Réamhrá

A Uachtaráin, a Chomhaltaí Onóracha, ba mhaith liom buíochas a ghabháil leat as an deis seo chun labhairt leat ar ábhar mo Thuarascála Bliantúla don bhliain 2011.

Ar an gcéad dul síos, ba mhaith liom a rá go bhfuilim buíoch as tacaíocht leanúnach na Parlaiminte d’obair an Ombudsman Eorpaigh. Ba mhaith liom mo bhuíochas a chur in iúl freisin do Chathaoirleach an Choiste um Achainíocha, Ms Mazzoni, as a Tuarascáil chríochnúil agus léirsteanach ar mo chuid gníomhaíochtaí. Cuireann tacaíocht na Parlaiminte agus comhoibriú an Choiste um Achainíocha go mór le rath an Ombudsman Eorpaigh.

Tuarascáil Bhliantúil 2011 - Príomhstaidreamh

Lig dom anois dul chuig príomhstaidéir na Tuarascála Bliantúla. I rith 2011, fuair mé 2,510 gearán san iomlán ó shaoránaigh, ó chuideachtaí, ó eagraíochtaí neamhrialtasacha, ó chomhlachais agus ó dhaoine eile. 

Déanaim iarrachtaí cabhrú le gach gearánach a chasann ar an Ombudsman, fiú i gcásanna nach bhfuil an gearán laistigh de mo shainordú. Níor cheart dúinn gannmheastachán a dhéanamh ar a thábhachtaí atá sé saoránaigh a threorú chuig an gcomhlacht láimhseála gearán is iomchuí ón tús agus na frustrachas agus na moilleanna a bhaineann leis an institiúid cheart a shainaithint as a stuaim féin a spáráil.

I mí Eanáir 2009, sheol mé treoir idirghníomhach ar mo shuíomh gréasáin atá ar fáil i ngach ceann de na 23 theanga oifigiúla. Is é is aidhm don treoir seo gearánaigh a threorú chuig an gcomhlacht is fearr atá in ann cabhrú leo, cibé acu mo sheirbhísí féin, Coiste na Parlaiminte um Achainíocha, seirbhísí ombudsman náisiúnta nó réigiúnach sna Ballstáit nó sásraí réitigh fadhbanna atá ann cheana arna mbunú ag an gCoimisiún Eorpach, amhail an tairseach An Eoraip Agatsa nó líonra SOLVIT le haghaidh fadhbanna trasteorann.

Lean líon na ngearán neamh-inghlactha a cuireadh faoi mo bhráid de bheith ag laghdú in 2011, an uair seo faoi 111. Den chuid is mó, cuirim an meath sin i leith go bhfuil níos mó saoránach ag teacht ar an seoladh ceart chun dul chuig an gcéad uair timpeall, tríd an treoir idirghníomhach a úsáid. In 2011, fuair níos mó ná 18,000 duine comhairle tríd an treoirleabhar.

Ag comhaireamh líon na n-iarrataí ar fhaisnéis a freagraíodh, agus líon na ngearán ar déileáladh leo, is féidir linn a rá gur chabhraigh an tOmbudsman go díreach le breis agus 22 000 saoránach in 2011. Ina theannta sin, fuair suíomh gréasáin an Ombudsman níos mó ná 295 000 cuairteoir uathúil.

I gcodarsnacht leis an laghdú ar líon na ngearán lasmuigh de mo shainordú, d'ardaigh líon na bhfiosrúchán a osclaíodh in 2011 go 396, is é sin, léirigh méadú 18%. Deimhnítear leis an treocht sin go bhfuil níos mó daoine ag casadh ar an Ombudsman Eorpach ag déanamh amhlaidh ar na cúiseanna cearta.

Tá an méadú mór ar fhiosrúcháin a osclaíodh mar thoradh freisin ar athruithe a rinne mé ar mo nósanna imeachta féin chun iad a dhéanamh níos cairdiúla don saoránach. Tugadh cineál nua fiosrúcháin isteach le bliain anuas chun ligean do ghearánaigh a ngearán a shoiléiriú, i gcásanna nach bhfuilim cinnte ar dtús go bhfuil forais ann chun a tuairim ar an gcás a iarraidh ar institiúid de chuid an Aontais.

Is fianaise dhearfach bhreise é laghdú leanúnach ar ráitis chriticiúla arna n-eisiúint ag m’oifig go bhfuil institiúidí an Aontais ag freagairt go dearfach do mo mholtaí go nglacann siad ról níos réamhghníomhaí maidir le gearáin a réiteach agus torthaí a théann chun tairbhe do chách a chumasú. Is léir gur fearr i gcónaí é sin don ghearánach agus don institiúid lena mbaineann. Le trí (3) bliana anuas, tá líon na ráiteas criticiúil díreach os cionn 34 ar an meán, ach bhí an meán díreach os cionn 46 sa tréimhse 2006-2008.

Cásanna Réalta

A Uachtaráin, a Chomhaltaí Onóracha, i mbliana, tá catagóir na "gcásanna réalta" curtha san áireamh agam arís sa Tuarascáil Bhliantúil chun aird a tharraingt ar shamplaí léiritheacha de chleachtas eiseamláireach riaracháin ag institiúidí agus comhlachtaí a nochtadh trí mo chuid fiosrúchán agus, ina theannta sin, chun béim a leagan air gur feidhm lárnach d'institiúid an Ombudsman é cultúr seirbhíse in institiúidí agus i gcomhlachtaí an AE a neartú agus a dhoimhniú trí dhea-chleachtas a chur chun cinn agus tacú leis. Tá deich "gcás réalta" den sórt sin aibhsithe i dTuarascáil na bliana seo.

Is ionann toilteanas na n-institiúidí comhoibriú leis an Ombudsman chun réiteach sásúil ar ghearáin a bhaint amach agus léiriú tábhachtach ar a dtiomantas don chultúr seirbhíse seo. Tugaim faoi deara freisin, i roinnt de na cásanna, go raibh rannpháirtíocht chuiditheach na ngearánach féin ríthábhachtach freisin chun toradh a bhaint amach a rachadh chun tairbhe do chách.

Eorabharaiméadar Speisialta agus gníomhaíochtaí for-rochtana

De réir suirbhé speisialta Eorabharaiméadair ar chearta na saoránach agus ar fheidhmíocht riarachán an AE, a choimisiúnaigh Parlaimint na hEorpa agus an tOmbudsman agus a foilsíodh le linn 2011, meastar gurb é an ceart chun gluaiseacht agus cónaí faoi shaoirse san AE an ceart saoránach is tábhachtaí (48% de na freagróirí).

Is é an dara ceart is tábhachtaí an ceart chun dea-riaracháin (33%), agus ina dhiaidh sin an ceart chun gearán a dhéanamh leis an Ombudsman (32%).

Ar an taobh eile, thug 42% de na freagróirí le fios nach bhfuil siad sásta le trédhearcacht i riarachán an AE, agus dúirt 52% gur cheart don Ombudsman a chinntiú go bhfuil a gcearta ar eolas ag saoránaigh agus conas iad a úsáid.

Agus tosaíocht á tabhairt agam don sprioc beartais saoránaigh a chur ar an eolas, i mí an Mhárta 2011, reáchtáil mé an t-imeacht geallsealbhóirí ba mhó riamh a d'eagraigh an tOmbudsman, dar teideal "An bhfuil Conradh Liospóin ag déanamh beart do shaoránaigh?". I measc na mórchainteoirí san imeacht seo bhí Uachtarán na Comhairle Eorpaí, Herman Van Rompuy, Leas-Uachtarán Pharlaimint na hEorpa ag an am, Diana Wallis agus Leas-Uachtarán an Choimisiúin Eorpaigh, Viviane Reding.

D'fhoilsigh mé leabhrán freisin in 2011 dar teideal "Fadhbanna leis an AE? Cé atá in ann cabhrú leat? Cuireann an foilseachán nua seo eolas ar fáil maidir le raon leathan meicníochtaí réitigh fadhbanna atá ar fáil do dhaoine aonair a bhfuil fadhbanna acu leis an AE. Tugaim faoi deara go raibh an t-éileamh ar an leabhrán seo níos airde ná aon fhoilseachán eile i stair an Ombudsman.

I bhfianaise leibhéal na míshástachta le trédhearcacht san Aontas, bhain mé úsáid as an ócáid a cuireadh ar fáil le ceiliúradh a dhéanamh ar an "Lá Idirnáisiúnta um an gCeart chun Eolas a Fháil", an 28 Meán Fómhair, chun a iarraidh ar riarachán an Aontais a bheith níos réamhghníomhaí maidir le trédhearcacht. Sa chomhthéacs sin, d’iarr mé ar institiúidí an Aontais cláir doiciméad ar líne atá úsáideach agus fabhrach do shaoránaigh a ghlacadh.

Ina theannta sin, maidir le mo sheirbhísí féin, go luath in 2011, thosaigh mé ag foilsiú faisnéise ar mo shuíomh Gréasáin faoi fhiosrúcháin nua a luaithe a osclaítear iad. Fágann an cleachtas nua sin go bhfuil sé níos éasca do shaoránaigh dul chun cinn na bhfiosrúchán a leanúint ón tús.

Prionsabail na Seirbhíse Poiblí

Uachtarán, comhaltaí onóracha, in 2009, ghlac mé ráiteas misin d’institiúid an Ombudsman Eorpaigh atá mar seo a leanas:

Féachann an tOmbudsman Eorpach le torthaí cothroma a bhaint amach maidir le gearáin i gcoinne institiúidí an Aontais Eorpaigh, spreagann sé trédhearcacht agus cuireann sé cultúr riaracháin seirbhíse chun cinn. Tá sé mar aidhm aige muinín a chothú trí idirphlé idir saoránaigh agus an tAontas Eorpach agus na caighdeáin iompair is airde a chothú in institiúidí an Aontais.

Chun an ráiteas misin seo a chur chun feidhme ar an mbealach is fearr, in 2010 rinne mé straitéis a fhorbairt agus a ghlacadh don institiúid atá mar bhonn do mo thionscnaimh agus do mo ghníomhaíochtaí le linn mo shainordaithe reatha mar Ombudsman.

Áirítear an méid seo a leanas ar phríomhphointí na straitéise sin: (a) an t-idirphlé leanúnach le gearánaigh, leis an tsochaí shibhialta agus le geallsealbhóirí eile a neartú, i gcomhréir leis na gealltanais lárnacha a chumhdaítear i gConradh Liospóin, (b) dea-chleachtais ó chomhghleacaithe na nOmbudsman a shainaithint trí chomhar i Líonra Eorpach na nOmbudsman, i measc nithe eile, agus (c) feabhas a chur ar ról an Ombudsman maidir le cultúr riaracháin seirbhíse a chur chun cinn in institiúidí an Aontais.

Chun dea-riarachán a chur ar fáil go comhsheasmhach – príomhghné de bheith ‘neamhdhíobhálach don saoránach’ – ní mór d’institiúidí agus do chomhlachtaí cultúr seirbhíse do shaoránaigh a chothú.

Spreagfaidh comhlacht a fhéachann le cultúr seirbhíse den sórt sin a chur chun cinn baill dá fhoireann ní hamháin chun dea-riarachán a urramú mar cheart dlíthiúil ach freisin chun a bheith (a) dea-bhéasach, cabhrach agus comhoibritheach agus iad ag déileáil le saoránaigh, (b) toilteanach a ngníomhaíochtaí agus an réasúnaíocht atá taobh thiar de chinntí a rinneadh a mhíniú, agus (c) réidh le glacadh le grinnscrúdú poiblí ar a n-iompar.

Agus na breithnithe sin á gcur san áireamh, tháinig mé ar an gconclúid go mbeadh sé úsáideach ráiteas achomair a thabhairt ar na prionsabail sin agus ar phrionsabail eile na seirbhíse poiblí, rud a d’fhéadfadh cuidiú le muinín na saoránach as an tseirbhís shibhialta Eorpach agus as institiúidí an Aontais a chur chun cinn.

Foilsíodh Prionsabail na Seirbhíse Poiblí an 19 Meitheamh i mbliana. Lig dom iad a lua go hachomair:

1. Tiomantas don Aontas Eorpach agus dá shaoránaigh

2. Sláine

3. Oibiachtúlacht

4. Meas ar dhaoine eile

5. Trédhearcacht

Táim buíoch d’Ard-Stiúrthóireacht an Phearsanra as na prionsabail a dháileadh ar gach duine a bhí ag obair laistigh den Pharlaimint an 4 Deireadh Fómhair.

A Uachtaráin, a Chomhaltaí Onóracha, mar a chuir mé in iúl arís agus arís eile, ní hé an ráiteas seo ar Phrionsabail na Seirbhíse Poiblí an chéad fhocal ná an focal deireanach faoi na caighdeáin eiticiúla a bhfuil feidhm acu maidir le státseirbhís an Aontais. De réir mar a cuireadh in iúl go soiléir sna haighneachtaí chuig an gcomhairliúchán poiblí, tá caighdeáin den sórt sin sna Rialacháin Foirne, sa Rialachán Airgeadais agus sa Chód Eorpach um Dhea-Iompraíocht Riaracháin a ghlac an tOmbudsman go forleathan cheana féin, go sainráite agus go hintuigthe araon.

Ina theannta sin, níorbh é an smaoineamh a bhí ann ráiteas a dhéanamh ar phrionsabail na seirbhíse poiblí caighdeáin eiticiúla nua a fhorbairt ach, ina ionad sin, ionchais na státseirbhíseach agus na saoránach araon a shoiléiriú maidir leis na caighdeáin eiticiúla a gcloíonn riarachán poiblí an Aontais leo cheana féin.

Is é an breisluach a bhaineann leis na caighdeáin sin a dhéanamh sainráite ná cuidiú le plé cuiditheach leanúnach a ghiniúint agus a dhíriú i measc státseirbhíseach, agus idir státseirbhísigh agus an pobal, maidir leis an iompar atá oiriúnach ó thaobh eitice de. Léirigh an comhairliúchán poiblí luach na díospóireachta sin.

Ní fhéachann na Prionsabail le hionstraimí atá ann cheana a dhúbláil, ná le bheith ina n-ionad chun na hionstraimí sin a athbhreithniú agus a fhorlíonadh i gcás ina bhféadfadh gá a bheith leis sin. Ina ionad sin, táim ag súil go mbeidh siad ina bhfoinse shaibhir smaointe, agus bainfidh mé leas as sin agus mé ag obair le hInstitiúidí an Aontais amach anseo chun an cultúr institiúideach a spreagadh agus a chothú, cultúr a dhéanann na prionsabail ina réaltacht bheo.

Go raibh míle maith agat as do aire.