D’oscail an tOmbudsman Eorpach Emily O’Reilly fiosrúchán féintionscnaimh arb é is aidhm dó ról Frontex in oibríochtaí cuardaigh agus tarrthála sa Mheánmhuir a shoiléiriú tar éis do na céadta duine a bheith báite amach ó chósta na Gréige an 14 Meitheamh. 

D’iarr an tUasal O’Reilly iniúchadh a dhéanamh ar raon leathan doiciméad a bhaineann le freagrachtaí Frontex iad siúd atá i nguais ar muir a tharrtháil, lena n-áirítear an tuarascáil fhoirmiúil (Tuarascáil ar Theagmhais Thromchúiseacha) faoin gcaoi ar tháinig imeachtaí chun cinn le bád Adriana chomh maith le tuarascálacha ar na teagmhais eile a tharla le déanaí a bhain le bás suntasach sa Mheánmhuir.

D’iarr sí freisin sonraí faoin gcaoi a roinntear faisnéis faoi oibríochtaí cuardaigh agus tarrthála idir Frontex agus na húdaráis náisiúnta agus an bhfuil tionchar ag Frontex ar an gcaoi a ndéantar na hoibríochtaí sin a dhearadh nó a chur chun feidhme.

Baineann ceisteanna eile le cé acu atá nó nach bhfuil rialacha sonracha ann maidir le húsáid ceamaraí atá suite ar bháid le linn oibríochtaí comhpháirteacha agus cé acu a thuairiscíonn nó nach dtuairiscíonn Frontex maidir le sáruithe ar chearta bunúsacha i ndáil le hidirghníomhaíochtaí údaráis na mBallstát le soithí eagraíochtaí neamhrialtasacha a tharrthálann daoine ar muir.

Tá an tOmbudsman ag comhordú a fiosrúcháin le hOmbudsman na Gréige Andreas Pottakis a bhfuil sé de chumhacht aige breathnú ar an gcaoi ar dhéileáil údaráis na Gréige le bád Adriana.

“Cé go bhfuil ról údaráis na Gréige á imscrúdú ar an leibhéal náisiúnta, ní mór ról Frontex in oibríocht chuardaigh agus tarrthála a shoiléiriú freisin. Tuairiscíodh sa chás seo gur chuir Frontex údaráis na Gréige ar an eolas faoi láithreacht na loinge agus gur thairg sé cúnamh ach nach bhfuil sé soiléir cad eile a d’fhéadfadh sé a dhéanamh nó ba cheart dó a dhéanamh,” a dúirt an tUasal O’Reilly.

“Le tragóid den mhéid sin, ní mór do gach duine lena mbaineann machnamh a dhéanamh ar a bhfreagrachtaí agus a bheith soiléir don phobal atá freagrach as na básanna sin. Díreoidh m’Oifig ar ról Frontex agus muid ag iarraidh na himeachtaí ba chúis le hísliú an bháid agus bás 500 duine ar a laghad a thabhairt le chéile.’

“Leanfar den imirce chun na hEorpa agus is faoin Aontas Eorpach atá sé a chinntiú go ngníomhóidh sé ar bhealach a chothaíonn cearta bunúsacha agus nach gcaillfidh sé radharc ar fhulaingt an duine a chuireann iallach ar dhaoine saol níos fearr a lorg lasmuigh dá dtíortha dúchais,” a dúirt an tOmbudsman.

Fiosrúcháin bhreise atá beartaithe

San fhómhar, breathnóidh an tOmbudsman tuilleadh ar ról institiúidí an Aontais maidir le cearta bunúsacha a chaomhnú i ngníomhaíochtaí bainistithe teorainneacha.

Tá fiosrúchán féintionscnaimh á phleanáil ag an Uasal O’Reilly maidir leis an gcaoi a ndéanann an Coimisiún faireachán ar urraim do chearta bunúsacha i gcomhthéacs oibríochtaí bainistithe teorainneacha a fhaigheann tacaíocht ó chistí an Aontais. Tagann sé sna sála ar fhiosrúchán, a dúnadh in 2022, maidir le cistí an Aontais le haghaidh bainistiú teorainneacha sa Chróit inar iarr Bn. O’Reilly ar an gCoimisiún a cheangal ar na húdaráis náisiúnta faisnéis a sholáthar maidir leis na céimeanna a glacadh chun imscrúdú a dhéanamh ar thuairiscí ar dhrochíde imirceach agus iarrthóirí tearmainn. Iarrfaidh an tOmbudsman Eorpach ionchur ó Ombudsman na Gréige don fhiosrúchán nua.

Tá sé beartaithe ag an Ombudsman freisin tuilleadh faisnéise a iarraidh maidir le déileáil AE leis an Túinéis le déanaí maidir le bainistiú teorainneacha, lena n-áirítear an chaoi a ndéanfar measúnú ar thionchar gníomhaíochtaí áirithe a chumhdaítear leis an gcomhaontú ar chearta an duine.