Arna dhéanamh i gcomhréir le hAirteagal 3(6) de Reacht an Ombudsman Eorpaigh [1]

Achoimre

1. Baineann an cás seo leis an gcaoi ar láimhseáil an Coimisiún Eorpach gearán a chuir 27 dtionscnamh ó na saoránaigh faoina bhráid in 2006 ag troid i gcoinne na n-iarmhairtí diúltacha a bhí ag leathnú aerfort Vín ("na gearánaigh"), dar leo. Tháinig an Coimisiún ar an gconclúid go ndearnadh na hoibreacha ábhartha gan an measúnú éigeantach ar an tionchar ar an gcomhshaol ("MTC"). Chun an t-easnamh sin a leigheas, d’aontaigh sé le húdaráis na hOstaire go ndéanfadh údaráis na hOstaire MTC ex post. Cuireadh an tuarascáil deiridh maidir leis an nós imeachta sin faoi bhráid an Choimisiúin i mí Feabhra 2011.

2. Bhí na gearánaigh míshásta leis an gcaoi a ndearnadh an MTC ex post. I measc nithe eile, cháin siad (i) gurbh é an t-údarás a bhí i gceannas ar an nós imeachta ábhartha an t-údarás céanna a dheonaigh ceadanna le haghaidh na n-oibreacha ábhartha agus, dá bhrí sin, go raibh coinbhleacht leasa fhollasach ann agus (ii) nach raibh rochtain acu ar nós imeachta athbhreithnithe, mar a fhoráiltear sa treoir ábhartha ón Aontas.

3. In 2008, chuaigh na gearánaigh i muinín an Ombudsman Eorpaigh. Tar éis dó an t-ábhar a scrúdú, bhí an tOmbudsman den tuairim gur chosúil go raibh bunús maith ag argóintí na ngearánach maidir leis an dá shaincheist thuas ar an gcéad amharc agus, ag an bpointe sin, nach raibh sé in ann teacht ar an gconclúid, dá bhrí sin, gur chinntigh an Coimisiún go ndearnadh an MTC ex post i gceart. Mar sin féin, ós rud é go raibh an nós imeachta fós ar siúl agus gur luaigh an Coimisiún nach ndúnfadh sé an cás um shárú ach amháin nuair a bhí sé sásta go ndearna údaráis na hOstaire na bearta ba ghá, mheas an tOmbudsman nach raibh aon ghá le tuilleadh gníomhaíochta uaidh ag an gcéim sin. Dá bhrí sin, dhún sé a fhiosrúchán i mí na Nollag 2009, rud a chuir in iúl go soiléir go raibh muinín aige go gcuirfeadh an Coimisiún a thorthaí san áireamh.

4. I mí na Samhna 2010, d'iompaigh na gearánaigh chuig an Ombudsman arís. D'oscail an tOmbudsman an dara fiosrúchán, agus rinne sé iniúchadh ar chomhad an Choimisiúin lena linn. Léiríodh sa chigireacht nach raibh aon chomhfhreagras suntasach eile sa chomhad idir an Coimisiún agus údaráis na hOstaire le linn na tréimhse ina raibh an MTC ex post á dhéanamh. Go háirithe, ní raibh aon rud le tabhairt le fios gur pléadh na huiríll a rinne na gearánaigh le linn na tréimhse sin i scríbhinn le húdaráis na hOstaire. Níor chosúil go raibh aon chomhfhreagras den sórt sin mar thoradh ar chinneadh an Ombudsman maidir le gearán 1532/2008 ach oiread. Mar thoradh ar an staid sin, chinn an tOmbudsman gur theip ar an gCoimisiún a thorthaí ón gcéad fhiosrúchán a chur san áireamh. Dá bhrí sin, rinne sé dréachtmholadh inar áitíodh ar an gCoimisiún athmhachnamh a dhéanamh ar a sheasamh. Níor éirigh leis an dréachtmholadh sin.

5. Measann an tOmbudsman gur sampla uafásach é an cás seo de chás inar mhainnigh an Coimisiún (i) gníomhaíocht feabhais chuí a dhéanamh i ndáil le sárú soiléir ar dhlí an Aontais i gcás tábhachtach agus (ii) inar roghnaigh sé neamhaird a dhéanamh de chomhairle an Ombudsman. Tá sé den tuairim, dá bhrí sin, gurb iomchuí aird Pharlaimint na hEorpa a tharraingt ar an ábhar.

Cúlra an ghearáin

6. Ó 1999 i leith, tá feabhas á chur ar an mbonneagar ag aerfort Vín agus tá síneadh á chur leis trí shraith tionscadal tógála, a d’údaraigh údaráis na hOstaire. Nuair a tharraing na gearánaigh aird an Choimisiúin ar na hoibreacha sin in 2006, tháinig an Coimisiún ar an gconclúid gur cheart MTC a chur i gcrích de bhun Threoir 85/337/CEE ón gComhairle an 27 Meitheamh 1985 maidir le measúnú a dhéanamh ar éifeachtaí tionscadal poiblí agus príobháideach áirithe ar an gcomhshaol.[2] Mar sin féin, bhí an Coimisiún den tuairim nach bhféadfaí cuspóir Threoir 85/337 a bhaint amach i gcás inar tugadh an toiliú forbartha gan MTC a bheith curtha i gcrích agus, mar atá sa chás seo, i gcás ina raibh na tionscadail curtha i gcrích cheana féin nó i gcás ina raibh an tógáil gar do bheith curtha i gcrích. Sna himthosca sin, chomhaontaigh an Coimisiún sa chaibidlíocht leis an Ostair staonadh ón nós imeachta um shárú a shaothrú a thuilleadh agus, dá réir sin, dhéanfadh an Ostair ‘MTC ex post’ a fhorbairt lena ndéanfaí MTC ex ante a ionsamhlú ar an mbealach is fearr is féidir agus lena bhféadfaí measúnú iomlán a dhéanamh ar thionchar comhshaoil na dtionscadal ábhartha.

7. Cháin na gearánaigh an chaoi ar lean an Coimisiún ar aghaidh sa chás seo. Dá bhrí sin, chuaigh siad i dteagmháil leis an Ombudsman (gearán 1532/2008/(WP)GG).

8. Ina chinneadh an 2 Nollaig 2009 lenar dúnadh a fhiosrúchán ar an gcás seo, tháinig an tOmbudsman inter alia ar na conclúidí seo a leanas:

Ba é Aireacht Chónaidhme Iompair, Nuálaíochta agus Teicneolaíochta na hOstaire (‘BMVIT’) an t-údarás ar cuireadh an MTC ex post de chúram air. Níor chuir an Coimisiún i gcoinne gur eisigh an Aireacht sin cuid de na ceadanna le haghaidh na dtionscadal lena mbaineann. Chiallaigh sé sin gur cuireadh an MTC ex post de chúram ar údarás ar chosúil ar dtús gur theip air a fháil amach gur urramaíodh Treoir 85/337. Sna himthosca sin, ba chosúil go raibh bunús maith le hargóint na ngearánach gur eascair coinbhleacht leasa fhollasach ar an gcéad amharc as rannpháirtíocht BMVIT.

- Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí an MTC ex post de bhun Airteagail 5 go 10 de Threoir 85/337. Dar leis na gearánaigh, áfach, b’éigean feidhm a bheith ag Airteagal 10a freisin. De réir na forála sin, ‘beidh rochtain ag baill den phobal’, faoi réir coinníollacha áirithe, ar nós imeachta um athbhreithniú os comhair cúirt dlí nó comhlacht neamhspleách neamhchlaonta eile arna bhunú le dlí chun agóid a dhéanamh i gcoinne dlíthiúlacht shubstainteach nó dlíthiúlacht nós imeachta cinntí, gníomhartha nó neamhghníomhartha faoi réir fhorálacha na Treorach seo maidir le rannpháirtíocht phoiblí’. Mhínigh an Coimisiún, agus é ag glacadh leis go raibh MTC ex post le déanamh, nár lorg sé dearbhuithe sainráite ón Ostair maidir le hinfheidhmeacht Airteagal 10a de Threoir 85/337, ós rud é gur dlí substainteach í an fhoráil sin agus nach bhféadfaí í a chur faoi réir comhaontú leis na Ballstáit. Bhí an tOmbudsman ag cailleadh tuisceana ar an argóint sin. Beag beann ar cibé an dlí substainteach nó nós imeachta a bhí in Airteagal 10a, ba dheacair a fheiceáil cad a d’fhéadfadh cosc a chur ar an gCoimisiún dearbhú sainráite a lorg ó údaráis na hOstaire go n-urramófaí an fhoráil sin, ar choinníoll go raibh sí infheidhme sa chás seo.

9. I bhfianaise na n-imthosca sin, bhí an tOmbudsman den tuairim, ag an bpointe ama sin, nach raibh sé in ann teacht ar an gconclúid gur chinntigh an Coimisiún go ndearnadh an MTC ex post i gceart agus, dá bhrí sin, go ndearna sé a imeachtaí um shárú i gcoinne na hOstaire maidir le haerfort Vín i gceart.

10. Thug an tOmbudsman dá aire freisin, áfach, nach raibh an MTC ex post ná imscrúdú an Choimisiúin tugtha chun críche ag an am sin. Thug sé dá aire freisin gur chuir an Coimisiún in iúl do na gearánaigh nach molfadh sé an nós imeachta um shárú a dhúnadh ach amháin tar éis dó a bheith sásta go ndearnadh measúnú leordhóthanach ar na tionchair ábhartha a d’fhéadfadh a bheith ag na síntí aerfoirt éagsúla agus, go háirithe, go ndearna an Ostair na bearta is gá chun éifeacht phraiticiúil a thabhairt do thorthaí an mheasúnaithe tionchair.

11. Sna himthosca sin, mheas an tOmbudsman nach raibh aon fhorais ann, ag an am sin, le tuilleadh fiosrúchán a dhéanamh ar an ábhar. Mar sin féin, ina chinneadh chun a fhiosrúchán a dhúnadh, a glacadh i mí na Nollag 2009, chuir an tOmbudsman in iúl go raibh muinín aige go dtabharfadh an Coimisiún aird chuí ar a thorthaí.

12. An 30 Samhain 2010, chuaigh na gearánaigh i muinín an Ombudsman arís (gearán 2591/2010/GG). Ina ngearán nua, chuir siad in iúl, a mhéid a bhí a fhios acu, nach raibh aon chéimeanna breise glactha ag an gCoimisiún chun leanúint de na himeachtaí um shárú i gcoinne na hOstaire ó glacadh cinneadh an Ombudsman.

Ábhar an fhiosrúcháin

13. Dá bhrí sin, chinn an tOmbudsman an dara fiosrúchán a oscailt maidir leis an líomhain agus an t-éileamh seo a leanas:

Líomhain:

Theip ar an gCoimisiún a imeachtaí um shárú a sheoladh i gceart i gcoinne na hOstaire maidir le haerfort Vín, go háirithe toisc nár chinntigh sé go ndearnadh MTC i gceart.

Éileamh:

Ba cheart don Choimisiún féachaint chuige go ndéantar MTC cuí ex post, lena n-áirítear sásra faireacháin ina bhfuil sé de cheart ag na gearánaigh a bheith rannpháirteach nó, mura féidir sin, an cás a thabhairt os comhair na Cúirte Breithiúnais.

An fiosrúchán

14. Tar éis tuairim an Choimisiúin agus barúlacha na ngearánach a fháil, chinn an tOmbudsman dul ar aghaidh le hiniúchadh ar chomhad an Choimisiúin.

15. An 29 Iúil 2011, chuir an tOmbudsman dréachtmholadh faoi bhráid an Choimisiúin.

16. An 17 Samhain 2011, thíolaic an Coimisiún a thuairim mhionsonraithe maidir le dréachtmholadh an Ombudsman.

17. Chuir na gearánaigh in iúl don Ombudsman ina dhiaidh sin nár mhian leo barúil a thabhairt ar dhearcadh an Choimisiúin a thuilleadh. Chuir siad in iúl gur chuir siad a gcuid argóintí faoi bhráid an Choimisiúin arís agus arís eile agus cheistigh siad an mbeadh an tOmbudsman in ann aon rud a dhéanamh dóibh nó an mbeadh an stocaireacht eitlíochta chun bua deiridh a fháil ar an dlí agus ar chearta na saoránach.

Anailís agus conclúidí an Ombudsman

A. Mainneachtain líomhnaithe imeachtaí um shárú agus éileamh gaolmhar a sheoladh i gceart

Argóintí a cuireadh faoi bhráid an Ombudsman

18. D’athdhearbhaigh na gearánaigh a dtuairim gur theip ar an gCoimisiún a ngearán maidir le sárú a láimhseáil i gceart. Cháin siad, go háirithe, gur sáraíodh a gceart chun achomhairc de bhun Airteagal 10a de Threoir 85/337.

19. Sa tuairim uaidh, d’athdhearbhaigh an Coimisiún a thuairim go raibh sé comhréireach agus réasúnach dó staonadh ón nós imeachta um shárú a shaothrú a thuilleadh agus MTC ex post á dhéanamh ag an Ostair lena n-ionsamhlaítear MTC ex ante ar an mbealach is fearr is féidir. Thug an Coimisiún tuairisc freisin ar na céimeanna a ghlac údaráis na hOstaire sa chomhthéacs sin.

20. Chuir an Coimisiún in iúl gur tharchuir údaráis na hOstaire an tuarascáil deiridh maidir leis an MTC ex post an 15 Feabhra 2011. D’athdhearbhaigh sí nach ndúnfaí an cás um shárú go dtí go raibh sí sásta go ndearnadh measúnú leordhóthanach ar na tionchair ábhartha a d’fhéadfadh a bheith ag na síntí aerfoirt éagsúla agus, go háirithe, go ndearna an Ostair na bearta is gá chun éifeacht phraiticiúil a thabhairt do thorthaí an mheasúnaithe tionchair, is é sin le rá, tar éis bearta cúitimh a d’fhéadfadh a bheith ann mar thoradh ar MTC a chur chun feidhme.

21. Ina mbarúlacha, bhí na gearánaigh den tuairim gur áitigh an Coimisiún fós go raibh an tuarascáil ex post ar an tionchar ar an gcomhshaol, a cuireadh isteach, inghlactha, cé nár chomhfhreagair sí go cianda fiú do mheasúnú tionchair comhshaoil ex post. D'áitigh na gearánaigh gur thug an Coimisiún neamhaird ar na hargóintí go léir a cuireadh faoina bhráid agus gur thug sé neamhaird freisin ar thagairtí an Ombudsman d'easnaimh an nós imeachta ábhartha.

22. D’áitigh na gearánaigh nár chuir an Coimisiún san áireamh, i dtuarascáil maidir le haerfort Vín, gur tháinig Cúirt Iniúchóirí na hOstaire ar an gconclúid seo a leanas maidir leis an MTC ex post a rinneadh sa chás seo: "Maidir leis na deiseanna atá ann do shaoránaigh a bheith rannpháirteach agus na féidearthachtaí a bhaineann le cosaint dhlíthiúil, ní chomhlíonann an nós imeachta seo caighdeán nós imeachta MTC".

23. D’áitigh na gearánaigh gur ghníomhaigh an Coimisiún mar sheirbhíseach don earnáil eitlíochta. Ar feadh ceithre bliana, bhí cead ag an Ostair aerfort Vín a leathnú go neamhdhleathach. Thart ar EUR 1.5 billiún a bhí i gcostais na hinfheistíochta anois. Rinneadh na hoibreacha ábhartha go léir gan MTC.

24. Dar leis na gearánaigh, bhí drochriarachán follasach ann.

25. Tar éis dó na haighneachtaí thuas a scrúdú, bhí an tOmbudsman den tuairim go raibh sé riachtanach iniúchadh a dhéanamh ar chomhad an Choimisiúin.

26. Léirigh an chigireacht, a rinneadh i mí an Mheithimh 2011, gur cuireadh an coincheap don MTC ex post faoi bhráid an Choimisiúin i mí an Mhárta 2008 agus gur thuairiscigh údaráis na hOstaire don Choimisiún maidir le dul chun cinn an MTC ex post i mí Mheán Fómhair 2008, i mí an Mheithimh 2009, i mí na Samhna 2009 agus i mí Iúil 2010.

27. Léiríodh sa chigireacht freisin nach raibh aon chomhfhreagras suntasach eile sa chomhad idir an Coimisiún agus údaráis na hOstaire le linn na tréimhse ina raibh an MTC ex post á dhéanamh. Go háirithe, ní raibh aon rud le tabhairt le fios gur pléadh na huiríll a rinne na gearánaigh le linn na tréimhse sin i scríbhinn le húdaráis na hOstaire. Níor chosúil ach oiread gur eascair aon chomhfhreagras den sórt sin as cinneadh an Ombudsman an 2 Nollaig 2009 maidir le gearán 1532/2008/(WP)GG.

28. Ina mbarúlacha maidir leis an tuarascáil chigireachta, luaigh na gearánaigh gur dheimhnigh an chigireacht nár déileáladh lena n-argóintí ar chor ar bith nó nár déileáladh leo i gceart.

29. An 25 Iúil 2011, chuir na gearánaigh ar aghaidh chuig an Ombudsman an freagra a thug B. Uas., Aire Cónaidhme Iompair, Nuálaíochta agus Teicneolaíochta na hOstaire, an 8 Iúil 2011, ar roinnt ceisteanna a chuir comhaltaí de pharlaimint na hOstaire uirthi. Sa fhreagra sin, dheimhnigh B. Uas., i bhfianaise chineál dlíthiúil na tuarascála measúnaithe comhshaoil ex post, nach raibh aon leigheas ar fáil faoi dhlí na hOstaire a mhéid a bhaineann leis an tuarascáil sin.

Measúnú an Ombudsman as a dtagann dréachtmholadh

30. Thug an tOmbudsman dá haire gur athdhearbhaigh an Coimisiún nach ndúnfadh sé an cás um shárú go dtí go raibh sé sásta go ndearnadh measúnú leordhóthanach ar na tionchair ábhartha a d’fhéadfadh a bheith ag na síntí aerfoirt éagsúla agus, go háirithe, go raibh na bearta riachtanacha déanta ag an Ostair chun éifeacht phraiticiúil a thabhairt do thorthaí an mheasúnaithe tionchair. Ba é an t-athdhearbhú seo a thug ar an Ombudsman a chéad fhiosrúchán ar an ábhar seo a dhúnadh i mí na Nollag 2009.

31. Mar sin féin, nuair a rinneadh an cinneadh sin, bhí an MTC ex post a rinne údaráis na hOstaire fós ar siúl. Ag an gcéim sin, dá bhrí sin, bheadh sé éasca don Choimisiún idirghabháil a dhéanamh le húdaráis na hOstaire chun aghaidh a thabhairt ar na saincheisteanna a d’ardaigh an tOmbudsman ina chinneadh an 2 Nollaig 2009.

32. Mar sin féin, léirigh an t-iniúchadh ar chomhad an Choimisiúin a rinneadh i mí an Mheithimh 2011 nach ndearna an Coimisiún aon ghníomhaíocht bhreise ach gur fhan sé go dtí go gcuirfeadh údaráis na hOstaire an tuarascáil deiridh faoina bhráid.

33. Chuir an tOmbudsman i bhfios go láidir gur bhain cuid de na saincheisteanna a tharraing sé anuas le bunús an MTC ex post. Go háirithe, chuir an tOmbudsman in iúl, i bhfianaise imthosca an cháis, gur chosúil go raibh bunús maith ar an gcéad amharc le hargóint na ngearánaithe gur eascair coinbhleacht leasa fhollasach as rannpháirtíocht BMVIT. Thairis sin, leag an tOmbudsman béim ar thábhacht Airteagal 10a de Threoir 85/337 agus chuir sé i bhfios go láidir go raibh sé i bhfad ó bheith cinnte go mbeadh saoránaigh in ann úsáid a bhaint as nós imeachta athbhreithnithe faoi dhlí na hOstaire maidir leis an MTC ex post.

34. Dá bhrí sin, mheas an tOmbudsman gurbh iomchuí don Choimisiún measúnú a dhéanamh ar na saincheisteanna a d’ardaigh sé ina chinneadh maidir le gearán 1532/2008. Níor thuig sé cén fáth nár chosúil go ndearna an Coimisiún aon bheart ina leith sin. Is fíor gur luaigh an tOmbudsman, ina chinneadh sin, go raibh muinín aige go dtabharfadh an Coimisiún aird chuí ar an gcinneadh sin agus a chinneadh deiridh á ghlacadh aige maidir le gearán sáraithe an ghearánaigh. Mar sin féin, agus i bhfianaise chineál na saincheisteanna a d’ardaigh an tOmbudsman, is ar éigean a d’fhéadfadh an Coimisiún é sin a léirmhíniú mar rud a chiallaíonn gur cheart dó déileáil leis na saincheisteanna sin a chur siar go dtí an deireadh.

35. Dúirt an tOmbudsman freisin, maidir le hAirteagal 10a de Threoir 85/337, go ndearnadh an t-amhras maidir le hinfhaighteacht modhanna athbhreithnithe sa chás seo a chuir an tOmbudsman in iúl ina chinneadh an 2 Nollaig 2009 a threisiú idir an dá linn leis na ráitis thuasluaite a rinne Cúirt Iniúchóirí na hOstaire agus Aire Cónaidhme Iompair, Nuálaíochta agus Teicneolaíochta na hOstaire.

36. I bhfianaise a bhfuil thuas, mheas an tOmbudsman go raibh bunús maith le líomhain na ngearánach gur léir gur theip ar an gCoimisiún i gceart a imeachtaí um shárú a sheoladh i gcoinne na hOstaire maidir le haerfort Vín.

37. Dá bhrí sin, chuir an tOmbudsman an dréachtmholadh seo a leanas faoi bhráid an Choimisiúin:

Ba cheart don Choimisiún a chur chuige a cheartú maidir le gearán um shárú na ngearánach a bhaineann le haerfort Vín a láimhseáil, aghaidh a thabhairt ar na heasnaimh ar tharraing an tOmbudsman aird orthu ina chinneadh an 2 Nollaig 2009 maidir le gearán 1532/2008 agus a mheasúnú a thabhairt chun críche chomh tapa agus is féidir.

Na hargóintí a cuireadh faoi bhráid an Ombudsman tar éis a dhréachtmholta

38. Sa tuairim mhionsonraithe uaidh maidir leis an dréachtmholadh, mheabhraigh an Coimisiún, nuair a cuireadh ar an eolas é faoin sárú, go raibh formhór na dtionscadal ábhartha ag aerfort Vín curtha i gcrích nó go raibh siad sa chéim dheiridh den chur i gcrích. Bhain an Coimisiún úsáid as a lánrogha staonadh ó chéimeanna breise nós imeachta i gcoinne na hOstaire ar choinníoll go ndéanfaidh údaráis na hOstaire MTC de na tionscadail sin ar bhonn ex post. Ba é an phríomhthosaíocht a bhí ann nach bhféadfadh tionchair a d’fhéadfadh tarlú le linn na dtionscadal ábhartha a bheith ina n-ábhar do ghníomhaíochtaí feabhais a thuilleadh, ach go bhféadfaí tionchair arbh é úsáid bhonneagar an aerfoirt thógtha ba chúis leo a shainaithint fós agus aghaidh a thabhairt orthu trí bhearta ceartaitheacha. Dá bhrí sin, d’fhéadfadh MTC ex post cuidiú le gníomhaíochtaí féideartha a shainaithint atá iomchuí chun tionchair shuntasacha dhóchúla den sórt sin a sheachaint, a íoslaghdú nó a chúiteamh.

39. D'áitigh an Coimisiún go bhféadfaí dréachtmholadh an Ombudsman a léirmhíniú mar iarraidh chun an nós imeachta ex post MTC ar fad a atosú. Dar leis an gCoimisiún, ní bheadh sé sin indéanta ná díréireach. D’áitigh an Coimisiún freisin go ndearnadh tionchair charnacha chomhshaoil na dtionscadal ábhartha a chomhtháthú sa ghnáthnós imeachta MTC don tríú rúidbhealach nua a bhí á dhéanamh faoi láthair i gcomhréir iomlán leis an Treoir maidir le MTC, lena n-áirítear Airteagal 10a.

40. Mhínigh an Coimisiún go raibh a mheasúnú ar an tuarascáil a chuir údaráis na hOstaire isteach curtha i gcrích aige idir an dá linn agus gur iarr sé tuilleadh faisnéise agus soiléirithe ar údaráis na hOstaire. Go háirithe, d’iarr an Coimisiún ar údaráis na hOstaire a dheimhniú gur cuireadh an pobal ar an eolas go cuí agus go gcuirfí torthaí an nós imeachta ar fáil go hoifigiúil don phobal. Sa chomhthéacs sin, luaigh an Coimisiún nár mheas sé tuarascáil chríochnaitheach BMVIT mar chinneadh foirmiúil maidir le torthaí MTC ex post agus na mbeart cúiteach. Ar mhaithe le soiléiriú agus barúlacha an Ombudsman á gcur san áireamh, d’iarr an Coimisiún ar an Ostair freisin a mhíniú an bhféadfadh cinneadh na n-údarás maidir le torthaí an MTC ex post, go háirithe maidir leis na bearta cúitimh, a bheith faoi réir athbhreithniú dlíthiúil. Ar deireadh, d’iarr an Coimisiún deimhniú ón Ostair go raibh baint ag na húdaráis chomhshaoil inniúla leis an bpróiseas MTC ex post, mar a fhoráiltear in Airteagal 6(1) de Threoir MTC le haghaidh MTC ex ante, agus chuir sé in iúl nach raibh an tuarascáil chríochnaitheach soiléir ina leith sin.

41. Ina bhfreagra, mhínigh údaráis na hOstaire, a mhéid a bhaineann leis na féidearthachtaí maidir le leigheasanna dlíthiúla i gcomhthéacs MTC ex post, go raibh gealltanas tugtha ag oibreoir Aerfort Vín na bearta uile a sainaithníodh sa phróiseas a chur chun feidhme agus go ndéanfadh BMVIT faireachán ar an gcur chun feidhme. I gcás nach ndearnadh na bearta maolaithe i gceart, d’fhéadfadh na húdaráis iad a fhorfheidhmiú ar bhonn Airteagal 141 d’Acht aerthráchta na hOstaire (‘Luftfahrtgesetz’). Ina theannta sin, thagair údaráis na hOstaire don chomhaontú a tugadh i gcrích mar thoradh ar an bpróiseas idirghabhála a rinneadh i gcomhthéacs leathnú an aerfoirt. D’fhéadfadh na saoránaigh sin a tháinig isteach sa chomhaontú na bearta maolaithe a comhaontaíodh sa phróiseas sin a fhorfheidhmiú ar bhonn an dlí shibhialta. Ar deireadh, tharraing údaráis na hOstaire aird ar MTC don tríú rúidbhealach réamh-mheasta d’aerfort Vín lena gcuirfí san áireamh freisin éifeachtaí na dtionscadal atá faoi réir MTC ex post. Thabharfaí an nós imeachta sin i gcrích le cinneadh a d’fhéadfaí a athbhreithniú go dlíthiúil de réir cheanglais Airteagal 10a de Threoir 85/337.

42. Dúirt an Coimisiún go ndearna sé athmheasúnú cúramach ar chinneadh an Ombudsman an 2 Nollaig 2009 i bhfianaise na tuarascála críochnaithí ar an MTC ex post a chuir údaráis na hOstaire isteach agus i bhfianaise na faisnéise breise a chuir siad ar fáil.

43. D'admhaigh an Coimisiún go bhféadfadh an fhoclaíocht a d'úsáid údaráis na hOstaire don nós imeachta a comhaontaíodh leis an gCoimisiún - " tuarascáil ex post MTC " in ionad " measúnú ex post MTC " - a bheith míthreorach ar dtús. Chuir sí i bhfios go láidir, áfach, gurbh é an chomhthuiscint gur cumhdaíodh próiseas measúnaithe ex post (‘ex-post Umweltprüfung’) leis an gcleachtadh a rinneadh, agus nach raibh sé teoranta do thuarascáil mheasúnaithe a chur ar fáil.

44. Maidir le rannpháirtíocht BMVIT sa nós imeachta ex post MTC mar an t-údarás a d’údaraigh cuid de na tionscadail atá i gceist, chreid an Coimisiún go raibh an Aireacht, mar chomhlacht riaracháin, ag gníomhú ar bhonn phrionsabal na dlíthiúlachta agus an smachta reachta. Ós rud é gur eisigh BMVIT cuid de na ceadanna a bhaineann le haerfort Vín, ní fhéadfadh sé sin, dar leis, údar a thabhairt leis an líomhain go raibh coinbhleacht leasa fhollasach ann.

45. A mhéid a bhaineann le hinfheidhmeacht Airteagal 10a de Threoir 85/337, thug an Coimisiún le fios gur fhéach sé arís ar an tsaincheist agus go raibh sé fós cinnte nach raibh aon bhunús dlí faoi dhlí an Aontais a d’fhéadfadh oibleagáid a chur ar údaráis na hOstaire an fhoráil sin a chur i bhfeidhm agus an coincheap don MTC ex post á chaibidliú acu, a raibh sé d’aidhm aige MTC ex ante a ionsamhlú, a mhéid is féidir. Dá bhrí sin, ní fhéadfaí cur i bhfeidhm Airteagal 10a a mheas agus ní fhéadfaí é a éileamh ar deireadh ach amháin dá mbeadh an fhoráil sin infheidhme i gcás MTC ex ante le haghaidh na n-oibreacha sínidh atá i gceist. Mar sin féin, tugadh isteach Airteagal 10a le Treoir 2003/35/CE atá le cur chun feidhme faoin 25 Meitheamh 2005. De réir na faisnéise a soláthraíodh sa choincheap le haghaidh MTC ex post, cuireadh na hiarratais ar na tionscadail ábhartha faoi bhráid údaráis na hOstaire roimh an dáta sin, agus bhí an chuid is mó díobh curtha i gcrích fiú faoi mhí an Mheithimh 2005. Mar sin féin, chreid an Coimisiún go bhféadfaí an t-easnamh sin a leigheas leis an MTC leanúnach don tríú rúidbhealach nua ag aerfort Vín. B’éigean éifeachtaí carnacha na bhfoirgneamh agus na saoráidí atá ann cheana a chur san áireamh sa mheasúnú nua sin, lena n-áirítear na cinn a chumhdaítear leis an MTC ex post. Maidir leis an MTC rialta sin, cuireadh Airteagal 10a i bhfeidhm go hiomlán.

46. Dúirt an Coimisiún freisin nach ndeachaigh sé i dteagmháil arís le húdaráis na hOstaire maidir leis na saincheisteanna sin sula bhfuair sé an tuarascáil chríochnaitheach ar an MTC ex post toisc gur chuir sé a thuairimí in iúl cheana féin maidir leis na ceisteanna dlíthiúla sin den chuid is mó i gcomhthéacs fhiosrúchán an Ombudsman ar ghearán 1532/2008/(WP)GG. Mheas an Coimisiún, dá bhrí sin, go raibh sé réasúnach gan measúnú deiridh a dhéanamh ar na saincheisteanna ábhartha ach amháin tar éis anailís a dhéanamh ar an tuarascáil deiridh, agus na barúlacha i gcinneadh an Ombudsman á gcur san áireamh.

47. Tháinig an Coimisiún ar an gconclúid trína rá go raibh sé den tuairim, mar a léirítear leis na soiléirithe a thugtar thuas, go raibh a chur chuige maidir le déileáil leis an gcás seo ceart.

48. Mar a luadh thuas, níor chuir na gearánaigh aon bharúil shubstainteach isteach maidir le tuairim mhionsonraithe an Choimisiúin.

Measúnú an Ombudsman tar éis a dhréachtmholta

49. Measann an tOmbudsman go bhfuil sé úsáideach a mheabhrú gur admhaigh sé ina chinneadh maidir le gearán 1532/2008/(WP)GG, in imthosca an cháis, gur aithin sé cinneadh an Choimisiúin iarraidh ar an Ostair MTC ex post a chur i gcrích lena ndéanfaí measúnú oibiachtúil ar thionchar comhshaoil an tionscadail de réir na gcritéar a leagtar síos i dTreoir 85/337 agus lena bhféadfaí a chinneadh ar bhonn eolaíoch an raibh bearta cúiteacha iomchuí agus réasúnta i bprionsabal. Is é an rud is gá a scrúdú anseo, dá bhrí sin, ar áirithigh an Coimisiún go ndearnadh an MTC ex post sin i gceart.

50. Sa chomhthéacs sin, meabhraíonn an tOmbudsman freisin gur dhírigh an t-amhras a chuir sé in iúl ina leith sin ina chinneadh maidir le gearán 1532/2008/(WP)GG agus ina dhréachtmholadh sa chás seo ar dhá shaincheist go háirithe, eadhon, (i) infheidhmeacht Airteagal 10a de Threoir 85/337 agus (ii) an choinbhleacht leasa ina bhfuair an t-údarás a dhéanann an MTC ex post é féin.

51. Is oth leis an Ombudsman go raibh air teacht ar an gconclúid nár chuir tuairim mhionsonraithe an Choimisiúin deireadh leis an amhras sin.

52. Maidir leis an gcéad cheann de na saincheisteanna thuas, chuir an Coimisiún in iúl nach mbeadh Airteagal 10a de Threoir 85/337 infheidhme ratione temporis dá mbeadh na hoibreacha ábhartha faoi réir MTC sula ndéanfaí iad. Measann an tOmbudsman go bhfuil an argóint sin inchreidte.

53. Mar sin féin, níl an tOmbudsman cinnte de bharr argóint bhreise an Choimisiúin nach bhféadfadh Airteagal 10a de Threoir 85/337 a bheith infheidhme maidir leis an MTC ex post ach oiread, ós rud é go raibh an MTC sin ceaptha a bheith chomh cosúil agus ab fhéidir le MTC ex ante. Ní bhaineann an fhoráil ábhartha leis an measúnú atá le déanamh, ach leis na leigheasanna atá le cur ar fáil do shaoránaigh ina leith sin. Dar leis an Ombudsman, níl aon chúis láidir ann nár cheart an fhoráil seo a bheith infheidhme maidir le MTC ex post amhail an ceann a dhéantar sa chás seo. Ba iad údaráis an Bhallstáit lena mbaineann a d’fhág gan dul ar aghaidh chuig MTC nuair ba cheart é a bheith déanta. Ós rud é go bhfuil athrú tagtha ar an dlí ó shin i leith, is cosúil nach mbeadh sé cothrom ach a mheas gur gá na hathruithe sin a chur san áireamh, ar mhaithe leis na saoránaigh lena mbaineann, agus iad ag dul ar aghaidh chuig MTC ex post.

54. Ina theannta sin, ní féidir leis an Ombudsman ach a thabhairt faoi deara gur cosúil go raibh an seasamh sin ag an gCoimisiún ar dtús. Leis an bhfoclaíocht a úsáideadh sa tuairim mhionsonraithe, ar dá réir a bhí an Coimisiún ‘cinnte i gcónaí’ nach raibh Airteagal 10a infheidhme sa chás seo, tugtar le fios go raibh leanúnachas cur chuige ann nach raibh ann go simplí. Le linn a fhiosrúcháin ar ghearán 1532/2008/(WP)GG, d’iarr an tOmbudsman go sonrach ar an gCoimisiún a thuairimí a thabhairt ar an tsaincheist sin. Ina fhreagra, dúirt an Coimisiún gur chreid sé "go bhféadfadh na saincheisteanna sin a chumhdaítear leis an measúnú tionchair ex post a bheith faoi réir grinnscrúdú dlíthiúil mar a luaitear faoi Airteagal 10a den Treoir". Nuair a d'iarr an tOmbudsman ar an gCoimisiún mínithe breise a thabhairt ar an tsaincheist seo, dúirt sé go bhféadfadh sé go gcaithfí Airteagal 10a de Threoir MTC "a léirmhíniú, fiú faoi chuimsiú MTC ex post, mar rochtain ar cheartas a thabhairt i ndáil leis an gcinneadh riaracháin maidir le gníomhaíocht bhreise a d'fhéadfadh a bheith ann mar thoradh ar thorthaí an MTC ex post." [3] [90]

55. Sa tuairim uaidh maidir leis an ngearán seo, inar leag na gearánaigh béim ar leith ar shaincheist infheidhmeacht Airteagal 10a de Threoir 85/337, níor thug an Coimisiún aghaidh ar an tsaincheist sin ar chor ar bith. Tugann an tOmbudsman dá haire nach raibh sé ach ina thuairim mhionsonraithe ar an dréachtmholadh gur áitigh an Coimisiún, den chéad uair, nach raibh an fhoráil sin infheidhme sa chás seo. Dá bhrí sin, is cosúil go bhfuil argóint iomlán nua ardaithe ag an gCoimisiún, beagnach trí bliana go leith tar éis don Ombudsman aghaidh a thabhairt ar an ábhar den chéad uair.

56. Dar leis an Ombudsman, tugann comparáid idir aighneachtaí an Choimisiúin le fios nár mheas an Coimisiún gur ghá scrúdú críochnúil a dhéanamh féachaint an raibh Airteagal 10a de Threoir 85/337 infheidhme maidir leis an MTC ex post nó an ndearna sé ráitis a raibh sé de cheangal orthu na gearánaigh agus an tOmbudsman a spreagadh chun a chreidiúint go raibh an fhoráil sin infheidhme cé gur mheas an Coimisiún nach raibh. Measann an tOmbudsman go dtarraingeodh ceachtar de na léirmhínithe féideartha seo aird ar mhainneachtain thromchúiseach prionsabail an dea-riaracháin a chomhlíonadh. Measann sé, dá bhrí sin, gur cheart an deis a thabhairt don Pharlaimint an t-ábhar a bhreithniú.

57. Sa tuairim mhionsonraithe uaidh, mhol an Coimisiún go bhféadfaí an fíoras nach raibh na leigheasanna dá bhforáiltear in Airteagal 10a ar fáil a mhéid a bhaineann leis an MTC ex post a leigheas leis an MTC leanúnach don tríú rúidbhealach nua ag aerfort Vín [4]. Tá caillteanas ag baint leis an Ombudsman chun tuiscint a fháil ar an gcaoi a bhféadfadh MTC do thionscadal sonrach nua easnaimh MTC a bhaineann le tionscadal eile a leigheas. Go deimhin, tá sé i gceist leis an MTC don rúidbhealach nua ag aerfort Vín measúnú a dhéanamh ar thionchar an tionscadail nua seo, seachas ar thionchar na dtionscadal a bhí ann roimhe seo.

58. Maidir leis an dara ceann de na saincheisteanna dá dtagraítear i mír 50 thuas, ní féidir leis an Ombudsman ach a thuairim a athdhearbhú maidir le húdarás a dheonaigh, in éagmais an MTC is gá, ceadanna chun oibreacha a dhéanamh, go mbeidh coinbhleacht leasa ann má iarrtar air ansin MTC ex post a dhéanamh.

59. Sa tuairim mhionsonraithe uaidh, d’áitigh an Coimisiún go bunúsach, a mhéid a bhaineann leis an tsaincheist sin, go raibh an Aireacht ábhartha ag gníomhú ar bhonn phrionsabal na dlíthiúlachta agus an smachta reachta. Measann an tOmbudsman go bhfuil sé úsáideach a thabhairt chun cuimhne arís gur dheonaigh an Aireacht sin cuid de na ceadanna chun oibreacha a dhéanamh cé nach ndearnadh an MTC riachtanach. Dá bhrí sin, is léir nach bhfuil argóint an Choimisiúin áititheach.

60. Dá bhrí sin, baintear de thátal as an Ombudsman gur theip ar an gCoimisiún i gceart aghaidh a thabhairt ar argóint na ngearánach gur aimsigh an Aireacht lena mbaineann í féin i gcoinbhleacht leasa fhollasach sa chás seo. I bhfianaise thábhacht na saincheiste seo, measann an tOmbudsman gur cheart aird a thabhairt ar an tsaincheist seo sa Pharlaimint chomh maith.

B. Moladh an Ombudsman

Dá bhrí sin, cuireann an tOmbudsman an moladh seo a leanas faoi bhráid an Choimisiúin:

Ba cheart don Choimisiún athmhachnamh a dhéanamh ar a chur chuige maidir le gearán um shárú na ngearánach a bhaineann le haerfort Vín a láimhseáil agus aghaidh a thabhairt ar na heasnaimh ar tharraing an tOmbudsman aird orthu. Ciallaíonn sé sin gur cheart a chur san áireamh i ngníomhaíochtaí breise an Choimisiúin sna himeachtaí um shárú oibleagáid na n-údarás náisiúnta a áirithiú (i) go mbeidh rochtain ag na gearánaigh ar nós imeachta athbhreithnithe agus (ii) go ndéanfar bearta chun déileáil le coinbhleacht leasa fhollasach i gcur i bhfeidhm Threoir 85/337.

D’fhéadfadh Parlaimint na hEorpa breithniú a dhéanamh ar rún a ghlacadh dá réir sin.

 

P. Nikiforos Diamandouros

Arna dhéanamh in Strasbourg an 14 Bealtaine 2012

---

[1] Cinneadh ó Pharlaimint na hEorpa an 9 Márta 1994 maidir leis na rialacháin agus na coinníollacha ginearálta lena rialaítear comhlíonadh dhualgais an Ombudsman (94/262/CEGC, CE, Euratom), IO 1994 L 113, lch. 15; arna leasú go deireanach le Cinneadh ó Pharlaimint na hEorpa an 18 Meitheamh 2008 (IO 2008 L 189, lch. 25.

[2] IO L 175, lch. 40. Leasaíodh an treoir sin le Treoir 2003/35/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Bealtaine 2003 (IO L 156, lch. 17) agus le Treoir 2009/31/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 23 Aibreán 2009 (IO L 140, lch. 114).

[3] Féach pointe 90 de chinneadh an Ombudsman maidir le gearán 1532/2008/(WP)GG.

[4] Tá sé suimiúil a thabhairt faoi deara go dtagraíonn an Coimisiún do ‘easnamh’ sa chomhthéacs sin. D’fhéadfadh an fhoclaíocht a d’úsáid an Coimisiún a léiriú go bhfuil amhras ar an gCoimisiún féin faoi ghaois a sheasaimh nach raibh Airteagal 10a de Threoir 85/337 infheidhme maidir leis an MTC ex post.