Réamhrá

Is cúis áthais dom an ‘Tuarascáil maidir lena Cheart a Chur i Láthair’ i mbliana a chur i láthair ina bhféachtar ar chomhlíontacht na n-institiúidí leis na cinntí a rinne mé in 2016. Bhí ráta comhlíontachta 85% ann in 2016, méadú beag ón toradh 83% a bhaineamar amach in 2015.

Thug na hinstitiúidí freagra dearfach ar 77 as na 91 thogra a rinne mé chun a n-iompar a cheartú nó a fheabhsú i gcásanna a dúnadh in 2016. Bhí 132 chás eile ann inar mheas mé go raibh bearta déanta ag na hinstitiúidí chun feabhas a chur ar an gcaoi a n-oibríonn siad. Scóráil 12 as na 14 institiúid a scrúdaíodh 100% agus scóráil an Coimisiún - arb ionann é agus formhór na gcásanna os comhair m'Oifige - 77%.

I mbliana tá athruithe ar an mbealach a ndéanaimid iarracht tionchar ár gcuid oibre a ghabháil agus ar an mbealach a gcuirimid i láthair é.

Is í seo an chéad tuarascáil ina n-áirítear cásanna a dúnadh faoi na ‘Forálacha Cur Chun Feidhme’ nua. Rinneadh athbhreithniú ar na IPanna nua ionas go mbeimid in ann cásanna a láimhseáil ar bhealach níos éifeachtúla agus é mar aidhm againn dlús a chur le rudaí. Is é an príomhfhócas ná a chinntiú go léiríonn na bearta fiosrúcháin a úsáidtear riachtanais shonracha gach fiosrúcháin. Ina theannta sin, tugann siad níos mó solúbthachta don Ombudsman maidir le faisnéis nó doiciméid a fháil. Fágann na IPanna nua go bhfuil sé níos éasca agus níos tapúla teacht ar réitigh a chuireann deireadh le drochriarachán agus a fhéachann lena chinntiú go n-úsáidtear moltaí de ghnáth chun déileáil le gach toradh drochriaracháin sula ndúntar fiosrúchán. I gcomhthéacs comhlíonadh a thomhas, tá athruithe tagtha ar an téarmaíocht a úsáidimid de bharr na IPanna nua.

Thairis sin, is í seo an chéad tuarascáil nach bhfuil Iarscríbhinn ag gabháil léi. San Iarscríbhinn roimhe seo, áiríodh achoimrí ar gach cás a dúnadh sa bhliain ábhartha. Chinneamar anois gan ach achoimrí ar ‘chásanna réalta’ roghnaithe a áireamh i dtéacs na tuarascála seo. 

Tá ranna tugtha isteach againn freisin a léiríonn tionchar ár gcuid oibre i réimsí nach léirítear leis an ráta comhlíontachta, amhail na tionscnaimh straitéiseacha.

Cé go bhfuil áthas orm a thabhairt faoi deara go bhfuil an ráta comhlíonta fós ard, ba mhaith liom a rá arís gur cheart breathnú ar gach diúltú ó institiúid cloí le togra ón Ombudsman mar dheis chaillte chun aghaidh a thabhairt ar easnaimh riaracháin.

Emily O'Reilly

Nollaig 2017

 

Tuarascáil

1. Réamhrá

Déantar cur síos sa tuarascáil seo ar a mhéid a thug institiúidí an Aontais Eorpaigh [1] freagra ar thograí a rinne an tOmbudsman in 2016. Is i bhfoirm réiteach, moltaí, moltaí/barúlacha breise agus ráiteas criticiúil a thagann na tograí sin.

Mínítear i Roinn 3 (thíos) ar thionchar obair an Ombudsman cad atá i gceist le réitigh, moltaí, moltaí/barúlacha breise ón Ombudsman, agus ráitis/torthaí criticiúla drochriaracháin. Tá tionchar áirithe ag na IPanna nua [2], a tháinig i bhfeidhm an 1 Meán Fómhair 2016, ar an úsáid a bhainimid as na téarmaí sin. Mar shampla, ní úsáidfear a thuilleadh na téarmaí ‘barúlacha breise’ agus ‘barúlacha criticiúla’. Mínímid na hathruithe go léir thíos sna codanna ábhartha den roinn. Dúnadh roinnt fiosrúchán sa tuarascáil seo tar éis dháta theacht i bhfeidhm na IPanna nua. Dá bhrí sin, baineadh úsáid as an téarmaíocht nua sna cásanna sin.

Déantar cur síos i Roinn 3 freisin ar thionchar obair an Ombudsman i gcásanna eile; i gcás ina socraíonn an institiúid an cás nó i gcás ina gcinneann an tOmbudsman tionscnamh straitéiseach a sheoladh.

San am a chuaigh thart, foilsíodh an tuarascáil seo in éineacht le hiarscríbhinn ina ndearnadh achoimre ar na cásanna inar glacadh le tograí réitigh, moltaí, barúlacha criticiúla, agus barúlacha breise. Ón mbliain seo amach, ní fhoilseoimid iarscríbhinn a thuilleadh. Mar sin féin, gheobhaidh tú in achoimrí na tuarascála seo ar na cásanna ar gá iad a lua go speisialta mar ‘chásanna réalta’ le haghaidh gach catagóire d’obair leantach.

2. Cumhachtaí agus nósanna imeachta an Ombudsman

Cabhraíonn an tOmbudsman le daoine aonair, le cuideachtaí agus le comhlachais a bhfuil fadhb acu le hinstitiúid AE [3]. Ag an am céanna, freastalaíonn sí ar leas an phobail trí chabhrú leis na hinstitiúidí feabhas a chur ar cháilíocht na seirbhíse a sholáthraíonn siad. Chomh maith le gearáin a imscrúdú, is féidir leis an Ombudsman fiosrúcháin a oscailt ar a tionscnamh féin freisin.

Is féidir leis an Ombudsman a cheangal ar an institiúid lena mbaineann faisnéis a chur ar fáil, iniúchadh a dhéanamh ar a cuid comhad agus fianaise a fháil ó oifigigh. Tá na cumhachtaí sin i Reacht an Ombudsman [4] (‘an Reacht’). Nuair a mheasann sí gur cuí é sin a dhéanamh i gcás ar leith, iarrann an tOmbudsman ar an institiúid a seasamh a athbhreithniú, sásamh a sholáthar nó athruithe ginearálta a dhéanamh don todhchaí. Má dhiúltaíonn an institiúid comhoibriú, féadfaidh sí aird pholaitiúil a tharraingt ar chás trí thuarascáil speisialta a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa.

3. Tionchar obair an Ombudsman

a. Réitigh

Má mheasann an tOmbudsman gur féidir gearán a réiteach go tapa, féadfaidh sí togra réitigh a chur faoi bhráid na hinstitiúide lena mbaineann, bunaithe ar Airteagal 3(5) den Reacht [5]. Fágann IPanna nua an Ombudsman go bhfuil sé níos éasca agus níos tapúla teacht ar réitigh a chuireann deireadh le drochriarachán.

b. Moltaí

Is féidir moltaí stáit na IPanna nua a dhéanamh aon uair a aimsíonn an tOmbudsman drochriarachán. Déantar moltaí atá dírithe ar na hinstitiúidí a fhoilsiú go comhuaineach ar shuíomh gréasáin an Ombudsman.

Má dhiúltaíonn an institiúid don mholadh, dúnann an tOmbudsman an cás trí chinneadh drochriaracháin a dheimhniú. Má ghlactar leis an moladh, dúnfaidh an tOmbudsman an cás de réir mar a shocróidh an institiúid lena mbaineann.

c. Moltaí agus tuilleadh barúlacha

Leis na IPanna nua, cuirtear an coincheap ‘moltaí le haghaidh feabhsúcháin’ níos soiléire agus níos úsáidí in ionad an choincheapa ‘barúlacha breise’, lena bhféachtar le feabhas sistéamach a áirithiú i riarachán an Aontais. Mar aon le barúlacha eile, níl na moltaí maidir le feabhsú bunaithe ar chinneadh maidir le drochriarachán agus ní thugtar le tuiscint leo go gcáintear an institiúid a bhfuil siad dírithe uirthi.

d. Barúlacha criticiúla agus torthaí maidir le drochriarachán

San am a chuaigh thart, d’úsáid an tOmbudsman an téarma ‘barúil chriticiúil’ aon uair a dhún sí cás le cinneadh drochriaracháin. Chuir ráiteas criticiúil an institiúid ar an eolas faoin méid a rinne sé mícheart sa chás sonrach. Sainaithníodh sa ráiteas an riail nó an prionsabal a sáraíodh agus (mura raibh sé soiléir) míníodh conas ba cheart don institiúid gníomhú i gcomhthéacs an cháis. Thuairiscigh an institiúid ar ais laistigh de shé mhí, má iarrann an tOmbudsman amhlaidh.

Leis na IPanna nua, cuirtear an coincheap simplí soiléir ‘fionnachtana drochriaracháin’ in ionad an choincheapa ‘barúlacha criticiúla’.  Má dhiúltaíonn an institiúid do mholadh, dúnfar an cás le cinneadh go bhfuil drochriarachán i gceist.

e. Cásanna arna socrú ag na hinstitiúidí

Is féidir leis an Ombudsman fiosrúchán a dhúnadh go luath gan réiteach a mholadh má shocraíonn an institiúid cás an ghearánaigh go spontáineach le linn an fhiosrúcháin.

Cás 253/2016/MDC: Diúltú an Choimisiúin Eorpaigh glacadh le míreanna áirithe caiteachais mar chostais incháilithe faoi théarmaí an Chomhaontaithe Deontais

Ba é an gearánach comhordaitheoir tionscadail arna chómhaoiniú ag an gCoimisiún i gcomhthéacs comhaontaithe deontais. Tar éis an tionscadal a chur i gcrích go rathúil, áfach, thug an Coimisiún fógra don ghearánach go raibh go leor de na costais a tabhaíodh faoin tionscadal a bhain le speansais foirne, taistil agus comhairliúcháin neamh-incháilithe.

Mhaígh an gearánach go raibh cinneadh an Choimisiúin éagórach. D’oscail an tOmbudsman fiosrúchán agus d’iarr sé ar an gCoimisiún freagra a thabhairt ar líomhaintí an ghearánaigh. Maidir leis na costais foirne, thug an Coimisiún dá aire gur cheart don ghearánach é a chur ar an eolas faoin méadú suntasach ar ualach oibre roinnt dá bhaill foirne agus go raibh neart ama aige chun é sin a dhéanamh. Maidir leis na costais taistil agus per diem, mheas an Coimisiún nach raibh na cleachtais, a mhaígh an gearánach a bheith i gcomhréir lena ghnáthchleachtas, doiciméadaithe ná cruthaithe go leordhóthanach.

Mar sin féin, i ndáil leis na costais chomhairliúcháin a diúltaíodh, luaigh an Coimisiún go raibh sé réidh chun athmhachnamh a dhéanamh ar a sheasamh mar gheall ar mhínithe an ghearánaigh, rud a thug le fios gur fíorearráid ba chúis le haicmiú mícheart na gcostas sin. Tá áthas ar an Ombudsman go ndearna an Coimisiún athmhachnamh ar a sheasamh.

f. Tionscnaimh straitéiseacha

Féadfaidh an tOmbudsman rogha a dhéanamh freisin ábhair a bhfuil tábhacht straitéiseach ag baint leo a shaothrú gan fiosrúchán a sheoladh, trí ‘thionscnamh straitéiseach’, mar a thugtar air, a oscailt. Is é is cuspóir do na tionscnaimh straitéiseacha sin moltaí a roinnt leis na hinstitiúidí maidir le hábhair thábhachtacha, aird a tharraingt ar ábhair a bhaineann le leas an phobail agus tuilleadh eolais a fháil faoi shaincheist ar leith sula gcinnfear an gá fiosrúchán a oscailt. In 2016, sheol an tOmbudsman 10 dtionscnamh straitéiseacha.

SI/5/2016/EA: Trédhearcacht an Ghrúpa Euro

I mí an Mhárta 2016, scríobh an tOmbudsman chuig Uachtarán an Ghrúpa Euro chun fáilte a chur roimh a thionscnamh roinnt beart réamhghníomhach trédhearcachta a chur síos, ar aontaigh comhaltaí an Ghrúpa Euro le cuid acu cheana féin. Tar éis na litreach sin, rinneadh comhfhreagras a mhalartú tuilleadh idir an tOmbudsman agus Uachtarán an Ghrúpa Euro le linn 2016.

Sa chomhfhreagras sin, d’ardaigh an tOmbudsman saincheisteanna, amhail láimhseáil iarrataí ar rochtain ar dhoiciméid an Ghrúpa Euro, lena n-áirítear doiciméid nach bhfuil i seilbh institiúidí an Aontais, agus trédhearcacht na ngrúpaí a bhfuil baint acu le cruinnithe an Ghrúpa Euro a ullmhú, go háirithe Meitheal an Ghrúpa Euro (EWG). Thug an tOmbudsman dá haire nach raibh a hOifig in ann aon oifigeach a aithint

doiciméad a bhaineann le Rialacha Nós Imeachta Mheitheal an Ghrúpa Euro, agus cé gur dócha go ndéanann ‘Modhanna Oibre an Ghrúpa Euro’ tagairt do Mheitheal an Ghrúpa Euro, nár chosúil go raibh an doiciméad sin poiblí ach oiread.

Shoiléirigh Uachtarán an Ghrúpa Euro go ndéileálfaidh an institiúid de chuid an Aontais a bhfuil na doiciméid ábhartha ina seilbh aici le hiarrataí ar rochtain ar dhoiciméid an Ghrúpa Euro nó go ndéanfar iad a atreorú chuig an institiúid náisiúnta ábhartha agus go láimhseálfar iad i gcomhréir leis an reachtaíocht náisiúnta maidir le trédhearcacht. In 2017, foilsíodh ‘Modhanna Oibre an Ghrúpa Euro’ ar leathanach gréasáin an Ghrúpa Euro.

4. An chaoi ar fhreagair na hinstitiúidí don Ombudsman in 2016

a. Glacadh le moltaí agus moltaí maidir le réiteach in 2016

In 2016, ghlac institiúidí an Aontais le 9 dtogra réitigh san iomlán. Dhiúltaigh an Coimisiún do thogra réitigh amháin.[6]

In 2016, ghlac institiúidí an Aontais le 14 mholadh san iomlán nó ghlac siad go páirteach leo.[7] Dhiúltaigh an Coimisiún do dhá mholadh agus dhiúltaigh an Oifig Eorpach um Roghnú Foirne (EPSO) do dhá mholadh [8], cé gur thug na hinstitiúidí obair leantach dhearfach ar na ráitis chriticiúla ina dhiaidh sin i dtrí chás. Is é an toradh a bhí ar an gcás eile a bhain leis an gCoimisiún ná go bhfuarthas amach go raibh drochriarachán i gceist.

Institiúid	Réitigh Glactha	Moltaí ar glacadh leo
Parlaimint na hEorpa	1
Comhairle an Aontais Eorpaigh	1
An Coimisiún Eorpach	6	6
An Oifig Eorpach um Roghnú Foirne (EPSO)		4
An Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF)		3
An Ghníomhaireacht um Chearta Bunúsacha (FRA)	1
An Ghníomhaireacht Feidhmiúcháin Taighde (REA)		1
Iomlán	9	14

Cás 946/2014/PL: Beartas teanga na Gníomhaireachta um Chearta Bunúsacha (FRA) maidir lena suíomh gréasáin agus lena foilseacháin

D’iarr an gearánach, saoránach Spáinneach, faisnéis ar FRA faoina bheartas teanga maidir le húsáid teangacha oifigiúla ar a shuíomh gréasáin, go háirithe maidir le foilseacháin. Thug sé faoi deara go raibh formhór na bhfoilseachán ar fáil i mBéarla agus i bhFraincis amháin agus uaireanta i nGearmáinis agus in Iodáilis. Mhínigh FRA gur srianta buiséadacha agus acmhainní daonna ba chúis leis an gcaoi éagsúil a gcaitear le teangacha oifigiúla, chomh maith leis an am a bhí ag teastáil chun an próiseas aistriúcháin a chur i gcrích.

Mheas an tOmbudsman nach raibh acmhainní daonna agus airgeadais teoranta ina mbonn cirt leordhóthanach le cleachtais FRA maidir lena fhoilseacháin a aistriú. Bhí áthas ar an Ombudsman a fheiceáil gur gheall FRA leathanach tairsí statach a sholáthar ina raibh faisnéis bhunúsach faoi FRA i ngach teanga. Cé go mbeadh sé díréireach, i gcúinsí áirithe, gach doiciméad a aistriú go teangacha oifigiúla uile an AE, thug an tOmbudsman dá aire nach raibh modhanna chomh trom sin ann chun a chinntiú, a mhéid is féidir, go mbeadh rochtain ag saoránaigh ar fhoilseacháin ina dteanga féin. Dá bhrí sin, mhol sí gur cheart do FRA beartas soiléir a shainiú agus a fhoilsiú maidir le teangacha an Aontais ina gcuirfear a cuid foilseachán ar fáil.

Bhí áthas ar an Ombudsman a fheiceáil gur ghlac FRA lena réiteach. Tá beartas teanga ar líne agus beartas foilseachán ag FRA faoi láthair atá ar fáil ar a shuíomh gréasáin. Ina theannta sin, tá bearta curtha i bhfeidhm ag FRA freisin chun a chinntiú go n-aistrítear foilseacháin go dtí an oiread teangacha agus is féidir.

Cás 1398/2013/ANA: Diúltú an Choimisiúin Eorpaigh rochtain a thabhairt ar dhoiciméid a bhaineann le hAcht na Stát Aontaithe um Chomhlíontacht Cánach Cuntas Eachtrach (‘FATCA’)

Rinne Feisire de Pharlaimint na hEorpa (FPE) iarraidh ar rochtain phoiblí ar na doiciméid atá i seilbh an Choimisiúin faoi chaibidlíocht idir Ballstáit áirithe AE agus SAM maidir le hiarmhairtí FATCA, reachtaíocht SAM a éilíonn ar institiúidí airgeadais lasmuigh de na Stáit Aontaithe tuairisciú don tSeirbhís Ioncaim Inmheánach faoina gcliaint.

Thug an Coimisiún rochtain iomlán nó pháirteach ar roinnt doiciméad agus dhiúltaigh sé rochtain ar dhoiciméid eile. Mheas an Coimisiún go raibh cuid d’iarraidh an Fheisire an-leathan agus d’iarr sé uirthi raon feidhme na hiarrata a chúngú. Bhí an Feisire míshásta le seasamh an Choimisiúin agus chuaigh sé i dteagmháil leis an Ombudsman.

Mhol an tOmbudsman go ndéanfadh an Coimisiún iarracht nua raon feidhme na ndoiciméad a iarradh a shainiú agus, ar deireadh, cinneadh a dhéanamh ar cheart na doiciméid sin a thabhairt gan moill mhíchuí. Dá réir sin, shainaithin an Coimisiún líon na ndoiciméad a chumhdaítear leis an iarraidh, rinne sé measúnú agus nocht sé go leor de na doiciméid sin. Aithníonn an tOmbudsman gur lean an Coimisiún a moladh agus go ndearna sé iarrachtaí suntasacha chun an moladh sin a chur chun feidhme.

Mhol an tOmbudsman freisin go ndéanfadh an Coimisiún athscrúdú ar an iarraidh ar rochtain ar na doiciméid neamhnochta d’fhonn

Rochtain phoiblí níos leithne. Thug an Coimisiún rochtain ar dhoiciméid bhreise nó thug sé mínithe níos mionsonraithe agus níos áitithí ar a dhiúltú sin a dhéanamh. Scrúdaigh an tOmbudsman cinneadh an Choimisiúin agus measann sí go bhfuil sé ceart.

Cás 852/2014/LP: Comhlíontacht an Choimisiúin Eorpaigh leis an gCoinbhinsiún um Rialú Tobac

Bhain an cás sin le mainneachtain an Choimisiúin a oibleagáid faoi Airteagal 5(3) de Chreat-Choinbhinsiún na hEagraíochta Domhanda Sláinte (EDS) maidir le Rialú Tobac (‘an Coinbhinsiún’) a chomhlíonadh, ar páirtí ann an tAontas. D’áitigh an gearánach, an Fhaireachlann um Eoraip Chorparáideach de chuid ENR, go sonrach nach raibh an Coimisiún, cé is moite dá Ard-Stiúrthóireacht Sláinte (AS Sláinte), ag cur an fhaisnéis uile maidir le cruinnithe leis an tionscal tobac ar fáil go réamhghníomhach don phobal.

D’oscail an tOmbudsman fiosrúchán agus chinn sé go raibh cleachtas reatha an Choimisiúin (cé is moite d’Ard-Stiúrthóireacht na Sláinte) míshásúil agus neamhleor. Ba é tuairim an Ombudsman go gceanglaítear le hAirteagal 5(3) den Choinbhinsiún, agus leis na Treoirlínte lena dtugtar éifeacht dó, go nglacfaidh comhlachtaí poiblí cur chuige réamhghníomhach, seachas cur chuige frithghníomhach nó éighníomhach, chun trédhearcacht a áirithiú agus iad ag idirghníomhú le tionscal an tobac. Mheas sí freisin go gcumhdaítear leis an oibleagáid trédhearcachta aon chruinniú idir Seirbhís Dlí an Choimisiúin agus tionscal an tobac. Níor thuig sí ach oiread cén fáth nár cheart feidhm a bheith ag na ceanglais trédhearcachta ach amháin maidir leis na hoifigigh is sinsearaí sa Choimisiún. Dá bhrí sin, mhol an tOmbudsman don Choimisiún gach cruinniú le brústocairí tobac, nó lena n-ionadaithe dlíthiúla, a fhoilsiú go réamhghníomhach ar líne, chomh maith le miontuairiscí na gcruinnithe sin agus go mbeadh feidhm ag an mbeartas sin maidir le hoifigigh uile an Choimisiúin, gan beann ar a sinsearacht.

Ina fhreagra, chloígh an Coimisiún lena sheasamh tosaigh nach gá dó cleachtas réamhghníomhach Ard-Stiúrthóireacht na Sláinte a leathnú chuig an gcuid eile den Choimisiún. Is é a thuairim gur leor na rialacha ginearálta eiticiúla agus trédhearcachta atá ann faoi láthair chun tionchar míchuí ó thionscal an tobac a chosc agus chun comhlíonadh an Choinbhinsiúin a áirithiú.

Is oth leis an Ombudsman go mór gur theip ar an gCoimisiún leas a bhaint as an deis chun caighdeáin a leagan síos a chomhlíonann ceanglais Airteagal 5(3) agus a chinntiú go bhfuil feidhm ag beartas réamhghníomhach trédhearcachta maidir le cruinnithe le brústocairí tobac ar fud sheirbhísí agus fhoireann uile an Choimisiúin. Dá bhrí sin, dhún sí an cás le cinneadh drochriaracháin, agus chuir sí i dtábhacht nár thug an Coimisiún aon chúis mhaith le diúltú na céimeanna a mhol a hoifig a ghlacadh.

b. Obair leantach ar ráitis chriticiúla agus ar mholtaí/ar ráitis bhreise a rinneadh in 2016

In 2016, rinneadh 16 ráiteas chriticiúla in 11 chinneadh, agus rinneadh 47 moladh/bharúil bhreise in 26 chinneadh.[9] Féadfaidh níos mó ná ráiteas amháin a bheith in aon chinneadh amháin, agus féadfar ráitis chriticiúla agus moltaí/barúlacha breise araon a áireamh sa chinneadh céanna.

Bhain an tOmbudsman úsáid as na moltaí feabhsúcháin den chuid is mó ina cinntí lena ndúntar fiosrúcháin féintionscnaimh.

Iarradh ar na hinstitiúidí freagra a thabhairt ar na barúlacha/moltaí laistigh de thréimhse sé mhí. Fuarthas freagraí ar na ráitis/moltaí go léir a rinneadh in 2016, cé go raibh moill orthu i gcásanna áirithe.

i) Obair leantach ar ráitis chriticiúla a rinneadh in 2016

Ba é 63% an obair leantach ar ráitis chriticiúla. Tá sé seo i bhfad níos airde ná ráta 41% na bliana seo caite, a bhí níos ísle ná riamh. Ba é an figiúr is airde a taifeadadh go dtí seo, maidir le hobair leantach dhearfach ar ráitis chriticiúla, an ráta 88% in 2014. Tugtar le fios in athbhreithniú ar fhreagairtí na n-institiúidí ar ráitis chriticiúla, fiú tar éis deireadh a bheith curtha le fiosrúchán, go bhfuil cuid acu fós ag cur in aghaidh thorthaí an Ombudsman agus ag athdhearbhú na n-argóintí a chuir siad chun cinn le linn an fhiosrúcháin. Cé gur féidir a thuiscint ar bhealach éigin, tar éis don Ombudsman cáineadh poiblí a dhéanamh, go mbíonn sé deacair ar institiúid obair leantach chuiditheach a dhéanamh, tá sé tábhachtach go mbeadh institiúidí toilteanach ceachtanna a fhoghlaim ó fhiosrúcháin an Ombudsman agus iarracht a dhéanamh an baol go dtiocfadh fadhbanna comhchosúla chun cinn amach anseo a laghdú.

Institiúid	Criticiúil ráitis	Freagraí sásúla	% freagraí sásúla
An Coimisiún Eorpach	10	5	50%
An Oifig Eorpach um Roghnú Foirne (EPSO)	3	2	67%
An Lárionad Eorpach um Ghalair a Chosc agus a Rialú (ECDC)	2	2	100%
Eurojust	1	1	100%
Iomlán	16	10	63%

Cás 2063/2014/PMC: Aistriú sonraí pearsanta an ghearánaigh ag an gCoimisiún Eorpach chuig tríú páirtí gan a thoiliú

Bhain an cás le nochtadh neamhdhleathach líomhnaithe ainm an ghearánaigh ag an gCoimisiún dá fhostóir gan a thoiliú. Rinne an Coimisiún amhlaidh chun a fhíorú go raibh an gearánach ann i ndáiríre, chun déileáil lena iarraidh ar rochtain phoiblí ar dhoiciméid. I bhfianaise chineál an-ionrach an bhirt a rinne an Coimisiún, a d’fhéadfadh a bheith ina chúis le damáiste do chlú an ghearánaigh i leith na heagraíochta ar oibrigh sé ina leith, rinne an tOmbudsman cinneadh go raibh drochriarachán tromchúiseach ann agus dhún sé an cás le ráiteas criticiúil.

Tar éis ráiteas criticiúil an Ombudsman, d’admhaigh an Coimisiún go mb’fhéidir nárbh iomchuí teagmháil a dhéanamh le fostóir an ghearánaigh gan é a chur ar an eolas roimh ré. Ghabh sé leithscéal. Dúirt an Coimisiún freisin nach cleachtas a chuirtear i bhfeidhm go rialta é céannacht duine aonair a dheimhniú.

Tugann an tOmbudsman dá haire go n-admhaíonn an Coimisiún nach raibh a ghníomhaíocht sa chás seo iomchuí.

Cás 1409/2014/MHZ: Aontaíonn an Coimisiún Eorpach measúnú tionchair ar chearta an duine a dhéanamh i gcaibidlíocht trádála atá ar siúl faoi láthair nó atá ar na bacáin le tíortha Chomhlachas Náisiúin na hÁise Thoir Theas (ASEAN)

Bhain an cás le cibé ar cheart don Choimisiún measúnú tionchair ar chearta an duine a dhéanamh i gcomhthéacs a chaibidlíochta chun comhaontú saorthrádála (FTA) a thabhairt i gcrích le Vítneam. Mheas an Coimisiún nach raibh gá le measúnú den sórt sin, agus thug sé dá aire go ndearnadh measúnú tionchair inbhuanaitheachta (SIA) cheana féin in 2009 ar chomhaontú saorthrádála AE/ASEAN atá beartaithe, lena n-áirítear Vítneam. Chinn an tOmbudsman gurbh ionann mainneachtain an Choimisiúin measúnú tionchair sonrach ar chearta an duine a dhéanamh agus drochriarachán. Mhol sí don Choimisiún measúnú den sórt sin a dhéanamh gan a thuilleadh moille. Dhiúltaigh an Coimisiún agus dhún an tOmbudsman an cás le ráiteas criticiúil.

Ina fhreagra leantach, d’áitigh an Coimisiún go raibh údar maith leis gan measúnú tionchair ex ante a dhéanamh ar chearta an duine mar gheall ar uainiú sonrach na caibidlíochta. Ag an am céanna, chomhaontaigh an Coimisiún gur príomhghné de cheapadh beartais trádála níos fearr í anailís chórasach ex ante ar na tionchair dhóchúla uile ar chearta an duine. Chuir an Coimisiún in iúl don Ombudsman gur fhoilsigh Ard-Stiúrthóireacht na Trádála, i mí Aibreáin 2016, leagan athbhreithnithe de Lámhleabhar COSN, ina bhfuil fócas ar leith anois ar a áirithiú go ndéanfar mionanailís ar na tionchair ar chearta an duine. Thug an Coimisiún gealltanas freisin sa teachtaireacht dar teideal Trade for All [Trádáil do Chách] feabhas breise a chur ar an anailís ar thionchar an bheartais trádála ar chearta an duine i measúnuithe tionchair agus i meastóireachtaí ex post araon, bunaithe ar threoirlínte Ard-Stiúrthóireacht na Trádála a forbraíodh le déanaí.

Mhínigh an Coimisiún freisin gur leathnaíodh agus gur neartaíodh an anailís chun measúnú a dhéanamh ar na tionchair ar chearta an duine. Chun tacú leis sin, tharraing an Coimisiún aird ar an dréacht-tuarascáil chríochnaitheach ó COSN chun tacú le caibidlíocht an Aontais maidir le comhaontú cosanta infheistíochta Mhaenmar, a foilsíodh le haghaidh barúlacha an 18 Márta 2016. Bhí COSN le measúnú tionchair ar chearta an duine á ullmhú freisin don chaibidlíocht leis na hOileáin Fhilipíneacha agus

an Indinéis. Chuir an Coimisiún an tOmbudsman ar a suaimhneas go mbeadh an rud céanna i bhfeidhm dá dtosófaí arís ar chaibidlíocht leis an Malaeisia agus leis an Téalainn agus ar an gcaoi chéanna leis an India. Ar deireadh, luaigh an Coimisiún go raibh sé suite de gur ghá cearta an duine a chur chun cinn go príomha trí rannpháirtíocht agus idirphlé chun an tionchar is mó a áirithiú.

Aontaíonn an tOmbudsman leis an gCoimisiún gur príomhghné de cheapadh beartais trádála níos fearr iad measúnuithe tionchair ex ante ar chearta an duine. Is díol sásaimh di an tsraith beart a fógraíodh sa fhreagra ón gCoimisiún, rud ba cheart a bheith ina chuidiú chun a áirithiú go n-íoslaghdófar an riosca go dtarlódh an drochriarachán a sainaithníodh sa chás seo arís.

ii) Obair leantach ar mholtaí/ar ráitis bhreise a rinneadh in 2016

Bhí an obair leantach ar mholtaí/ar ráitis bhreise sásúil i 94 % de na cásanna. Tá sé sin níos airde ná ráta 92 % na bliana seo caite. Is é an figiúr is airde a taifeadadh go dtí seo, maidir le hobair leantach dhearfach ar ráitis bhreise, ná an ráta 100% in 2008.

Institiúid	Moltaí/barúlacha breise	Freagraí sásúla	% freagraí sásúla
An Coimisiún Eorpach	22	19	86%
Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh	3	3	100%
An tSeirbhís Eorpach Gníomhaíochta Seachtraí (SEGS)	2	2	100%
Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE)	1	1	100%
An Oifig Eorpach um Roghnú Foirne (EPSO)	9	9	100%
An Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF)	2	2	100%
An Lárionad Eorpach um Ghalair a Chosc agus a Rialú (ECDC)	1	1	100%
An Ghníomhaireacht Leigheasra Eorpach (EMA)	5	5	100%
An Líonra Eorpach um Shlándáil Faisnéise (ENISA)	2	2	100%
Iomlán	47	44	94%

Cás OI/8/2015/JAS: Trédhearcacht na gcruinnithe tríthaobhacha

Bhain an fiosrúchán straitéiseach sin le trédhearcacht na gcruinnithe tríthaobhacha, le caibidlíocht neamhfhoirmiúil idir ionadaithe Pharlaimint na hEorpa (an Pharlaimint) agus Chomhairle an Aontais Eorpaigh (an Chomhairle) agus le cúnamh ón gCoimisiún arb é is aidhm dó teacht ar chomhaontú maidir leis an reachtaíocht atá beartaithe.

Scrúdaigh an tOmbudsman an fhaisnéis a d’fhéadfaí a chur ar fáil go réamhghníomhach, agus ag an bpointe ama sin, chun cuntasacht agus rannpháirtíocht an phobail i reachtóireacht an Aontais a mhéadú. Ina cinneadh deiridh, rinne an tOmbudsman ocht moladh maidir le conas trédhearcacht na gcaibidlíochtaí tríthaobhacha a fheabhsú.

D’fhreagair an Pharlaimint, an Chomhairle agus an Coimisiún go raibh tús curtha acu le pléití maidir le tuilleadh faisnéise a chur ar fáil go poiblí, lena n-áirítear féilire tríthaobhach, cláir oibre thríthaobhacha, na cinnteoirí polaitiúla lena mbaineann agus sainorduithe caibidlíochta na n-institiúidí. Le bunachar sonraí reachtach comhpháirteach tiomnaithe, atá le bunú bunaithe ar Chomhaontú Idirinstitiúideach 2016 maidir le Reachtóireacht Níos Fearr, d’fhéadfaí faisnéis den sórt sin a sholáthar ar bhealach atá inrochtana go héasca.

Maidir le tograí an Ombudsman maidir le príomhdhoiciméid a foilsíodh le linn cruinnithe tríthaobhacha a fhoilsiú, luaigh na hinstitiúidí go mbeadh orthu fanacht le rialú na Cúirte Breithiúnais sa chás leanúnach gaolmhar De Capitani v an Pharlaimint (T-540/15).

Fáiltíonn an tOmbudsman roimh thiomantas na Parlaiminte, na Comhairle agus an Choimisiúin plé a thionscnamh maidir le cur chun feidhme a cuid tograí. Spreagann sí go sonrach a dtionscnamh chun bunachar sonraí reachtach comhpháirteach a chruthú agus déanfaidh sí obair leantach ar a fhorbairt.

Cás OI/10/2015/NF: Nós imeachta EPSO chun déileáil le hiarrataí ar athbhreithniú arna ndéanamh ag iarrthóirí i gcomórtais oscailte

Bhain an fiosrúchán féintionscnaimh seo leis an gcaoi ar láimhseáil EPSO iarrataí ar athbhreithniú a rinne iarrthóirí nár éirigh leo i gcomórtais roghnúcháin. Go háirithe, dhírigh an fiosrúchán ar mhoilleanna a chuir EPSO ar fhreagairt d’iarrataí ar athbhreithniú na n-iarrthóirí. Ba é cuspóir an fhiosrúcháin a fháil amach an raibh saincheisteanna sistéamacha ann ba chúis leis na moilleanna agus, má bhí, cabhrú le EPSO feabhas a chur ar an nós imeachta. Dhún an tOmbudsman a fiosrúchán le sé mholadh le haghaidh feabhais.

Maidir leis an moladh go dtabharfadh EPSO tacaíocht níos fearr do bhoird roghnúcháin ionas gur féidir leo cúiseanna níos mionsonraithe a thabhairt lena gcinntí maidir le hiarrataí ar athbhreithniú, thug EPSO teimpléad nua isteach chun cinntí na mbord roghnúcháin a thaifeadadh ag céim an iontrála agus chuir sé feabhas ar a chlár oiliúna do chomhaltaí an bhoird roghnúcháin. Tá tuilleadh machnaimh á dhéanamh ag EPSO ar conas feabhas a chur ar a threoir maidir le cinntí an bhoird roghnúcháin a thaifeadadh.

Tá córas nua TF curtha i bhfeidhm ag EPSO, a raibh tionchar dearfach aige ar éifeachtúlacht na próiseála a dhéanann sé ar iarrataí ar athbhreithniú, agus úsáideann sé teicneolaíocht teileachomhdhála anois chun cruinnithe athbhreithnithe an bhoird roghnúcháin a reáchtáil.

Mar a mhol an tOmbudsman, measann EPSO go córasach anois líon na n-iarrataí ar athbhreithniú a bhfuil sé ag súil lena bhfáil i gcomórtais leanúnacha, d’fhonn a bheith in ann acmhainní leordhóthanacha a leithdháileadh ar a láimhseáil.

Ba é a bhí i gceist leis an gceathrú agus leis an gcúigiú moladh a chinntiú go gcuirfí faisnéis shoiléir chruinn faoin nós imeachta um iarraidh ar athbhreithniú ar fáil d’iarrthóirí. Cuireann EPSO iarrthóirí ar an eolas anois faoi mhoilleanna a bhfuiltear ag súil leo agus faoin bhfíoras go dtugann sé tús áite do fhreagraí a sheoladh amach ar iarrataí rathúla. Tá nuashonrú déanta ag EPSO freisin

agus leathnaigh sé a leathanach gréasáin Ceisteanna Coitianta ar líne le tuilleadh eolais faoi nósanna imeachta gearáin.

Fáiltíonn an tOmbudsman roimh an raon gníomhaíochtaí a thionscain EPSO d'fhonn a cuid moltaí maidir le feabhsúchán a chur i bhfeidhm.

Cás OI/11/2015/EIS: Tráthúlacht na n-íocaíochtaí ón gCoimisiún

Bhain an fiosrúchán seo le tráthúlacht na n-íocaíochtaí a rinne an Coimisiún faoi bhainistíocht dhíreach agus indíreach, agus béim á leagan ar íocaíochtaí le conraitheoirí agus tairbhithe príobháideacha. Lean sé ceithre fhiosrúchán ar an ábhar céanna.

Ba é an aidhm a bhí ann sonraí staidrimh a bhailiú maidir le híocaíochtaí déanacha an Choimisiúin agus measúnú a dhéanamh ar chúiseanna na moilleanna sin agus ar na bearta feabhais a rinne an Coimisiún. Dhún an tOmbudsman a fiosrúchán le dhá mholadh, ag spreagadh an Choimisiúin leanúint dá iarrachtaí i réimsí sonracha agus faisnéis bhreise a fhoilsiú ina thuarascálacha bliantúla ar ghníomhaíochtaí.

Ina fhreagra, chuir an Coimisiún i dtábhacht go raibh feabhas foriomlán tagtha ar an mbainistiú a rinne sé ar an bpróiseas íocaíochta in 2016. Luadh ann gur eascair sé sin go háirithe as faireachán níos déine ar shonraisc agus ar éilimh íocaíochta, trí uirlisí tuairiscithe ar líne a fhorbairt, agus as anailís chomhthreomhar ar thuarascálacha ó ghníomhairí oibríochtúla agus airgeadais lena ngabhann spriocdhátaí comhchoiteanna. Chuir an Coimisiún in iúl freisin go raibh togra curtha síos aige le haghaidh athbhreithniú ar an Rialachán Airgeadais in 2016 agus thug sé isteach forálacha lena spreagtar úsáid níos forleithne a bhaint as foirmeacha deontais simplithe.

Maidir leis an moladh faisnéis a chur san áireamh faoi am ollíocaíochta an Choimisiúin, is é sin an t-am nach mór do thairbhithe fanacht sula bhfaighidh siad íocaíocht, d’aontaigh an Coimisiún an fhaisnéis sin a fhoilsiú amhail ó 2017.

Fáiltíonn an tOmbudsman roimh na céimeanna a ghlac an Coimisiún maidir lena phróiseas íocaíochta. Molann sí an Coimisiún as a chuid iarrachtaí, as ar eascair feabhas ar a staidreamh maidir le bainistiú íocaíochtaí déanacha agus fionraí íocaíochtaí in 2016.

iii) Obair leantach ar ráitis/moltaí a rinneadh in 2016

Ag tabhairt ráitis chriticiúla agus moltaí/ráitis bhreise le chéile, ba é 86 % ráta na hoibre leantaí sásúla. Tá sé sin níos airde ná ráta 81 % na bliana seo caite, agus síos ón ráta is airde riamh in 2014 de 94 %.

Institiúid	Barúlacha agus moltaí criticiúla/barúlacha breise	Freagraí sásúla	% freagraí sásúla
An Coimisiún Eorpach	32	24	75%
Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh	3	3	100%
An tSeirbhís Eorpach Gníomhaíochta Seachtraí (SEGS)	2	2	100%
Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE)	1	1	100%
An Oifig Eorpach um Roghnú Foirne (EPSO)	12	11	92%
An Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF)	2	2	100%
An Lárionad Eorpach um Ghalair a Chosc agus a Rialú (ECDC)	3	3	100%
An Ghníomhaireacht Leigheasra Eorpach (EMA)	5	5	100%
An Líonra Eorpach um Shlándáil Faisnéise (ENISA)	2	2	100%
Eurojust	1	1	100%
Iomlán	63	54	86%

c. Ráta comhlíontachta foriomláine na hinstitiúide in 2016

Is é 85% an figiúr foriomlán i dtéarmaí chomhlíonadh mholtaí an Ombudsman in 2016. Thug na hinstitiúidí freagra dearfach ar 77 as na 91 thogra a rinne an tOmbudsman chun a n-iompraíocht a cheartú nó a fheabhsú.[11] Tá an ráta comhlíonta bunaithe ar líon na bhfreagraí dearfacha ar na tograí réitigh, ar na moltaí, ar na ráitis chriticiúla, ar na moltaí/ar na ráitis bhreise a rinneadh i gcásanna a dúnadh in 2016. Bhí 132 chás eile ann inar mheas an tOmbudsman go raibh bearta déanta ag na hinstitiúidí chun feabhas a chur ar an gcaoi a n-oibríonn siad.

Mar is léir ó Thábla 5 thíos, athraíonn an ráta comhlíontachta ó institiúid amháin go hinstitiúid eile — ó 100 % in go leor cásanna go 77 % sa chás is measa. Cé go mbíonn na staitisticí seo bunaithe go minic ar líon an-bheag cásanna, ciallaíonn aon toradh níos ísle ná 100% gur theip ar an institiúid togra a rinne an tOmbudsman a chomhlíonadh.

Institiúid	Tuaslagáin, moltaí, barúlacha agus moltaí		Freagraí sásúla		% Freagraí sásúla
Parlaimint na hEorpa		1		1 100%
Comhairle an Aontais Eorpaigh		1		1 100%
An Coimisiún Eorpach		47		36 77%
Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh		3		3 100%
An tSeirbhís Eorpach Gníomhaíochta Seachtraí (SEGS)		2		2 100%
Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE)		1		1 100%
An Oifig Eorpach um Roghnú Foirne (EPSO)		18		15 83%
An Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF)		5		5 100%
An Lárionad Eorpach um Ghalair a Chosc agus a Rialú (ECDC)		3		3 100%
An Ghníomhaireacht Leigheasra Eorpach (EMA)		5		5 100%
An Líonra Eorpach um Shlándáil Faisnéise (ENISA)		2		2 100%
An Ghníomhaireacht um Chearta Bunúsacha (FRA)		1		1 100%
Eurojust		1		1 100%
An Ghníomhaireacht Feidhmiúcháin Taighde (REA)		1		1 100%
Iomlán		91		77 85%

5. Conclúid

Is iarracht bhliantúil í an tuarascáil seo chun comhlíonadh mholtaí an Ombudsman a thomhas ó thaobh staidrimh de. Mar sin féin, i gcás cuid d’obair an Ombudsman, ní féidir an tionchar a thomhas ar bhealaí traidisiúnta. Mar shampla, is amhlaidh atá i gcás thionscnaimh straitéiseacha an Ombudsman, trína dtéann sí i mbun idirphlé cuiditheach leis na hinstitiúidí maidir le hábhair thábhachtacha. D’fhéadfaí a áireamh leis sin freisin roinnt cásanna a shocraíonn na hinstitiúidí gach bliain, tar éis idirghabháil ón Ombudsman, nach bhfuil i bhfoirm réitigh, molta, ráitis ná molta. I mbliana, chuireamar samplaí den sórt sin leis an tuarascáil, chun tionchar an Ombudsman a léiriú ar bhealach níos fearr. Thairis sin, tá cásanna ann ina bhféadfadh comhlíonadh mholtaí an Ombudsman teacht beagán níos déanaí ná an bhliain ar dúnadh an fiosrúchán lena linn.  

Ba cheart dúinn a choinneáil i gcuimhne gur athrú ar an gcultúr institiúideach é an t-athrú riachtanach. Tá sé deacair a aithint nuair a thagann athrú suntasach ar an gcultúr. Tá sé mar aidhm ag an Ombudsman an t-athrú cultúrtha seo a bhaint amach. Ní gá go léirítear a tionchar leanúnach ar dhea-riarachán sna rátaí comhlíontachta.

 

[1] Ar mhaithe le buaine, úsáidtear an téarma "institiúid"sa tuarascáil seo chun tagairt a dhéanamh d'institiúidí, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí uile an Aontais.

[2] https://www.ombudsman.europa.eu/en/resources/provisions.faces

[3] Le hAirteagal 228 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, tugtar de chumhacht don Ombudsman drochriarachán i ngníomhaíochtaí institiúidí an Aontais a fhiosrú, cé is moite de Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh ag gníomhú di ina ról breithiúnach.

[4] Cinneadh 2008/587 ó Pharlaimint na hEorpa an 18 Meitheamh 2008, lena leasaítear Cinneadh 94/262 maidir leis na rialacháin agus na coinníollacha ginearálta lena rialaítear comhlíonadh dhualgais an Ombudsman, IO 2008 L 189, lch. 25.

[5] Foráiltear le hAirteagal 3(5) den Reacht ‘A mhéid is féidir, lorgóidh an tOmbudsman réiteach leis an institiúid nó leis an gcomhlacht lena mbaineann chun deireadh a chur leis an gcás drochriaracháin agus chun an gearán a shásamh.’

[6] I gcás amháin, dhiúltaigh an institiúid do thogra réitigh ach ghlac sí leis an moladh ina dhiaidh sin. Chun comhaireamh dúbailte a sheachaint, ní áirítear sa staidreamh ach an moladh sa chás seo seachas an togra réitigh.

[7] Glacaimid go páirteach leis an moladh nuair a thug an institiúid freagra dáiríre ar phointí lárnacha sa mholadh ar bhealach cuiditheach.

[8] I gcás amháin, dhiúltaigh an institiúid do mholadh agus ina dhiaidh sin theip uirthi obair leantach shásúil a dhéanamh ar an ráiteas criticiúil. Arís, chun comhaireamh dúbailte a sheachaint, ní áirítear sa staidreamh ach an obair leantach dhiúltach ar an ráiteas criticiúil.

[9] Ní áirítear an méid seo a leanas sna staitisticí sa tuarascáil seo:

i) Na ceithre mholadh a rinneadh sa chinneadh lena ndúntar fiosrúchán comhpháirteach ar chásanna 1853/2013/TN & 2077/2012/TN, toisc go scrúdófar iad faoi fhiosrúchán féintionscnaimh leanúnach an Ombudsman ar bhainistíocht an Choimisiúin ar chásanna ‘doirse imrothlacha’ a bhaineann le foireann AE (OI/3/2017/AB),

ii) Dhá cheann de na moltaí maidir le trédhearcacht na gcruinnithe tríthaobhacha (OI/8/2015/JAS), ós rud é go bhfuil na hinstitiúidí ábhartha ag fanacht le rialú ón gCúirt Bhreithiúnais chun obair leantach a dhéanamh.

[10] Chun críocha an staidrimh sa tuarascáil seo, is cosúil gur chuig an gCoimisiún amháin a dhíreofar na moltaí maidir le trédhearcacht na gcruinnithe tríthaobhacha (OI/8/2015/JAS). Mar sin féin, bhain an fiosrúchán le trí institiúid; Comhairle an Aontais Eorpaigh, Parlaimint na hEorpa, agus an Coimisiún. 

[11] Féach fonótaí 6-8, 9-10 thuas.