Strasbourg, 28/02/2017

Re: faisnéis don phobal maidir leis an gcaibidlíocht atá ar na bacáin arb é is aidhm di teacht ar chomhaontú maidir le tarraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas.

A Uachtaráin, a chara,

Tá sé fógartha ag Rialtas na Ríochta Aontaithe go gcuirfidh sé in iúl don Chomhairle Eorpach roimh mhí Aibreáin 2017 go bhfuil sé ar intinn aige tarraingt siar as an Aontas Eorpach. Aithním agus tacaím leis an ról tábhachtach atá ag an gCoimisiún Eorpach maidir le leasanna an Aontais agus a chuid saoránach a chosaint le linn na caibidlíochta a bheidh ann amach anseo. Ós rud é gur bunaíodh an tOmbudsman Eorpach i gConradh Maastricht in éineacht le saoránacht AE a chruthú, is mian liom gach rud is féidir a dhéanamh chun cabhrú le cearta shaoránaigh AE a chosaint. Is dócha go ndéanfar difear ar leith do shaoránaigh Bhallstáit eile den Aontas a bhfuil cónaí orthu sa Ríocht Aontaithe, mar aon le saoránaigh den Ríocht Aontaithe a bhfuil cónaí orthu i mBallstáit eile den Aontas.

Bunaithe ar mo shainordú, feicim dhá réimse rannpháirtíochta ábhartha do m’Oifig. Baineann an chéad cheann le trédhearcacht agus rochtain ar dhoiciméid. Tá gearáin faighte agam cheana féin a eascraíonn as iarrataí ar rochtain phoiblí ar dhoiciméid a bhaineann le reifreann na Ríochta Aontaithe agus is rídhócha go bhfaighidh mé agus go ndéileálfaidh mé le daoine eile maidir leis an gcaibidlíocht atá le teacht (lena n-áirítear doiciméid a bhaineann leis na hullmhúcháin). Measaim, dá bhrí sin, go mbeadh sé cuiditheach teagmháil a dhéanamh leat anois maidir leis an gceist faoin gcaoi a bhfuil sé beartaithe ag an gCoimisiún déileáil le trédhearcacht na caibidlíochta atá ar na bacáin, agus cearta na saoránach á gcur san áireamh.

Tuigim gur gá don Aontas comhthéacs caibidlíochta iomchuí agus éifeachtach a chruthú do gach duine lena mbaineann. D’fhéadfadh sé go gciallódh sé sin doiciméid áirithe a choinneáil faoi rún ag pointí áirithe. Mar sin féin, mar a rinne an tAontas roimhe seo, bheadh sé ina chuidiú cur chuige réamhghníomhach a ghlacadh ón tús agus rochtain a thabhairt do shaoránaigh ar fhaisnéis agus ar dhoiciméid ábhartha ag an am iomchuí agus gan gá iad a iarraidh. Leis an gcur chuige sin, chuirfí i dtábhacht a dhiongbháilte atá an tAontas ní hamháin freagairt don ghá dlisteanach atá ag saoránaigh le faisnéis faoin gcaibidlíocht, ach an gá sin a réamh-mheas freisin.

Bhí an chéad chruinniú cuiditheach ag m’fhoireann cheana féin le comhaltaí an Tascfhórsa caibidlíochta. Is léir go bhfuil machnamh á dhéanamh ag an gCoimisiún cheana féin ar conas socruithe optamacha a chur i bhfeidhm chun trédhearcacht a áirithiú agus chun ionchur iomchuí ó pháirtithe leasmhara a áirithiú le linn an phróisis sin.

 Dá bhrí sin, sílim go mbeadh sé ina chuidiú dá leagfadh an Coimisiún amach na socruithe atá beartaithe aige a chur i bhfeidhm agus go háirithe:

(a) na cineálacha faisnéise agus doiciméad atá beartaithe ag an gCoimisiún a fhoilsiú agus cathain (e.g. amlíne le haghaidh na caibidlíochta, moltaí ón gCoimisiún don Chomhairle dá dtagraítear in Airteagal 218(3) CFAE, tuarascálacha ar bhabhtaí caibidlíochta, doiciméid chaibidlíochta a nochtar don Ríocht Aontaithe, etc.);

(b) an chaoi a bhfuil sé beartaithe ag an gCoimisiún an t-ionchur a theastaíonn ó pháirtithe leasmhara a dhaingniú agus a struchtúrú chun bonn eolais a chur faoina sheasamh caibidlíochta le linn an phróisis. Bheadh sé úsáideach páirtithe leasmhara a chur ar an eolas roimh ré go bhfoilseofar a n-aighneachtaí mura dtugann an seoltóir cúiseanna rúndachta a bhfuil údar leo agus mura soláthraíonn sé achoimre neamhrúnda lena foilsiú.

Tabhair do d’aire gur phléigh m’fhoireann freisin, ag cruinniú a bhí acu le hArdrúnaíocht Chomhairle an Aontais Eorpaigh le déanaí, rochtain phoiblí ar dhoiciméid na Comhairle maidir leis an gcaibidlíocht leis an Ríocht Aontaithe.

Baineann an dara réimse ábhartha le ceisteanna, gearáin agus ábhair imní faoi chearta agus oibleagáidí na saoránach a eascraíonn as a gceart chun saorghluaiseachta a bheith feidhmithe acu. D’fhéadfadh duine a bheith ag súil leis go dtiocfaidh siad ó shaoránaigh den Aontas ó Bhallstáit eile a bhfuil cónaí orthu sa Ríocht Aontaithe agus ó shaoránaigh den Ríocht Aontaithe a bhfuil cónaí orthu i mBallstáit eile den Aontas.

Cé go gcumhdaíonn mo shainordú institiúidí an Aontais, is maith atá mo chomhghleacaithe i Líonra Eorpach na nOmbudsman (ENO) in ann aghaidh a thabhairt ar cheisteanna, gearáin agus ábhair imní den sórt sin. Áirítear leis an líonra sin Ombudsman Parlaiminte agus Seirbhíse Sláinte na Ríochta Aontaithe, Ombudsman Rialtais Áitiúil Shasana, Ombudsman Seirbhíse Poiblí na hAlban, Ombudsman Seirbhísí Poiblí na Breataine Bige agus Ombudsman Seirbhísí Poiblí Thuaisceart Éireann. Is féidir le saoránaigh den Aontas ó Bhallstáit eile atá ina gcónaí sa Ríocht Aontaithe teagmháil a dhéanamh le ceann de na comhlachtaí sin má chreideann siad gur caitheadh go héagórach leo, nó nach raibh a gcearta acu, lena n-áirítear a gcearta AE, ar sheas údaráis ábhartha na Ríochta Aontaithe leo. De ghnáth, is féidir le saoránaigh den Ríocht Aontaithe atá ina gcónaí i mBallstáit eile dul i dteagmháil le hOmbudsmain ina dtír chónaithe maidir lena gcearta faoi dhlí an Aontais.

I bhfianaise na dóchúlachta go mbeidh ar chomhaltaí ENO aghaidh a thabhairt ar líon méadaitheach ceisteanna maidir leis na hábhair thábhachtacha íogaire sin, iarrfaidh mé orthu leas a bhaint as an nós imeachta fiosrúcháin trína gcuidíonn m’oifig le comhaltaí an Líonra trí fhreagraí saineolacha a fháil ón gCoimisiún agus ó institiúidí eile de chuid an Aontais maidir le hábhair a bhaineann le dlí agus cleachtas an Aontais. Táim ag súil go mbeidh na saincheisteanna a ardóidh comhaltaí ENO tríd an nós imeachta fiosrúcháin seo úsáideach don Choimisiún agus ag an am céanna go n-éascóidh siad comhaltaí ENO ina gcuid oibre féin.

Bheinn buíoch díot dá bhfreagrófá tuairimí an Choimisiúin maidir leis na hábhair sin a luaithe is féidir agus faoin 30 Aibreán 2017 más féidir. Má theastaíonn tuilleadh eolais nó soiléirithe uait, déan teagmháil le Rosita Hickey, Ceann Aonaid (02 28 42 542).

Le dea-mhéin,

Emily O'Reilly