Arna dhéanamh i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Reacht an Ombudsman Eorpaigh ^[1]

Cúlra an ghearáin

1. In 2015, de réir mar a shroich líon na n-éileamh ar thearmann san Aontas leibhéil nach bhfacthas a leithéid riamh roimhe seo, thíolaic an Coimisiún Eorpach a ‘Chlár Oibre Eorpach maidir leis an Imirce’.[2] Ceann de na bearta a tugadh isteach leis an gClár Oibre ba ea ‘cur chuige na dteophointí’, trína n-oibríonn gníomhaireachtaí an Aontais agus na Ballstáit le chéile chun an imirce a bhainistiú ag teorainneacha seachtracha an Aontais.

2. Sa Ghréig, mar thoradh ar chur chuige na dteophointí, forbraíodh roinnt saoráidí bainistithe imirce sna hOileáin Aeigéacha Thoir. Óstálann na saoráidí seo, ar a dtugtar Ionaid Glactha agus Aitheantais Ilchuspóireacha (MPRICanna nó RICanna) nó Ionaid Rochtana Rialaithe Dúnta (CCAC),[3] iad siúd a thagann ar muir sa réigiún agus iad ag dul trí nósanna imeachta aitheantais, clárúcháin agus tearmainn nó fillte.

3. Faoi chur chuige na dteophointí, tá Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Thearmann (EUAA) i láthair sna saoráidí sin, bunaithe ar phleananna oibríochtúla a tugadh i gcrích leis an nGréig. Sa chomhthéacs sin, déanann EUAA cásoibrithe a imscaradh, a n-áirítear ar a gcúraimí tacú le húdaráis na Gréige (Seirbhís Tearmainn na Gréige, GAS) iarratais ar thearmann a phróiseáil.[4] Déanann cásoibrithe EUAA agallaimh le hiarratasóirí ar thearmann (‘agallaimh tearmainn’), agus féadfaidh siad tuairimí a dhréachtú freisin maidir le hiarratais ar thearmann tar éis agallaimh i gcás ina n-iarrann GAS é sin.[5] Úsáideann údaráis na Gréige na tras-scríbhinní agus na tuairimí agallaimh ansin chun cinntí aonair a dhéanamh maidir le hiarratais ar thearmann.

4. Is dhá eagraíocht neamhrialtasacha iad na gearánaigh a chuireann tacaíocht dhlíthiúil ar fáil d’iarrthóirí tearmainn in MPRIC oileán Samos.

5. An 24 agus an 28 Samhain 2022, chuaigh duine de na gearánaigh i dteagmháil le EUAA chun ábhair imní a chur in iúl faoin gcaoi a raibh cásoibrithe EUAA ag déanamh agallaimh le hiarrthóirí tearmainn a mheastar a bheith ina ‘n-iarratasóirí leochaileacha’, ós rud é gur íospartaigh gáinneála ar dhaoine iad. Líomhain siad gur minic nár scrúdaigh cásoibrithe EUAA eispéiris trámacha na n-iarratasóirí sin i gceart, rud a raibh tionchar diúltach aige ar mheasúnú a n-éileamh ar thearmann (ós rud é go raibh príomhfhaisnéis in easnamh ón gcomhad), agus ar a rochtain ar thacaíocht bhreise (amhail ráthaíochtaí speisialta le linn an nós imeachta tearmainn, dálaí glactha oiriúnaithe, etc.). Sholáthair siad fianaise ar na heasnaimh líomhnaithe, d’iarr siad ar EUAA roinnt cásanna aonair a athscrúdú agus aon bhotún a rinne cásoibrithe EUAA le linn na n-agallamh a chur in iúl d’údaráis na Gréige, ionas go bhféadfadh údaráis na Gréige an fhaisnéis sin a chur san áireamh sula ndéanfaí cinneadh maidir leis na héilimh ar thearmann lena mbaineann.  

6. An 13 Meitheamh 2023, scríobh duine de na gearánaigh arís chuig EUAA chun ábhair imní chomhchosúla a chur in iúl i ndáil le hiarratasóirí leochaileacha ainmnithe eile, eadhon íospartaigh na céastóireachta agus na híde mídhaonna. Chuir an gearánach in iúl freisin, le linn na n-agallamh, gur thuairiscigh roinnt iarrthóirí tearmainn brú siar [6] ó údaráis na Gréige ach, go bhfios do na gearánaigh, nach ndearna EUAA obair leantach ar thuarascálacha den sórt sin.

7. Níor thug EUAA freagra ar cheachtar de ríomhphoist na ngearánach.

8. An 30 Eanáir 2024, agus iad míshásta le heaspa freagartha agus neamhghníomhaíochta EUAA ar an ábhar, chuaigh na gearánaigh i muinín an Ombudsman.

An fiosrúchán

9. D’oscail an tOmbudsman fiosrúchán faoin gcaoi a dtugann EUAA aghaidh ar líomhaintí maidir le sáruithe ar chearta bunúsacha ina chuid gníomhaíochtaí sa Ghréig.

10. D’iarr an tOmbudsman ar EUAA ar dtús freagra a thabhairt ar ríomhphoist na ngearánach. Fuair an tOmbudsman barúlacha na ngearánach ansin maidir le freagra EUAA ar na ríomhphoist sin.

11. Rinne foireann fiosrúcháin an Ombudsman iniúchadh ina dhiaidh sin ar dhoiciméid EUAA a bhaineann leis an ngearán, leis an staid i saoráidí Samos, agus leis an gcaoi a ndéileálann EUAA le tuairiscí ar sháruithe líomhnaithe ar chearta bunúsacha i gcoitinne.[7]

12. Tar éis na cigireachta sin, d’iarr an tOmbudsman ar EUAA freagra a thabhairt ar roinnt ceisteanna, agus fuair sé barúlacha na ngearánach maidir le freagra EUAA ar na ceisteanna sin.

Agallaimh tearmainn agus bearta leantacha ina leith

Argóintí a cuireadh faoi bhráid an Ombudsman

A mhéid a bhaineann le hagallaimh tearmainn a dhéanamh

13. Ina ngearán chuig an Ombudsman, líomhain na gearánaigh go dteipfeadh ar chásoibrithe EUAA go rialta, le linn agallaimh tearmainn, timpeallacht a chruthú a chabhródh le nochtadh eispéireas trámach iarrthóirí tearmainn. Ina theannta sin, theipfeadh ar chás-oibrithe táscairí leochaileachta a chur san áireamh nuair a tháinig siad chun cinn le linn na n-agallamh, agus gníomhaíocht leantach leordhóthanach a dhéanamh (den chuid is mó tríd an leochaileacht a braitheadh a tharchur chuig GAS ionas gur féidir cearta agus coimircí breise a dheonú d’iarrthóirí tearmainn, i gcomhréir le dlí an Aontais). [8] D'fhéadfadh na teipeanna sin toirmeasc ar refoulement faoin dlí idirnáisiúnta chomh maith leis an gceart bunúsach chun tearmainn a chur i mbaol. [9]

14. Ina mbarúlacha maidir le freagraí EUAA (sonraítear níos déanaí i míreanna 16 go 21), d’admhaigh na gearánaigh nach féidir le EUAA é féin a chur in ionad na n-údarás náisiúnta chun cinntí a dhéanamh maidir le héilimh ar thearmann. Chuir siad i dtábhacht, áfach, nach mór don Ghníomhaireacht a áirithiú fós go gcomhlíonfaidh a cásoibrithe dlí an Aontais agus a ndualgais á gcomhlíonadh acu. Ciallaíonn sé sin, nuair a shainaithníonn cásoibrithe EUAA leochaileachtaí le linn agallaimh, gur cheart iad sin a thaifeadadh agus GAS a chur ar an eolas, ionas gur féidir leis na bearta cosanta is gá a chur chun feidhme. Dar leis na gearánaigh, ní féidir le mainneachtain údaráis na Gréige leochaileachtaí a shainaithint roimh agallaimh cásoibrithe EUAA a shaoradh ó tháscairí leochaileachta a mheas le linn agallamh. Os a choinne sin, fágann sé go bhfuil ról chásoibrithe EUAA níos tábhachtaí fós maidir le rannchuidiú le cosaint iomlán agus éifeachtach iarrthóirí tearmainn leochaileacha a áirithiú.

15. Dúirt na gearánaigh freisin nár leor fós na céimeanna a ghlac EUAA chun aghaidh a thabhairt ar na saincheisteanna sin le linn an fhiosrúcháin. Go sonrach, a mhéid a bhaineann le táscairí leochaileachta a shainaithint, bhí na gearánaigh den tuairim nár leor nósanna imeachta EUAA a tugadh isteach le déanaí chun a áirithiú go ngníomhófaí go pras ar leochaileachtaí práinneacha (mar shampla leochaileachtaí leighis). Maidir le hoiliúint, chuir siad i bhfios go láidir nach gciallaíonn an fíoras go gcuireann an Ghníomhaireacht oiliúint ar fáil go bhfreastalaítear uirthi. D’iarr siad go mbeadh cur chuige struchtúrtha ann maidir le riachtanais oiliúna, bunaithe ar chlár oiliúna éigeantach a nuashonraítear go rialta.

16. Leag EUAA béim ar a thiomanta atá sé cearta bunúsacha a chaomhnú ina ghníomhaíochtaí uile,[10] agus leag sé béim ar na hiarrachtaí struchtúracha a rinne sé chun cosaint na gceart sin a áirithiú a thuilleadh le blianta beaga anuas, eadhon sásra géaraithe [11] agus an sásra gearán [12] a fhorbairt chun déileáil le sáruithe ar chearta bunúsacha, Oifigeach um Chearta Bunúsacha a cheapadh a bheidh i gceannas ar an sásra gearán, an Fóram Comhchomhairleach a athbhunú, agus straitéis EUAA um chearta bunúsacha a ghlacadh.

17. D’admhaigh EUAA go bhfuil sé de cheangal ar easnaimh le linn agallaimh tearmainn teacht chun cinn ó am go ham, mar gheall ar chineál neamh-uathoibrithe agus casta na nósanna imeachta sin. Chuir an Ghníomhaireacht i bhfios go láidir, áfach, go raibh creat curtha i bhfeidhm aici chun easnaimh den sórt sin a shainaithint agus chun aghaidh a thabhairt orthu. Go sonrach, tá réamh-chomhaontú ginearálta ag EUAA agus ag an nGréig maidir le cúraimí, socruithe oibre, nósanna imeachta oibríochta caighdeánacha (SOPanna), chomh maith le bearta oiliúna (lena n-áirítear cóitseáil agus scáthfhoghlaim). Cé go n-oibríonn cás-oibrithe go laethúil le GAS, cinntíonn EUAA go ndéantar maoirseacht orthu trí Cheannairí Foirne agus Oifigigh Tacaíochta Allamuigh a bheith i láthair. Cuidíonn Ceannairí Foirne le cásoibrithe ullmhú le haghaidh agallaimh agus féadfaidh siad athbhreithniú a dhéanamh freisin ar an ábhar a tháirgeann siad sula gcuirtear ar aghaidh chuig an GAS é. Is féidir leo tuairisciú freisin do EUAA maidir le haon chineál cúnaimh a theastaíonn ó chásoibrithe (amhail oiliúint). Tá Oifigigh Tacaíochta Allamuigh freagrach as tacaíocht EUAA a chomhordú agus faireachán a dhéanamh uirthi ar an leibhéal allamuigh trína áirithiú go n-oibríonn na cásoibrithe i gcomhréir leis an bplean oibríochtúil, lena gcúraimí leithdháilte, lena socruithe oibre, le SOPanna, agus le Cód Iompair EUAA.

18. A mhéid a bhaineann le maímh shonracha na ngearánach i ndáil le cásanna leochaileacha a bhrath agus a láimhseáil, mhínigh EUAA go bhfuil freagrachtaí a chásoibrithe teoranta.

19. Go deimhin, imlonnaíodh cásoibrithe EUAA sna cásanna dá dtagraíonn na gearánaigh chun tacú le GAS, ní le gníomhaithe náisiúnta eile atá i gceannas ar mheasúnuithe leochaileachta a dhéanamh. Dá bhrí sin, is é fócas na gcásoibrithe sin le linn na n-agallamh ‘ráthaíochtaí nós imeachta riachtanacha a chur chun feidhme’ atá riachtanach do na hiarrthóirí tearmainn chun bunús cuí a thabhairt lena n-éilimh ar thearmann. Níl sé i gceist leo measúnú leochaileachta a dhéanamh – ar cheart é a bheith déanta sula ndéantar an t-agallamh. Má thagann leochaileachtaí chun cinn le linn an agallaimh, féadfaidh cásoibrithe EUAA roinnt gníomhaíochtaí sonracha a chur chun feidhme (mar shampla sosanna) agus iarraidh ar GAS agallaimh a athsceidealú nó síneadh a chur leo, ach ní féidir leo iad féin a chur in ionad údaráis na mBallstát. Cé nach féidir le cásoibrithe tarchuir le haghaidh leochaileachta a thionscnamh, mar sin féin cuireann siad na táscairí leochaileachta in iúl do GAS lena mbreithniú agus lena n-obair leantach féin. Ba ghnách é seo a dhéanamh ó bhéal, trí ríomhphost, nó i gcásanna áirithe trí nóta scríofa.

20. Chuir EUAA i dtábhacht freisin go leanann cásoibrithe oiliúint, cóitseáil ar an láthair oibre, ceardlanna agus scáthfhoghlaim chun cáilíocht a gcuid oibre a áirithiú.

21. Ar deireadh, mhínigh EUAA gur thug sé isteach, le linn an fhiosrúcháin, roinnt beart chun feabhas a chur ar láimhseáil leochaileachtaí le linn agallaimh agus ina ndiaidh. Ó 2025 ar aghaidh, tá tús curtha ag EUAA lena phlean oiliúna agus cóitseála féin a chur chun feidhme dá chásoibrithe sa Ghréig, agus rannpháirtithe oiliúna á roghnú go díreach aige. Mar thoradh air sin, chuir gach cásoibrí ó Samos MPRIC oiliúint leochaileachta i gcrích faoi dheireadh 2025. Ó dheireadh 2024, tá sé éigeantach freisin do chásoibrithe ‘nóta don chomhad’ i scríbhinn a chomhlánú le haghaidh gach agallaimh. Cuirtear an nóta seo – a léiríonn na leochaileachtaí uile a sainaithníodh – faoi bhráid GAS tar éis an agallaimh, le haghaidh gníomhaíocht leantach.

A mhéid a bhaineann le hobair leantach EUAA ar agallaimh tearmainn

22. D’áitigh na gearánaigh nach raibh sásra cuí ag EUAA chun botúin a rinne cásoibrithe a shainaithint agus a cheartú. Tráth a ngearán, ní raibh a shásra gearán curtha ar bun ag EUAA go fóill. Ní raibh siad in ann aon fhaisnéis a fháil faoi mhodhanna malartacha chun gearáin a chur isteach, ná faoin gcaoi a ndéanfadh EUAA iad a phróiseáil. Mheas siad go raibh an easpa modhanna leighis sin ar neamhréir le ceart gach iarratasóra measúnú cothrom agus éifeachtach a dhéanamh ar a n-éileamh ar thearmann.

23. Chuir EUAA i dtábhacht go bhfuil sásraí dearbhaithe cáilíochta i bhfeidhm chun a áirithiú go ndéanfar botúin a shainaithint agus a cheartú. Go sonrach, cuidíonn roinnt beart le cáilíocht agallaimh a áirithiú sula dtarchuirfear an comhad chuig GAS. Déanann Ceannairí Foirne athbhreithniú ar na tuairimí uile a dhréachtaigh cásoibrithe EUAA, chomh maith le sampla d’agallaimh. Féadfar bearta leantacha a chur chun feidhme má shainaithnítear easnaimh, mar shampla trí agallamh comhlántach a dhéanamh más gá. Mar sin féin, ní féidir athbhreithniú a dhéanamh ar gach agallamh ar chúiseanna a bhaineann leis an ualach oibre, mar sin tugtar tosaíocht do chásanna bunaithe ar a gcastacht agus ar shaineolas na gcásoibrithe (‘cur chuige rioscabhunaithe’). I bhfianaise na spriocdhátaí dochta a leagtar síos sa reachtaíocht náisiúnta chun déileáil le hagallaimh tearmainn, níl aon fhéidearthacht ann go ndéanfaí aon sraith bhreise athbhreithnithe.

24.  Tar éis an comhad a tharchur chuig GAS, uirlis eile a úsáidtear chun botúin a bhrath is ea na Tuarascálacha Aiseolais Cáilíochta, athbhreithniú ar shampla de chásanna dúnta, arna ndéanamh i gcomhpháirt ag EUAA agus GAS. Úsáidtear Tuarascálacha Aiseolais Cáilíochta chun treoir a sholáthar do gach oibrí cáis. Ina theannta sin, faigheann cásoibrithe a ndearnadh anailís ar a gcás aiseolas aonair freisin agus tugtar deis dóibh é a phlé lena mbeirt mheasúnóirí. Mhínigh EUAA ‘ós rud é go ndéantar QFRanna go comhpháirteach idir EUAA agus GAS, tá GAS ar an eolas láithreach faoi thoradh an chleachtaidh agus dá bhrí sin is féidir leis aon ghníomhaíocht cheartaitheach a dhéanamh a mheasann sé a bheith riachtanach in aon chás sonrach’[13]. Níl sé d’aidhm ag an gcleachtadh sin ‘cásanna aonair a ‘cheartú’’’, agus dá bhrí sin, ‘ní féidir aon athrú a dhéanamh ar thoradh [cás aonair] (rud a chiallaíonn ag an gcéad chéim)’.[14] Tá sé sin mar gheall ar anaithnidiú na gcomhad, rud a chiallaíonn nach bhfuil a fhios ag EUAA cén cásoibrí ar oibrigh sé air, agus toisc go ndéantar QFRanna ar chásanna dúnta - nach é GAS an t-údarás inniúil ina leith a thuilleadh.

25. Mheabhraigh EUAA nach céim ar leith ná céim nós imeachta iad gníomhaíochtaí chásoibrithe EUAA ach nach ndéantar iad ach chun gníomhaíochtaí na n-údarás náisiúnta a éascú. Is iad na húdaráis sin amháin atá freagrach as cinntí tearmainn. 

26. Ar deireadh, luaigh EUAA gur bunaíodh a shásra gearán in 2024.

27. Ina mbarúlacha maidir le freagraí EUAA, chuir na gearánaigh i dtábhacht nár seiceáladh go leor cásanna leis an gcur chuige ‘sampla’ a chuir EUAA i bhfeidhm agus go bhféadfadh iarmhairtí thar a bheith tromchúiseach a bheith ann d’iarratasóirí aonair. Leag siad béim bhreise ar chontrárthachtaí maidir le QFRanna, agus mhínigh EUAA, ar thaobh amháin, go bhfuil an cásoibrí anaithnid agus, ar an taobh eile, go gcuirtear aiseolas aonair ar fáil do chásoibrithe.

Measúnú an Ombudsman as a dtagann moladh

28. Tá sé d’oibleagáid ar EUAA cosaint na gceart bunúsach a ráthú, agus a chúraimí á gcomhlíonadh aige, i gcomhréir leis na ceanglais a leagtar síos le dlí an Aontais agus leis an dlí náisiúnta maidir le tearmann.[15] Leanfaidh an oibleagáid sin d’fheidhm a bheith aici fiú nuair nach bhfuil i ngníomhaíochtaí EUAA ach cúraimí a dhéantar i ról tacaíochta agus nach bhfuil aon chumhacht chinnteoireachta acu.[16] Thairis sin, i gcomhréir le prionsabail an dea-riaracháin, ba cheart do EUAA gníomhú le dícheall cuí ina ghníomhaíochtaí uile.

29. Dá bhrí sin, ba cheart do EUAA bearta iomchuí a dhéanamh chun a áirithiú go gcomhlíonfaidh baill dá fhoirne imscartha a n-oibleagáidí agus iad ag déileáil le hiarrthóirí tearmainn leochaileacha le linn agallaimh tearmainn. [17] I gcomhréir le Rialachán EUAA [18] agus le Cód Iompair EUAA is infheidhme tráth an ghearáin,[19] ciallaíonn sé sin gur cheart do chásoibrithe arna n-imscaradh i bhfoirne tacaíochta tearmainn EUAA a bheith in ann, ar a laghad, táscairí leochaileachta le linn agallamh a chur san áireamh go héifeachtach agus gníomhaíocht a dhéanamh ina leith, agus na hagallaimh sin a dhéanamh ar bhealach ina mbeidh iarrthóirí tearmainn, arna dtrámaú ag taithí roimhe seo, in ann fianaise chuí a thabhairt chun tacú lena n-éilimh ar thearmann. Murach sin, ní féidir a dtacaíocht do na húdaráis náisiúnta a bheith leordhóthanach, agus d’fhéadfaí cinntí náisiúnta maidir le héilimh ar thearmann a chur ó bhail – rud a d’fhéadfadh iarmhairtí tromchúiseacha a bheith aige ar shaol daoine ar deireadh.[20] 

30. Cé gur cheart d’údaráis náisiúnta riachtanais speisialta a shainaithint a d’fhéadfadh teacht as leochaileachtaí laistigh de thréimhse réasúnta ama tar éis an t-iarratas ar chosaint idirnáisiúnta a dhéanamh (is é sin, de ghnáth, sula ndéantar an t-agallamh), d’admhaigh [21] EUAA nach amhlaidh an cás i gcónaí [22].

31. Ní féidir le mainneachtain na n-údarás náisiúnta a n-oibleagáidí a chomhlíonadh maidir le leochaileachtaí a shainaithint ag céim níos luaithe den nós imeachta cásoibrithe EUAA a shaoradh óna ndualgas féin déileáil go leordhóthanach leis na cásanna sin le linn agallamh. Os a choinne sin, mar a mheabhraigh an Chúirt i gcás a bhain le Frontex le déanaí, ba cheart do phrionsabal an chomhair dhílis Gníomhaireachtaí an Aontais a spreagadh chun tacú leis na húdaráis náisiúnta ionas go gcomhlíonfaidh na húdaráis sin a gcúraimí ar bhealach lena n-urramaítear go hiomlán dlí tearmainn agus cearta bunúsacha an Aontais.[23] Is cuid lárnach den tacaíocht sin é tacú leis na húdaráis náisiúnta ábhartha (údaráis na Gréige sa chás seo) agus iad ag déileáil le leochaileacht ag gach céim den nós imeachta a bhfuil baint ag EUAA leis – agus ar an gcaoi sin féachaint ar aon chás a bhféadfaí neamhaird a thabhairt air agus é a thuairisciú.

32. Chun na hoibleagáidí thuas a chomhlíonadh, ní mór do EUAA a áirithiú (1) go bhfuil oiliúint chuí ar chásoibrithe EUAA chun déileáil le hiarrthóirí tearmainn leochaileacha, (2) go bhfuil nós imeachta ann chun táscairí leochaileachta a bhraitear le linn agallaimh a chur in iúl do na húdaráis náisiúnta, agus (3) go bhfuil nós imeachta ann chun botúin a rinne cásoibrithe EUAA le linn agallaimh a thuairisciú agus chun iad a cheartú, más iomchuí.

Oiliúint a chur ar chásoibrithe EUAA

33. Fuarthas amach i gcigireacht an Ombudsman, roimh 2025, nach raibh dóthain trealaimh ag cásoibrithe EUAA chun déileáil le hiarrthóirí tearmainn leochaileacha sula ndearna siad na hagallaimh a thuairiscigh na gearánaigh. Mar thoradh air sin, ní raibh an Ghníomhaireacht in ann a ráthú do na hiarrthóirí tearmainn sin go ndéileálfaí lena gcás go cothrom agus go neamhchlaonta.

34. D’ainneoin phráinn an ábhair agus tar éis rabhaidh shoiléire agus leantacha a fháil ó na gearánaigh, chomh maith le hionchur rialta ó na Ceannairí Foirne maidir le riachtanais oiliúna, ghlac EUAA níos mó ná bliain tar éis a Thuarascáil Aiseolais Cáilíochta 2023 féin agus a chleachtadh scáthaithe chun oiliúint ghinearálaithe maidir le leochaileacht a chur chun feidhme, chomh maith le hoiliúint shonrach maidir le gáinneáil agus maidir le hiarratasóirí leochaileacha a chur faoi agallamh. Tá sé sin ag teacht salach ar Rialachán EUAA, lena bhforáiltear go bhfuil sé de fhreagracht ar an nGníomhaireacht a fhíorú agus a áirithiú go bhfuair rannpháirtithe i bhfoirne tacaíochta tearmainn an oiliúint a bhaineann lena ndualgais agus lena bhfeidhmeanna ‘roimh an imscaradh nó ina dhiaidh’.[24] Ba dhrochriarachán é sin.

35. Tugann an tOmbudsman dá haire gur thosaigh EUAA, in 2025, ar a phlean oiliúna agus cóitseála féin a chur chun feidhme do na cásoibrithe lena mbaineann in oibríocht na Gréige, rud a áirithíonn go gcoinníonn sé smacht ar oiliúint cásoibrithe a oibríonn i bhfoirne tacaíochta tearmainn. Is céim thábhachtach í seo. Mar sin féin, ní léir don Ombudsman an leor an plean seo a thabhairt isteach chun an cás drochriaracháin a leagtar amach thuas a leigheas, ós rud é go mbeidh a éifeachtacht ag brath ar ábhar agus ar chur chun feidhme an phlean. Ina theannta sin, ós rud é go bhfuil EUAA faoi cheangal ag na hoibleagáidí céanna faoina Rialachán sna suíomhanna uile ina n-oibríonn sé, ba cheart ceachtanna a fhoghlaim ón taithí ar oileán Samos chun teacht roimh aon saincheisteanna comhchosúla in áiteanna eile.  

36. Dá bhrí sin, molann an tOmbudsman go n-áiritheodh EUAA gur cheart do gach cás-oibrí a ghlacann páirt i bhfoirne tacaíochta tearmainn - i bhfianaise na dóchúlachta airde go gcuirfidh siad iarratasóirí leochaileacha faoi agallamh - oiliúint éigeantach, speisialaithe agus rialta a fháil maidir le leochaileacht agus íospartaigh na gáinneála ar dhaoine. Ba cheart do EUAA maoirseacht a dhéanamh ar an oiliúint sin, agus ba cheart measúnú rialta a dhéanamh ar a héifeachtacht. Ba cheart na ceanglais sin a áireamh i ngach plean oibríochtúil a bheidh ann amach anseo, ar fud na suíomhanna uile ina soláthraíonn EUAA tacaíocht oibríochtúil lena mbaineann teagmháil dhíreach le hiarrthóirí tearmainn.

Táscairí leochaileachta a braitheadh le linn agallaimh le húdaráis na Gréige a shainaithint

37. Maidir le táscairí leochaileachta a bhrath agus a mharcáil le linn agallamh, tá sé de cheangal ar chásoibrithe a imscartar i bhfoirne tacaíochta tearmainn, faoi Chód Iompair EUAA, a chur chun cinn go bhfaighidh iarrthóirí tearmainn cúnamh leordhóthanach agus aird ar leith a thabhairt ar iarratasóirí a bhféadfadh riachtanais speisialta a bheith acu.^[25]

38. I bhfianaise na hoibleagáide sin, tugann an tOmbudsman dá aire agus is cúis imní di, bunaithe ar fhreagra EUAA, go dtí go maith in 2024, nuair a shainaithin cásoibrithe táscairí leochaileachta nua, nár cuireadh é sin in iúl do GAS ar bhealach foirmiúil (trí ‘nóta don chomhad’) ach amháin i gcásanna áirithe, agus i gcásanna eile cuireadh an fhaisnéis sin ar aghaidh ‘trí ríomhphost’, nó fiú ‘ó bhéal’. Is cosúil nach bhfuil an cleachtas sin comhoiriúnach leis na hoibleagáidí faoi Chód Iompair EUAA, ná le Rialachán EUAA, lena bhforáiltear gur cheart go sonrófaí sna pleananna oibríochtúla, mar chuid de na coinníollacha maidir le himscaradh foirne tacaíochta tearmainn agus mar chuid d’eagrú imscaradh na bhfoirne sin, ‘bearta chun (...) íospartaigh na gáinneála ar dhaoine (...) agus aon duine eile atá i staid leochaileach a tharchur chuig na húdaráis náisiúnta inniúla le haghaidh cúnamh iomchuí’. [26] Meabhraítear an choinníollacht sin i Straitéis EUAA um Chearta Bunúsacha.[27] Mar sin féin, ní raibh aon bhearta den sórt sin sna pleananna oibríochtúla is infheidhme tráth na ngearán, agus is cosúil go bhfuil an plean atá ann faoi láthair doiléir maidir leis an ábhar go dtí seo.[28]

39. I bhfianaise an tionchair a d’fhéadfadh a bheith ag sainaithint mar thionchar ‘leochaileach’ ar rochtain ar chearta, chomh maith leis an gcreat dlíthiúil is infheidhme, ba dhrochriarachán é an cleachtas tuairiscithe ar oileán Samos tráth an ghearáin. 

40. Tuigeann an tOmbudsman gur ghlac EUAA céimeanna, le linn a fiosrúcháin, chun aghaidh a thabhairt ar shaincheist na dtáscairí leochaileachta a bhí ag teacht chun cinn le linn agallaimh. Go háirithe, ceanglaítear anois ar chásoibrithe EUAA ‘nóta don chomhad’ a roinntear le GAS a ullmhú le haghaidh gach agallaimh (seachas agallaimh roghnaithe san am a chuaigh thart). Sa ‘nóta a ghabhann leis an gcomhad’ seo, ní mór aon táscaire leochaileachta a bhraitear san agallamh a chur in iúl.

41. É sin ráite, is mian leis an Ombudsman aird EUAA a tharraingt ar an bhfíric nach féidir leis an gcéim seo a bheith éifeachtach ach amháin má thugtar treoir shoiléir do chásoibrithe imscrúdú a dhéanamh, fiú ar réamhbhealach, ar aon táscaire leochaileachta nach bhfuil ar comhad cheana féin a thagann chun cinn le linn an agallaimh. Ina theannta sin, agus chun a áirithiú go gcomhlíonfaidh EUAA a oibleagáidí maidir le cearta bunúsacha go hiomlán, ba cheart don Ghníomhaireacht breithniú a dhéanamh ar an bhféidearthacht a iarraidh ar GAS aiseolas a sholáthar maidir leis an gcaoi ar láimhseáil sé na táscairí a shainaithnítear sa nóta, agus a bheith in ann freagairt don aiseolas sin. Is amhlaidh atá go háirithe a mhéid a bhaineann le leochaileachtaí a bhfuil cúram sláinte leighis ag teastáil ina leith, rud a bhféadfadh gníomhaíocht agus obair leantach thapa a bheith ag teastáil ina leith lasmuigh den phróiseas tearmainn.

42. Dá bhrí sin, molann an tOmbudsman go saineofaí go soiléir i bpleananna oibríochtúla EUAA na bearta chun íospartaigh na gáinneála ar dhaoine agus aon duine eile atá i staid leochaileach a tharchur chuig na húdaráis náisiúnta inniúla chun cúnamh iomchuí a fháil. Ina theannta sin, a mhéid a bhaineann leis an ‘nóta don chomhad’, ba cheart do EUAA deimhniú a lorg ó na húdaráis náisiúnta maidir leis na gníomhaíochtaí a rinneadh mar fhreagairt ar tháscairí leochaileachta sainaitheanta, go háirithe maidir le leochaileachtaí leighis. Mura bhfuil EUAA sásta leis an obair leantach a rinne na húdaráis náisiúnta, ba cheart dó an t-ábhar a thuairisciú don Bhord Bainistíochta. 

Nós imeachta chun déileáil le botúin a rinne cás-oibrithe EUAA le linn agallamh

43. A mhéid a bhaineann leis an obair leantach a dhéanann EUAA ar bhotúin a d’fhéadfadh a bheith déanta ag cásoibrithe, ós rud é go bhfuil nós imeachta achomhairc náisiúnta ann le haghaidh cinntí tearmainn, ní dhíolmhaítear EUAA ó obair leantach chuí a dhéanamh ar bhotúin den sórt sin le linn agallamh, rud a bhféadfadh tionchar a bheith aige ar chinntí den sórt sin.

44. Bunaithe ar a hiniúchadh ar na doiciméid, níl an tOmbudsman ar an eolas faoi aon obair leantach a rinne EUAA chun láimhseáil cáis aonair a cheartú, i ndáil le tuarascálacha na ngearánach ar bhotúin a d’fhéadfadh a bheith déanta ag cásoibrithe le linn roinnt agallamh tearmainn. Is ábhar imní é seo.

45. Go deimhin, is cosúil ón bhfiosrúchán nach n-áirithíonn EUAA athbhreithniú sistéamach ar gach tras-scríbhinn agallaimh sula ndéantar iad a tharchur chuig údaráis na Gréige, ach go dtugann sé tosaíocht do chásanna bunaithe ar a gcastacht agus ar shaineolas na gcásoibrithe. Is é is cúis leis sin an t-ualach oibre, in éineacht leis na sprioc-amanna dochta a leagtar síos leis an reachtaíocht náisiúnta. Aithníonn an tOmbudsman na dúshláin atá roimh EUAA ina leith sin.

46. Sa chás seo, is cosúil go bhfuil sé níos tábhachtaí fós go bhfuil nós imeachta cuí ann chun tuairiscí ar bhotúin a rinneadh le linn agallaimh a fháil agus a láimhseáil. Mar sin féin, ón lá atá inniu ann, níl sé soiléir fós conas a d’fhéadfadh iarratasóirí nó tríú páirtithe tuarascálacha den sórt sin a chur faoi bhráid EUAA, agus conas a láimhseálfadh EUAA iad sin ina dhiaidh sin. Go deimhin, cé gur díol sásaimh é go bhfuil sásra gearán EUAA bunaithe anois, is cosúil nach bhfuil sé deartha chun freastal ar ghearáin faoi ábhar an agallaimh. Déileálann an sásra gearán go heisiach le ‘sáruithe nithiúla ar chearta bunúsacha’ agus, ina theannta sin, ní féidir é a úsáid chun agóid a dhéanamh i gcoinne cinneadh tearmainn arna dhéanamh ag údaráis náisiúnta. Ní léir an measfaí gearán faoi agallamh (arb é an chéim ullmhúcháin roimh an gcinneadh tearmainn é) a bheith ‘coincréite’ go leor in éagmais cinneadh, ach is dócha go dtuigfí go gcuireann gearán a dhéantar tar éis an cinneadh a dhéanamh dúshlán an chinnidh féin agus, dá bhrí sin, go meastar go bhfuil sé neamh-inghlactha.

47. Chomh maith le ceist a raoin feidhme, níl na hamlínte is infheidhme (30 lá oibre chun inghlacthacht gearáin a mheas, sé mhí chun déileáil leis, agus, ar an gcéad amharc, gan aon éifeacht fionraíochta) agus cineál na mbeart leantach a d’fhéadfadh a bheith ann (smachtbhannaí araíonachta, tarchur chuig na húdaráis inniúla le haghaidh imeachtaí sibhialta nó pionósacha, agus damáistí)[29] oiriúnach chun athbhreithniú a dhéanamh ar thuairiscí ar bhotúin a rinneadh le linn agallaimh le hiarrthóirí tearmainn agus chun obair leantach a dhéanamh orthu (mar shampla, trí agallaimh den sórt sin a athsceidealú nó tríd an gcinnteoireacht sa chomhad a chur ar fionraí).

48. Dar leis an Ombudsman, tá gá le bealaí eile, rud a d’fhágfadh go bhféadfaí tuarascálacha a phróiseáil ar bhealach níos tapúla agus níos éadroime ó thaobh riaracháin de amhail na tuarascálacha sin a chuir na gearánaigh faoi bhráid EUAA ar dtús. Ba cheart é sin a bheith chun leasa EUAA agus an iarrthóra tearmainn araon. Féidearthacht amháin a d’fhéadfadh a bheith ann, mar shampla, an cás atá i gceist a áireamh sa sampla de chásanna le haghaidh athbhreithniú réamhtharchuir.

49. Ar deireadh, tá imní ar an Ombudsman, fiú nuair a shainaithníonn EUAA agus GAS féin botúin mar chuid de Thuarascáil Aiseolais Cáilíochta, nach ndéantar aon ghníomhaíocht feabhais ar chásanna aonair. Cé go míníonn EUAA gurb amhlaidh atá toisc go bhfuil sé i gceist an t-athbhreithniú a dhéanamh ar ‘chásanna dúnta’, ní chiallaíonn an fíoras gur dúnadh cás ar leibhéal GAS go n-éiríonn sé iomarcach an botún sin a chur in iúl. Féadfaidh an t-iarratasóir a bheith páirteach (nó a bheith páirteach) i nósanna imeachta eile ina bhféadfadh an fhaisnéis sin a bheith ábhartha.

50. Leanann sé ón méid thuas, mura rud é gur roghnaíodh agallamh iarratasóra mar chuid de shampla lena athbhreithniú sula dtarchuirtear chuig údaráis na Gréige é, nach bhfuil aon nós imeachta ann chun tuairiscí ar bhotún a rinneadh le linn agallaimh a láimhseáil go héifeachtach, lena n-áirítear trí athbhreithniú a dhéanamh ar an doiciméadacht ábhartha. Fiú nuair a chuirtear agallamh duine san áireamh sa sampla de QFRanna agus nuair a bhraitear botúin, ní chuirtear aon ghníomh ceartaitheach chun feidhme i gcásanna aonair.

51. Dá bhrí sin, tá imní ar an Ombudsman go bhfuil bearnaí formhaoirseachta sa chóras athbhreithnithe reatha a bhféadfadh botúin gan aithint nó botúin nár tugadh aghaidh orthu le linn agallamh a bheith mar thoradh orthu, rud a d’fhéadfadh cosc a chur ar cheartú na mbotún sin, nó, más rud é gur tarchuireadh an comhad chuig GAS cheana féin, ar a gcur in iúl tráthúil don chéad ghníomhaí eile, ionas gur féidir leo bearta feabhais iomchuí a dhéanamh (amhail an t-agallamh a dhéanamh an athuair nó filleadh beartaithe a chur ar fionraí). Is amhlaidh atá in ainneoin gur chinn an tOmbudsman go raibh drochriarachán ann i gcás comhchosúil ocht mbliana ó shin.[30]

52. Ar an iomlán, measann an tOmbudsman gurb ionann mainneachtain EUAA nós imeachta iomchuí a chur ar fáil d’iarrthóirí tearmainn chun botúin a rinneadh le linn agallamh a thuairisciú agus tuarascálacha den sórt sin a chur faoi bhráid EUAA lena n-athbhreithniú agus drochriarachán.

53. Chun aghaidh a thabhairt ar an gcás sin, molann an tOmbudsman go mbunódh EUAA nós imeachta inmheánach, lena n-áirítear pointe teagmhála lárnach, chun a chur ar chumas tríú páirtithe nó iarratasóirí botúin a thuairisciú agus agallamh tearmainn á dhéanamh acu. Ina theannta sin, agus líomhaintí á bhfáil go ndearnadh botún den sórt sin, ba cheart do EUAA measúnú a dhéanamh ar an ábhar go tráthúil. Má tá an cás fós le foireann tacaíochta tearmainn EUAA, ba cheart bearta a dhéanamh láithreach chun an botún a cheartú. I gcásanna ina dtagann EUAA ar an eolas faoi bhotún tar éis an t-ábhar a mhol a fhoireann tacaíochta tearmainn a tharchur chuig GAS (mar shampla mar chuid de QFRanna), ba cheart do EUAA a áirithiú go ndéanfar an fhaisnéis sin a tharchur go pras chuig na húdaráis náisiúnta ábhartha agus chuig an iarratasóir, ionas gur féidir í a chur san áireamh go cuí i nósanna imeachta atá le teacht, amhail achomhairc nó iarratais ina dhiaidh sin.

54. Cuirfidh an tOmbudsman a gcomhghleacaithe i Líonra Eorpach na nOmbudsman ar an eolas faoina moltaí éagsúla atá leagtha amach sa roinn seo, chun go seiceálfaidh an tOmbudsman, má chinneann siad déanamh amhlaidh, conas a áirithítear comhlíonadh na gceart bunúsach sa chomhar idir cásoibrithe EUAA agus oifigigh náisiúnta tearmainn.

Obair leantach ar sháruithe líomhnaithe ar chearta bunúsacha ag Ballstát óstach

Argóintí a cuireadh faoi bhráid an Ombudsman

55. D’áitigh na gearánaigh gur theip ar chásoibrithe EUAA go rialta imscrúdú a dhéanamh ar sháruithe féideartha ar chearta bunúsacha ag údaráis na Gréige – go háirithe brú siar agus foréigean teorann – a thuairiscigh iarrthóirí tearmainn le linn agallaimh tearmainn. Dar leis na gearánaigh, tá an baol ann go mbeidh EUAA, mura n-áiritheoidh sé go ndéanfaidh a chás-oibrithe sáruithe den sórt sin a imscrúdú agus a thuairisciú, comhpháirteach sa chás sin trí neamhghníomh, ós rud é go bhfágfadh a thost go mbeadh sáruithe den sórt sin fós gan smachtbhannaí sa timpeallacht ina n-oibríonn an Ghníomhaireacht.

56. Mheas na gearánaigh freisin nach raibh sé i gcoinne roinnt d’oibleagáidí EUAA gan imscrúdú agus tuairisciú cuí ar an taithí sin a áirithiú. Áiríodh leis sin go háirithe an oibleagáid atá ar chásoibrithe EUAA aon sárú arna dhéanamh ag an mBallstát óstach nó ag comhlachtaí an Aontais i gcomhthéacs gníomhaíochtaí oibríochtúla a thuairisciú,[31] an dualgas faisnéis a mhalartú leis na húdaráis náisiúnta ar bhealach tráthúil agus cruinn,[32] agus an oibleagáid imscaradh a chur ar fionraí nó a fhoirceannadh i gcás ina ndéanann an Ballstát óstach sáruithe tromchúiseacha nó leanúnacha ar chearta bunúsacha.[33]

57. Maidir leis an dara ceann, cháin na gearánaigh freisin moill na Gníomhaireachta maidir le sásra inmheánach a bhunú chun déileáil le tuarascálacha seachtracha ar sháruithe ar chearta bunúsacha ag na Ballstáit. D’iarr siad go bhforbrófaí nósanna imeachta soiléire agus trédhearcacha chun sáruithe a thaifeadadh, lena n-áiritheofaí go gcuirfí Oifigeach um Chearta Bunúsacha (FRO) EUAA agus an Coimisiún Eorpach ar an eolas dá réir sin. 

58. Mhínigh EUAA nach féidir leis breathnú ar thuarascálacha den sórt sin maidir le sáruithe líomhnaithe ar chearta bunúsacha ag an mBallstát óstach ach amháin i gcomhthéacs na gcásanna teoranta a leagtar amach in Airteagal 18(6)(c) dá Rialachán, lena ndéantar foráil maidir le foirne tacaíochta tearmainn EUAA a chur ar fionraí nó a fhoirceannadh i gcásanna ‘sáruithe ar chearta bunúsacha nó oibleagáidí cosanta idirnáisiúnta ag an mBallstát óstach atá de chineál tromchúiseach nó ar dócha go leanfar díobh’. Mar sin féin, glacann an Ghníomhaireacht go dáiríre le tuairiscí ar neamhchomhlíonadh na gceart bunúsach agus cuireann sí ar aghaidh iad de réir mar is ábhartha - mar shampla chuig an Oifigeach um Chearta Bunúsacha, chuig an mBord Bainistíochta, nó chuig na húdaráis náisiúnta, nuair a mheasann sí go bhfuil na tuarascálacha sin tromchúiseach go leor.

59. A mhéid a bhaineann le tuairisciú inmheánach, ó 2024 i leith, tá EUAA ag obair ar ‘shásra géaraithe’, lena mbeifear in ann sáruithe a shainaithint, a thuairisciú agus a ghéarú ar bhealach struchtúrtha córasach, ar sáruithe iad a d’fhéadfadh cáiliú amhlaidh faoi Airteagal 18(6)(c).  

60. Mhínigh EUAA freisin nach dtéann sé i mbun gníomhaíochtaí bainistithe teorainneacha. Ós rud é nach bhfuil teagmhais bhrú siar ábhartha don éileamh ar thearmann, ní gá go mbeadh imscrúdú ag teastáil uathu le linn an agallaimh tearmainn. Ina ionad sin, cuirfear iarratasóirí ar an eolas faoin bhféidearthacht gearán a chur faoi bhráid an Oifigigh um Chearta Bunúsacha in Aireacht Imirce agus Tearmainn na Gréige; agus seolfaidh cásoibrithe tuarascáil teagmhais chuig bainistíocht EUAA, a chuireann údaráis na Gréige ar an eolas ina dhiaidh sin. Chuir EUAA i dtábhacht nár shainaithin sé fianaise ar a chásoibrithe a chuir cosc ar iarratasóirí eispéiris den sórt sin a nochtadh.

Measúnú an Ombudsman

61. Ní féidir a shéanadh go bhféadfadh sáruithe tromchúiseacha ar chearta bunúsacha a bheith mar thoradh ar bhrú siar.[34] Níl EUAA freagrach as sáruithe féideartha ar chearta bunúsacha arna ndéanamh ag an nGréig nó ag aon Bhallstát eile nach bhfuil baint acu leo. Mar sin féin, ní féidir leis an nGníomhaireacht neamhaird a dhéanamh de chomharthaí go bhféadfadh sáruithe den sórt sin a bheith ann. I gcomhthéacs fiosrúcháin roimhe seo i gcoinne Frontex, thug an tOmbudsman rabhadh cheana féin faoi na himpleachtaí tromchúiseacha dlíthiúla agus clú a d’fhéadfadh a bheith ag comhar leanúnach le Ballstát atá freagrach as sáruithe ar chearta bunúsacha.[35] Mheabhraigh an tOmbudsman freisin (mír 31) cásdlí le déanaí inar luaigh an Chúirt go soiléir nach gciallaíonn dualgas an chomhair dhílis muinín dall i ngníomhaíochtaí Ballstáit, ach a mhalairt ar fad is éard atá i gceist leis tacú leis a dhlí AE agus a oibleagáidí maidir le cearta bunúsacha a chomhlíonadh. [36]

62. Má dhéantar i gceart iad, tugann agallaimh aonair le hiarrthóirí tearmainn deis sáruithe ar chearta bunúsacha a d’fhéadfadh siad a thuairisciú a shainaithint, i bhfianaise na teagmhála dírí le híospartaigh ionchasacha na sáruithe sin nó lena n-ionadaithe.

63. Measann an tOmbudsman, mar phrionsabal, nach mór gach deis a thabhairt d’iarrthóirí tearmainn sáruithe ar a gcearta a thuairisciú, lena n-áirítear sáruithe ag an mBallstát. Ba cheart faisnéis den sórt sin a thaifeadadh agus a tharchur go córasach chuig na gníomhaithe ábhartha laistigh de EUAA (lena n-áirítear an FRO, i bhfianaise a róil faoi Airteagal 18(6) de Rialachán EUAA), agus chuig an gCoimisiún Eorpach freisin. Déantar é sin chun é a chur ar a chumas do na Ballstáit a ról mar chaomhnóir na gConarthaí agus mar chosantóir bhuiséad an Aontais a chomhlíonadh, agus an fhaisnéis sin á cur san áireamh ina bhfeidhmeanna formhaoirseachta. Eascraíonn an oibleagáid sin as sainordú EUAA agus léiríonn sí dualgas dearfach cuntasacht a áirithiú as sáruithe ar chearta bunúsacha.[37]

64. Bunaithe ar an gcigireacht ar dhoiciméid EUAA, agus i bhfianaise na n-athruithe nós imeachta a thug EUAA isteach le déanaí, ní féidir leis an Ombudsman teacht ar chonclúidí críochnaitheacha fós maidir le héifeachtacht an tsásra géaraithe (a bheidh ann amach anseo). Tugann sí dá haire, áfach, nach cosúil go bhfuil gá le tuairisciú don Choimisiún. Ar an gcúis sin, iarrann an tOmbudsman ar EUAA, agus freagra á thabhairt aici ar a moladh, nuashonrú a thabhairt di ar staid na himeartha maidir leis an sásra géaraithe agus ar na chéad chéimeanna eile chun é a ghlacadh agus a chur chun feidhme. Chun tacú le EUAA ina phróiseas reatha chun cur chuige struchtúrtha agus córasach a fhorbairt maidir le sáruithe ar chearta bunúsacha a shainaithint, a thuairisciú agus a mhéadú, déanfaidh an tOmbudsman dhá mholadh ghaolmhara maidir le feabhsú thíos.

65. Tugann an tOmbudsman dá haire freisin, san am a chuaigh thart, gur chuir EUAA in iúl go raibh sé toilteanach a rialacha maidir le himscaradh a fhoirceannadh nó a chur ar fionraí a chur ar fáil go poiblí. Athdhearbhaíonn sí go neartódh trédhearcacht den sórt sin muinín as na creataí tuairiscithe atá ann cheana agus a bheidh ann amach anseo agus molann sí do EUAA a ghealltanas a chomhlíonadh.

Moltaí

Bunaithe ar an bhfiosrúchán ar an ngearán seo, cuireann an tOmbudsman na ceithre mholadh seo a leanas faoi bhráid Ghníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Thearmann:

1. Ba cheart do EUAA a áirithiú go bhfaighidh gach cás-oibrí a ghlacann páirt i bhfoirne tacaíochta tearmainn – i bhfianaise na dóchúlachta airde go gcuirfidh siad iarratasóirí leochaileacha faoi agallamh – oiliúint éigeantach, speisialaithe agus rialta maidir le leochaileacht agus íospartaigh na gáinneála ar dhaoine. Ba cheart do EUAA maoirseacht a dhéanamh ar an oiliúint sin, agus ba cheart measúnú rialta a dhéanamh ar a héifeachtacht. Ba cheart na ceanglais sin a áireamh i ngach plean oibríochtúil a bheidh ann amach anseo, ar fud na suíomhanna uile ina soláthraíonn EUAA tacaíocht oibríochtúil lena mbaineann teagmháil dhíreach le hiarrthóirí tearmainn.
2. Ba cheart a shainiú go soiléir i bpleananna oibríochtúla EUAA na bearta chun íospartaigh na gáinneála ar dhaoine agus aon duine eile atá i staid leochaileach a tharchur chuig na húdaráis náisiúnta inniúla chun cúnamh iomchuí a fháil.
3. A mhéid a bhaineann leis an ‘nóta don chomhad’, ba cheart do EUAA deimhniú a lorg ó na húdaráis náisiúnta maidir leis na gníomhaíochtaí a rinneadh mar fhreagairt ar tháscairí leochaileachta sainaitheanta, go háirithe maidir le leochaileachtaí leighis. Mura bhfuil EUAA sásta leis an obair leantach a rinne na húdaráis náisiúnta, ba cheart dó an t-ábhar a thuairisciú don Bhord Bainistíochta.
4. Ba cheart do EUAA nós imeachta inmheánach a bhunú, lena n-áirítear pointe teagmhála lárnach, chun a chur ar chumas tríú páirtithe nó iarratasóirí botúin a thuairisciú agus agallamh tearmainn á dhéanamh acu. Ina theannta sin, agus líomhaintí á bhfáil go ndearnadh botún den sórt sin, ba cheart do EUAA measúnú a dhéanamh ar an ábhar go tráthúil. Má tá an cás fós le foireann tacaíochta tearmainn EUAA, ba cheart bearta a dhéanamh láithreach chun an botún a cheartú. I gcásanna ina dtagann EUAA ar an eolas faoi bhotún tar éis an t-ábhar a mhol a fhoireann tacaíochta tearmainn a tharchur chuig GAS (mar shampla mar chuid de QFRanna), ba cheart do EUAA a áirithiú go ndéanfar an fhaisnéis sin a tharchur go pras chuig na húdaráis náisiúnta ábhartha agus chuig an iarratasóir, ionas gur féidir í a chur san áireamh go cuí i nósanna imeachta atá le teacht, amhail achomhairc nó iarratais ina dhiaidh sin.

Cuirfear Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Thearmann agus na gearánaigh ar an eolas faoi na moltaí sin. I gcomhréir le hAirteagal 4(2) de Reacht an Ombudsman Eorpaigh, seolfaidh Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Thearmann tuairim mhionsonraithe faoin 8 Deireadh Fómhair 2026.

Moltaí le haghaidh feabhsúcháin

Ina theannta sin, déanann an tOmbudsman an dá mholadh seo a leanas le haghaidh feabhais:

1. Ba cheart do  EUAA athbhreithniú a sheoladh ar a chóras tuairiscithe reatha maidir le sáruithe líomhnaithe ar chearta bunúsacha ag an mBallstát óstach, d’fhonn measúnú a dhéanamh ar a éifeachtacht agus ar a easnaimh. Ba cheart go bhfónfadh an toradh chun an córas a fheabhsú láithreach más ábhartha, agus chun bonn eolais a chur faoi fhorbairt agus faoi chur chun feidhme an tsásra géaraithe. A luaithe a bhunófar an sásra géaraithe, ba cheart treoracha soiléire a sheoladh chuig foirne tacaíochta tearmainn a mhéid a bhaineann lena n-oibleagáidí díchill chuí ó thaobh tuairiscithe de, agus chuig bainisteoirí líne a mhéid a bhaineann le tuarascálacha den sórt sin a dhíriú go córasach ar an sásra géaraithe.
2. Go neamhspleách ar oibleagáidí Airteagal 18(6)(c), ba cheart do EUAA a áirithiú, nuair a thagann sé ar an eolas faoi fhaisnéis go bhféadfadh Ballstát ina n-oibríonn sé a bheith ag sárú dhlí an Aontais nó ag sárú na Cairte, go dtuairiscítear é sin don Choimisiún. Ba cheart feidhm a bheith aige sin freisin maidir le tuairiscí ar bhrú siar.

Teresa Anjinho An tOmbudsman
Eorpach

Strasbourg, 02/07/2026

 

 

[1] Ar fáil ag: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=uriserv%3AOJ.L_.2021.253.01.0001.01.ENG&toc=OJ%3AL%3A2021%3A253%3ATOC

[2] Clár Oibre Eorpach maidir leis an Imirce, COM(2015) 240 final, le fáil ag: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:52015DC0240

[3] Chun forbhreathnú a fháil ar na saoráidí atá ann cheana, féach: https://asylumineurope.org/reports/country/greece/asylum-procedure/access-procedure-and-registration/reception-and-identification-procedure/

[4] Beart EL-AS 1: Tacaíocht Tearmainn, Plean Oibriúcháin EUAA don Ghréig 2022-2024 (de réir mar is infheidhme tráth an ghearáin), ar fáil ag: https://www.euaa.europa.eu/sites/default/files/EL_OP_amendment_3_FINAL.pdf

[5] Féach Plean Oibríochtúil EUAA-na Gréige 2022-2024, leasuithe 1 agus 2, is infheidhme tráth na malartuithe idir an gearánach agus EUAA: https://www.euaa.europa.eu/sites/default/files/EL_OP_leasú_rev29032022_Final.pdf & https://www.euaa.europa.eu/sites/default/files/EL_OP_leasú_2_FINAL.pdf

[6] Sainmhíníonn Rapóirtéir Speisialta na Náisiún Aontaithe maidir le cearta daonna imirceach brú siar mar ‘bearta éagsúla arna nglacadh ag Stáit a mbíonn mar thoradh orthu go gcuirtear iallach go hachomair ar imircigh, lena n-áirítear iarrthóirí tearmainn, filleadh ar an tír óna ndearna siad iarracht teorainn idirnáisiúnta a thrasnú nó ónar thrasnaigh siad teorainn idirnáisiúnta gan rochtain ar chosaint idirnáisiúnta nó ar nósanna imeachta tearmainn nó gur dhiúltaigh siad d’aon mheasúnú aonair ar a riachtanais chosanta a bhféadfadh sárú ar phrionsabal an non-refoulement a bheith mar thoradh air.’ Féach: https://www.ohchr.org/en/special-procedures/sr-migrants/report-means-address-human-rights-impact-pushbacks-migrants-land-and-sea

[7] Mheas EUAA go raibh na doiciméid a ndearnadh cigireacht orthu rúnda.

[8] Líomhain na gearánaigh gur sáraíodh, go háirithe, Airteagail 4, 15, 16 agus 24 de Threoir 2013/32/AE a mhéid a bhaineann leis an nós imeachta tearmainn (an Treoir maidir le Nósanna Imeachta Tearmainn, ar fáil ag: https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2013/32/oj/eng), Airteagail 21, 22, 25 de Threoir 2013/33/AE (an Treoir maidir le Dálaí Glactha, le fáil ag: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex% 3A32013L0033) a mhéid a bhaineann le dálaí glactha, agus Airteagal 4 de Threoir 2011/95/AE (an Treoir maidir le Cáiliú, le fáil ag: https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2011/95/oj/eng).  

[9] Airteagal 33 de Choinbhinsiún na Ginéive 1951 i dtaobh Stádas Dídeanaithe agus Prótacal 1967 a ghabhann leis (ar fáil ag: https://www.unhcr.org/sites/default/files/2025-02/1951-refugee-convention-1967-protocol.pdf), chomh maith le hAirteagal 18 de Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (ar fáil ag: https://eur-lex.europa.eu/eli/treaty/char_2012/oj/eng). Ina theannta sin, líomhain na gearánaigh freisin gur sáraíodh Airteagail 19, 21 agus 41 den Chairt.

[10] I gcomhréir le Rialachán 2021/2303 maidir le Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Thearmann, go háirithe Airteagal 57, ar fáil ag: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2021/2303/oj/eng

[11] Sásra géaraithe chun sáruithe arna ndéanamh ag an mBallstát óstach a thuairisciú, chun cur leis an nós imeachta dá bhforáiltear faoi Airteagal 18(6) de Rialachán 2021/2303. 

[12] Foráiltear le hAirteagal 51 de Rialachán 2021/2303 do shásra gearán maidir le sáruithe ar chearta bunúsacha arna ndéanamh ag rannpháirtithe i ngníomhaíochtaí oibríochtúla EUAA. 

[13] An chéad fhreagra ó EUAA, https://www.ombudsman.europa.eu/doc/correspondence/228628, lch. 8

[14] An dara freagra ó EUAA, https://www.ombudsman.europa.eu/doc/correspondence/228629, lch. 21

[15] Airteagail 57 agus 58 de Rialachán 2021/2303, a luaitear thuas, ar fáil ag: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2021/2303/oj/eng

[16] De réir analaí, Cás C-679/23 P, breithiúnas na Cúirte an 18 Nollaig 2025, WS agus Eile v Frontex (Comhoibríocht um Fhilleadh), míreanna 90-134, ar fáil ag: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:62023CJ0679.

[17] Go háirithe Airteagail 14, 15, 16 de Threoir 2013/32/AE (Ní mór coinníollacha agallaimh a thairiscint d’iarratasóirí lena gceadaítear dóibh a bhforais iarratais a chur i láthair ina n-iomláine agus go cuimsitheach, lena ráthaítear rúndacht agus lena gceadaítear dóibh míniú a thabhairt ar an méid a d’fhéadfadh a bheith ar iarraidh nó ar neamhréir), Airteagal 4 de Threoir 2013/32/AE, Airteagal 25 de Threoir 2013/33/AE (Ba cheart oiliúint leordhóthanach a chur ar oibrithe cáis lena n-áirítear maidir le leochaileacht, lena n-áirítear maidir le riachtanais íospartaigh na céastóireachta mar shampla) agus Airteagal 24 de Threoir 2013/32/AE agus Airteagail 21, 22 agus 25 de Threoir 2013/33/AE (Ba cheart do ghrúpaí leochaileacha tairbhe a bhaint as ráthaíochtaí sonracha chun a chur ar a gcumas a gcearta agus a n-oibleagáidí a fheidhmiú ar comhchéim le hiarratasóirí eile. Leagtar amach sa Treoir dheireanach sin roinnt coimircí den sórt sin, lena n-áirítear scor de nósanna imeachta brostaithe a chur i bhfeidhm. Ba cheart tacaíocht den sórt sin a chur ar fáil freisin má thagann an gá chun cinn le linn an nós imeachta tearmainn.). Tabhair faoi deara, ina theannta sin, go dtairbhíonn íospartaigh na gáinneála ar dhaoine de choimircí breise, amhail an toirmeasc ar orduithe díbeartha a fhorfheidhmiú ina gcoinne le linn na tréimhse machnaimh (Airteagal 6 de Threoir 2004/81/CE ón gComhairle).

[18] Airteagail 57 agus 58 de Rialachán EUAA (2021/2303), chomh maith le hAithrisí 41 agus 42, ar fáil ag: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2021/2303/oj/eng. Chun anailís iomlán a fháil, féach an measúnú thíos. 

[19] Go háirithe Airteagal 6(b) agus (c) d’iar-Oifig Tacaíochta Eorpach do Chúrsaí Tearmainn (EASO) – EUAA anois – Cód Iompair, Roinn 6 de Chód Iompair EUAA anois. Chun anailís iomlán a fháil, féach an measúnú i míreanna 37 agus 38 sa mholadh seo. Tá Cód Iompair EASO ar fáil ag: https://www.euaa.europa.eu/sites/default/files/EASO%20Code%20of%20Conduct%20-%20Oct16%20.pdf ; Tá Cód Iompair EUAA ar fáil ag: https://www.euaa.europa.eu/sites/default/files/2022-06/code_of_conduct_20220617.pdf

[20] Ina cinneadh ar ghearán 1139/2018/MDC, chinn an tOmbudsman go bhféadfadh sé gur chuir na hearráidí a rinne na saineolaithe a bhí ann ag an am le díbirt iarrthóra tearmainn, a raibh eagla orthu ina dhiaidh sin go bhfuair sé bás. Tá an cás ar fáil ag: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/119726

[21] Tá Airteagal 24 de Threoir 2013/32/AE, a luaitear thuas, ar fáil ag: https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2013/32/oj/eng

[22] Féach míreanna 18-19 den mholadh seo, agus lgh. 6-8 den dara freagra ó EUAA.

[23] De réir analaí, Cás C-679/23 P, a luaitear thuas, míreanna 107-108, ar fáil ag: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:62023CJ0679.

[24] Airteagal 8(6) de Rialachán 2021/2303 (Rialachán Ghníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Thearmann), ar fáil ag: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2021/2303/oj/eng

[25] Airteagal 6(b) agus (c) de Chód Iompair EASO, Roinn 5 de Chód Iompair EUAA anois. Tá Cód Iompair EASO ar fáil ag: https://www.euaa.europa.eu/sites/default/files/EASO%20Code%20of%20Conduct%20-%20Oct16%20.pdf; Tá Cód Iompair EUAA ar fáil ag: https://www.euaa.europa.eu/sites/default/files/2022-06/code_of_conduct_20220617.pdf

[26] Airteagal 18(2)(m) de Rialachán 2021/2303 (Rialachán Ghníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Thearmann), ar fáil ag: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2021/2303/oj/eng

[27] Féach Cuspóir Sonrach 1.2 de Straitéis um Chearta Bunúsacha 2024-2028 (EUAA/MB/2024/130): Tá próisis i bhfeidhm chun cúnamh oibríochtúil agus teicniúil a eagrú ar bhealach lena n-urramaítear go hiomlán cearta bunúsacha agus go sonrach critéar 1.2.2: Áirítear sna pleananna oibríochtúla tuairisc mhionsonraithe shoiléir ar oibleagáidí na Gníomhaireachta maidir le cearta bunúsacha, ina luaitear ‘I gcomhréir le hAirteagal 18(2)(m) de Rialachán EUAA, leagfar amach sna pleananna oibríochtúla bearta do bhaill na bhfoirne tacaíochta tearmainn chun daoine a bhfuil cosaint idirnáisiúnta de dhíth orthu, íospartaigh na gáinneála ar dhaoine, leanaí agus aon duine eile atá i staid leochaileach a tharchur chuig na húdaráis náisiúnta inniúla le haghaidh cúnamh iomchuí. Déanfar bearta mionsonraithe a fhoirmliú go sainráite mar réamhchoinníoll oibríochtúil nó díreofar orthu le beart cur chun feidhme sonrach tosaíochta. (...).’. Tá an Straitéis um Chearta Bunúsacha ar fáil ag: https://www.euaa.europa.eu/sites/default/files/2024-10/mbd_166_2024_fr_strategy_final.pdf

[28] Go sonrach, luaitear ann go mbeidh rialacha agus coinníollacha maidir le himscaradh, ‘lena n-áirítear, i gcás ina mbeidh fáil orthu, faisnéis mhionsonraithe faoi bhearta [tarchuir]’ (béim curtha leis) ar fáil ar ardán inmheánach.

[29] Féach Airteagail 6, 9, 10 agus 11 de Chinneadh Uimh. 159 ó Bhord Bainistíochta EUAA maidir leis an sásra gearán a chur ar bun, atá le fáil ag: https://www.euaa.europa.eu/sites/default/files/2024-10/159_mb_decision_complaints_mechanism.pdf 

[30] Féach cás 1139/2018/MDC, a luaitear thuas, ar fáil ag: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/119726

[31] Roinn 20 (An oibleagáid tuairisciú a dhéanamh) de Chód Iompair EUAA is infheidhme maidir leis na saineolaithe uile atá rannpháirteach san fhoireann tacaíochta tearmainn (33/2025); agus roimh 2025, Airteagal 19 (Tuairisciú) de Chód Iompair EASO do dhaoine atá rannpháirteach i ngníomhaíochtaí tacaíochta oibríochtúla EASO. Tá Cód EASO ar fáil ag: https://www.euaa.europa.eu/sites/default/files/EASO%20Code%20of%20Conduct%20-%20Oct16%20.pdf ; Cód EUAA ag https://www.euaa.europa.eu/sites/default/files/2022-06/code_of_conduct_20220617.pdf  

[32] Airteagal 4 de Rialachán 2021/2303, ar fáil ag: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2021/2303/oj/eng

[33] Airteagal 18(6)(c) de Rialachán 2021/2303, ar fáil ag: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2021/2303/oj/eng

[34] In dhá bhreithiúnas ó 2025, fuair an Chúirt Eorpach um Chearta an Duine tásca láidre maidir le cleachtas córasach brú siar ag údaráis na Gréige, i réigiún abhainn Evros (A.R.E v an Ghréig, Iarratas uimh. 15783/21, breithiúnas an 7 Eanáir 2025, ar fáil ag: https://hudoc.echr.coe.int/eng#{%22itemid%22:[%2001-240242%22]}, agus chomh maith leis sin ó na hoileáin Aeigéacha, áit a n-oibríonn na gearánaigh (G.R.J. v an Ghréig, Iarratas uimh. 15067/21, breithiúnas an 7 Eanáir 2025, ar fáil ag: https://hudoc.echr.coe.int/eng#{% 22itemid% 22:[% 22001-243431% 22]}).

[35] Féach an Cinneadh ón Ombudsman Eorpach maidir leis an gcaoi a gcomhlíonann an Ghníomhaireacht Eorpach um an nGarda Teorann agus Cósta (Frontex) a hoibleagáidí maidir le cearta bunúsacha i ndáil le cuardach agus tarrtháil i gcomhthéacs a gníomhaíochtaí faireachais mhuirí, go háirithe longbhriseadh Adriana, OI/3/2023/MHZ, míreanna 71-78, atá ar fáil ag: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/182665

[36] Breithiúnas i gcás C-679/23 P, a luaitear thuas, míreanna 107-108, ar fáil ag: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:62023CJ0679

[37] Faoi Airteagal 1(2) de Rialachán EUAA (ar fáil ag: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2021/2303/oj/eng), tá oibleagáid dhearfach níos leithne ar an nGníomhaireacht – a leagtar amach ina sainordú – rannchuidiú lena áirithiú go gcuirfear dlí an Aontais maidir le tearmann i bhfeidhm go héifeachtúil agus go haonfhoirmeach sna Ballstáit ar bhealach lena n-urramaítear cearta bunúsacha go hiomlán.

[38] Nóta clabhsúir maidir le Tionscnamh Straitéiseach an Ombudsman Eorpaigh a bhaineann leis an gcaoi a gcomhlíonann Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Thearmann a hoibleagáidí maidir le cearta bunúsacha agus a áirithíonn cuntasacht as sáruithe a d’fhéadfadh a bheith ann (SI/4/2022/MHZ), ar fáil ag: https://www.ombudsman.europa.eu/en/doc/closing-note/en/166550