• Déan gearán
  • Iarratas ar fhaisnéis
60th Rome Treaty anniversaryYour Europe - The portal to on-line European and national public services

Líonra Eorpach na nOmbudsman - Ráiteas

Teangacha ar fáil :  bg.es.cs.da.de.et.el.en.fr.ga.hr.it.lv.lt.hu.mt.nl.pl.pt.ro.sk.sl.fi.sv

Ráiteas a glacadh ag an Séú Seimineár d'Ombudsman Náisiúnta Bhallstáit an AE agus Thíortha Iarrthacha, Strasbourg 14-16 Deireadh Fómhair 2007

D'ullmhaigh Líonra Eorpach na nOmbudsman an ráiteas seo chun go mbeadh níos mó eolais ag an bpobal ar ghné an Aontais Eorpaigh (AE) d'obair na n-ombudsman. Ina theannta sin, déanann sé soiléiriú ar an tseirbhís a chuireann siad ar fáil do dhaoine a ghearánann mar gheall ar ábhair a bhaineann le raon feidhme dhlí an AE.

Bíonn ról fíorthábhachtach ag na hombudsman náisiúnta agus réigiúnacha lena chinntiú go bhfuil saoránaigh agus cónaitheoirí an AE ar an eolas maidir lena gcearta agus conas leas a bhaint as na cearta sin. I dteannta an Ombudsman Eorpaigh, déanann siad suas Líonra Eorpach na nOmbudsman.

Tugann Líonra Eorpach na nOmbudsman le chéile, ar bhonn deonach, na hombudsman náisiúnta agus réigiúnacha agus comhlachtaí cosúil leo de chuid Bhallstáit an Aontais Eorpaigh, ombudsman náisiúnta na dtíortha iarrthacha, na hÍoslainne agus na hIorua, mar aon leis an Ombudsman Eorpach agus Coiste um Achainíocha Pharlaimint na hEorpa. Sa Ghearmáin, bíonn ról ag na coistí um achainíocha ar leibhéal náisiúnta agus réigiúnach atá cosúil le ról ombudsman; is cuid den Líonra iad.

Tá tionchar méadaithe ag dlí agus beartas an AE ar shaol laethúil shaoránaigh agus chónaitheoirí na mBallstát. Don chuid is mó, is iad údaráis phoiblí na mBallstát a chuireann dlí agus beartais an AE i bhfeidhm. Déileálann na hombudsman náisiúnta agus réigiúnacha le gearáin i gcoinne údaráis phoiblí na mBallstát, lena n-áirítear gearáin a bhaineann le gníomhaíochtaí laistigh de raon feidhme dhlí an AE. Déanann an tOmbudsman Eorpach maoirseacht ar institiúidí an AE, mar shampla an Coimisiún Eorpach.

Tá an t-ombudsman náisiúnta nó réigiúnach freagrach as déileáil le gearáin i gcoinne údaráis phoiblí aon Bhallstáit, lena n-áirítear gearáin mar gheall ar ábhair a thagann laistigh de raon feidhme dhlí an AE. Imscrúdaíonn an tOmbudsman Eorpach gearáin i gcoinne institiúidí agus chomhlachtaí an Aontais Eorpaigh.

Bíodh is go mbíonn éagsúlacht mhór idir cumhachtaí agus freagrachtaí na n-ombudsman sa Líonra, tá siad tiomanta do sheirbhís a chur ar fáil don phobal i slí neamhchlaonta, éifeachtach agus chóir. Tacaíonn siad, laistigh de theorainneacha a sainorduithe, leis na prionsabail ar a bhfuil an tAontas Eorpach fothaithe.

"Tá an tAontas fothaithe ar phrionsabail na saoirse, an daonlathais, urramú chearta an duine agus saoirsí bunúsacha, agus an smachta reachta, prionsabail ar comhphrionsabail iad ag na Ballstáit" (Airteagal 6 (1) den Chonradh ar an Aontas Eorpach).

Ceann de na gníomhaíochtaí is tábhachtaí atá ag an Líonra is ea eolas a roinnt maidir le dlí an AE agus an cleachtas is fearr, ar mhaithe leis an tseirbhís is fearr a chur ar fáil don phobal. Féadfaidh ombudsman náisiúnta agus réigiúnacha sa Líonra a iarraidh ar an Ombudsman Eorpach freagraí ar cheisteanna scríofa maidir le fiosruithe a bhaineann le dlí an AE agus lena léirmhíniú, lena n-áirítear fiosruithe a thionscnaíonn ó bheith ag déileáil le cásanna ar leith.

Ról agus cuspóir na n-ombudsman

Tá na hombudsman sa Líonra neamhspleách agus neamhchlaonta, agus bunaítear a n-oifigí de réir bunreachta nó dlí chun déileáil le gearáin i gcoinne údaráis phoiblí.

Déanann siad iarracht ar chríoch oiriúnach a bhaint amach le haghaidh gach gearán. Tar éis gearán a fhiosrú agus a fháil amach go bhfuil údar leis an ngearán sin, féadfaidh an t-ombudsman a bhfuil tarlaithe a cháineadh agus a rá, ina thuairim nó ina tuairim, an tslí ar cheart déileáil leis an gcás. I mórán tíortha, féadfaidh an t-ombudsman réitigh a chur chun cinn chomh maith lena n-áireofar, mar shampla, cinneadh a athbhreithniú, leithscéal a ghabháil nó cúiteamh airgeadais a thabhairt. Féadfaidh roinnt ombudsman iarracht a dhéanamh ar réiteach cairdiúil a bhaint amach.

I roinnt cásanna, féadfaidh an gearánach an rogha a dhéanamh idir dul go dtí an t-ombudsman nó chun na cúirte. De ghnáth, áfach, ní féidir leis an ombudsman déileáil leis an ngearán má tá cúirt ag déileáil nó tar éis déileáil leis an ábhar. Murab ionann agus cúirt, ní dhéanann an t-ombudsman cinntí a bhíonn ceangailteach go dlíthiúil, ach is gnáthach go leanann na húdaráis phoiblí moltaí an ombudsman. Mura leanfaidh, féadfaidh an t-ombudsman aird pholaitiúil agus phoiblí a tharraingt ar an gcás, mar shampla tríd an gcás a chur in iúl don Pharlaimint.

Mar aon le toradh a thabhairt ar ghearáin, oibríonn na hombudsmain go honnghníomhach chun caighdeán an riaracháin phoiblí agus na seirbhísí poiblí a ardú. Spreagann siad dea-riarachán agus cearta a urramú, molann siad réitigh oiriúnacha le haghaidh fadhbanna sistéamacha, leathann siad an cleachtas is fearr agus cuireann siad cultúr atá dírithe ar sheirbhísí chun cinn.

Spreagann ombudsmain údaráis phoiblí chun féachaint ar ghearáin mar dheis chun cumarsáid éifeachtach a bheith acu leis an ngearánach agus aon easnaimh ina seirbhísí a cheartú. Sa tslí chéanna, ní imscrúdaíonn formhór na n-ombudsman gearán ach amháin má tá an deis chuí tugtha don chomhlacht a bhfuil gearán déanta ina thaobh chun déileáil leis an ábhar é féin.

Bíonn éagsúlacht ann sa Líonra maidir leis na forais inar féidir le haon ombudsman gníomhú ach, de ghnáth, áirítear na nithe seo a leanas leo: sárú ar chearta, lena n-áirítear cearta an duine agus cearta bunúsacha; aon iompraíocht neamhdhleathach eile, lena n-áirítear gan prionsabail ghinearálta dlí a urramú; agus neamhghníomhú de réir phrionsabail dea-riaracháin. I measc na samplaí drochriaracháin ar féidir le hombudsman cabhrú chun iad a chur ina gceart tá: moill gan aon ghá, gan beartais ná nósanna imeachta atá seanbhunaithe a leanúint, easpa neamhchlaontachta, éagóir, eolas nó comhairle neamhchruinn a thabhairt, neamhréireacht agus míchúirtéiseacht.

Seirbhís don phobal

Tá na hombudsman sa Líonra tiomanta do dhéileáil leis an bpobal i slí atá béasach agus measúil. Tá sé mar aidhm acu go mbeadh a gcuid oibre so-aimsithe agus dírithe ar sheirbhís agus go mbeadh an obair seo cóir, neamhchlaonta, comhsheasmhach agus éifeachtach.

Díríonn na hombudsman sa Líonra ar an trédhearcacht ina ngníomhaíochtaí agus ina gcinntí, laistigh de na teorainnacha de réir dlí agus de réir an riachtanais chun an phríobháideacht agus cúiseanna dlisteanacha rúndachta a urramú. Foilsíonn siad na critéir a chuireann siad i bhfeidhm agus iad ag déileáil le gearáin, tugann siad cúiseanna lena gcinntí agus tuarisicíonn siad a ngníomhaíochtaí go poiblí.

Déanann na h-ombudsman sa Líonra iarracht ar an gcothromaíocht iomchuí a choinneáil idir críochnúlacht agus fad a bhfiosrúcháin, agus leasanna an ghearánaigh á gcur san áireamh mar aon leis an ngá atá le hacmhainní a úsáid go héifeachtach.

Inrochtaine

Déanann na hombudsman sa Líonra iarracht ar rochtain oscailte agus chothrom a chur ar fáil do gach aon duine atá i dteideal úsáid a bhaint as seirbhísí na n-ombudsman.

Is gnáthach gur féidir gearáin a chur faoi bhráid aon ombudsman go díreach.

Bíonn seirbhísí an ombudsman saor in aisce don ghearánach de ghnáth.

Sa chás go bhforchuirtear de réir dlí eisceachtaí ar na prionsabail thuas, déanann an t-ombudsman iarracht ar an droch-thionchar ar ghearánaigh a laghdú a mhéid is féidir.

Déileáil le gearáin

Déanann na hombudsman sa Líonra iarracht ar dhéileáil go tapaidh agus go héifeachtach le gearáin. Cuirtear san áireamh sna gearáin forálacha iomchuí dhlí an AE, lena n-áirítear prionsabail ghinearálta dlí, mar shampla cearta bunúsacha a urramú. D'fhéadfadh Cairt an Aontais Eorpaigh um Chearta Bunúsacha a bheith mar phointe tagartha úsáideach maidir leis seo.

Déantar anailís chúramach ar gach gearán d'fhonn an toradh cuí a bhaint amach.

Má tá gearán neamh-inghlactha, cuireann an t-ombudsman é sin in iúl don ghearánach go tapaidh, agus an chúis nó na cúiseanna a bhí leis sin á míniú go soiléir aige. Cuireann an t-ombudsman comhairle ar an ngearánach, más féidir, maidir le comhlacht eile a d'fhéadfadh cabhrú leis.

Úsáideann roinnt ombudsman nós imeachta simplithe sa chás gur léir ón réamhanailís gur féidir fadhb an ghearánaigh a réiteach i slí níos tapúla, le glao teileafóin mar shampla.

Má dhéantar imscrúdú iomlán ar an ngearán, cuireann an t-ombudsman eolas ar fáil don ghearánach maidir leis an imscrúdú sin nó cinntíonn sé gur féidir leis an ngearánach teacht ar eolas dá sórt go héasca.

D'fhéadfadh baint a bheith ag eolas leis an méid seo a leanas, mar shampla:

  • an nós imeachta úsáidte;
  • an raon feidhme atá ag an imscrúdú, lena n-áirítear cén tsaincheist nó cén saincheisteanna atá faoi imcrúdú; agus
  • dul chun cinn an imscrúdaithe.

I ndeireadh an imscrúdaithe, foilsíonn an t-ombudsman tuarascáil scríofa nó cinneadh a leagann amach, de ghnáth:

  • cinntí an ombudsman;
  • an gceapann nó nach gceapann an t-ombudsman gur féidir údar a thabhairt leis an ngearán go hiomlán nó go páirteach mar aon leis na cúiseanna atá leis an tuairim sin; agus
  • moltaí an ombudsman, más ann dóibh, don údarás poiblí atá i gceist.

Foilsiú eolais

Foilsíonn na hombudsman sa Líonra eolas is féidir a thuiscint go héasca, i mórán foirmeacha ar féidir teacht orthu go héasca. D'fhéadfadh eolas dá sórt a leithéid seo a chlúdach:

  • cé atá i dteideal gearán a dhéanamh;
  • cad iad na húdaráis phoiblí ar féidir gearán a chur isteach ina dtaobh;
  • na cineálacha gníomhaíochtaí ar féidir gearán a dhéanamh ina dtaobh, lena n-áirítear gníomhaíochtaí laistigh de raon feidhme dhlí an AE;
  • coinníollacha inghlacthacht na ngearán;
  • conas gearán a dhéanamh;
  • cad í an teanga nó cad iad na teangacha is féidir a úsáid chun gearán a dhéanamh;
  • (más cuí) na coinníollacha faoina n-úsáideann an t-ombudsman nós imeachta simplithe;
  • conas is féidir teacht ar chomhairle phearsanta maidir leis an bhféidearthacht chun gearán a dhéanamh (e.g. beolíne teileafóin); agus
  • na torthaí agus na réitigh ar féidir a bheith ag súil leo má fhaightear amach gur féidir údar a thabhairt leis an ngearán.

Tá an tOmbudsman Eorpach tar éis é a éascú go mbeadh fáil leathan ar an eolas atá foilsithe ag comhaltaí náisiúnta agus réigiúnacha an Líonra.

Ar shuíomh idirlín an Ombudsman Eorpaigh http://www.ombudsman.europa.eu tá eolas maidir leis an Líonra agus naisc go dtí leathanaigh baile a gcomhaltaí. Tá treoir idirghníomhach ar an suíomh idirlín freisin chun fáil amach an tOmbudsman no an eagraíocht is cuí ar chóir duit dul chucu le gearán, no chun faisnéis atá á iarraidh agat a fháil. Ina theannta sin, tá an t-eolas ar fáil ar iarratas ó Oifig an Ombudsman Eorpaigh (teil. +33 3 88 17 23 13).


Seirbhís don phobal atá de shíor ag feabhsú

Tá na hombudsman sa Líonra tiomanta don tseirbhís a chuireann siad ar fáil don phobal a fheabhsú ar bhonn leanúnach. Chun na críche sin, déanfar athbhreithniú ar an Ráiteas seo  a mhinice is gá sin d’fhonn a chinntiú go dtagann sé leis an gcleachtas is fearr atá á fhorbairt.