Tar éis fiosrúchán féintionscnaimh a dhéanamh, d’iarr an tOmbudsman ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh agus ar an gCoimisiún Eorpach feabhas a chur ar chomhlíonadh chásdlí an Aontais maidir le rochtain phoiblí ar dhoiciméid reachtacha.

Chinn Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh (CBAE) nach mór rochtain níos leithne a thabhairt ar dhoiciméid reachtacha an Aontais agus nach mór liosta na n-eisceachtaí ar an gceart rochtana ar dhoiciméid a chur i bhfeidhm ‘go docht’.

D’fhéach fiosrúchán an Ombudsman ar an gcaoi ar dhéileáil an Chomhairle agus an Coimisiún le hiarrataí ar rochtain maidir le trí phíosa thábhachtacha de reachtaíocht an Aontais, eadhon an Gníomh um Margaí Digiteacha, an t-athbhreithniú ar an Treoir maidir leis an Scéim Trádála Astaíochtaí, agus an Treoir maidir le Pá Íosta.

Chinn sí, cé gur nocht an dá institiúid líon mór doiciméad reachtach, gur chuir siad na heisceachtaí faoi dhlí an Aontais maidir le rochtain ar dhoiciméid (Rialachán 1049/2001) i bhfeidhm róleathan i mórán cásanna.

Agus cosaint na bpróiseas cinnteoireachta leanúnach á húsáid mar chúis le rochtain ar dhoiciméid a dhiúltú, bhí argóintí doiléire, teibí agus gan bhunús ag an gComhairle agus ag an gCoimisiún araon. Dhiúltaigh Cúirt an Aontais cheana féin dá réasúnaíocht - lena n-áirítear go mbeadh brú seachtrach nó míthuiscint phoiblí mar thoradh ar an nochtadh sin.

Ar an gcaoi chéanna, dhiúltaigh an Chúirt freisin d’argóintí a chuir an dá institiúid i láthair maidir leis an ngá atá le comhairle dlí a chosaint.

Thug an tOmbudsman dá haire gur cúis mhór imní in Aontas atá bunaithe ar an smacht reachta an mhainneachtain sin a bheith comhsheasmhach le cásdlí AE.

D’iarr an tOmbudsman ar an dá institiúid doiciméid reachtacha a nochtadh go pras, fiú dá mbeadh brú seachtrach mar thoradh air sin toisc gur gné é sin in aon phróiseas reachtóireachta daonlathach.

D’iarr sí freisin nach ndiúltófaí rochtain ar dhoiciméid reachtacha ach amháin in imthosca fíoreisceachtúla, agus go gcuirfí tríú páirtithe a dhéanann aighneachtaí le linn an phróisis reachtóireachta ar an eolas go bhféadfaí a n-aighneachtaí a nochtadh.

Iarradh ar an gComhairle agus ar an gCoimisiún a léiriú conas a chuir siad moltaí an Ombudsman chun feidhme faoin 3 Meitheamh 2025.