefop a sheasamh gan ainmneacha chomhaltaí an bhoird roghnúcháin a nochtadh.

13. Ar deireadh, chuir sé in iúl don Ombudsman gur ghlac coiste foirne nua a fhreagrachtaí air féin an 12 Meitheamh 2012, tar éis toghchán.

Anailís agus conclúidí an Ombudsman

14. Fáiltíonn an tOmbudsman roimh chur chuige cuiditheach agus toilteanas Cedefop formhór a chuid moltaí a chur chun feidhme. Go háirithe, is cúis áthais dó a thabhairt faoi deara go bhfuil a chuid moltaí curtha chun feidhme cheana féin ag Cedefop maidir le faisnéis a sholáthar do thairgeoirí agus d’iarrthóirí i nósanna imeachta roghnúcháin foirne. I ndáil leis sin, tugann sé dá aire go n-áirítear sna fógraí folúntais a foilsíodh le déanaí ar shuíomh gréasáin Cedefop faisnéis maidir leis an bhféidearthacht gearán a dhéanamh leis an Ombudsman, faoin gceannteideal "nósanna imeachta achomhairc". Tá muinín aige go n-áirítear faisnéis den chineál céanna sna litreacha a sheoltar chuig tairgeoirí nár éirigh leo.

15. Fáiltíonn an tOmbudsman freisin roimh chur chuige réamhghníomhach Cedefop maidir le rochtain ar dhoiciméid. Mar a chuir an tOmbudsman i dtábhacht arís agus arís eile, éilíonn dea-riarachán go dtuigfí go mbaineann an ceart chun rochtain phoiblí a fháil ar dhoiciméid ní hamháin leis an ngá atá ann d’institiúidí, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí AE déileáil i gceart le hiarrataí ar rochtain phoiblí ar dhoiciméid, ach freisin leis an gceanglas go gcuirfí faisnéis agus doiciméid ar fáil go héasca don phobal go réamhghníomhach [7]. Is díol mór sásaimh do Cedefop a thiomanta atá sé rochtain dhíreach a thabhairt ar roinnt doiciméad a shainaithnítear mar dhoiciméid ar díol spéise don phobal iad.  

16. Tá an tOmbudsman sásta freisin le gealltanais Cedefop maidir lena bheartas teanga. Is ábhar misnigh dó iarrachtaí na Gníomhaireachta leathanach baile a láithreáin ghréasáin a chur ar fáil i ngach ceann de na 23 theanga oifigiúla. Is é seasamh an Ombudsman, a mhéid a bhaineann le cumarsáid sheachtrach na n-institiúidí Eorpacha leis na saoránaigh, go mbeadh sé oiriúnach an t-ábhar atá beartaithe chun na gcríoch sin a fhoilsiú i ngach teanga oifigiúil. Chun go mbeidh an chumarsáid sheachtrach sin éifeachtach, is gá go dtuigfeadh na saoránaigh an fhaisnéis a chuireann na hinstitiúidí ar fáil dóibh [8].  

17. Ina theannta sin, ós rud é go measann sé go bhfuil ról an-tábhachtach ag coistí foirne mar an príomhbhealach foirmiúil cumarsáide idir an bhainistíocht agus an fhoireann, fáiltíonn an tOmbudsman roimh an nuacht faoi thoghadh coiste foirne.

18. Maidir le nochtadh ainmneacha chomhaltaí an bhoird roghnúcháin, d’áitigh Cedefop le linn chuairt an Ombudsman go bhfuil sé d’aidhm ag an neamhnochtadh comhaltaí an bhoird roghnúcháin a chosaint ar bhrú seachtrach. D'iarr sí ar an Ombudsman aird a thabhairt ar mhéid beag na gníomhaireachta agus ar an áit a bhfuil sí lonnaithe. Thug sé dá aire go mbeadh drogall ar a bhaill foirne páirt a ghlacadh sna Boird Roghnúcháin dá nochtfaí a n-ainmneacha.

19. Ina Thuarascáil an 27 Aibreán 2012 tar éis na cuairte, rinne an tOmbudsman breithniú cúramach ar na hargóintí sin agus thug sé freagra orthu mar seo a leanas.

31. Maidir le beartas Cedefop gan ainmneacha chomhaltaí a bhoird roghnúcháin a nochtadh, meabhraíonn an tOmbudsman, de réir an chásdlí bhunaithe, gur tugadh isteach an rúndacht a bhaineann le pléití agus imeachtaí na mbord roghnúcháin d’fhonn neamhspleáchas na mbord sin agus oibiachtúlacht a n-imeachtaí a ráthú, trína gcosaint ar gach cur isteach agus brú seachtrach. Dá bhrí sin, cuirtear cosc le comhlíonadh na rúndachta sin ar nochtadh na dtuairimí arna nglacadh ag comhaltaí aonair na mbord roghnúcháin. Tá an tOmbudsman den tuairim go seasta, áfach, nach ionann an ceart chun tuairimí aonair chomhaltaí an bhoird roghnúcháin a choinneáil faoi rún agus a gcéannachtaí a choinneáil faoi rún [10].

32. Tugann an tOmbudsman dá haire go bhfuil athrú tagtha ar thuairimí na n-institiúidí maidir leis an gcothromaíocht cheart idir oscailteacht agus riachtanais dhlisteanacha rúndachta in obair na mbord roghnúcháin sa chaoi is go gcuirtear béim níos mó ar oscailteacht [11]. Meabhraíonn sé go bhfuil cleachtas seanbhunaithe ag EPSO agus ag an gCoimisiún araon, ina nochtann siad ainmneacha chomhaltaí an bhoird roghnúcháin. Dar leis an Ombudsman, ráthaíonn cleachtas den sórt sin trédhearcacht i nósanna imeachta roghnúcháin, cuidíonn sé le muinín an phobail as institiúidí, comhlachtaí, oifigí nó gníomhaireachtaí an Aontais a chothú agus a chothabháil agus cuireann sé iarrthóirí ar a suaimhneas nach bhfuil an nós imeachta roghnúcháin curtha ó bhail mar gheall ar choinbhleachtaí leasa.

20. Níor thug freagra Cedefop ar mholtaí an Ombudsman aghaidh ar na pointí thuas. Níor athdhearbhaigh an Ghníomhaireacht ach gur fearr léi gan ainmneacha chomhaltaí na mBord Roghnúcháin a nochtadh.

21. Is oth leis an Ombudsman an seasamh a ghlac an Ghníomhaireacht agus tá sé den tuairim, a mhéid a bhaineann le hainmneacha chomhaltaí an bhoird roghnúcháin a nochtadh, go léiríonn gníomhaíocht Cedefop, is é sin, gan aghaidh a thabhairt ar na hargóintí a rinne an tOmbudsman maidir leis an tsaincheist sin agus ar an bhfreagairt féin, nach bhfuil sé toilteanach dul i mbun idirphlé cuiditheach leis an Ombudsman ar bhealach a chabhródh le cultúr riaracháin seirbhíse do shaoránaigh a chothú agus a neartú.

22. Dá bhrí sin, rinne an tOmbudsman tuilleadh scrúdaithe ar an gceist shubstainteach agus coinníonn sé an anailís a luaitear i mír 15 thuas. Ina theannta sin, cuireann an tOmbudsman in iúl go bhfuil aon duine den phobal a dhéileálann le státseirbhíseach i dteideal ainm an státseirbhísigh sin a bheith ar eolas aige. Is bunphrionsabal den dea-riarachán é sin. Tá riarachán gan aghaidh agus ainm ag coimhthiú [12]. Ina theannta sin, ní hionann tuairimí chomhaltaí na mBord Roghnúcháin a choinneáil faoi rún agus a gcéannachtaí a choinneáil faoi rún. Cosnaíonn an chéad cheann comhaltaí na mBord Roghnúcháin ar bhrú seachtrach, ach cuireann an dara ceann le timpeallacht rúndachta agus mímhuiníne.

23. Tugann an tOmbudsman dá haire freisin go mbaineann nochtadh ainmneacha chomhaltaí na mBord Roghnúcháin le próiseáil sonraí pearsanta ag an institiúid, ag an gcomhlacht, ag an oifig nó ag an ngníomhaireacht AE lena mbaineann agus, dá bhrí sin, go mbíonn infheidhmeacht Rialachán 45/2001 mar thoradh air. Is é tuiscint an Ombudsman go mbeadh nochtadh na n-ainmneacha comhoiriúnach leis an gceart chun cosaint sonraí ar choinníoll go gcomhlíonann an institiúid lena mbaineann roinnt ceanglas dlíthiúil. Áirítear orthu sin (i) cinneadh a ghlacadh lena sonraítear an bunús dlí chomh maith le cuspóir agus módúlachtaí an nochta sin agus (ii) cosaint chearta an ábhair sonraí a áirithiú, lena n-áirítear an ceart chun faisnéis shoiléir agus iomlán a fháil roimh ré maidir leis an nochtadh agus an ceart chun agóid a dhéanamh faoi Airteagal 18 de Rialachán [13].

24. I bhfianaise an mhéid thuas, cuireann an tOmbudsman dréachtmholadh faoi bhráid Cedefop, i gcomhréir le hAirteagal 3(6) de Reacht an Ombudsman Eorpaigh.

An dréachtmholadh

Ar bhonn na dtorthaí thuas, cuireann an tOmbudsman an dréachtmholadh seo a leanas faoi bhráid Cedefop:

D’fhonn trédhearcacht i nósanna imeachta roghnúcháin a áirithiú, ba cheart do Cedefop beartas nua a ghlacadh lena gcuirfear ar a chumas ainmneacha chomhaltaí an bhoird roghnúcháin a nochtadh ar bhealach a chomhlíonann na rialacha maidir le cosaint sonraí.

Cuirfear Cedefop ar an eolas faoin dréachtmholadh seo.  I gcomhréir le hAirteagal 3(6) de Reacht an Ombudsman Eorpaigh, seolfaidh Cedefop tuairim mhionsonraithe faoin 31 Eanáir 2013. D’fhéadfadh sé gurb é a bheadh sa tuairim mhionsonraithe glacadh leis an dréachtmholadh agus tuairisc ar an gcaoi ar cuireadh chun feidhme é.

P. Nikiforos Diamandouros

Arna dhéanamh in Strasbourg an 17/10/2012