Strasbourg, 24/03/2017

Re: Faisnéis phoiblí faoi tharraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas Eorpach (SI/3/2017/KR).

A Ard-Rúnaí, a chara,

Tá sé fógartha ag Rialtas na Ríochta Aontaithe go gcuirfidh sé in iúl don Chomhairle Eorpach an 29 Márta 2017 go bhfuil sé ar intinn aige tarraingt siar as an Aontas Eorpach. Aithním agus tacaím leis an ról tábhachtach atá ag an gComhairle maidir le leasanna an Aontais agus a chuid saoránach a chosaint le linn na caibidlíochta a bheidh ann amach anseo. Ós rud é gur bunaíodh an tOmbudsman Eorpach i gConradh Maastricht in éineacht le saoránacht AE a chruthú, is mian liom gach rud is féidir a dhéanamh chun cabhrú le cearta shaoránaigh AE a chosaint. Is dócha go ndéanfar difear ar leith do shaoránaigh Bhallstáit eile den Aontas a bhfuil cónaí orthu sa Ríocht Aontaithe, mar aon le saoránaigh den Ríocht Aontaithe a bhfuil cónaí orthu i mBallstáit eile den Aontas.

Bunaithe ar mo shainordú, feicim dhá réimse rannpháirtíochta ábhartha do m’Oifig. Baineann an chéad cheann le trédhearcacht agus rochtain ar dhoiciméid. Tá gearáin faighte agam cheana féin a eascraíonn as iarrataí ar rochtain phoiblí ar dhoiciméid a bhaineann le reifreann na Ríochta Aontaithe agus is rídhócha go bhfaighidh mé agus go ndéileálfaidh mé le daoine eile maidir leis an gcaibidlíocht atá le teacht (lena n-áirítear doiciméid a bhaineann leis na hullmhúcháin). Measaim, dá bhrí sin, go mbeadh sé cuiditheach teagmháil a dhéanamh leat anois maidir leis an gceist faoin gcaoi a bhfuil sé beartaithe ag an gComhairle déileáil le trédhearcacht na caibidlíochta atá ar na bacáin, agus cearta na saoránach á gcur san áireamh.

Tuigim gur gá don Aontas comhthéacs caibidlíochta iomchuí agus éifeachtach a chruthú do gach duine lena mbaineann. D’fhéadfadh sé go gciallódh sé sin doiciméid áirithe a choinneáil faoi rún ag pointí áirithe. Mar sin féin, mar a rinne an tAontas roimhe seo, bheadh sé ina chuidiú cur chuige réamhghníomhach a ghlacadh ón tús agus rochtain a thabhairt do shaoránaigh ar fhaisnéis agus ar dhoiciméid ábhartha ag an am iomchuí agus gan gá iad a iarraidh. Leis an gcur chuige sin, chuirfí i dtábhacht a dhiongbháilte atá an tAontas ní hamháin freagairt don ghá dlisteanach atá ag saoránaigh le faisnéis faoin gcaibidlíocht, ach an gá sin a réamh-mheas freisin. Céim an-dearfach a bheadh ann dá leagfadh an Chomhairle amach, ag an gcéim luath seo, a rúin fhoriomlána maidir le trédhearcacht na caibidlíochta atá le teacht.

Mar thúsphointe, bheadh sé ina chuidiú dá bhfoilseodh an Chomhairle Eorpach na treoirlínte, dá dtagraítear in Airteagal 50(2) CAE, a ndéanfaidh an tAontas comhaontú a chaibidil agus a thabhairt i gcrích leis an Ríocht Aontaithe i bhfianaise na dtreoirlínte sin.

Beidh leas an phobail freisin i cibé treoracha caibidlíochta [1] a fhéadfaidh an Chomhairle a ghlacadh ag tús na caibidlíochta, agus in aon leasuithe nó breiseanna a dhéanfar le linn an phróisis fhoriomláin. Tuigim go bhféadfadh sé a bheith casta agus dúshlánach don Chomhairle cinneadh cinntitheach a dhéanamh doiciméad a nochtadh, nó gan é a nochtadh, sula socrófar an t-ábhar. Mar sin féin, bheadh sé ar mhaithe le trédhearcacht, agus le muinín na saoránach as an gcaibidlíocht a chur chun cinn, go ngeallfadh an Chomhairle, i bprionsabal, go nochtfaí na treoracha caibidlíochta agus aon leasuithe nó breiseanna ina dhiaidh sin a luaithe is féidir. Ba cheart údar cuí a bheith le haon chinneadh eisceachtúil gan nochtadh a dhéanamh ag pointe áirithe sa chaibidlíocht.

Baineann an dara réimse ábhartha le ceisteanna, gearáin agus ábhair imní faoi chearta agus oibleagáidí na saoránach i gcúinsí inar fheidhmigh go leor saoránach a gceart chun saorghluaiseachta. D’fhéadfadh duine a bheith ag súil leis go dtiocfaidh siad ó shaoránaigh den Aontas ó Bhallstáit eile a bhfuil cónaí orthu sa Ríocht Aontaithe agus ó shaoránaigh den Ríocht Aontaithe a bhfuil cónaí orthu i mBallstáit eile den Aontas. Gan amhras, bheadh sé ina chuidiú agus ina chur ar a suaimhneas do na saoránaigh sin an fhaisnéis is iomláine is féidir a bheith acu, a luaithe is féidir, maidir leis na hábhair sin.

Scríobh mé cheana chuig Uachtarán an Choimisiúin maidir leis an dá réimse ábhartha rannpháirtíochta seo le haghaidh m'Oifige [2].

Táim ag tnúth le rannpháirtíocht dhearfach leis an gComhairle maidir leis na hábhair sin agus bheinn buíoch as freagra a fháil ón gComhairle faoin 31 Bealtaine 2017, más féidir. Má tá tuilleadh eolais ag teastáil, déan teagmháil le Rosita Hickey, Ceann Aonaid (02 28 42 542).

Le dea-mhéin,

Emily O'Reilly

An tOmbudsman Eorpach

[1] Dá dtagraítear sa Ráiteas a eisíodh tar éis chruinniú neamhfhoirmiúil Cheannairí Stáit nó Rialtais na 27 mBallstát, chomh maith le hUachtarán na Comhairle Eorpaí agus Uachtarán an Choimisiúin Eorpaigh, an 15 Nollaig 2016.

[2] https://www.ombudsman.europa.eu/en/cases/correspondence.faces/en/76528/html.bookmark?si-related-doc=1