D’oscail an tOmbudsman Eorpach Teresa Anjinho fiosrúchán maidir leis an gcaoi a gcinntíonn an Coimisiún Eorpach trédhearcacht, cuimsitheacht agus cuntasacht agus caighdeáin chomhchuibhithe maidir leis an intleacht shaorga (IS) á nglacadh.

Tagann an fiosrúchán sna sála ar ghearán ó eagraíocht sochaí sibhialta lena mbaineann an fíoras nach gceanglaítear ar na comhlachtaí um chaighdeánú atá freagrach as caighdeáin a fhorbairt don Choimisiún faisnéis a nochtadh go poiblí faoi na daoine aonair atá ag obair orthu agus nach bhfoilsíonn siad miontuairiscí a gcruinnithe. Áitíonn an gearánach freisin nár áirithigh an Coimisiún ionadaíocht chothrom leasanna sa phróiseas caighdeánaithe.

Mar chéad chéim san fhiosrúchán, d’iarr an tOmbudsman ar an gCoimisiún freagra a thabhairt ar shraith ceisteanna a bhaineann le hábhair amhail comhdhéanamh an ghrúpa a ullmhaíonn na caighdeáin, na rialacha trédhearcachta a chuireann comhlachtaí um chaighdeánú i bhfeidhm, an chaoi a bhfuil an próiseas caighdeánaithe á bhainistiú agus faireachán á dhéanamh air ag an gCoimisiún, agus an chaoi a ndéanfaidh sé athbhreithniú ar a thorthaí.

D’iarr an tOmbudsman ar an gCoimisiún freisin roinnt doiciméad a bhaineann leis an ábhar a chur ar fáil dá foireann fiosrúcháin.

Cúlra

Is caighdeáin Eorpacha iad caighdeáin chomhchuibhithe a d’fhorbair Eagraíocht Eorpach um Chaighdeánú aitheanta ar iarratas ón gCoimisiún Eorpach. Is féidir le cuideachtaí caighdeáin chomhchuibhithe a úsáid chun a léiriú go gcomhlíonann táirgí, seirbhísí nó próisis reachtaíocht ábhartha an Aontais, rud a ligeann dóibh rochtain a fháil ar mhargadh an Aontais.

I mí na Bealtaine 2023, d’eisigh an Coimisiún iarraidh ar chaighdeánú a bhaineann leis an nGníomh um an Intleacht Shaorga chuig dhá eagraíocht Eorpacha phríobháideacha um chaighdeánú: an Coiste Eorpach um Chaighdeánú (CEN) agus Coiste Eorpach na gCaighdeán Leictriteicniúil (CENELEC). D’iarr an Coimisiún orthu a áirithiú go rannchuideoidh na caighdeáin chomhchuibhithe leis na rioscaí a eascraíonn as an intleacht shaorga don tsábháilteacht agus do chearta bunúsacha a íoslaghdú. Ciallaíonn sé sin go mbeidh ar na heagraíochtaí sin aghaidh a thabhairt ní hamháin ar ábhair theicniúla ach ar roghanna lánroghnacha níos leithne freisin maidir leis an gcaoi ar cheart córais intleachta saorga ardriosca a dhearadh agus a úsáid chun cosaint na gceart bunúsach san Aontas a áirithiú.