An tOmbudsman Eorpach

Dé hAoine, 23 Deireadh Fómhair 2015, 9.00-9.30

Maidin mhaith gach duine, agus go raibh maith agat as cuireadh a thabhairt dom labhairt leat.

Bhuaileamar le chéile go deireanach, i dteannta a chéile, i mí Feabhra 2014, nuair nach raibh mé ach cúig mhí isteach i mo phost nua. Anois díreach os cionn dhá bhliain isteach sa ról, is tráthúil dúinn plé a dhéanamh arís.

Ar ndóigh, bhuail mé le cuid agaibh go déthaobhach agus fuair mé amach go raibh na malartuithe seo faisnéiseach i ndáiríre. Agus tá cuid agaibh tar éis éisteacht liom ar pháipéar trí iarrataí ar thuairimí, ar mholtaí agus ar chinntí. Déanfaidh mé trácht ar chuid de na cásanna sin inniu ach tosóidh mé le cúpla focal ar an méid atá mé ag iarraidh a dhéanamh leis an oifig ar cuireadh de chúram orm a bheith i gceannas uirthi.

Is maith is eol dom an ról sonrach atá tofa agus atofa ag an bParlaimint chun mé a chomhlíonadh faoin gConradh agus faoin gCairt. Táthar ag súil go dtacóidh an tOmbudsman Eorpach, laistigh dá shainordú, lenár saoránacht Eorpach atá ag teacht chun cinn. Tá trédhearcacht, cuntasacht dhaonlathach agus muinín an phobail lárnach sa tsaoránacht sin.

Tá rannpháirtíocht agus grinnscrúdú na saoránach ar ár n-oifigí go léir ag dul i méid, go háirithe ag amanna suaiteachta mar atá anois. Táthar ag súil le go leor uainn, agus mar is ceart. An bhfuil sé de chumas againn seachadadh a dhéanamh? Tá saoránaigh na hEorpa ag súil go n-áiritheoidh an tAontas cógais shábháilte agus éifeachtacha, go ráthóidh sé biashlabhra saor ó fhadhbanna, go dtabharfaidh sé rabhadh dóibh faoi cheimiceáin ghuaiseacha, go ndéanfaidh sé sábháilteacht eitlíochta a dhaingniú, go ndéanfaidh sé a gcomhshaol a chosaint, go ndéanfaidh sé teorainneacha seachtracha an Aontais a phóilíneacht, chun a chinntiú go mbeidh an t-airgead a shábhálfaidh siad sa bhanc slán. Ach ní stát feidearálach é an tAontas Eorpach. Chuir an Coimisiún Eorpach in iúl, tar éis scannal Volkswagen, nach ndéanann sé astaíochtaí gluaisteán a phóilíniú sna Ballstáit. Níl na cumhachtaí ag an nGníomhaireacht Leigheasra Eorpach atá ag Riarachán Bia agus Drugaí na Stát Aontaithe. Níl na hacmhainní ag an nGníomhaireacht Eorpach Ceimiceán chun sábháilteacht na gceimiceán uile atá cláraithe san Aontas a fhíorú. Ní féidir le Frontex beatha gach duine atá ag iarraidh ár gcladach a bhaint amach a shábháil.

Agus mar sin, nuair a théann rudaí amú, nuair a fhaigheann daoine bás, nuair a luíonn cuideachtaí, ní mór dúinn a bheith slán ar a laghad agus a fhios againn, laistigh de na srianta dlíthiúla, polaitiúla agus acmhainní a threoraíonn ár gcuid oibre, go bhfuil an rud is fearr is féidir déanta againn, agus leas an phobail i gcónaí chun tosaigh agus i lár an aonaigh.

Ba mhaith liom míniú a thabhairt duit faoi mo straitéis féin. Agus an tOmbudsman ag ceiliúradh 20 ^{bliain ar an bhfód,} ba mhaith liom an oifig a dhéanamh - lenár 70 ball foirne agus lenár mbuiséad 10 milliún Euro - níos simplí, níos úsáidí agus níos ábhartha. Chuige sin, tá sé mar aidhm ag mo straitéis ár n-acmhainní teoranta a úsáid ar bhealach an-straitéiseach trí na réimsí sin de riarachán poiblí an Aontais a shainaithint inar féidir linn na torthaí is éifeachtaí a chinntiú don saoránach agus go deimhin don riarachán poiblí féin. Agus mé ag déileáil leis na saincheisteanna seo, déanann mo chomhghleacaithe agus mé iarracht a bheith dian, cothrom agus tuiscint a fháil ar an timpeallacht an-dúshlánach ina n-oibríonn tú go minic.

Chomh maith le cuíchóiriú a dhéanamh ar ár nós imeachta gearán chun torthaí níos tapúla agus níos fearr a fháil do ghearánaigh, tá sraith fiosrúchán straitéiseach á seoladh agam freisin ina scrúdaímid saincheisteanna níos sistéamaí maidir le drochriarachán a d’fhéadfadh a bheith ann. Agus é sin á dhéanamh agam, tá súil agam ní amháin cabhrú leis an riarachán deacracht a réiteach, ach freisin chun athghearáin ar shaincheist áirithe a stopadh nó a laghdú ar a laghad. Tuigim go maith gur féidir le freagairt do ghearáin a bheith dian ar acmhainní agus am-íditheach. Agus chonaic mé, ó fhéachaint ar an gclár do do chruinniú dhá lá, gurb é an príomhchúram atá ort freisin an úsáid is fearr a bhaint as na hacmhainní a cuireadh ar fáil duit.

Tuigim freisin nach é an tOmbudsman an t-aon institiúid de chuid an Aontais a bhfuil ról grinnscrúdaithe aige. Feicim ó do chlár go bhfuilim i gcuideachta mhaith Feisirí de Pharlaimint na hEorpa ón gcoiste rialaithe buiséid, coiste a bhfuil caidreamh an-mhaith agam leis, chomh maith le hionadaithe ó Chúirt Iniúchóirí na hEorpa. Tugaim faoi deara freisin go mbeidh scrúdú á dhéanamh agat ar an mbreithiúnas a thug an Chúirt le déanaí maidir leis an Údarás Eorpach um Shábháilteacht Bia agus ar a bhfuil i gceist leis sin maidir le trédhearcacht agus cosaint sonraí i ndáil le do shaineolaithe seachtracha.

Ba mhaith liom, áfach, dhá fhiosrúchán straitéiseacha atá déanta agam a lua mar creidim go bhfuil suim ar leith acu ionat. Baineann an dá cheann leis an gCoimisiún. D'fhéach an chéad cheann ar an gcaoi a ndéileálann an Coimisiún leis an dúshlán 'doras imrothlach', mar a thugtar air, trína bhfágann oifigigh an Coimisiún agus trína nglacann siad le róil san earnáil phríobháideach. Is é an dara ceann scrúdú a dhéanamh ar an gcaoi a n-áirithíonn an Coimisiún trédhearcacht agus cothromaíocht i dtéarmaí a chórais Grúpaí Saineolaithe. Tagann an dá fhiosrúchán faoin téama coiteann ‘tionchar’, ag lorg freagraí ar cheisteanna amhail: cé hiad na príomhthionchair i gcinnteoireacht an Aontais, conas a dhéantar dlíthe agus cinntí eile, cé a thug a smaointeoireacht nó a spéis maidir leis an méid a thagann chun cinn sa deireadh ón bpróiseas reachtach nó rialála.

Baineann sampla eile den obair sin leis an mBanc Ceannais Eorpach agus le malartú a bhí agam leis an Uachtarán Draghi le cúpla mí anuas, rud a d’fhág gur ghlac an Banc treoirlínte rannpháirtíochta labhartha do chomhaltaí a Bhoird Feidhmiúcháin.

Tá na ceisteanna seo ábhartha do go leor agaibh. Tar éis dom breathnú ar na fiosrúcháin a rinneadh maidir leis na gníomhaireachtaí ó thosaigh mé mar Ombudsman Eorpach i mí Dheireadh Fómhair 2013, tugaim faoi deara go dtagann ceisteanna faoi dhoirse imrothlacha, saineolas seachtrach, ionchur ó pháirtithe leasmhara, trédhearcacht agus rochtain ar dhoiciméid chun cinn go minic. Go sonrach maidir le saincheist an tsaineolais sheachtraigh, mholfainn duit scrúdú a dhéanamh ar an gcéad chéim eile i m’fhiosrúchán grúpaí saineolaithe a bhfuil súil agam a fhoilsiú sna seachtainí amach romhainn. Ar an gcaoi chéanna, tá ábhar a bhaineann le do chuid oibre sa chinneadh a rinne mé le déanaí maidir le Grúpaí Idirphlé Sibhialta Ard-Stiúrthóireacht na Talmhaíochta. I bhfianaise líon na bhfiosrúchán a osclaíodh maidir le meithleacha gníomhaireachtaí, fóraim páirtithe leasmhara agus painéil eolaíocha, beidh sé tábhachtach, amach anseo, a chinneadh an bhfuil cuid de na príomhthorthaí sna fiosrúcháin sin ábhartha maidir leis an gcaoi a bhfeidhmíonn do ghníomhaireacht.

Mar Ombudsman Eorpach, déanaim cathaoirleacht freisin ar líonra Ombudsman ar leibhéal náisiúnta, réigiúnach agus coiste achainíocha. Arís, chun an ghné seo de mo chuid oibre a dhéanamh chomh húsáideach agus is féidir, tá tús curtha agam le féachaint ar bhealaí inar féidir linn fiosrúcháin chomhthreomhara a dhéanamh ar ábhair a bhfuil ábharthacht náisiúnta agus ábharthacht AE ag baint leo. De réir mar is eol d’ionadaithe Frontex atá i láthair inniu, d’oibríomar le bliain anuas ar ábhar na n-oibríochtaí comhpháirteacha leis na Ballstáit a chuireann na daoine sin ar diúltaíodh tearmann dóibh san Aontas ar ais chuig a dtír féin nó chuig tríú tír. Tá súil agam an modh comhoibritheach seo a fhorbairt le mo chomhghleacaithe ionas gur féidir linn seirbhís níos fearr fós a sholáthar do shaoránaigh an AE. Cheana féin táimid ag féachaint ar bhealaí inar féidir linn a bheith ar sheirbhís éigin le linn na géarchéime imirce atá ann faoi láthair, agus go háirithe sa réimse sin de chosaint na gceart bunúsach.

Tugann sé seo an dara catagóir cásanna dom a bhaineann leis an méid a thabharfainn ar do phríomhghnó: ó údarú margaíochta diúltaithe le haghaidh cógas frith-migraine go dtí limistéar íogair na tástála ar ainmhithe agus meastóireacht á déanamh ar cheimiceáin; ó na gníomhaíochtaí a bhaineann le húdarú an Aontais ar lotnaidicíd ar leith a athnuachan go dtí do chuid oibre ar CV Europass. Mar chuid den fhiosrúchán deireanach sin, bhí deis agam díriú ar Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine faoi Mhíchumas. Mar chomhalta den Chreat a bhfuil sé de chúram air faireachán a dhéanamh ar chur chun feidhme an Choinbhinsiúin ag riarachán an Aontais, impím ort féachaint chuige go bhfuil na cearta agus na prionsabail a chumhdaítear sa Choinbhinsiún leabaithe san obair a dhéanann tú.

Ar deireadh, tá catagóir cásanna iarmharacha ann, ach níl sé diomaibhseach ar bhealach ar bith a mhéid a bhaineann le staidreamh amh, ar cásanna iad a bhaineann le pearsanra nach rachaidh mé isteach iontu anois ach a ardaíonn, uaireanta, saincheisteanna íogaire agus íogaire, lena n-áirítear ciapadh, idirdhealú agus dífhostú éagórach. Nílim cinnte gurb í an oifig is fearr i gcónaí chun déileáil le cásanna den sórt sin. Más féidir le hidirghabhálaithe foirne déileáil leo go héifeachtach go hinmheánach, mar shampla, nó le cabhair ó shaineolaithe seachtracha, is amhlaidh is fearr do gach duine lena mbaineann i mo thuairimse.

Fágann sé sin mé go dtí mo phointe deiridh, a bhaineann go ginearálta leis an gcaidreamh idir an tOmbudsman agus na gníomhaireachtaí amach anseo. Ag leanúint leis an téama a d'ardaigh mé ag an tús, tá fonn orm a chinntiú go ndéantar ár n-idirghníomhaíochtaí ar an mbealach is éifeachtaí. Sin é an fáth go bhfuil mé thar a bheith sásta labhairt libh i dteannta a chéile. Tá áthas orm a thabhairt faoi deara freisin go mbeidh mo Ard-Rúnaí nua, Beate Gminder Uasal, ag labhairt le Cinn Riaracháin na nGníomhaireachtaí i mí Feabhra agus go ndearnadh roinnt cur i láthair Ombudsman do Líonra Dlí Idirghníomhaireachta. Má tá líonraí gníomhaireachta eile ann a bhféadfadh m'Oifig aghaidh a thabhairt orthu ar bhealach úsáideach, cuir sin in iúl dúinn.

Tá an smaoineamh seo aghaidh a thabhairt ort le chéile ar cheann de na smaointe iomadúla a tháinig mo fhoireann chun cinn sa tuarascáil a chuireamar le chéile chun an tsraith cuairteanna a thug mo réamhtheachtaí ar raon gníomhaireachtaí a thabhairt chun críche. Níl gach ceann de na smaointe seo indéanta nó réalaíoch sa ghearrthéarma ach tá fonn orm cloisteáil uait maidir leis an méid a cheapann tú a d'fhéadfadh a bheith an-chabhrach. Ba mhaith liom tagairt a dhéanamh don mhéid seo a leanas, go háirithe:

i) D’fhéadfadh an tOmbudsman díriú ar shaincheist ar leith amháin, “cur chuige téamach”, amhail an cur chuige a glacadh san fhiosrúchán i ndáil le hainmneacha chomhaltaí an bhoird roghnúcháin a nochtadh. D’fhéadfadh ‘treoirlínte dea-chleachtais’ do na gníomhaireachtaí i réimsí ábhartha a bheith mar thoradh air sin, mar shampla doirse imrothlacha nó rochtain ar dhoiciméid, agus is é an bunsmaoineamh atá ann teacht roimh ghearáin agus dea-riarachán a chur chun cinn.

ii) D'fhéadfaí úsáid físchomhdhála a fhiosrú do ghníomhaireachtaí atá ina n-ábhar do go leor gearán nó do ghníomhaireachtaí nua a d'fhéadfadh leas a bhaint as cruinniú luath le foireann an Ombudsman ar shaincheisteanna cosúil le hearcaíocht. Chomh maith leis sin, aon uair a dhéanann duine ó m'oifig cigireacht ag gníomhaireacht, d'iarr mé orthu cur i láthair a mholadh ar ról an Ombudsman, go háirithe do ghníomhaireachtaí nach mbeadh eolas chomh maith sin acu ar ár gcuid oibre. Ar an gcaoi chéanna, spreag mé an mheánbhainistíocht chun cuairt a thabhairt ar ghníomhaireachtaí chun saineolas ar dhea-riarachán a roinnt. Tá sé i gceist agam freisin, nuair a théim chuig Ballstát ar leith, cruinniú leis an ngníomhaireacht ábhartha a áireamh, mar atá á eagrú ag m’oifig faoi láthair le haghaidh mo thurais chuig an Ostair agus chuig an Ungáir atá ar na bacáin.

iii) Ónár dtaobhsa de, chuirfimis fáilte roimh chur i láthair ó d'oifigí ionas gur féidir linn dul i dteagmháil leat go díreach chun tuiscint a fháil ar na dúshláin atá romhat. Ar an gcaoi sin, thabharfainn cuireadh duit féin agus do d’fhoireann úsáid a bhaint as an iliomad misean a dhéanann tú chun na Bruiséile, agus b’fhéidir, Strasbourg, chun aghaidh a thabhairt ar mo sheirbhísí. Ba mhaith linn cloisteáil, ar an gcéad dul síos, faoin obair a dhéanann tú agus faoi na dúshláin atá romhat, seachas aghaidh a thabhairt ar ábhair den sórt sin trí ghearáin a chuirtear ar ár súile dúinn amháin.

Cé go mb'fhéidir nach mbeidh am againn na féidearthachtaí seo go léir a phlé inniu, tá súil agam go leanfaidh tú orainn sna seachtainí amach romhainn. Cuirtear fáilte roimh d'aiseolas macánta agus roimh smaointe breise.

Is mian liom teacht ar an gconclúid trína athdhearbhú go bhfeicim gurb é an ról atá agam tacú ní hamháin le saoránaigh an Aontais ach le riarachán poiblí an Aontais freisin. Féachaim le bheith ag obair chomh comhoibritheach agus chomh hoscailte agus is féidir leo siúd a dhéanann ionadaíocht ar an riarachán agus leis na baill foirne sin atá ag obair laistigh de na hinstitiúidí.

Mar a dúirt mé go minic roimhe seo, cé nach luann na meáin riamh é, is mór agam cáilíocht agus ionracas na ndaoine aonair a oibríonn in institiúidí, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí an Aontais agus atá i gceannas orthu. Cuirim fáilte roimh an teagmháil seo sa spiorad sin agus táim sásta aon cheisteanna a d'fhéadfadh a bheith agat a fhreagairt, nó éisteacht le haon bharúlacha ar ár gcuid oibre.

Go raibh maith agat.