Brollach

I mí Feabhra 2025, chuir mé tús le mo shainordú leis an ngealltanas daingean go mbeadh cosaint chearta na saoránach ar fud na hEorpa i gcroílár mo chuid oibre. Bliain ina dhiaidh sin, in Eoraip a bhíonn ag athrú go tapa, tá an tiomantas sin chomh ríthábhachtach is a bhí riamh. Tá dúshláin shuntasacha le sárú ag ár gcomhluachanna agus ag ár gcórais dhaonlathacha — teannas geopholaitiúil, cur isteach teicneolaíoch, agus brú atá ag dul i méid ar mhuinín an phobail.

In amanna éiginnteachta, bíonn saoránaigh ag súil le níos mó, agus is ceart go mbíonn: níos mó trédhearcachta, níos mó cuntasachta, agus rannpháirtíocht níos bríche. Ag an am céanna, is minic a bhíonn institiúidí agus lucht cinnteoireachta faoi bhrú, agus iad ag seoladh nósanna imeachta casta agus ag iarraidh torthaí inláimhsithe a bhaint amach. D’fhéadfaí an fad idir ionchais agus torthaí iarbhír a leathnú go tapa.

Ag an bpointe sainithe seo, ní hamháin go bhfuil obair an Ombudsman Eorpaigh ábhartha, ach tá sí riachtanach, toisc go bhfuil sí ina cosaint bhunúsach—cosaint a sheasann le cuntasacht agus a chosnaíonn cearta na saoránach nuair a bhíonn an gá is mó léi.

Mar ghuth neamhspleách agus neamhchlaonta, cabhraíonn an tOmbudsman chun an bhearna a líonadh idir saoránaigh agus institiúidí. Ar an mbealach sin, neartóimid an nasc muiníne a chothaíonn ár n-institiúidí daonlathacha agus a chinntíonn freisin go bhfuil an tionscadal Eorpach i gcónaí dílis dá chroíluachanna agus dá chroíphrionsabail.

Léirítear go soiléir san fhiosrúchán Omnibus I na dúshláin atá roimh chinnteoireacht na hEorpa i dtimpeallacht ina bhfuil bainistíocht bhuan géarchéime i bhfeidhm. De réir mar a chuirtear dlús le cinnteoireacht an Aontais Eorpaigh mar fhreagra ar bhrúnna geopholaitiúla agus teicneolaíocha, is í an phráinn an norm. Ach ní féidir an luas a chur chun cinn ar chostas na dlisteanachta. Léirigh mo chuid torthaí nach mór gníomhaíocht reachtach thapa agus meas ar chroíphrionsabail an AE dul le chéile. Tá dúshraith dhaonlathach dhaingean ag teastáil i gcónaí le haghaidh dlíthe níos tapúla.

Tá cur chun cinn agus cosaint an dea-raracháin ríthábhachtach chun aghaidh a thabhairt ar na dúshláin seo. Ba chéim thábhachtach é mo chruinnithe in 2025 le Cinn na n-institiúidí AE maidir le cur chuige atá dírithe ar réitigh a neartú. Trí dhialóg thógálach atá bunaithe ar mhuinín, tugaimid tacaíocht d’institiúidí chun torthaí a sheachadadh agus rannpháirtíocht, trédhearcacht agus cuntasacht á gcoinneáil againn — na caighdeáin riachtanacha de dhea-chleachtas riaracháin.

Gné bhunúsach eile den dea-riarachán is ea an trédhearcacht. Díríonn cuid shuntasach dár gcuid oibre ar rochtain phoiblí ar dhoiciméid a áirithiú, rud a chuireann ar chumas na saoránach próisis chinnteoireachta a leanúint agus imscrúdú a dhéanamh orthu. Sa réimse seo, tá gá le feabhsuithe fós, go háirithe maidir le hiarratais ar rochtain a láimhseáil go tráthúil agus go comhsheasmhach. Trí na cleachtais seo a neartú, threiseofaí an chuntasacht agus an muinín phoiblí.

Agus ár n-oifig ag comóradh trí scór bliain seirbhíse in 2025, bhíomar ag tabhairt aghaidh freisin ar an líon is mó gearán riamh. D'fhéadfadh an méadú seo a léiriú feasacht níos mó ar an ról atá againne agus ar chearta na saoránach faoi dhlí an AE. Tá sé ag teacht le forbairtí níos leithne sa ré dhigiteach freisin: inrochtaineacht mhéadaithe ar phróisis riaracháin, ionchais na freagrúlachta atá ag athrú de réir a chéile, agus tionchar méadaitheach na hintleachta saorga ar an riarachán poiblí. Cruthaíonn na dinimicí sin deiseanna tábhachtacha, ach éilimh nua chomh maith.

Ba mhinic a chuir mo réamhtheachtaithe síos ar an oifig seo mar institiúid bheag a raibh sainordú mór aici. Tá an sainordú sin anois leagtha amach ag an straitéis atá glactha agam, atá bunaithe ar thrí cholún: éisteacht go cúramach le gearáin na saoránach, ár gcumhachtaí cinnteoireachta a úsáid le breithiúnas críonna agus le tionchar, agus comhpháirtíochtaí a neartú a chuireann le cáilíocht riarachán an AE. I dteannta a chéile, is iad na tosaíochtaí sin bunchloch ár gcuid oibre, is é sin nasc cuiditheach a chothú idir Eorpaigh agus institiúidí AE.

Is comhpháirt lárnach eile den straitéis seo í an sármhaitheas oibríochtúil. In 2026, díreoimid ar ár n-eagraíocht inmheánach a chur in oiriúint do riachtanais atá ag síorathrú, ar ár gcumas sa réimse na hintleachta saorga a neartú, agus ar a áirithiú go dtagann cosaintí cuí le forbairtí teicneolaíochta.

Tá cumarsáid shoiléir chomh riachtanach céanna i gcónaí. Feidhmímid níos mó agus níos mó mar ‘aistritheoirí cáilithe’ idir institiúidí agus saoránaigh, ag míniú próisis riaracháin chasta i dteanga shothuigthe. Ní rogha stíle é an teanga shimplí a chur chun cinn. Is ceist inrochtaineachta agus cothroime é.

Ar deireadh, múnlaíonn ár dtiomantas ár gcuid oibre laistigh de Líonra Eorpach na nOmbudsman, agus is cúis bhróid dom é an obair sin a chomhordú. Neartaíonn ár gcomhoibriú ar fud na hEorpa caighdeáin riaracháin agus cothaíonn sé foghlaim chomhroinnte. Agus sinn ag ullmhú chun comóradh 30 bliain bhunú an Líonra in 2026 a chomóradh, bainfimid úsáid as an ngarsprioc sin chun aird a tharraingt ar an rannchuidiú comhchoiteann a bheidh againn le dea-riarachán a chaomhnú ar fud na hEorpa.

Agus muid ag dul ar aghaidh i dtreo 2026, tá ár bhfreagracht mar chaomhnóirí na cothroime, na trédhearcachta agus na cuntasachta á cur faoi thriail ag dúshláin éagsúla a éilíonn airdeall agus ceannaireacht. Ní mór dúinn leanúint de dhea-riarachán a chur chun cinn, ní mar idéal teibí, ach mar bhunchloch an Aontais a éisteann lena shaoránaigh.

‘Ag an Ombudsman Eorpach, neartófar ár ndiongbháilteacht, ár gcomhar agus ár dtiomantas diongbháilte dár gcomhluachanna Eorpacha chun seasamh leis an daonlathas – gearán amháin, réiteach amháin, agus cinneadh amháin ag an am.’

Teresa Anjinho, an tOmbudsman Eorpach

1. Straitéis

Iontaoibh a chothú, athrú a chur chun cinn

Straitéis an Ombudsman Eorpaigh don tréimhse 2025-2029

D’fhoilsigh an tOmbudsman Eorpach a straitéis don Oifig do na blianta 2025-2029 i mí na Samhna. Beidh an straitéis sin mar threoir ag gníomhartha na hOifige ón láimhseáil gearán go dtí a gníomhaíochtaí seachtracha, a cumarsáid agus a riarachán inmheánach.

Tá ceithre chuspóir fhoriomlán ann – cumhacht a thabhairt do shaoránaigh, athrú dearfach a chur i gcrích, comhpháirtíochtaí a neartú, agus cáilíocht agus éifeachtúlacht oibríochtúil a chothú:

• Saoránaigh a chumhachtú: Feasacht a mhúscailt maidir le ról an Ombudsman Eorpaigh i measc na saoránach agus na sochaí sibhialta, agus a chinntiú go gcloisfear a nguthanna agus go seasfar lena gcearta.
• Athrú dearfach a bhaint amach: Athrú institiúideach a spreagadh agus dea-riarachán a neartú trí chothroime, ionracas, trédhearcacht agus iontaoibh a chur chun cinn.
• Comhpháirtíochtaí a neartú: Teagmháil a dhéanamh le geallsealbhóirí agus caidreamh comhoibríoch a chothú leo, ar geallsealbhóirí iad ar féidir leo tacú le agus cur le héifeachtacht an Ombudsman maidir le cearta saoránach a chosaint agus dea-riarachán a chur chun cinn.
• Cáilíocht agus éifeachtúlacht oibríochtúil a chothú: Oifig an Ombudsman atá réamhbhreathnaitheach, inoiriúnaithe agus dírithe ar sheirbhís a chur chun cinn lena léirítear dea-chleachtais, lena gcuimsítear nuálaíocht agus lena bhfreagraítear i gcónaí do threochtaí agus do riachtanais atá ag teacht chun cinn.

Tá siad seo bunaithe ar phrionsabail agus ar luachanna na hoifige, lena n-áirítear caitheamh go cothrom agus go cóir le daoine agus le heagraíochtaí, na caighdeáin is airde de iompar gairmiúil a chothú, agus comhphlé agus comhoibriú tógálach a chur chun cinn le hinstitiúidí agus le páirtithe leasmhara.

Déanfar cur i bhfeidhm na straitéise a mhonatóireacht trí phlean bliantúil agus trí spriocanna bliantúla intomhaiste, chun cuidiú lena cuid cuspóirí agus tosaíochtaí a bhaint amach.

2. Sracfhéachaint ar 2025

3. Príomhthopaicí

Cabhraíonn an tOmbudsman le daoine, le gnólachtaí agus le heagraíochtaí a bhfuil fadhbanna acu le riarachán AE. D’fhéadfadh deacrachtaí a bhaineann le rannpháirtíocht saoránach i gcinnteoireacht, moilleanna nó diúltuithe maidir le rochtain a thabhairt ar dhoiciméid, saincheisteanna ionracais, sáruithe ar chearta bunúsacha, agus saincheisteanna conarthacha a bheith i gceist leis seo. Tugtar forléargas sna rannóga seo a leanas ar na príomhfhiosrúcháin a bhaineann le réimsí áirithe.

3.1. Cinnteoireacht rannpháirteach

Ba phríomhábhar í an chinnteoireacht rannpháirteach d'Oifig an Ombudsman Eorpaigh in 2025, agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta ag déanamh gearán faoin mbealach ar shimpligh an Coimisiún Eorpach an reachtaíocht a bhí ann cheana nó ar thug sé reachtaíocht nua isteach chun freastal ar thosaíochtaí beartais nua.

---

3.2. Cuntasacht i gcinnteoireacht

---

3.3. Trédhearcacht

Leanadh ceisteanna trédhearcachta, agus iarratais ar rochtain ar dhoiciméid go háirithe, de bheith mar chúis leis an gcion is mó (35 %) de na fiosrúcháin in 2025. Tá sé mar aidhm ag an Ombudsman a áirithiú go gcuirfidh riarachán an AE an dlí lena rialaítear rochtain ar dhoiciméid AE (Rialachán 1049/2001) i bhfeidhm ar bhealach dian agus cothrom. Ciallaíonn sé seo gur cheart do dhaoine a iarrann doiciméid na doiciméid atá á lorg acu a fháil go tráthúil, nó údaruithe dea-réasúnaithe a fháil maidir le cén fáth nach ndearnadh rochtain a dheonú.

3.4. Caighdeáin ionracais

---

3.5. Cearta bunúsacha

---

3.6. Pearsanra an AE

Dhéileáil an tOmbudsman le roinnt gearán maidir leis an Oifig Eorpach um Roghnú Pearsanra (EPSO) i rith 2025. I roinnt fiosrúchán, chinn an tOmbudsman go raibh EPSO tar éis gníomhú go réasúnach, ach i bhfiosrúchán amháin chinn sí go raibh drochriarachán i gceist maidir leis an gcaoi ar láimhseáil sé gearán a bhain le fadhbanna teicniúla le linn tástála cianda i nós imeachta roghnúcháin foirne. I bhfiosrúchán eile, mhol an tOmbudsman go dtabharfadh EPSO freagraí soiléire agus iomlána amach anseo d'iarrthóirí a d'iarr athbhreithniú. Ba cheart don fhreagra iad a chur ar an eolas maidir le cibé acu a rinneadh nó nach ndearnadh athbhreithniú agus maidir leis na cúiseanna a bhí le cinneadh EPSO. I bhfiosrúchán breise, chinn an tOmbudsman go raibh drochriarachán ann maidir leis an gcaoi ar láimhseáil EPSO iarratas ó iarrthóir a bhí leanbh aici le déanaí agus a bhí ag iarraidh scrúdú béil a athsceidealú.

---

3.7. Deontais agus conarthaí

4. Gearáin agus fiosrúcháin: conas a chabhraímid leis an bpobal

Is í príomhfheidhm an Ombudsman Eorpaigh cabhrú le daoine agus le heagraíochtaí a bhíonn ag streachailt le fadhbanna le riarachán an AE trí dhéileáil leis na gearáin a chuireann siad isteach. Trí fhiosrúcháin a dhéanamh, ní hamháin go bhfuil sé mar aidhm ag an Ombudsman aghaidh a thabhairt ar na fadhbanna sin ach féachann sé freisin le dea-chleachtais riaracháin a chur chun cinn laistigh d’institiúidí an AE.

Glacann Oifig an Ombudsman cur chuige atá dírithe ar réitigh a ghlacadh maidir le déileáil le gearáin. Chun é sin a bhaint amach, tugann an Oifig tús áite do rannpháirtíocht le hinstitiúidí, comhlachtaí agus gníomhaireachtaí AE – modh a chothaíonn iontaoibh le riarachán AE agus a chuireann ar chumas an Ombudsman a chúraimí maoirseachta a dhéanamh ar bhealach iomlán neamhspleách.

Is fianaise í foireann éagsúil láimhseálaithe cásanna na hOifige, agus an suíomh gréasáin ilteangach, ar an ngealltanas atá tugtha ag an Ombudsman cúnamh a thabhairt dóibh siúd a bhfuil cúnamh á lorg acu, i 24 teanga oifigiúil an AE.

Cé nach mbíonn an tOmbudsman in ann fiosrú a dhéanamh i gcónaí faoi na gearáin go léir a fhaightear, déanann an Oifig iarracht, mar sin féin, cabhrú leo siúd a bhfuil cúnamh á lorg acu.

In 2025, tháinig ardú géar ar líon na ngearán a láimhseáil Oifig an Ombudsman – 54 % níos mó ná in 2024. Tuigtear é seo i bpáirt mar gheall ar ghearánaigh a bheith ag fáil amach go bhfuil an tOmbudsman ann, tríd an úsáid a bhaineann siad as uirlisí intleachta saorga.

Is rud an-dearfach é go bhfuil feasacht phoiblí níos mó ann maidir le cearta saoránach agus lenár gcuid oibre, agus gur tháinig méadú 19 % ar líon na bhfiosruithe a d'oscail an tOmbudsman sa bhliain seo a chuaigh thart de bharr na feasachta méadaithe sin. Ag an am céanna, tá brú suntasach curtha ar acmhainní na hOifige ag an méadú mór ar ghearáin agus ag an obair is gá a dhéanamh chun iad a phróiseáil agus a anailísiú.

Baineann dúshlán ar leith leis sin nuair nach bhfuil an chomhairle a chuireann an intleacht shaorga ar fáil cruinn, rud a fhágann – i measc nithe eile – go bhfuil méadú mór tagtha ar ghearáin neamh-inghlactha (+86 %). Is minic a mheastar na gearáin sin a bheith neamh-inghlactha toisc nach ndeachaigh an gearánach i dteagmháil ar dtús leis an institiúid atá i gceist. Cé go mbeadh an Oifig, sna blianta roimhe seo, tar éis a chomhairliú don ghearánach dul i dteagmháil leis an institiúid ábhartha ar dtús, i gcás go leor de na gearáin nua seo, i go leor cásanna ní hí an institiúid a luaitear atá freagrach as an ábhar atá i gceist i ndáiríre.

Tagann gearáin eile chun cinn toisc nach nglacann an gearánach le hargóint institiúid AE nach bhfuil sé freagrach as an tsaincheist a ardaíodh. Téann an gearánach i dteagmháil leis an Ombudsman ansin agus, tar éis don oifig an gearán agus na hargóintí a scrúdú, deimhnítear sa deireadh go raibh an ceart ag an gcomhlacht AE.

4.1. Cineál agus foinse na ngearán

4.1.1. Forléargas ar ghearáin agus ar fhiosrúcháin straitéiseacha

Ní fhéadfaidh an tOmbudsman fiosrúchán a oscailt ach amháin maidir le gearáin a thagann faoi scáth an tsainordaithe agus a bhfuil na ‘critéir inghlacthachta’ is gá comhlíonta acu, amhail iarracht a bheith déanta roimhe sin ag an ngearánach an t-ábhar a réiteach go díreach leis an institiúid lena mbaineann.

Tagann ábhar fiosrúchán an Ombudsman ó shainordú an Ombudsman agus ó na gearáin a fhaightear. Mar sin féin, sa bhreis ar an bpríomhobair ar ghearáin, féadfaidh an tOmbudsman fiosrúcháin straitéiseacha a úsáid freisin chun aghaidh a thabhairt ar shaincheisteanna sistéamacha níos leithne in institiúidí an AE nó, i gcúinsí áirithe, fiosrúcháin féintionscnaimh a oscailt tar éis gearán a bheith curtha isteach ag gearánach lasmuigh den AE.

4.1.2. Fiosrúcháin straitéiseacha agus tionscnaimh straitéiseacha in 2025

Anuas ar fhiosrúcháin ar ghearáin shonracha faoi dhrochriarachán in institiúidí an Aontais Eorpaigh, tá de chumhacht ag an Ombudsman Eorpach obair go réamhghníomhach ar mhór-shaincheisteanna straitéiseacha. Déanann fiosrúcháin straitéiseacha imscrúdú ar mhórcheisteanna sistéamacha a théann i bhfeidhm ar institiúidí an AE agus is iarratais ar shoiléiriú seachas fiosrúcháin fhoirmiúla iad tionscnaimh straitéiseacha.

In 2025, d’oscail an tOmbudsman fiosrúchán straitéiseach maidir leis an gcaoi a ndéileálann gníomhaireachtaí AE le cásanna um ‘malartú leanúnach foirne’ agus dhún sí trí fhiosrúchán straitéiseacha. Bhain dhá cheann acu le cúrsaí cuntasachta - an chaoi a láimhseálann an Coimisiún tríú páirtithe a íocann as taisteal oibre agus fáilteachas dá bhaill foirne, agus an chaoi a gcuireann an Coimisiún na rialacha a rialaíonn trédhearcacht na ngrúpaí saineolaithe i bhfeidhm. Bhain an tríú fiosrúchán straitéiseach dúnta le bainistiú riosca an Choimisiúin ar shubstaintí ceimiceacha contúirteacha. Dhún an Oifig tionscnamh straitéiseach amháin freisin maidir leis an gcaoi a gcinntíonn an Coimisiún go ráthaíonn na rialacha athbhreithnithe lena rialaítear an Chomhscéim Árachais Breoiteachta (JSIS) d’fhoireann an Aontais clúdach cuimsitheach do riachtanais sláinte a bhaineann le míchumas.

4.1.3. Gearáin lasmuigh de shainordú an Ombudsman (OMCanna)

Sa bhliain 2025, phróiseáil an Oifig an líon is mó riamh de ghearáin (2 249) nár tháinig faoin sainordú, go minic toisc nár bhain siad le hobair riarachán an AE. Is cosúil go bhfuil an méadú sin (+ 62 % i gcomparáid le 2024) mar thoradh i bpáirt ar úsáid na hintleachta saorga chun cabhrú le gearáin a fhoirmliú. B’ionann gearáin lasmuigh den sainordú ó Spáinn, ón nGearmáin, agus ón bPolainn agus 32 % d’iomlán na ngearán den sórt sin. Bhain 14 % de na gearáin leis an Spáinn, agus bhain 10 % agus 8 % de na gearáin faoi seach leis an dá thír eile.

Ba iad gearáin a bhain le seirbhísí poiblí agus le trédhearcacht riaracháin na cinn ba mhinice, agus bhain cinn eile le raon saincheisteanna agus institiúidí, lena n-áirítear cúirteanna náisiúnta, cúram sláinte, agus saorghluaiseacht daoine.

Bhain gearáin eile a fuair an Oifig le hinstitiúidí AE, go háirithe leis an gCoimisiún Eorpach, ach toisc gur bhain siad le hobair pholaitiúil nó le fiúntais reachtaíochta, ní raibh siad faoi shainordú an Ombudsman.

Chomh maith le gearáin a sheol duine aonair, gnó aonair nó eagraíocht aonair, fuair an tOmbudsman roinnt ilghearán freisin a bhí lasmuigh den sainordú. Bhain siad seo le cúrsaí sa Mheánoirthear, le tionscnamh cosanta Eorpach Readiness 2030, agus le cealú thoghcháin uachtaránachta 2024 sa Rómáin.

D’fhreagair an tOmbudsman gach duine a bhí ag lorg cabhrach sa teanga ina ndearnadh an gearán nó ina rogha teanga. Sna freagraí sin, rinneadh sainordú an Ombudsman a shoiléiriú, agus, a mhéid ab fhéidir, moladh do ghearánaigh dul i muinín comhlachtaí eile a d’fhéadfadh cabhair a thabhairt dóibh. Cé gur institiúidí ombudsman náisiúnta agus réigiúnacha a bhí iontu de ghnáth, threoraigh an tOmbudsman gearánaigh chuig údaráis phoiblí agus chuig eagraíochtaí cosanta tomhaltóirí eile sna Ballstáit freisin.

Ag brath ar an tsaincheist a ardaíodh, agus i gcás inarb oiriúnach, mhol an Oifig freisin do ghearánaigh teagmháil a dhéanamh le hinstitiúidí AE (an Coimisiún Eorpach agus Parlaimint na hEorpa den chuid is mó) nó le líonraí ar fud na hEorpa, amhail SOLVIT agus na Lárionaid Eorpacha do Thomhaltóirí.

I gcás go raibh gearánaigh míshásta le píosa sonrach reachtaíochta AE, mhol an tOmbudsman dóibh, go ginearálta, teagmháil a dhéanamh le Coiste um Achainíocha Pharlaimint na hEorpa. Moladh do dhaoine a tharraing aird ar shaincheisteanna a bhain le cur chun feidhme dhlí an AE ar an leibhéal náisiúnta teagmháil a dhéanamh le ombudsmain náisiúnta nó réigiúnacha nó le líonraí AE amhail An Eoraip Dhíreach, An Eoraip Agatsa, agus an Tairseach R-Cheartais.

Príomhfheabhsúchán i mí Dheireadh Fómhair 2025 ba ea próiseas struchtúrtha a thabhairt isteach maidir le gearáin a fuarthas trí ríomhphost. In ionad iad a thaifeadadh i gcóras bainistíochta gearán na hOifige agus iad a phróiseáil, freagraíonn an Oifig anois le teachtaireacht chaighdeánach lena soláthraítear faisnéis faoi shainordú an Ombudsman agus lena dtreoraítear gearánaigh chuig an bhfoirm ghearáin ar líne, a threoraíonn iad trí na gnéithe riachtanacha is gá chun gearán iomlán a chur isteach laistigh den sainordú.

Cinntíonn an cur chuige seo go láimhseáiltear gearáin ríomhphoist ar bhealach tacaíochta, agus ag an am céanna go gcuidítear le gearánaithe an t-eolas riachtanach agus ábhartha ar fad a chur isteach. Bhí an t-athrú seo cinniúnach maidir leis an gcéatadán de ghearáin lasmuigh den sainordú a laghdú ó thart ar 67 % sa chéad deich mí den bhliain go 47 % i mí na Samhna agus i mí na Nollag 2025.

4.2. I gcoinne cé?

4.3. Céard faoi?

4.4. Torthaí a baineadh amach

4.5. Tionchar agus éachtaí

Ceann de spriocanna uileghabhálacha an Ombudsman Eorpaigh é feabhsuithe inbhraite a bhaint amach do ghearánaigh agus don phobal maidir leis an gcaoi a n-oibríonn an riarachán AE. Déanann an tOmbudsman é sin trí thograí a dhéanamh i bhfoirm réiteach, moltaí agus tuairimí. Lena chois sin, féadfaidh an tOmbudsman a mholadh d’institiúid ceist a réiteach fiú sula ndéantar togra nó moladh réitigh fhoirmiúil.

4.5.1. An ráta glactha

Is éard atá i gceist leis an ráta glactha céatadán na bhfreagraí dearfacha ar líon iomlán na dtograí (réitigh, moltaí agus tuairimí) a rinne an tOmbudsman. Ós rud é go dtugann an tOmbudsman suas le sé mhí d’institiúidí chun obair leantach a dhéanamh ar mholtaí a rinneadh ina cuid cinntí a raibh fiosrúcháin á ndúnadh dá mbarr, áirítear sa ráta glactha i gcomhair 2025 cásanna a dúnadh in 2024.

Léiríonn staitisticí gur fhreagair institiúidí an AE go maith don úsáid mhéadaithe a bhain an Oifig as ‘tograí réitigh’ ina leagann an tOmbudsman amach bealach chun cinn don institiúid i gcás ar leith. In 2024, glacadh le 89 % de na tograí réitigh agus glacadh le 78 % de na moltaí le haghaidh feabhsúcháin. Ar an iomlan in 2024, chomhoibrigh institiúidí an AE ar bhonn sásúil leis an Ombudsman i 72 % de na cásanna.

Lean an tOmbudsman ar aghaidh i rith 2025 lena fhócas athnuaite ar an idirphlé le hinstitiúidí, comhlachtaí agus gníomhaireachtaí AE. Mar a luadh ina Straitéis, tá an tOmbudsman tiomanta d’idirphlé fiúntach agus comhoibriú táirgiúil a chur chun cinn go gníomhach le hinstitiúidí, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí AE. Tá sé sin ríthábhachtach chun torthaí níos fearr a bhaint amach do ghearánaigh agus do na hinstitiúidí lena mbaineann araon, rud a chuideoidh leis an Ombudsman a sainordú a chomhlíonadh agus cur chuige atá bunaithe ar réitigh a chothú.

5. Comhar le hinstitiúidí

I gcomhréir leis an Straitéis nua 2025-2029 dá hOifig, dhírigh an tOmbudsman Eorpach ar dhialóg réiteach-bhunaithe agus ar chomhoibriú tógálach a chothú le hinstitiúidí agus le páirtithe leasmhara an AE sa bhliain seo a chuaigh thart. Is é is aidhm don chur chuige sin feabhas a chur ar éifeachtacht a hOifige maidir le cearta na saoránach a chosaint agus dea-riarachán a chur chun cinn.

5.1. An caidreamh leis an Aontas Eorpach

5.1.1. Parlaimint na hEorpa

Tagann sainordú an Ombudsman Eorpaigh ó Chonarthaí an Aontais Eorpaigh, agus tá an tOmbudsman cuntasach d’Fheisirí Pharlaimint na hEorpa (FPEnna). I mí an Mhárta, bhuail an tOmbudsman nua-thofa le hUachtarán Pharlaimint na hEorpa, Roberta Metsola, chun príomhthosaíochtaí comhroinnte don todhchaí a phlé, chomh maith le misean comhchoiteann an dá institiúid chun cearta shaoránaigh na hEorpa a chosaint. Tháinig siad le chéile arís i mí na Bealtaine nuair a chuir an tOmbudsman Tuarascáil Bhliantúil a hOifige isteach le haghaidh 2024.

I rith na míonna ina dhiaidh sin, bhuail an tOmbudsman le roinnt Feisirí Eorpacha, go háirithe le cathaoirligh na gcoistí a bhfuil baint ag a gcuid oibre le misean na hOifige. Bhí sé mar aidhm ag na gníomhaíochtaí for-rochtana seo feasacht a ardú maidir le ról na hOifige san AE agus cásanna agus conclúidí a pléadh le déanaí a phlé, ag cothú comhoibrithe láidir idir an dá institiúid sa phróiseas.

Gné ríthábhachtach den chomhoibriú seo is ea rannpháirtíocht an Ombudsman i gcloschéisteanna agus in imeachtaí a eagraíonn an Pharlaimint. Tugann na cruinnithe sin deis príomhthorthaí ó mhórfhiosrúcháin a chur i láthair agus na moltaí a rinneadh d’institiúidí AE a threisiú.

Ghlac an tOmbudsman páirt i roinnt cruinnithe de choistí na Parlaiminte i rith na bliana. Mar shampla, chuaigh sí i mbun pléití leis an gCoiste um Ghnóthaí Dlíthiúla (JURI) maidir le cinntí práinneacha a dhéanamh agus an gá atá le dlí riaracháin an AE. Ghlac sí páirt freisin i bpléití leis an gCoiste um Shaoirsí Sibhialta, um Cheartas agus um Ghnóthaí Baile (LIBE) maidir le riail an dlí san Aontas Eorpach agus leis an gCoiste um Shláinte Phoiblí (SANT) maidir le rochtain na saoránach ar chúram sláinte trasteorann.

Chuir na malartuithe seo deis den scoth ar fáil chun muinín a neartú idir Oifig an Ombudsman agus an Pharlaimint, ag réiteach an bhealaigh do chomhoibriú leanúnach. Ghlac an Oifig páirt freisin in éisteachta agus in imeachtaí a d'eagraigh Feisirí de Pharlaimint na hEorpa chun plé a dhéanamh ar ábhair ar leith amhail monatóireacht ar chistí Eorpacha, rochtain ar dhoiciméid, agus trédhearcacht phróiseas reachtach an AE.

Le linn ceiliúradh chomóradh 30 bliain bhunú an Ombudsman Eorpaigh i mí Mheán Fómhair, a tionóladh i Halla an Bhaile Strasbourg, thug Leas-Uachtarán na Parlaiminte, Sabine Verheyen, an óráid tosaigh.

Ina theannta sin, ghlac an tOmbudsman páirt i gcruinniú le Cinn Oifigí Idirchaidrimh Pharlaimint na hEorpa (EPLOnna) chun feasacht a fheabhsú maidir le hobair a hOifige sna Ballstáit.

Ag cur le tiomantas na hOifige cumarsáid shoiléir a dhéanamh, thug an tOmbudsman óráid ag comhdháil ar theanga shoiléir, a d’eagraigh Ard-Stiúrthóireacht Aistriúcháin na Parlaiminte (DG TRAD).

5.1.2. An Coiste um Achainíocha

Tá Coiste Pharlaimint na hEorpa um Achainíocha (PETI) freagrach as maoirseacht a dhéanamh ar chaidreamh leis an Ombudsman Eorpach agus as oibriú le chéile chun a áirithiú go dtugtar aghaidh ar ábhair imní na saoránach ar leibhéal an Aontais Eorpaigh. In 2025, lean Oifig an Ombudsman dá comhar le PETI ar mhaithe lena sprioc chomhroinnte a áirithiú go seasfadh institiúidí an Aontais le cearta bunúsacha na saoránach.

I mí an Mheithimh, chuir an tOmbudsman an Tuarascáil Bhliantúil don bhliain 2024 i láthair chomhaltaí PETI agus leag sí amach na prionsabail atá taobh thiar dá Straitéis don tréimhse 2025-2029. Spreag an cur i láthair sin malartú tuairimí le Feisirí de Pharlaimint na hEorpa (FPEnna) maidir leis na dúshláin reatha agus amach anseo atá roimh shaoránaigh.

Ina theannta sin, thionóil an tOmbudsman cruinnithe le Cathaoirleach PETI, Bogdan Rzońca, le roinnt Feisirí Eorpacha ón gCoiste, le hArd-Stiúrthóir na hArd-Stiúrthóireachta um Chearta na Saoránach, um Cheartas agus um Ghnóthaí Institiúideacha de chuid Pharlaimint na hEorpa (DG IUST), agus le Ceann Rúnaíocht Choiste PETI.

5.1.3. An Coimisiún Eorpach agus an Chomhairle

Chomh maith leis an bParlaimint Eorpach, is iad an Coimisiún Eorpach agus Comhairle an Aontais Eorpaigh na príomh-idirghabhálaithe d'Oifig an Ombudsman ar leibhéal an AE.

Mar an institiúid is mó de chuid an AE agus mar chraobh feidhmiúcháin an AE, is í obair an Choimisiúin ábhar go leor de na gearáin a fhaigheann Oifig an Ombudsman. Dá bhrí sin, tá sé ríthábhachtach idirphlé cuiditheach a choinneáil ar bun idir an dá institiúid sin chun teacht ar réitigh phraiticiúla do shaoránaigh.

I mí an Mheithimh, bhuail an tOmbudsman le hUachtarán an Choimisiúin Eorpaigh, Ursula von der Leyen, chun plé a dhéanamh ar ábhair thábhachtacha amhail rochtain thráthúil ar dhoiciméid agus cinnteoireacht chuimsitheach. Bhuail sí freisin le Maros Šefčovič, an Coimisinéir atá freagrach as caidreamh idirinstitiúideach. Mar thoradh ar na cruinnithe seo, gealladh go soiléir go gcuirfí comhphlé oscailte leanúnach chun cinn idir Oifig an Ombudsman agus an Coimisiún.

Ar leibhéal na foirne, lean Oifig an Ombudsman de dhlúth-theagmháil a dhéanamh le seirbhísí an Choimisiúin chun cur chuige éifeachtach a áirithiú atá dírithe ar réitigh a fháil chun aghaidh a thabhairt ar fhiosrúcháin.

Ina theannta sin, bhuail an tOmbudsman le hAntónio Costa, Uachtarán Chomhairle na hEorpa, chun trédhearcacht agus eitic i rialachas an AE a phlé. Rinne siad iniúchadh freisin ar bhealaí le haghaidh comhair amach anseo chun a áirithiú go gcoimeádann institiúidí agus gníomhaireachtaí an AE creidiúnacht i súile na saoránach.

I mí na Nollag, ghlac an tOmbudsman páirt i gcomhdháil chun comóradh a dhéanamh ar chomóradh 25 bliain bhunú ar fhorógra Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, arna eagrú ag an gCoimisiún Eorpach, Uachtaránacht na Danmhairge ar an gComhairle, agus Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chearta Bunúsacha. Deis a bhí san imeacht scrúdú a dhéanamh ar an gcaoi ar mhúnlaigh an Chairt cultúr na gceart bunúsach san AE agus machnamh a dhéanamh ar na dúshláin agus na deiseanna a bheidh ann amach anseo. Thug an tOmbudsman faoi deara go bhfuil an Chairt ina colún ríthábhachtach dár nAontas anois mar ionstraim de dhlí príomha an AE lena gcumhdaítear cearta bunúsacha na saoránach.

5.1.4. Institiúidí, gníomhaireachtaí agus eagraíochtaí eile

Tá sé ríthábhachtach caidrimh oibre a neartú le hinstitiúidí, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí AE, chomh maith le hinstitiúidí tábhachtacha neamh-AE, chun a áirithiú go dtuigfear agus go n-urramófar ról an Ombudsman Eorpaigh. Tá an comhar sin ríthábhachtach freisin chun teacht ar réitigh phrasa agus chothroma ar ghearáin, chun athruithe dearfacha a chur chun cinn do shaoránaigh agus do ghnólachtaí, agus chun dea-chleachtais riaracháin a chothú.

Threoraigh an prionsabal seo idirghníomhaíochtaí agus cruinnithe an Ombudsman i rith 2025 nuair a chuaigh sí i ngleic le roinnt ceannairí d'institiúidí agus d'ghníomhaireachtaí an AE, lena n-áirítear Nadia Calviño, Uachtarán an Bhainc Eorpaigh Infheistíochta (BEI), Sirpa Rautio, Stiúrthóir na Gníomhaireachta um Chearta Bunúsacha (GRC), Bernhard Url, Stiúrthóir Feidhmiúcháin Gníomhach an Údaráis Eorpaigh um Shábháilteacht Bia (EFSA), agus Oliver Salles, Stiúrthóir Oifig Eorpach um Roghnú Pearsanra (EPSO).

Ina theannta sin, ghlac an tOmbudsman páirt i seisiún iomlánach Choiste Foirne EEAS chun cásanna a bhaineann leis an bhfoireann a phlé, amhail iad siúd a bhaineann le ciapadh, agus i mBiúró Choiste na Réigiún chun tuairimí a mhalartú faoi chásanna ábhartha.

Ag tús a sainordaithe, bhuail an tOmbudsman le Michael O'Flaherty, Coimisinéir Chomhairle na hEorpa um Chearta an Duine, agus le Louise Holck, Cathaoirleach Líonra Eorpach na nInstitiúidí Náisiúnta um Chearta an Duine (ENNHRI). Ghlac an tOmbudsman páirt freisin sa Chomhdháil ardleibhéil d’Institiúidí Ombudsman agus d’Institiúidí Náisiúnta um Chearta an Duine (NHRI) a tionóladh i mí an Mhárta i gComhairle na hEorpa.

5.1.5. Cuairteanna an Ombudsman ar Bhallstáit an AE

Mar chuid dá cuairteanna rialta ar Bhallstáit AE agus ar oifigí ghníomhaireachtaí AE, thaistil an tOmbudsman chun na Polainne, go Málta agus chun na Spáinne in 2025. Is éard atá i gceist le cuairteanna na mBallstát sin cruinnithe le gníomhaireachtaí AE, le heagraíochtaí neamhrialtasacha, le hombudsmain, le húdaráis náisiúnta agus le hollscoileanna chun feasacht a mhúscailt faoi Oifig an Ombudsman ar an leibhéal náisiúnta.

Sa Pholainn, ghlac an tOmbudsman páirt i gcomhdháil a d’eagraigh Aireacht Dlí agus Cirt na Polainne dar teideal ‘Ról na Sochaí Sibhialta i gCosaint Riail an Dlí.’ Le linn a cuairte, thionóil sí cruinnithe le hOmbudsmain na Polainne agus na hÚcráine agus ghlac sí páirt i gcuairt ar an nGníomhaireacht Eorpach um an nGarda Teorann agus Cósta (Frontex), áit ar reáchtáil sí cruinniú lena Stiúrthóir Feidhmiúcháin.

I Málta, bhí cuairt an Ombudsman ar siúl ag an am céanna le comóradh 30 bliain Ombudsman Parlaiminteach Mhálta, lenar áiríodh deis chun páirt a ghlacadh in imeacht a bhí dírithe ar dhea-rialachas a phlé le linn tréimhsí dúshlánacha. Chomh maith le plé le hombudsmain éagsúla ó ar fud na hEorpa, bhuail an tOmbudsman le heagraíochtaí neamhrialtasacha (ENRanna) atá dírithe ar chearta an duine, ar thearmann agus ar imirce. Thug sí cuairt freisin ar Ghníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Thearmann (EUAA) chun mionphlé a dhéanamh.

Sa Spáinn, thionóil an tOmbudsman cruinniú déthaobhach le hOmbudsman na Spáinne, chuaigh sí i mbun cainteanna le heagraíochtaí neamhrialtasacha comhshaoil de chuid na Spáinne, thug sí eochairóráid maidir le comhionannas inscne a chur chun cinn san Aontas Eorpach ag imeacht a d’eagraigh Forbes Women, agus thug sé léacht ag Universidad Autónoma de Madrid maidir le ‘Ról an Ombudsman Eorpaigh agus a Thionchar ar Shaoránaigh.’

Ina theannta sin, thug an tOmbudsman léacht do mhic léinn ar Chéim Mháistreachta na hEorpa i gCearta an Duine agus sa Daonlathú (EMA) ag an gCampas Domhanda um Chearta an Duine sa Veinéis, an Iodáil.

---

5.2. Coinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine atá faoi Mhíchumas

Is sínitheoir é an tAontas Eorpach le Coinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine atá faoi Mhíchumas (CRPD na Náisiún Aontaithe), ionstraim cheangailteach idirnáisiúnta um chearta an duine chun ‘teachtadh iomlán agus cothrom chearta uile an duine agus saoirsí bunúsacha ag gach duine atá faoi mhíchumas a chur chun cinn, a chosaint agus a áirithiú, agus meas ar a ndínit dhúchasach a chur chun cinn’.

Déanann Creat CRPD an AE monatóireacht ar chomhlíonadh CRPD na Náisiún Aontaithe. Mar chomhalta den Chreat, tugann an tOmbudsman aird ar leith ar an gcaoi a gcuireann riarachán AE CRPD na Náisiún Aontaithe chun feidhme. Ag tús 2025, chuir an Creat isteach ranníocaíocht nuashonraithe, lena n-áirítear ionchur ó Oifig an Ombudsman, d’athbhreithniú tréimhsiúil Choiste CRPD na Náisiún Aontaithe ar chomhlíonadh an Choinbhinsiúin ag an AE.

I mí an Mhárta 2025, d’eisigh Coiste CRPD na Náisiún Aontaithe a bharúlacha deiridh. Leag sé béim ar roinnt fadhbanna athfhillteacha a d'aithin Oifig an Ombudsman freisin trí ghearáin agus trí obair fhéintionscnaimh. Áirítear orthu seo dí-institiúidiú agus úsáid cistí an AE; coinníollacha oibre do dhaoine faoi mhíchumas laistigh de riarachán an AE, lena n-áirítear earcaíocht, sochair do chúramóirí, agus cóiríocht réasúnta; agus cumhdach árachais sláinte do bhaill foirne de chuid an AE faoi mhíchumas. Thug Coiste CRPD dá aire freisin gur cheart d’institiúidí AE moltaí an Ombudsman a chomhlíonadh.

Láimhseáil Oifig an Ombudsman roinnt gearán in 2025 a bhain le cearta daoine faoi mhíchumas, go háirithe maidir le hearcaíocht AE agus le cúrsaí foirne. Mar shampla, baineann fiosrúchán amháin leis an gcaoi a ndéileálann an Coimisiún le gearáin faoi idirdhealú bunaithe ar mhíchumas chomh maith le cur chun feidhme cóiríochta réasúnta.

Rinne an tOmbudsman Eorpach agus Gníomhaireacht an AE um Chearta Bunúsacha suirbhé i gcomhpháirt i measc ghníomhaireachtaí an AE a dhírigh ar chearta daoine faoi mhíchumas, lena n-áirítear foireann an AE faoi mhíchumas.

Chuir Oifig an Ombudsman a cuid oibre maidir le cearta daoine faoi mhíchumas i láthair freisin ag roinnt imeachtaí i rith na bliana, mar shampla ag athbhreithniú CRPD na Náisiún Aontaithe i ndáil leis an AE. Ina theannta sin, ghlac an tOmbudsman páirt sa cheardlann bhliantúil ar chearta daoine faoi mhíchumas a d'eagraigh Coiste um Achainíocha na Parlaiminte (PETI) le linn na Seachtaine um Chearta na nDaoine faoi Mhíchumas.

6. Cumarsáid

Gné thábhachtach d’obair Oifig an Ombudsman chun teagmháil a dhéanamh le páirtithe leasmhara, le riarachán AE agus an leis tsochaí shibhialta, is ea infheictheacht a áirithiú. Ní hamháin go bhfuil gníomhaíochtaí cumarsáide na hOifige dírithe ar fhiosrúcháin, ach freisin ar chur chun cinn na trédhearcachta, na heitice agus na cuntasachta i riarachán AE.

Chuir an tOmbudsman an Tuarascáil Bhliantúil do 2024 faoi bhráid iriseoirí i mí Aibreáin, rud a thug deis thábhachtach di a cuid pleananna dá sainordú a roinnt agus a céad fhiosrúchán féintionscnaimh a fhógairt.

D'fhreastail an tOmbudsman freisin ar roinnt imeachtaí a d'óstáil institiúidí an AE agus institiúidí idirnáisiúnta, agus thug sí óráidí ag na himeachtaí sin. Áiríodh leo sin an tSeachtain um Chomhionannas Inscne agus roinnt cruinnithe painéil agus coiste arna n-óstáil ag Parlaimint na hEorpa; Lá na Seirbhíse Eorpaí um Ghníomhú ar son na Saoránach (ECAS); comhdháil Chomhlachas na nIriseoirí Eorpacha; painéal de chuid an Fhóraim Eacnamaíoch Dhomhanda maidir le dea-rialachas; agus cur i láthair eile do pháirtithe leasmhara, do shaoránaigh agus do spriocphobal óg, lena n-áirítear le linn Imeacht Eorpach na hÓige i mí na Bealtaine.

Maidir le clúdach preasa ar obair an Ombudsman in 2025, bhí thart ar 3 800 alt ann inar luadh fiosrúcháin nó inar tuairiscíodh go díreach orthu.

Lean an tOmbudsman agus baill foirne lena ngníomhaíochtaí for-rochtana trí agallaimh a dhéanamh leis an bpreas, trí fhreastal ar chomhdhálacha acadúla agus trí labhairt le grúpaí cuairteoirí.

Mar bhealach chun obair agus beartais na hOifige a dhéanamh níos inrochtana do shaoránaigh, cuireadh straitéis 2025-2029 an Ombudsman chomh maith le réimse téamach an tsoláthair agus na bhfiosrúchán faoi dheontais i láthair i scéalta gréasáin inscrollaithe. Leanfar leis an modh seo chun príomhréimsí téamacha a chur i láthair in 2026.

In 2025, leathnaíodh gníomhaíochtaí cumarsáide na hOifige a thuilleadh chun físeáin rialta a chur san áireamh do na meáin shóisialta chun obair na hOifige agus gníomhaíochtaí an Ombudsman a mhíniú, chomh maith le béim a leagan ar shainábhair áirithe.

Áiríodh leo sin físeáin ‘faisnéisiú’ inar thug an tOmbudsman forléargas ar na forbairtí fiosrúcháin is déanaí chomh maith lena cruinnithe agus ócáidí labhartha, agus físeáin míniúcháin cásanna inar mhionsonraigh sí príomhthorthaí sonracha fiosrúcháin.

Ina theannta sin, reáchtáil an Oifig feachtas na meán sóisialta dar teideal 'Obair sa Chúlra' inar mhínigh comhghleacaithe ó rannáin éagsúla na hoifige – oifigigh fiosrúchán, comhairleoirí dlí, saineolaithe cumarsáide digití – a ról agus a gcuid cúraimí laethúla. Ba é an aidhm a bhí ann béim a leagan ar an Ombudsman Eorpach mar áit inrochtana, chairdiúil agus ghairmiúil, agus aird á tarraingt ag an am céanna ar bhunluachanna na hOifige. In 2025, a bhuí i bpáirt leis na gníomhaíochtaí a luadh, d'fhás líon na leantóirí ar na meáin shóisialta go seasta ar gach ardán a bhfuil an Oifig gníomhach air. Tríd is tríd, tháinig fás de 13 338 leantóir ar na meáin shóisialta, agus cóimheas loirg/rannpháirtíochta de 5.36 % ar fud na dtrí phríomh-ardán de chuid na hOifige (LinkedIn, Instagram, Bluesky). Bhí torthaí maithe ar chuairteanna ar an suíomh gréasáin ó ábhar na meán sóisialta freisin, agus tháinig 8 416 cuairteoir go díreach ó phostálacha. Tríd is tríd, tá an suíomh gréasáin fós ina phríomhuirlis chumarsáide don oifig, agus tugadh 1 786 995 cuairt air i rith na bliana.

6.1. Comóradh 30 Bliain an Ombudsman

In 2025, comóradh 30 bliain Oifig an Ombudsman Eorpaigh.

I rith na bliana, dearadh agus eagraíodh an chuid is mó de ghníomhaíochtaí for-rochtana an Ombudsman timpeall ar théama na 30 bliana agus ar an bhféiniúlacht amhairc.

Le feachtas 'An raibh a fhios agat?', leagadh béim ar fhíricí éagsúla faoin Oifig, lena n-áirítear a misean, a stair, agus an chaoi a n-oibríonn sí.

Cuireadh scéal inscrollaithe i dteannta le feachtas ar na meáin shóisialta, lena n-áirítear físeáin ina raibh comhghleacaithe sa phríomhpháirt agus ráiteas físe ón Ombudsman, ina raibh na gnéithe sin i bhformáid a ceapadh chun bheith tarraingteach do spriocphobal níos leithne páirtithe leasmhara na hOifige.

Rinneadh ceiliúradh freisin ar an gcomóradh trí imeacht a comh-eagraíodh le Cathair Strasbourg, a thit ag an am céanna le hoscailt tram cathrach, a chuir Halla na Cathrach ar fáil, agus lógó agus luachanna an Ombudsman air. D'oibrigh an tram sa chathair go dtí deireadh 2025.

Bhí taispeántas fisiciúil ina raibh painéil a léirigh stair Oifig an Ombudsman agus a réimsí oibre ar taispeáint i rith na bliana in áiteanna éagsúla. I measc na n-áiteanna sin bhí Strasbourg, Parlaimint na hEorpa le linn a seisiúin iomlánaigh, agus comhdháil Líonra Eorpach na nOmbudsman – imeacht a eagraíonn Oifig an Ombudsman gach dara bliain.

---

6.2. Gradam um Dhea-Riarachán

I mí Dheireadh Fómhair, d’oscail an tOmbudsman ainmniúcháin go hoifigiúil don chúigiú heagrán de Ghradam an Ombudsman Eorpaigh um Dhea-Riarachán.

Tugann an Gradam aitheantas do ghníomhartha riaracháin phoiblí an AE a mbíonn tionchar dearfach, infheicthe agus díreach acu ar shaol na saoránach. Chomh maith le buaiteoir foriomlán gradaim, roghnófar roinnt buaiteoirí catagóire.

I measc na gcatagóirí do dháileadh gradaim an eagráin seo, tá sármhaitheas san nuálaíocht theicneolaíoch agus san úsáid a bhaintear as an Intleacht Shaorga, sármhaitheas i rannpháirtíocht na saoránach/na sochaí sibhialta, sármhaitheas san éagsúlacht agus san ionchuimsiú, agus sármhaitheas i riarachán oscailte.

Cuirfidh coiste comhairleach gearrliosta le chéile agus roghnóidh an tOmbudsman Eorpach na buaiteoirí ag searmanas speisialta i mí an Mheithimh 2026. Beidh vóta poiblí ar líne ann freisin don tionscadal is mó a bhfuil tóir.

7. Líonra Eorpach na nOmbudsman

Is líonra neamhfhoirmiúil é Líonra Eorpach an Ombudsman (ENO) arna chomhordú ag an Ombudsman Eorpach, ina bhfuil os cionn 95 oifig ombudsman agus comhlachtaí cosúla as ar fud na hEorpa, chomh maith le Coiste um Achainíocha Pharlaimint na hEorpa.

Uirlis thábhachtach de chuid ENO is ea an nós imeachta fiosrúchán. Tríd an nós imeachta seo, is féidir le comhaltaí ENO ceisteanna a chur faoi dhlí an AE a thagann chun cinn le linn a gcuid fiosrúchán, agus freagraí saineolacha á bhfáil ag an Ombudsman Eorpach dóibh ó institiúidí an AE. Bhain topaicí fiosrúcháin in 2025 le comhordú na gcóras slándála sóisialta maidir le sochair leanaí, cearta saorghluaiseachta do bhaill teaghlaigh neamh-AE de shaoránaigh AE, agus rochtain ar árachas sláinte do mhic léinn na Cróite atá ag staidéar i dtír AE eile.

In 2025, thug an tOmbudsman Cuain cuairt freisin ar chuid d'oifigí na n-ombudsman náisiúnta. Bhuail sí le Coimisinéir Polannach um Chearta an Duine chomh maith le Coimisinéir Pharlaiminte na hÚcráine um Chearta an Duine i Vársá, le hOmbudsman na Spáinne i Maidrid, agus le hOmbudsman Parlaiminteach Mhálta i Valletta. Le linn na gcuairteanna sin, phléigh an tOmbudsman saincheisteanna a bhfuil tábhacht fhrithpháirteach ag baint leo leis na hombudsmain náisiúnta agus d’iarr sí bealaí chun oibriú níos fearr le chéile d’fhonn fadhbanna na saoránach a réiteach.

7.1. Comhdháil Líonra Eorpach na nOmbudsman

Reáchtáil Líonra Eorpach na nOmbudsman a chomhdháil bhliantúil sa Bhruiséil i mí na Samhna 2025. Chuir an chomhdháil fóram ar fáil d'ombudsmain ó ar fud na hEorpa chun comhoibriú a fheabhsú, smaointe a mhalartú, agus réamh-mheas a dhéanamh ar shaincheisteanna amach anseo a dteastóidh a n-aird orthu.

Dearadh formáid na comhdhála chun ionchar aonair agus plé a spreagadh. Chomh maith le seisiúin iomlánacha tosaigh agus deiridh, bhí ocht gceardlann ar ábhair éagsúla ar siúl ag an gcomhdháil thar thréimhse dhá lá. Chuir sé seo ar chumas na n-ombudsman díriú ar na hábhair a bhfuil suim ar leith ag a dtír nó a réigiún iontu.

Clúdaíodh sna hocht gceardlann:

• Bacainní praiticiúla ar shoghluaisteacht laistigh den Aontas Eorpach
• Na dúshláin agus na deiseanna a bhaineann le faireachán a dhéanamh ar chomhlíonadh dhlí an AE
• Neamhspleáchas na n-ombudsman a chaomhnú le linn tréimhsí dúshlánacha
• Eispéireas na n-ombudsman a roinnt maidir le déileáil le gearáin faoin gcomhshaol
• Maoirseacht an Ombudsman ar an riarachán leathphríobháideach agus leathphoiblí
• Cosc a chur ar an ilroinnt ar chosaint chearta na saoránach
• Ról athraitheach na n-ombudsman i ngearáin maidir le himirce agus tearmann
• Simpliú rialála – cén tionchar a d'fhéadfadh a bheith aige ar chosaint na gceart.

Ghlac ionadaithe ó chomhlachtaí de chuid an AE, amhail an Coimisiún Eorpach agus Ghníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chearta Bunúsacha, páirt i gcuid de na ceardlanna freisin, ag roinnt a gcuid eolais agus saineolais.

Tar éis na comhdhála, bhí sé beartaithe cruinniú d’oifigigh idirchaidrimh a reáchtáil in Málaga na Spáinne go luath in 2026 chun obair leantach a dhéanamh ar na conclúidí ar thángthas orthu ag na ceardlanna agus chun machnamh a dhéanamh ar thionscadail a d’fhéadfadh a bheith ann amach anseo.

8. An intleacht shaorga

Agus an tslí a bhfreastalaíonn institiúidí poiblí ar shaoránaigh uirlisí digiteacha á hathmhúnlú, thapaigh Oifig an Ombudsman an deis chun leas a bhaint as an intleacht shaorga (IS) mar mhodh chun seirbhís níos freagraí agus níos éifeachtaí a sholáthar. Le linn 2025, ghlac an Oifig bearta chun glacadh le hintleacht shaorga, agus í ag cloí le prionsabail an dea-riaracháin, na cuntasachta agus na trédhearcachta.

Chun a áirithiú go gcomhlíonann comhtháthú IS na prionsabail seo, bhunaigh an Oifig tascfhórsa tras-rannach um IS, a thugann treoir don chinnteoireacht straitéiseach agus a éascaíonn comhroinnt eolais le páirtithe leasmhara inmheánacha agus seachtracha. Earcaíodh oifigeach tiomnaithe IS chun maoirseacht speisialaithe a chur ar fáil agus chun comhordú a dhéanamh ar na hiarrachtaí uile a bhaineann leis an intleacht shaorga, agus é á áirithiú go mbíonn an dul chun cinn teicneolaíoch fós fréamhaithe go daingean i misean an Ombudsman maidir le freastal ar shaoránaigh. Ghlac an Oifig páirt freisin sa líonra de chomhfhreagraithe IS a d'eagraigh an Maoirseoir Eorpach ar Chosaint Sonraí (MECS), fóram le haghaidh malartú deonach ar dhea-chleachtais i measc institiúidí an AE.

Sheol an tOmbudsman treoirthionscadal chun tástáil a dhéanamh ar an úsáid a bhaintear as GPT@EC, ar córas ginearálta giniúnach intleachta saorga é, trí úsáid a bhaint as samhlacha mórtheanga arna bhforbairt ag an gCoimisiún Eorpach lena n-úsáid ar fud institiúidí an Aontais. Déanann an treoirthionscadal iniúchadh ar an gcaoi ar féidir le IS cuidiú le tascanna coimhdeacha i láimhseáil cásanna, in obair riaracháin, agus i gcumarsáid, agus neamhspleáchas agus sláineacht atá lárnach i sainordú an Ombudsman á gcoinneáil ag an am céanna. Leis an treoirthionscadal, déantar measúnú ar an acmhainneacht atá ag an intleacht shaorga tacú le roinnt cúraimí sonracha: feabhas a chur ar shoiléire agus ar stíl na ndréachtaí lena n-áirítear litreacha, moltaí agus cinntí; taighde a dhéanamh ar dhlíthe AE agus náisiúnta; achoimre agus anailís a dhéanamh ar mhórdhoiciméid a ghabhann le gearáin nó a fhaightear le linn fiosrúchán; dréachtaí a chur in eagar i réimsí riaracháin amhail acmhainní daonna agus airgeadas; tacaíocht chódaithe a sholáthar do thionscadail TF; agus cabhrú le cúraimí cumarsáide amhail fíorú gramadaí agus achoimrí doiciméad.

Seoladh an tionscadal tar éis bearta láidre rialachais a chur i bhfeidhm, lena n-áirítear creataí bainistithe riosca, measúnuithe tionchair ar chosaint sonraí, treoirlínte úsáide, agus cosaintí do chosaint sonraí, do shlándáil, do chomhlíonadh cóipchirt, agus do mhaoirseacht dhaonna. Áirithítear le Comhaontú ar Leibhéal Seirbhíse leis an gCoimisiún Eorpach go mbíonn dréachtaí, ábhair oibre, faisnéis a bhaineann le cásanna agus sonraí pearsanta an Ombudsman faoi chosaint i gcónaí agus nach mbíonn rochtain ag baill foirne an Choimisiúin ná ag tríú páirtithe orthu gan údarú. Ní úsáidtear sonraí arna bpróiseáil ag an Ombudsman chun oiliúint a chur ar shamhlacha na hintleachta saorga ná chun iad a fheabhsú.

Is í an mhaoirseacht dhaonna an prionsabal lárnach a threoraíonn an treoirthionscadal. Tá baill foirne a úsáideann an intleacht shaorga fós freagrach go hiomlán as gach aschur, agus ní úsáidtear an intleacht shaorga chun cinntí a dhéanamh, moltaí a dhéanamh, inghlacthacht a mheas, torthaí a chinneadh ná gearáin a chur in ord tosaíochta.

Déanann an fhoireann an t-ábhar ar fad a ghintear leis an intleacht shaorga a sheiceáil go cúramach le haghaidh cruinnis sula n-úsáidtear é, rud a áirithíonn go bhfeabhsaíonn an teicneolaíocht éifeachtúlacht agus go mbíonn breithiúnas agus cinnteoireacht an duine fós i gcroílár réiteach na ngearán agus na bhfiosrúchán.

Mar léiriú ar thiomantas an Ombudsman don trédhearcacht agus don chuntasacht maidir le húsáid na hintleachta saorga, foilsíodh fógra intleachta saorga ar shuíomh gréasáin an Ombudsman, rud a chuir faisnéis shoiléir ar fáil do shaoránaigh faoin gcaoi a n-úsáidtear córais intleachta saorga, faoi na coimircí atá i bhfeidhm, agus faoi na cearta atá ag gearánaigh ina n-idirghníomhaíochtaí leis an Oifig.

9. Acmhainní

9.1. Buiséad

Is cuid neamhspleách de bhuiséad an Aontais Eorpaigh é buiséad an Ombudsman Eorpaigh. Tá sé roinnte ina thrí theideal. Cumhdaíonn Teideal 1 tuarastail, liúntais agus caiteachas eile a bhaineann leis an bhfoireann. Cumhdaíonn Teideal 2 foirgnimh, troscán, trealamh, agus caiteachas oibriúcháin ilghnéitheach. Cumhdaíonn Teideal 3 an caiteachas a eascraíonn as feidhmeanna ginearálta a chuireann an institiúid i gcrích. In 2025, b’ionann leithreasaí buiséid agus EUR 15 558 918.

D’fhonn bainistíocht éifeachtach acmhainní a áirithiú, déanann iniúchóir inmheánach an Ombudsman seiceáil rialta ar chórais rialaithe inmheánacha agus ar na hoibríochtaí airgeadais a chuireann an Oifig i gcrích. Mar is amhlaidh i gcás institiúidí eile, tá an tOmbudsman faoi réir athbhreithniú Chúirt Iniúchóirí na hEorpa freisin, nár shainaithin aon saincheist shonrach i gcomhthéacs a cuid oibre seachtraí iniúchóireachta.

---

9.2. Úsáid acmhainní

Glacann an tOmbudsman le Plean Bainistíochta Bliantúil gach bliain, ina sainaithnítear na gníomhartha sonracha a bhfuil an oifig ag súil lena nglacadh chun cuspóirí agus tosaíochtaí atá i straitéis an Ombudsman a chomhlíonadh. Ós rud é gur idirbhliain a bhí in 2025 idir an tOmbudsman a bhí ag dul as oifig agus an tOmbudsman nuathofa, ghlac an t-iar-Ombudsman an Plean Bainistíochta Bliantúil roimh an toghchán agus bhí sé bunaithe ar a straitéis ‘I dTreo 2024’. I mí Dheireadh Fómhair 2025, ghlac an tOmbudsman nua lena straitéis 'Muinín a Chothú, Athrú a Thiomáint', a bheidh mar bhunús do Phleananna Bainistíochta Bliantúla amach anseo.

Tá foireann ardcháilithe ilteangach ag Oifig an Ombudsman. Áirithíonn sé sin gur féidir leis an Oifig déileáil le gearáin in 24 teanga oifigiúil an AE agus feasacht a mhúscailt ar a cuid oibre ar fud an AE. Le beartas oibre cumaisc na hOifige, atá dírithe ar thorthaí agus atá bunaithe ar iontaoibh, tacaítear le huaillmhian an Ombudsman timpeallacht oibre nua-aimseartha, dhigiteach agus sholúbtha a chur chun cinn.

In 2025, bhí 75 post luaite i bplean bunaíochta an Ombudsman. Ina theannta sin, bhí ochtar gníomhairí ar conradh ar an meán ag obair san Oifig. I rith 2025, fuair 18 oiliúnaí taithí oibre freisin in Oifig an Ombudsman, leis an iontógáil 2024/5 ag críochnú i mí Lúnasa agus an iontógáil 2025/6 ag tosú i mí Mheán Fómhair.

Tá faisnéis mhionsonraithe faoi struchtúr Oifig an Ombudsman agus faoi chúraimí na n-aonad éagsúil ar fáil ar shuíomh gréasáin an Ombudsman.

Conas dul i dteagmháil leis an Ombudsman Eorpach

Seoladh poist

Médiateur européen
1 avenue du Président Robert Schuman
CS 30403
F-67001 Strasbourg Cedex

Seoladh do chuairteoirí

Strasbourg

Bâtiment Václav Havel (HAV)
Allée Spach
F-67000 Strasbourg

An Bhruiséil

Bâtiment Froissart (FRS)
Rue Froissart 87
B-1000 Bruxelles

Ar líne

• Suíomh gréasáin www.ombudsman.europa.eu
• Bluesky bsky.app/profile/ombudsman.europa.eu
• Instagram instagram.com/euombudsman
• LinkedIn linkedin.com/company/european-ombudsman
• Threads threads.net/euombudsman
• YouTube youtube.com/user/eotubes

Ar an teileafón

+33 (0)3 88 17 23 13

---

© an tAontas Eorpach, 2026

Is leis an Aontas Eorpach an cóipcheart ar gach grianghraf, grafaic eolais agus íomhá faisnéise. Fuarthas íomhánna léiritheacha áirithe agus eilimintí grafacha a úsáidtear sna hábhair amhairc ó leabharlann íomhánna Adobe Stock.
Is ceadmhach atáirgeadh chun críocha oideachais nó chun críocha neamhthráchtála, ar choinníoll go n-admhaítear an fhoinse.
Clóchurtha in FrutigerNext.

HTML	ISBN 978-92-9483-433-1	ISSN 1725-3241	doi:10.2869/1876233	QK-01-26-001-GA-Q