A Ard-Rúnaí, a chara,

Tá rochtain thráthúil phoiblí ar dhoiciméid reachtacha ríthábhachtach do dhaoine aonair agus d’eagraíochtaí leasmhara chun páirt éifeachtach a ghlacadh i reachtóireacht an Aontais. Tá prionsabal na trédhearcachta reachtaí cumhdaithe i gConarthaí an Aontais Eorpaigh [1] agus léirítear é i reachtaíocht an Aontais maidir le rochtain phoiblí ar dhoiciméid. Luaitear i Rialachán 1049/2001 nach mór rochtain dhíreach a bheith ag an bpobal ar ‘dhoiciméid reachtacha’, mura rud é go mbainfeadh a nochtadh an bonn de leas poiblí nó príobháideach amháin nó níos mó atá cosanta go sainráite.[2] De réir chásdlí an Aontais, ní féidir le hinstitiúidí an Aontais diúltú doiciméid reachtacha a nochtadh ach amháin ar bhonn eisceachtúil. I gcásanna den sórt sin, ní mór a réasúnú a bheith sách sonrach agus bunaithe ar eilimintí inláimhsithe.[3]

Leanfaidh mé de ghearáin a fháil faoi rochtain phoiblí neamhleor agus mhoillithe a dheonaítear ar dhoiciméid reachtacha atá i seilbh Pharlaimint na hEorpa, Chomhairle an Aontais Eorpaigh agus an Choimisiúin Eorpaigh. Tugann na cásanna a mbím ag déileáil leo le fios nach bhfuil lánéifeacht á tabhairt ag na hinstitiúidí go fóill do dhlí thuasluaite an Aontais agus don chásdlí gaolmhar.

Is eol dom an líon mór iarrataí ar rochtain a fhaigheann Parlaimint na hEorpa, Comhairle an Aontais Eorpaigh agus an Coimisiún Eorpach gach bliain agus go bhfuil an líon sin ag dul i méid. Níl sna gearáin a fhaigheann m'Oifig ach sampla teoranta de chásanna agus, de réir sainmhínithe, léiríonn siad fadhbanna a bhí ag iarratasóirí. Dá bhrí sin, ní gá go léiríonn siad an chaoi a gcuireann na hinstitiúidí Rialachán 1049/2001 chun feidhme ar an iomlán.

É sin ráite, tá na gearáin [4] a shroicheann m’Oifig fós ina n-ábhar imní maidir le rochtain diúltaithe ar dhoiciméid reachtacha, méid na bhfoluithe sna doiciméid a iarradh, réasúnaíocht neamhleor i gcinntí na n-institiúidí agus/nó an t-am a glacadh chun déileáil leis na hiarrataí, atá, de bharr a gcineáil féin, íogair ó thaobh ama de.

Chinn mé, dá bhrí sin, fiosrúchán a oscailt ar mo thionscnamh féin - ag labhairt le Parlaimint na hEorpa, le Comhairle an Aontais Eorpaigh, leis an gCoimisiún Eorpach ag an am céanna - mar iarracht feabhsuithe sistéamacha a bhaint amach sa réimse thar a bheith tábhachtach seo. Díreoidh an fiosrúchán seo go háirithe ar an gcaoi a láimhseálann na trí institiúid AE iarratais ar rochtain phoiblí ar dhoiciméid reachtacha.[5]   

Mar chéad chéim san fhiosrúchán seo, measaim go mbeadh sé úsáideach dá bhféadfadh an Chomhairle an fhaisnéis a leagtar amach in Iarscríbhinn 2 a ghabhann leis an litir seo a chur ar fáil do m'Oifig. Bheinn buíoch as an eolas seo a fháil faoin 30 Samhain. Tá an t-iarratas céanna á dhéanamh agam chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gCoimisiún Eorpach.

Bunaithe ar an bhfaisnéis sin, roghnóidh m’Oifig sampla de chomhaid riaracháin a bhaineann le hiarrataí ar rochtain phoiblí ar dhoiciméid reachtacha a fuair na trí institiúid.

Má bhíonn aon cheist ag d’fhoireann, nó má bhíonn aon deacracht acu an fhaisnéis a iarradh a aisghabháil, féadfaidh siad teagmháil a dhéanamh leis an oifigeach fiosrúcháin freagrach, an tUasal Michał Krajewski.

Le dea-mhéin,

Emily O'Reilly An tOmbudsman
Eorpach

Strasbourg, 02/10/2023

Iarscríbhinn 1 - Liosta samplaí de ghearáin a rinneadh leis an Ombudsman le déanaí maidir le rochtain phoiblí ar dhoiciméid reachtacha AE

• Parlaimint na hEorpa

o Cás 253/2023/MIK maidir leis an gcaoi ar dhéileáil Parlaimint na hEorpa le hiarraidh ar rochtain phoiblí ar ‘dhoiciméad ceithre cholún’ a bhaineann le caibidlíocht thríthaobhach maidir le Gníomh an Aontais um Margaí Digiteacha, https://www.ombudsman.europa.eu/en/case/en/63316.

• Comhairle an Aontais Eorpaigh

o Cás 360/2021/TE maidir le diúltú Chomhairle an Aontais Eorpaigh rochtain phoiblí iomlán a thabhairt ar dhoiciméid a bhaineann le caibidlíocht thríthaobhach maidir le hastaíochtaí mótarfheithiclí, https://www.ombudsman.europa.eu/en/case/en/58819.

o Cás 717/2021/SF maidir le diúltú Chomhairle an Aontais Eorpaigh rochtain phoiblí iomlán a thabhairt ar thuairim dhlíthiúil a bhaineann le comhaontú trádála an Aontais leis an Ríocht Aontaithe, https://www.ombudsman.europa.eu/en/case/en/59170.

o Cás 788/2022/SF maidir le diúltú Chomhairle an Aontais Eorpaigh rochtain phoiblí a thabhairt ar dhoiciméid a bhaineann leis an gcaibidlíocht maidir leis an dréacht-Ionstraim um Margaí Digiteacha agus an ‘Ionstraim um Sheirbhísí Digiteacha’, https://www.ombudsman.europa.eu/en/case/en/61556.

o Cás 1499/2021/SF maidir le diúltú Chomhairle an Aontais Eorpaigh rochtain phoiblí iomlán a thabhairt ar dhoiciméid a bhaineann leis an gcaibidlíocht maidir leis an dréacht-Ionstraim um Margaí Digiteacha, https://www.ombudsman.europa.eu/en/case/en/59957.

o Cás 1703/2021/AMF maidir le diúltú Chomhairle an Aontais Eorpaigh rochtain phoiblí a thabhairt ar dhoiciméid a bhaineann leis an gcaibidlíocht leanúnach maidir le cánachas ar sheirbhísí digiteacha, https://www.ombudsman.europa.eu/en/case/en/60163.

o Cás 1834/2022/NH maidir le diúltú Chomhairle an Aontais Eorpaigh rochtain phoiblí iomlán a thabhairt ar thuairim dhlíthiúil i ndáil leis an treoir ón Aontas atá beartaithe maidir le pá íosta leordhóthanach, https://www.ombudsman.europa.eu/en/case/en/62606.

• An Coimisiún

o Cás 1053/2023/MIK maidir le mainneachtain an Choimisiúin Eorpaigh cinneadh críochnaitheach a dhéanamh laistigh den teorainn ama is infheidhme maidir le dhá iarraidh ar rochtain phoiblí ar mheasúnuithe tionchair agus tuairimí an Bhoird um Ghrinnscrúdú Rialála maidir leis an athbhreithniú atá beartaithe ar REACH agus ar an Rialachán maidir le Mearcair, https://www.ombudsman.europa.eu/en/opening-summary/en/171657.

Iarscríbhinn 2 - Iarraidh ar fhaisnéis

Ar an gcéad dul síos, tabhair faisnéis staidrimh maidir le gach iarratas tosaigh ar rochtain phoiblí ar aon doiciméad a tarraingíodh suas nó a fuarthas le linn na nósanna imeachta laistigh de d’institiúid (lena n-áirítear comhfhreagras, miontuairiscí cruinnithe, doiciméid um measúnú tionchair, doiciméid oibre, leasuithe, tuarascálacha, doiciméid ceithre cholún, tuairimí dlíthiúla agus aon doiciméad eile) as a dtiocfaidh glacadh na ngníomhartha seo a leanas:

• An Gníomh um Margaí Digiteacha,[6]
• An tAthbhreithniú ar an Treoir maidir le Scéim Trádála Astaíochtaí,[7]
• An Treoir maidir le Pá Íosta.[8]

Ba cheart an méid seo a leanas a áireamh san fhaisnéis:

• líon na n-iarratas tosaigh ar rochtain phoiblí ar dhoiciméid reachtacha a bhaineann leis na comhaid thuas;
• líon na gcinntí tosaigh agus líon na gcásanna inar dhiúltaigh an Coimisiún (a) rochtain, (b) inar dheonaigh sé páirt-rochtain, (c) inar dheonaigh sé rochtain iomlán; chomh maith le
• an meán-am agus an t-am airmheánach a thógtar chun na hiarratais a phróiseáil.

Eisiatar ón staidreamh thuas na hiarratais sin ar rochtain phoiblí a bhain go heisiach le doiciméid a bhí ar fáil go poiblí cheana féin.

Ar an dara dul síos, tabhair liostaí de na hiarratais daingniúcháin uile ar rochtain phoiblí ar aon doiciméad a tarraingíodh suas nó a fuarthas le linn na nósanna imeachta laistigh de d’institiúid as ar tháinig glacadh na dtrí ghníomh reachtacha thuasluaite.

Cuir isteach sna liostaí faisnéis faoi chineál na ndoiciméad a iarradh (amhail ‘comhfhreagras idir...’, ‘nóiméad’, ‘tuarascáil ar mheasúnú tionchair’, ‘tuairim dhlíthiúil’), dátaí na n-iarratas dearbhúcháin agus na gcinntí daingniúcháin, agus faisnéis faoi thoradh an chinnidh (neamhnochtadh deimhnithe, nochtadh páirteach deimhnithe, rochtain níos leithne deonaithe, deontas rochtana iomláine

[1] Airteagal 15 CFAE.

[2] Rialachán 1049/2001 maidir le rochtain phoiblí ar dhoiciméid ó Pharlaimint na hEorpa, ón gComhairle agus ón gCoimisiún https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/ALL/?uri=celex%3A32001R1049

[3] Breithiúnas an 25 Eanáir 2023, Cás T-163/21, De Capitani v an Chomhairle, https://curia.europa.eu/juris/document.jsf?text=&docid=269684&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=3531724 

[4] Liostaítear na gearáin sin in Iarscríbhinn 1 a ghabhann leis an litir seo.

[5] Féach fiosrúcháin féintionscnaimh roimhe seo maidir leis an ábhar seo: OI/2/2017/TE maidir le trédhearcacht phróiseas reachtach na Comhairle (tuarascáil speisialta), https://www.ombudsman.europa.eu/en/special-report/en/94921 agus OI/8/2015/JAS maidir le trédhearcacht na gcruinnithe tríthaobhacha, https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/69206

[6] Rialachán 2022/1925 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 14 Meán Fómhair 2022 maidir le margaí inchoimhlinte agus cothroma san earnáil dhigiteach, IO L 265/1, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex%3A32022R1925 

[7] Treoir 2023/959 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 10 Bealtaine 2023 lena leasaítear Treoir 2003/87/CE lena mbunaítear scéim um liúntais astaíochtaí gás ceaptha teasa a thrádáil laistigh den Aontas agus Cinneadh (AE) 2015/1814 i ndáil le cúlchiste cobhsaíochta margaidh a bhunú agus a fheidhmiú do scéim trádála an Aontais maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa, IO L 130/134, https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2023/959/oj

[8] Treoir (AE) 2022/2041 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 19 Deireadh Fómhair 2022 maidir le pá íosta leordhóthanach san Aontas Eorpach, IO L 275/33, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX% 3A32022L2041