Strasbourg, 22/07/2016

Re: Obair leantach ar mo litir dar dáta an 22 Feabhra 2016 (SI/8/2016/AB)

A Uachtaráin, a chara,

Ba mhaith liom buíochas a ghabháil leat as do fhreagra cuiditheach ar mo litir dar dáta an 22 Feabhra 2016, inar chuir mé trí mholadh faoi bhráid an Bhainc Eorpaigh Infheistíochta (BEI) chun do thiomantas don trédhearcacht a dhoimhniú.

Maidir leis an gCiste Eorpach le haghaidh Infheistíochtaí Straitéiseacha (CEIS), bhí áthas orm a fheiceáil gur foilsíodh an Comhaontú a síníodh idir an tAontas Eorpach agus BEI an 22 Iúil 2015 ar shuíomh gréasáin an Bhainc, mar aon le doiciméid thábhachtacha eile a bhaineann le bainistiú an Chiste [1].

Maidir leis an dá thogra eile atá agam – (i) miontuairiscí chruinnithe Bhord Stiúrthóirí BEI agus CEI [2] a nochtadh go réamhghníomhach agus (ii) sonraí a fhoilsiú faoi phleananna an Bhainc a Chlár Poiblí a fhorbairt de réir a chéile – chuir tú in iúl go bhfuil BEI á mbreithniú. Chuir do sheirbhísí in iúl le déanaí go bhfuil an machnamh sin fós ar siúl. Idir an dá linn, tá scrúdú á dhéanamh ag m’Oifig ar shocruithe rialachais roinnt institiúidí agus gníomhaireachtaí de chuid an Aontais, lena n-áirítear institiúidí agus gníomhaireachtaí BEI, mar chuid dár gcuid oibre straitéisí leanúnaí. I bhfianaise an mhéid sin, bheinn buíoch díot dá bhféadfadh faisnéis maidir leis na cúig phointe seo a leanas a bheith sa fhreagra atá ar feitheamh agat i gcló trom thíos:

Mar réamhrá ar na pointí seo, tugaim faoi deara go soláthraíonn BEI iasachtú in earnálacha éagsúla, do chuideachtaí príobháideacha agus do bhainc thráchtála den chuid is mó. Chomh maith le tacú le rochtain ar mhaoiniú do FBManna trí iasachtaí idirghafa, maoinítear go díreach leis oibríochtaí móra amhail leathnú na ngréasán dáileacháin fuinnimh, tionscadail fuinnimh in-athnuaite, nuachóiriú na mbonneagar iompair agus infheistíochtaí leathanbhanda. Táim cinnte go n-aontóidh tú go dteastaíonn sásraí éifeachtacha chuige sin chun coinbhleachtaí leasa a d’fhéadfadh a bheith ann laistigh de chomhlachtaí rialaithe a mheasúnú agus a chosc. Sa chomhthéacs sin, is é mo thuairim gur cheart do BEI leanúint ní hamháin de bheith ag obair chun coinbhleachtaí leasa a chosc, ach de bheith ag teacht i láthair coinbhleachtaí leasa freisin, agus gur cheart dó leanúint de bheith réamhghníomhach maidir le rioscaí a shainaithint agus a bhainistiú roimh théarma oifige chomhaltaí an chomhlachta rialaithe, lena linn agus ina dhiaidh.

Tá Bord Stiúrthóirí BEI freagrach as straitéis oibríochtúil an Bhainc agus a oibríochtaí maoiniúcháin uile a fhormheas. Murab ionann agus an Banc Domhanda nó an Banc Eorpach Athfhoirgníochta agus Forbartha (BEAF), is comhaltaí neamhchónaitheacha iad comhaltaí Bhord Stiúrthóirí BEI agus is iondúil go mbíonn poist ghairmiúla eile acu, poist nach mór dóibh a dhearbhú agus iad ag dul i mbun oifige. Ní fhaigheann siad tuarastal ó BEI. De réir Reacht BEI, tá siad neamhspleách agus freagrach don Bhanc amháin agus a ndualgais á gcomhlíonadh acu.

Is é an Coiste Bainistíochta, atá comhdhéanta de tú, mar Uachtarán, agus ochtar Leas-Uachtarán, comhlacht feidhmiúcháin buan BEI. Tá sé freagrach as bainistiú laethúil an Bhainc faoi mhaoirseacht an Bhoird Stiúrthóirí. Tá comhaltaí an Choiste Bainistíochta neamhspleách agus freagrach don Bhanc amháin.

I gcomhréir le hAirteagal 11.4 de Rialacha Nós Imeachta BEI, bunaíodh Coiste Eitice agus Comhlíontachta (ECC) laistigh den Bhord Stiúrthóirí. Luaitear sna Rialacha Nós Imeachta [3] "go rialóidh an Coiste Eitice agus Comhlíontachta ar aon choinbhleacht leasa a d'fhéadfadh a bheith ag comhalta nó iarchomhalta den Bhord Stiúrthóirí nó den Choiste Bainistíochta. Cuirfidh sé i bhfeidhm na forálacha dlíthiúla a bhaineann le neamhluí le dualgais arna nglacadh ag an mBord Gobharnóirí. [...] Glacfaidh an Bord Gobharnóirí rialacha oibriúcháin an Choiste Eitice agus Comhlíontachta." Glacann Príomhoifigeach Comhlíontachta BEI páirt i gcruinnithe ECC gan ceart vótála a bheith aige.

Cumhdaítear comhaltaí an bhoird agus na Leas-Uachtaráin le Cóid Iompair éagsúla, a bhfuil an dá cheann acu ag iarraidh a fhorfheidhmiú. Ós rud é nach bhfuil Rialacha Oibriúcháin ECC ar fáil go poiblí ar shuíomh gréasáin BEI, bheadh sé ina chuidiú dá bhféadfadh BEI a shonrú conas a dhéantar measúnuithe coinbhleachta leasa sula gceaptar comhaltaí den Bhord Stiúrthóirí agus den Choiste Bainistíochta.

Maidir leis an gCoiste Bainistíochta, bheadh sé úsáideach freisin a fháil amach an ionann na dearbhuithe leasanna a fhoilsítear ar shuíomh gréasáin an Bhainc agus na dearbhuithe a chuirtear faoi bhráid an Phríomhoifigigh um Chomhlíonadh . Ar an gcéad amharc, is cosúil nach bhfuil leibhéal leordhóthanach sonraí sna doiciméid sin chun measúnú éifeachtach coinbhleachta leasa a dhéanamh [4].

Maidir le comhaltaí an Bhoird, ní dhéantar foráil ina gCód Iompair maidir leis an oibleagáid dearbhú leasanna nó nochtadh leasa airgeadais a chomhdú, mar is amhlaidh i gcás Institiúidí Idirnáisiúnta Airgeadais eile. Bheadh sé úsáideach a fháil amach cén fáth nach measann BEI go bhfuil gá leis, ós rud é gur oifigigh seirbhíse poiblí iad formhór chomhaltaí an Bhoird, gur oifigigh ar scor iad roinnt comhaltaí nó go n-oibríonn siad don earnáil phríobháideach.

Foráiltear leis an gCód Iompair do Chomhaltaí an Bhoird freisin ‘Má bheartaíonn comhaltaí an Bhoird Stiúrthóirí tabhairt faoi ghníomhaíocht a d’fhéadfadh coinbhleacht leasa a chruthú maidir lena dhualgais agus lena fhreagrachtaí mar chomhalta de Bhord Stiúrthóirí an Bhainc, cuirfidh sé an méid sin in iúl i scríbhinn do ECC, a chinnfidh an mbeadh glacadh leis an bpost sin ag luí lena dhualgais agus lena fhreagrachtaí mar chomhalta den Bhord.’

San am a chuaigh thart, thug an tOmbudsman le fios go bhfuil sé de fhreagracht ar an institiúid ábhartha de chuid an Aontais, seachas ar an duine aonair atá i gceist, a chinneadh an bhfuil coinbhleacht leasa ann. Maidir le BEI, is cosúil gurb é an comhalta den Bhord atá freagrach as a chinneadh an bhféadfadh coinbhleacht leasa a bheith mar thoradh ar ghníomhaíocht sheachtrach nua nó nach bhféadfadh. Tugaim faoi deara freisin go bhfuil sé sin i gcodarsnacht leis an gcód iompair d’Oifigigh Bhoird ó Institiúidí Idirnáisiúnta Airgeadais eile, lena bhforáiltear nach bhféadfaidh comhaltaí Boird dul i mbun aon ghníomhaíochta seachtraí gan údarú a fháil roimh ré ón gCoiste Eitice ábhartha, faoi réir eisceachtaí teoranta [5].

Agus an méid sin á chur san áireamh, bheadh sé ina chuidiú dá bhféadfadh BEI a chur in iúl an mbeadh sé toilteanach athbhreithniú a dhéanamh ar a chleachtas sa réimse sin, mar shampla trína cheangal ar chomhaltaí an Bhoird údarú roimh ré a iarraidh ar ECC sula dtabharfaidh siad faoi ghníomhaíocht nua.

Ar deireadh, de réir an Chóid Iompair chéanna, ní féidir le hiarchomhaltaí den Bhord Stiúrthóirí brústocaireacht a dhéanamh ar chomhaltaí de chomhlachtaí rialaithe BEI nó d’fhoireann an Bhainc go ceann sé mhí tar éis dóibh scor d’oifig a shealbhú. Leis an gCód Iompair don Choiste Bainistíochta, ceanglaítear ar chomhaltaí ECC a chur ar an eolas agus a fhormheas a lorg chun dul i mbun post oifigiúil nó gairmiúil ar feadh 12 mhí tar éis dóibh scor d’oifig a shealbhú.

Bheadh sé úsáideach a fháil amach an léiríonn na tréimhsí marana 6 mhí agus 12 mhí sin faoi seach dea-chleachtas, go háirithe i bhfianaise spéis mhéadaitheach an phobail i saincheisteanna ‘dorais imrothlaigh’ a d’fhéadfadh a bheith ann agus i bhfianaise imní an phobail ina leith.

Go raibh maith agat arís as do thiomantas leanúnach do na caighdeáin is airde riaracháin agus comhoibriú láidir idir ár seirbhísí. Maidir leis an nóta seo, athdhearbhaím an spéis mhór atá agam san athbhreithniú leanúnach ar Shásra Gearán BEI agus táim réidh chun ionchur a sholáthar ó thaobh an Ombudsman de.

Má theastaíonn tuilleadh faisnéise nó soiléirithe uait maidir leis na pointí a ardaíodh sa litir seo, is féidir le do sheirbhísí teagmháil a dhéanamh le Alice Bossière ón Aonad um Fhiosrúcháin Straitéiseacha.

Le dea-mhéin,

Emily O'Reilly

[1] Amhail ‘Modheolaíocht Iolraitheora CEIS a Ríomh’, ‘Infheistíochtaí i gCistí i gcomhréir le rialachán CEIS’, ‘Príomhtháscairí Feidhmíochta - Modheolaíocht na bPríomhtháscairí Faireacháin’ agus ‘Comhairliúchán le Páirtithe Leasmhara maidir le Treoshuíomh agus Cur Chun Feidhme Bheartas Infheistíochta CEIS’.

[2] An Ciste Eorpach Infheistíochta (CEI), arb é atá ann, in éineacht le BEI, Grúpa BEI.

[3] Sa leagan reatha de, roimh na leasuithe a glacadh an 20 Eanáir 2016, a thiocfaidh i bhfeidhm an 1 Meán Fómhair 2016.

[4] Athraíonn leibhéal na mionsonraí ó dhearbhú amháin go dearbhú eile. Ní luaitear i roinnt dearbhuithe maidir le leas airgeadais líon ná luach reatha na scaireanna atá i seilbh an dearbhóra. Luaitear gach réadmhaoin i roinnt dearbhuithe réadmhaoine agus ní luaitear i roinnt eile ach sócmhainní a mheastar a bheith ‘ábhartha’. Go ginearálta, is cosúil nach n-áirítear i ndearbhuithe poist a choinnítear in orgáin rialaithe, mhaoirseachta agus chomhairleacha cuideachtaí agus comhlachtaí atá dírithe ar ghníomhaíochtaí tráchtála nó eacnamaíocha.

[5] Féach, mar shampla, an Banc Domhanda, an Cód Iompair d’oifigigh an Bhoird, Samhain 2007, lch.5 agus BEAF, an Cód Iompair d’oifigigh an Bhoird, Feabhra 2012, lch. 3.