Gearáin maidir le sárú a láimhseáil

 

Cúlra

1. Fuair an tOmbudsman go leor gearán maidir le moilleanna líomhnaithe ar láimhseáil an Choimisiúin Eorpaigh ar ghearáin maidir le sárú agus/nó mainneachtain an gearánach a chur ar an eolas i gceart le linn an nós imeachta ‘EU Pilot’, a dhéanann struchtúr ar chéim neamhfhoirmiúil na n-imeachtaí maidir le sárú [1]. D’oscail an tOmbudsman fiosrúcháin féintionscnaimh in 2009 agus 2011 [2]. De réir mar a lean an tOmbudsman de ghearáin a fháil, chinn sí fiosrúchán straitéiseach a oscailt, a seoladh an 13 Bealtaine 2016. Clúdaíonn an fiosrúchán trí shaincheist shistéamacha: (i) dualgas an Choimisiúin teacht ar chinneadh tráthúil faoi ‘EU Pilot’, (ii) faisnéis do ghearánaigh agus (iii) faisnéis don phobal.

An fiosrúchán

2. Mar chéad chéim, d’iarr an tOmbudsman go mbeadh liosta na gcásanna EU Pilot ar oscailt ar feadh níos mó ná bliain amháin ag deireadh 2015 agus na litreacha caighdeánacha a úsáideadh chun gearánaigh a choinneáil ar an eolas faoin dul chun cinn. Thionóil foireann an Ombudsman cruinniú leis an gCoimisiún freisin chun staitisticí a fháil agus chun feabhas a chur ar a dtuiscint ar an gcaoi a bhfeidhmíonn ‘EU Pilot’ sa chleachtas [3]. Mar dhara céim, rinne foireann an Ombudsman iniúchadh ar 10 gcomhad EU Pilot, níos sine ná bliain amháin, i dtrí réimse beartais (Comhshaol, Ceartas agus tomhaltóirí, Cánachas agus custam). Cuirtear líon suntasach gearán maidir le sárú isteach sna réimsí sin gach bliain. Tar éis don Choimisiún a Theachtaireacht nua ‘Dlí an Aontais Eorpaigh: Torthaí níos fearr trí chur i bhfeidhm níos fearr” an 19 Eanáir 2017 [4] (“Teachtaireacht 2017”), tionóladh cruinniú eile chun cabhrú le foireann fiosrúcháin an Ombudsman impleachtaí chur chuige nua an Choimisiúin a thuiscint. Cuirtear san áireamh sa chinneadh seo an fhaisnéis go léir a bailíodh le linn na gcéimeanna fiosrúcháin seo.

Measúnú an Ombudsman

A. Teorainn ama chun gearáin maidir le sárú a láimhseáil

Na dúshláin atá roimh an gCoimisiún

3. Mar riail ghinearálta, tá gealltanas tugtha ag an gCoimisiún gearáin a imscrúdú, agus cinneadh a dhéanamh tús a chur le nós imeachta foirmiúil um shárú nó an cás a dhúnadh, laistigh de bhliain amháin ón dáta a chláraítear an gearán. Áirítear leis an tréimhse bliana sin clárú an ghearáin i mbunachar sonraí ar a dtugtar ‘Láimhseáil Gearán - Accueil des Plaignants’ (CHAP), an measúnú tosaigh chun cinneadh a dhéanamh maidir le ‘EU Pilot’ a oscailt nó gan é a oscailt agus an t-idirphlé leis an mBallstát faoi ‘EU Pilot’, as a n-eascraíonn an cinneadh tús a chur le nós imeachta um shárú nó an cás a dhúnadh.  

4. Ó mhí an Mhárta 2010 i leith, cuireann an Coimisiún tagarmharc dúbailte 10 seachtaine i bhfeidhm freisin chun bainistiú tapa comhad faoi ‘EU Pilot’ a áirithiú: tá 70 lá ag an mBallstát chun a fhreagra a chur faoi bhráid an Choimisiúin agus tá 70 lá ag an gCoimisiún chun measúnú a dhéanamh ar fhreagra an Bhallstáit.

5. Is cosúil gur dúshlán tromchúiseach don Choimisiún é na spriocdhátaí atá leagtha síos aige féin a urramú:

· Maidir leis an bhfráma ama bliana, d 'oscail an Coimisiún 724 chás "EU Pilot" bunaithe ar ghearáin idir an 1 Eanáir 2014 agus an 31 Nollaig 2015. I 107 gcás amháin (is é sin 15 %), cinneadh an cás a dhúnadh nó litir fógra fhoirmiúil a eisiúint laistigh de bhliain amháin ón dáta a cláraíodh an gearán [5].  Ag deireadh 2015, bhí an Coimisiún ag déileáil le 480 comhad EU Pilot a bhí ar feitheamh agus a spreag gearáin a bhí níos sine ná bliain amháin. Ina measc, bhí 102 chomhad (21 %) ar oscailt ar feadh níos mó ná trí bliana [6]. Mhínigh an Coimisiún nach bhfuil an t-idirphlé idir an Coimisiún agus an Ballstát trí ‘EU Pilot’ teoranta d’aon mhalartú amháin: i gcás líon suntasach de na 102 chomhad a bhí níos sine ná trí bliana, bhí gá le roinnt malartuithe leis an mBallstát lena mbaineann [7]. Mhínigh an Coimisiún freisin go mbíonn tionchar freisin ag méid na faisnéise a chuir an gearánach isteach, sular seoladh an t-idirphlé EU Pilot nó ina dhiaidh sin, agus/nó a chuir an Ballstát isteach, ar shaolré cásanna EU Pilot, ós rud é go gcaithfidh an Coimisiún measúnú a dhéanamh ar an bhfaisnéis sin sula ndéanfaidh sé cinneadh maidir leis an mbealach chun cinn.

· Maidir leis an tagarmharc dúbailte deich seachtaine, ba é 72 lá in 2015 an meán-am a bhí ag teastáil ó na Ballstáit chun freagra a thabhairt ar cheisteanna an Choimisiúin, rud atá gar don tagarmharc deich seachtaine [8]. Ba é 91 lá meán-am an Choimisiúin chun measúnú a dhéanamh ar na freagraí sin, áfach, in 2015, 21 lá os cionn an tagarmhairc [9]. Shonraigh an Coimisiún gur toisc amháin a imríonn tionchar ar an am a thógann sé measúnú a dhéanamh ar fhreagraí na mBallstát is ea an gá atá le freagraí na mBallstát a aistriú.

Na príomhchúiseanna leis na moilleanna

6. Tá a fhios ag an Ombudsman go ndéanann an Coimisiún bainistiú ar líon mór gearán agus gur cuspóir féin-fhorchurtha é an tréimhse ama bliana. Agus gearáin á láimhseáil aici ina líomhnaítear moilleanna iomarcacha, tá an tOmbudsman den tuairim go seasta, nuair a sháraítear an teorainn ama bliana, go n-éilíonn dea-riarachán ar an gCoimisiún cúiseanna sonracha agus bailí a thabhairt leis an moill.

7. Mheas an tOmbudsman go bhféadfadh drochriarachán a bheith ann más neamhghníomhaíocht riaracháin is cúis leis an moill nó má mhainníonn an Coimisiún míniú bailí a thabhairt [10]. Mheas an tOmbudsman freisin, fiú má tá cúiseanna maithe ann, go bhféadfadh sé nach mbeadh moill roinnt blianta réasúnta de réir bhrí Airteagal 41 de Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, maidir leis an gceart chun dea-riaracháin.

Rómhoill i gcás 583/2013/MHZ [11]

Rinne feirmeoir gearán leis an Ombudsman ag maíomh gur cheart go mbeadh gníomh níos tapúla déanta ag an gCoimisiún maidir lena dhá ghearán um shárú. Níorbh fhéidir leis an gCoimisiún a mhíniú cén fáth nach raibh sé in ann ‘EU Pilot’ a sheoladh sa dá chás um shárú go dtí 11 mhí tar éis dó na gearáin a fháil. Cháin an tOmbudsman an Coimisiún, agus é den tuairim ‘go háirithe, trí mhoill a chur ar thús an nós imeachta Píolótaigh agus, mar thoradh air sin, trína dhéanamh dodhéanta dó féin cloí leis an spriocdháta bliana chun cinneadh a dhéanamh maidir le gearáin um shárú an ghearánaigh, bhí an Coimisiún ciontach as drochriarachán.’

8. Deimhníodh leis na cigireachtaí a rinneadh i gcomhthéacs an fhiosrúcháin seo nach bhfuil neart ag an gCoimisiún ar roinnt moilleanna, mar shampla nuair is gá modhnú a dhéanamh ar an dlí náisiúnta chun deireadh a chur leis an sárú, nuair is gá bonneagar a thógáil (go háirithe i réimse an chomhshaoil) nó nuair nach mór don Choimisiún, tráth EU Pilot, fanacht ar thorthaí rialaithe ón gCúirt. I gcásanna eile, d’fhéadfadh sé go mbeadh tuilleadh ama ag teastáil ón gCoimisiún chun measúnú a dhéanamh ar fhaisnéis bhreise a chuir an gearánach ar fáil le linn an nós imeachta, nó chun an gearán a nascadh le comhaid chomhchosúla i gcoinne Ballstáit eile. Ní hionann na cásanna sin agus neamhghníomhaíocht riaracháin.

9. Baineann fadhbanna eile le saincheisteanna eagraíochtúla, amhail ualach oibre trom san aonad , an gá le hidirchaidreamh a dhéanamh le roinnt ranna de chuid an Choimisiúin nó am breise a theastaíonn le haghaidh aistriúcháin, ós rud é gur féidir gearáin a chur isteach in aon teanga oifigiúil de chuid an Aontais agus uaireanta bíonn méid suntasach doiciméadachta i gceist leo. Mar thoradh ar na fadhbanna sin, d’fhéadfadh roinnt míonna a bheith i gceist leis an measúnú tosaigh ar an ngearán, sula gcinnfidh an Coimisiún fiú tús a chur le hidirphlé ‘EU Pilot’.

10. D’fhéadfadh moilleanna eascairt freisin as malartuithe fada idir an Coimisiún agus an Ballstát faoi ‘EU Pilot’, mar gheall ar fhreagraí neamhiomlána nó míshásúila.

Rómhoill i gcás 1146/2012/AN [12]

I mí na Nollag 2009, thaisc gearánach gearán maidir le sárú ar oscail an Coimisiún ‘EU Pilot’ ina leith. I mí an Mheithimh 2012, rinne an gearánach gearán leis an Ombudsman faoi mhoill an Choimisiúin déileáil leis an ábhar. Le linn an fhiosrúcháin, mhínigh an Coimisiún go raibh fad an nós imeachta mar gheall ar mhoilleanna an Bhallstáit freagra a thabhairt ar a iarrataí ar fhaisnéis agus mar gheall ar neamhiomláine na bhfreagraí a cuireadh ar fáil. Cháin an tOmbudsman an Coimisiún, ós rud é gur theip air nós imeachta EU Pilot a chur chun feidhme i gceart. Baineadh an bonn sa chás seo den chuspóir ‘EU Pilot’, chun teacht ar réitigh thapa agus níos fearr ar ghearáin maidir le sárú. Ina fhreagra, chuir an Coimisiún in iúl don Ombudsman gur chuir sé tús le nós imeachta foirmiúil um shárú.

I gcás eile a tugadh chuig an Ombudsman in 2015, sheol an Coimisiún naoi n-iarraidh ar fhaisnéis chuig an mBallstát [13].

11.  Ceapadh an nós imeachta ‘EU Pilot’ mar bhealach cairdiúil chun fadhbanna a réiteach. Cuireann sé ar chumas an Choimisiúin freisin fianaise leordhóthanach a bhailiú faoin sárú líomhnaithe. Mar sin féin, tá ‘EU Pilot’ bunaithe ar phrionsabal an ‘chomhoibrithe dhílis’ a chuirtear i mbaol le freagraí neamhiomlána comhleanúnacha ón mBallstát lena mbaineann. Thairis sin, is uirlis eile atá ar fáil don Choimisiún é an nós imeachta foirmiúil um shárú chun fianaise a bhailiú sula gcinnfidh sé an cás a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais.

Straitéis nua an Choimisiúin

12. Ina Theachtaireacht ó 2017, d’admhaigh an Coimisiún nach raibh ‘EU Pilot’ éifeachtach i gcónaí chun fadhbanna a réiteach go tapa. Dúirt sé gur cuireadh ‘EU Pilot’ ar bun chun sáruithe féideartha ar dhlí an Aontais a réiteach go tapa ag céim luath i gcásanna iomchuí. Níl sé i gceist céim fhada a chur leis an bpróiseas um shárú, ar bealach ann féin é chun dul i mbun idirphlé maidir le réiteach fadhbanna le Ballstát. Dá bhrí sin, seolfaidh an Coimisiún nósanna imeachta um shárú gan a bheith ag brath ar shásra EU Pilot um réiteach fadhbanna, ach amháin má mheastar go mbeadh sé úsáideach dul ar iontaoibh EU Pilot i gcás ar leith.’

13. Tá sé beartaithe ag an gCoimisiún a ghníomhaíocht forfheidhmiúcháin a dhíriú ar sháruithe sistéamacha agus tromchúiseacha ar dhlí an Aontais. Leis an gcur chuige nua sin, scoirfidh an Coimisiún de ‘EU Pilot’ a úsáid mar nós imeachta réamhshocraithe. Beidh sé níos éasca bogadh go díreach chuig nós imeachta foirmiúil um shárú gan ‘EU Pilot’ a oscailt. I gcásanna aonair ina gcuirtear dlí an Aontais i bhfeidhm go mícheart, spreagfaidh an Coimisiún gearánaigh chun úsáid a bhaint as sásraí iomchuí um réiteach fadhbanna atá ar fáil ar leibhéal an Aontais nó ar an leibhéal náisiúnta agus molfaidh sé an comhad a aistriú chuig an gcomhlacht is oiriúnaí más gá. Ós rud é go bhfuil sé róluath tionchar an chur chuige nua seo ar chumas an Choimisiúin gearáin a láimhseáil níos tapúla a thomhas, tá sé beartaithe ag an Ombudsman obair leantach a dhéanamh ar an ábhar seo sna blianta amach romhainn.

14. Fáiltíonn an tOmbudsman roimh rún an Choimisiúin a chomhar le Líonra Eorpach na nOmbudsman a neartú, chun modhanna sásaimh níos fearr a chur ar fáil do ghearánaigh ar an leibhéal náisiúnta. Tá an méid sin á shaothrú go gníomhach ag a hOifig leis an gCoimisiún.

An Coimisiún a thabhairt chun cuntais as a chuid gníomhaíochtaí

15. Sa tuarascáil bhliantúil ón gCoimisiún maidir le ‘Faireachán a dhéanamh ar chur i bhfeidhm EU la w’, cuirtear faisnéis úsáideach ar fáil maidir le líon agus cineálacha na gcásanna a osclaíodh. Mar sin féin, ní léiríonn sé go hiomlán éifeachtacht chéim an idirphlé neamhfhoirmiúil, arb é is aidhm di freagairtí níos fearr agus níos tapúla a fháil ar mhainneachtain na mBallstát dlí an Aontais a chur i bhfeidhm i gceart.

16. De réir thuarascálacha bliantúla an Choimisiúin, bhí “EU Pilot” éifeachtach maidir le laghdú a dhéanamh ar an leas a bhaintear as nósanna imeachta foirmiúla um shárú.[14] Dúnadh 75 % de chomhaid EU Pilot a láimhseáladh in 2015 tar éis “freagraí sásúla” a fháil ó na Ballstáit. Áirítear i staitisticí an Choimisiúin, áfach, cásanna nach ndearnadh aon sárú ar dhlí an Aontais [15]. Chun léiriú níos fearr a thabhairt ar éifeachtacht a ghníomhaíochta, d’fhéadfadh an Coimisiún meastóireacht úsáideach a dhéanamh ar chéatadán na gcásanna ina raibh fadhb iarbhír ann, fadhb a réitíodh mar thoradh ar idirghabháil an Choimisiúin.

17. Maidir lena chumas déileáil go tapa le gearáin um shárú, d’fhéadfadh an Coimisiún an meán-am is gá dó cinneadh a dhéanamh maidir le gearán a fhoilsiú, nó céatadán na ngearán a ndearnadh cinneadh ina leith laistigh de bhliain amháin. Ar deireadh, nochtann an Coimisiún faisnéis maidir le feidhmíocht gach Ballstáit ar an tagarmharc deich seachtaine faoi ‘EU Pilot’ ina thuarascáil bhliantúil, ach ní nochtann sé faisnéis maidir lena fheidhmíocht féin.

Chun trédhearcacht a ghníomhaíochta a fheabhsú, molann an tOmbudsman don Choimisiún tuilleadh faisnéise a sholáthar faoina fheidhmíocht maidir le sáruithe iarbhír ar dhlí an Aontais a réiteach faoi nósanna imeachta réamhsháraithe - agus ar mheánfhad an phróisis - ina thuarascáil bhliantúil.

B. Gearáin a choinneáil ar an eolas

An tábhacht a bhaineann le faisnéis rialta agus leordhóthanach

18. Is foinse riachtanach faisnéise iad gearáin maidir le sárú chun sáruithe féideartha ar dhlí an Aontais a bhrath. Ag an am céanna, d’fhéadfadh sé a bheith deacair ar ghearánaigh a thuiscint nach bhfuil nósanna imeachta um shárú dírithe ar a gcuid fadhbanna aonair a réiteach agus nach féidir leis an gCoimisiún sásamh a fháil dóibh. Bíonn sé deacair ar ghearánaigh a thuiscint freisin cén fáth a bhféadfadh am a bheith ag teastáil ón gCoimisiún chun déileáil lena ngearán. D’fhéadfadh sé a bheith níos deacra fós a thuiscint cén fáth ar féidir leis an gCoimisiún, agus úsáid á baint aige as a chorrlach lánroghnach, cinneadh a dhéanamh gan tús a chur le nós imeachta um shárú ag deireadh a imscrúdaithe.

19. Líomhnaíonn go leor gearán a taisceadh leis an Ombudsman a líomhnaíonn moill iomarcach freisin gur theip ar an gCoimisiún an gearánach a choinneáil ar an eolas go leordhóthanach. Is dócha go gcuirfidh easpa faisnéise leordhóthanaí le frustrachas na ngearánach mar thoradh ar mhoilleanna fada. Os a choinne sin, cuidíonn mínithe leordhóthanacha agus rialta le gearánaigh tuiscint a fháil ar an bhfáth a dteastaíonn am breise ón gCoimisiún chun a ngearáin a imscrúdú, nó ar an bhfáth ar chinn sé cás a dhúnadh, agus glacadh leis an gcúis sin.

20. Sa chomhthéacs sin, ní mór a chur in iúl do ghearánaigh go láimhseálfar a gcásanna go dícheallach. Cuidíonn cuid de na feabhsuithe atá san iarscríbhinn a ghabhann le Teachtaireacht 2017 ón gCoimisiún le héifeacht a thabhairt do phrionsabal an dea-riaracháin, lena n-áirítear an dualgas cúiseanna a thabhairt le cinntí agus freagra a thabhairt ar iarrataí ar fhaisnéis. Áirítear orthu sin an méid seo a leanas: (i) cuirfear gearáin faoi bhráid an Choimisiúin trí úsáid a bhaint as foirm chaighdeánach, chun feabhas a chur ar an mbonn le measúnú a dhéanamh ar fhiúntas gearáin agus chun láimhseáil gearán níos fearr a éascú; (ii) leis an admháil fála a sheolfaidh an Coimisiún, leagfar amach i dtéarmaí níos soiléire teorainneacha ghníomhaíocht an Choimisiúin; agus (iii) nuair a sháróidh an Coimisiún an tréimhse bliana chun cinneadh a dhéanamh, cuirfear gearánaigh ar an eolas i scríbhinn go huathoibríoch agus ní hamháin arna iarraidh sin, mar a bhí roimhe sin.

21. Fáiltíonn an tOmbudsman roimh an bhfíoras gur nuashonraigh an Coimisiún a nósanna imeachta chun caidreamh le gearánaigh a láimhseáil ag an am céanna agus a ghlac sé a straitéis nua [16]. Ar bhonn a taithí, molann an tOmbudsman don Choimisiún tógáil ar a straitéis nua chun a chaidreamh le gearánaigh a fheabhsú tuilleadh trí dhea-chleachtais a chur chun cinn, thar na dianoibleagáidí nós imeachta atá leagtha síos aige féin. Trí fheabhas a chur ar an gcaidreamh le gearánaigh, is dócha freisin go bhfeabhsófar éifeachtacht an idirphlé ‘EU Pilot’ a mheasfaidh an Coimisiún a bheith úsáideach fós lena sheoladh faoina straitéis nua. Bealach maith chun é sin a dhéanamh is ea a threoirlínte inmheánacha maidir le gearáin um shárú a láimhseáil a thabhairt cothrom le dáta, agus na barúlacha agus na moltaí a leagtar amach thíos á gcur san áireamh.

Gearánaithe a choinneáil ar an eolas le linn chéim an mheasúnaithe tosaigh

22. Is céim riachtanach é an measúnú tosaigh ar an ngearán, a bhfuil sé tábhachtach faisnéis leordhóthanach agus thráthúil a thabhairt don ghearánach ina leith. Tar éis dó measúnú tosaigh a dhéanamh, is féidir leis an gCoimisiún cinneadh a dhéanamh bogadh go díreach chuig nós imeachta foirmiúil um shárú, ‘EU Pilot’ a oscailt, an cás a dhúnadh nó an gearánach a threorú i dtreo modhanna malartacha sásaimh ar leibhéal an Aontais nó ar an leibhéal náisiúnta.

23. Tar éis don ghearán a bheith cláraithe i mbunachar sonraí ‘CHAP’ agus an admháil fála a bheith seolta amach, níl a scrúdú tosaigh faoi réir aon teorainn ama agus féadfaidh sé roinnt míonna a thógáil. Níl aon nós imeachta socraithe ann chun an gearánach a choinneáil ar an eolas le linn na tréimhse ina bhfuil cinneadh á dhéanamh ag an gCoimisiún an ndéanfaidh sé scrúdú breise ar an ngearán leis an mBallstát nó nach ndéanfaidh. Nuair nach féidir an measúnú tosaigh in CHAP a dhéanamh laistigh de thréimhse réasúnta (dhá mhí nó trí mhí de ghnáth), d’fhorbair roinnt Ard-Stiúrthóireachtaí an dea-chleachtas maidir le freagra sealbhaíochta a sheoladh chuig an ngearánach, le sonraí teagmhála an láimhseálaí cásanna agus míniú a thabhairt ar an gcaoi a bhfuiltear ag déileáil leis an ngearán.

Molann an tOmbudsman don Choimisiún sprioc-am táscach a leagan síos chun anailís tosaigh a dhéanamh ar ghearáin in CHAP. Spreagann sí an Coimisiún freisin chun ginearálú a dhéanamh ar an dea-chleachtas maidir le freagra coinneála a sheoladh chuig an ngearánach nuair nach féidir an measúnú tosaigh ar an ngearán a dhéanamh laistigh den sprioc-am sin.

24. D'fhiafraigh an tOmbudsman freisin an dtugtar stádas gearánaí do dhaoine aonair/eagraíochtaí a chuireann gearán isteach ar chás atá á imscrúdú ag an gCoimisiún cheana féin ar a thionscnamh féin, nó ar bhonn gearán eile. D’fhreagair an Coimisiún go bhfuil siad má chomhlíonann siad na critéir a leagtar amach san Iarscríbhinn a ghabhann le Teachtaireacht 2017. Cláraítear a gcásanna in CHAP agus tá feidhm ag na forálacha riaracháin maidir le caidreamh le gearánaigh. Tá sé seo beag beann ar an obair leantach a dhéantar ar na gearáin seo. Thug an Coimisiún dá aire gur toisc é nós imeachta imscrúdaithe/sáraithe atá ar feitheamh atá le cur san áireamh agus cinneadh á dhéanamh maidir leis an obair leantach ar an ngearán.

Fáiltíonn an tOmbudsman roimh an bhfíric go dtugann an Coimisiún stádas an ghearánaigh do dhaoine aonair/eagraíochtaí a chuireann gearán isteach ar chás atá á imscrúdú ag an gCoimisiún cheana féin. Sa mhéid nach ndéanann an Coimisiún amhlaidh cheana féin, molann sí don Choimisiún an gearánach a chur ar an eolas faoi dhul chun cinn a imscrúdaithe agus faoina chinneadh an cás a dhúnadh nó tús a chur le nós imeachta um shárú.

25. Tar éis a mheasúnaithe tosaigh, féadfaidh an Coimisiún teacht ar an gconclúid nach é nós imeachta um shárú an bealach is fearr chun fadhb an ghearánaigh a réiteach, go háirithe nuair a bhíonn an gearánach ag súil le cúiteamh as an damáiste arna thabhú ag an sárú líomhnaithe ar dhlí an Aontais. Faoina straitéis nua, tá gealltanas tugtha ag an gCoimisiún cabhrú le saoránaigh trí fheasacht a mhúscailt maidir lena gcearta faoi dhlí an Aontais agus maidir leis na huirlisí éagsúla réitigh fadhbanna atá ar fáil dóibh ar an leibhéal náisiúnta agus ar leibhéal an Aontais. Áirítear leis sin oiriúnú a dhéanamh ar na litreacha a úsáidtear chun a admháil go bhfuarthas gearáin agus chun gearánaigh a chur ar an eolas faoi chinneadh an Choimisiúin gan gearán a imscrúdú. Ceanglóidh sé freisin ar an gCoimisiún fardal a fhorbairt de na sásraí sásaimh uile atá ar fáil ar leibhéal an Aontais agus ar an leibhéal náisiúnta agus faisnéis atá fabhrach do shaoránaigh a sholáthar ar a leathanach gréasáin atá tiomnaithe d’fhadhbanna na saoránach [17].

I measc na sásraí sin tá comhlachtaí athbhreithnithe neamhbhreithiúnaigh amhail Ombudsmain náisiúnta agus réigiúnacha: tá an tOmbudsman Eorpach ag obair faoi láthair leis an gCoimisiún agus le Líonra Eorpach na nOmbudsman chun feabhas a chur ar an gcomhar maidir leis na saincheisteanna sin, chun gearánaigh a stiúradh ar bhealach níos fearr nuair a chinneann an Coimisiún gan cás aonair a imscrúdú.

Gearánaithe a choinneáil ar an eolas le linn ‘EU Pilot’

26. Cé go measann an Coimisiún gur nós imeachta déthaobhach idir an Coimisiún agus na Ballstáit é ‘EU Pilot’, tá gealltanas tugtha aige gearánaigh a chur ar an eolas nuair a osclaíonn sé EU Pilot, nuair a dhéanann sé cinneadh críochnaitheach agus nuair a sháraíonn sé an teorainn ama bliana chun cinneadh a dhéanamh. Ina theannta sin, éilíonn an dea-riarachán ar an gCoimisiún a admháil go bhfuarthas aon chomhfhreagras laistigh de choicís. Aithníonn an Coimisiún freisin gur féidir le gearánaigh a iarraidh mínithe a fháil ar an gcás ag aon phointe den nós imeachta, lena n-áirítear trí ríomhphost nó ar an bhfón.

Faisnéis don ghearánach i gcás 332/2013/AN [18]

Bhain an cás le moill ceithre bliana an Choimisiúin maidir le cinneadh a dhéanamh faoi ‘EU Pilot’ agus lena mhainneachtain an gearánach a choinneáil ar an eolas. Le linn an fhiosrúcháin, mhínigh an Coimisiún na cúiseanna leis an moill, chuir sé tús arís le teagmhálacha leis an ngearánach, agus tháinig sé ar chinneadh críochnaitheach. Chinn an tOmbudsman nach raibh aon fhorais ann le tuilleadh fiosrúchán ach thug sí dá haire nach raibh an chumarsáid leis an ngearánach an-réidh agus gur laghdaigh sé sin toilteanas an ghearánaigh glacadh le hargóintí an Choimisiúin as an teorainn ama chaighdeánach [19] a chailleadh. Mheabhraigh sí don Choimisiún gur ráthaíocht thábhachtach nós imeachta í cumarsáid rianúil rialta le gearánaigh agus go ndéanann sí ról an Choimisiúin a dhlisteanú.

27. Níl aon nós imeachta socraithe ag an gCoimisiún chun gearánaigh a chur ar an eolas faoi fhreagraí na mBallstát. I gcásanna áirithe, dá gcuirfí gearánaigh ar an eolas roimh am, d’fhéadfadh sé go gcuirfí timpeallacht na muiníne frithpháirtí idir an Coimisiún agus na Ballstáit i mbaol, arb é is aidhm di céim idirphlé neamhfhoirmiúil na n-imeachtaí um shárú a thréithriú. Is léir freisin nach gcuireann gach gearánach in iúl gur spéis leo mionsonraí imscrúdú an Choimisiúin a leanúint. Le linn na gcigireachtaí a rinneadh i gcomhthéacs an fhiosrúcháin seo, thug foireann an Ombudsman dá haire, áfach, gur léirigh gearánaigh spéis den sórt sin uaireanta. I gcomhad amháin a ndearnadh cigireacht air, chuir an Coimisiún achoimrí ar fhreagra an Bhallstáit ar fáil don ghearánach, chun barúlacha agus faisnéis bhreise a fháil. Creideann an tOmbudsman, dá bhrí sin, gur féidir, ar bhonn cás ar chás, an cineál sin faisnéise a sholáthar gan dochar a dhéanamh do chuspóir ‘EU Pilot’. Ba cheart tuilleadh machnaimh a dhéanamh ar an bhféidearthacht sin.

Nuair a chuireann gearánaigh in iúl gur spéis leo súil ghéar a choinneáil ar dhul chun cinn a gcáis, molann an tOmbudsman don Choimisiún iad a chur ar an eolas faoi aon chéim shuntasach nua ina imscrúdú faoi ‘EU Pilot’, lena n-áirítear trí achoimre ar fhreagra an Bhallstáit a sholáthar dóibh, nuair is féidir.

Gearánaithe a chur ar an eolas agus cás á dhúnadh

28. Cé gurb é Coláiste na gCoimisinéirí a dhéanann an cinneadh tús a chur le nós imeachta foirmiúil um shárú agus go ndéantar é a phoibliú, is iondúil go ndéantar an cinneadh cás a dhúnadh laistigh den Ard-Stiúrthóireacht atá freagrach agus ní cinneadh poiblí é. Cuirtear an gearánach ar an eolas, áfach, faoin méid dá ngairtear litir ‘réamhdhúnadh’ agus tá ceithre seachtaine aige chun barúlacha a chur isteach. I gcás nach gcuireann barúlacha an ghearánaigh ina luí ar an gCoimisiún athmhachnamh a dhéanamh ar a sheasamh, cuirtear deireadh leis an gcás agus cuirtear an gearánach ar an eolas dá réir sin. I gcás ina n-áitíonn an gearánach ar an gCoimisiún athmhachnamh a dhéanamh ar a sheasamh, leanann an t-imscrúdú ar aghaidh.

29. Tá lánrogha shuntasach ag an gCoimisiún maidir le cinneadh a dhéanamh cé acu a thionscnófar nó nach dtionscnófar nós imeachta um shárú, agus má thionscnaítear, cathain a thionscnófar é, fiú nuair a nochtar sárú ar dhlí an Aontais leis an imscrúdú. Tá sé sin thar a bheith deacair do ghearánaigh a thuiscint agus déanann formhór na ngearán a chuirtear faoi bhráid an Ombudsman i réimse an tsáraithe agóid i gcoinne chinneadh an Choimisiúin gearán um shárú a dhúnadh.

30. Tá an tOmbudsman den tuairim go seasta, cé go bhfuil corrlach lánroghnach ag an gCoimisiún ina leith sin, gur cheart dó cúiseanna bailí a thabhairt i gcónaí le cinneadh gearán sáraithe a dhúnadh. Measann an tOmbudsman freisin go n-éilíonn dea-riarachán ar an gCoimisiún gníomhú go dícheallach agus scrúdú iomlán a dhéanamh ar argóintí uile an ghearánaigh [20]. I gcás ina gcuireann an gearánach argóintí nua isteach tar éis dó an litir réamhdhúnta a fháil, agus i gcás ina gcoinníonn an Coimisiún a chinneadh an gearán a dhúnadh mar sin féin, sa litir lena ndeimhnítear dúnadh an cháis, ba cheart don Choimisiún aghaidh a thabhairt ar na hargóintí nua agus míniú mionsonraithe a thabhairt ar an bhfáth nach leor iad chun a sheasamh a athrú.

Mainneachtain údar cuí a thabhairt le cinneadh i gcás 995/2011/KM [21]

Chuir saoránach i leith an Choimisiúin nár mhínigh sé i gceart cén fáth nach raibh imscrúdú á dhéanamh aige ar a ghearán maidir le sárú inar líomhain sé nach raibh an Treoir maidir le Ríomhphríobháideachas á cur chun feidhme i gceart ag Ballstát. Mheas an tOmbudsman nach amháin gur cheart mínithe an Choimisiúin a bheith ceart, ach gur cheart iad a bheith soiléir agus aonchiallach freisin. Cháin sí an Coimisiún as gan réasúnaíocht leordhóthanach a thabhairt maidir leis an bhfáth nach raibh sé ag gníomhú ar dhá cheann de na saincheisteanna a ardaíodh sa ghearán, is é sin, an chaoi a ndearna an Ballstát sonraí a stóráil agus a phróiseáil chomh maith lena rialacha maidir le ríomh-mhargaíocht.

31. Sa chomhthéacs sin, fáiltíonn an tOmbudsman roimh an bhfíoras go ndéantar idirdhealú soiléir idir na nithe seo a leanas i dteimpléid nua an Choimisiúin le haghaidh litreacha réamhdhúnta: (i) gur réitíodh an fhadhb, tar éis idirghabháil an Choimisiúin nó ar bhealaí eile; (ii) nach réitítear an fhadhb ach nach saothróidh an Coimisiún an cás, i gcomhréir leis na critéir a leagtar amach i dTeachtaireacht 2017 uaidh [22]; (iii) ní shaothrófar an t-ábhar toisc nach bhfuil aon sárú ar dhlí an Aontais ann nó nach leor an fhianaise atá ar fáil, nó go gcuirtear cosc ar shaothrú an cháis mar gheall ar an ngá le rúndacht a chosaint, mar a d’iarr an gearánach [23].

32. Tugann an tOmbudsman dá haire, áfach, nár athraíodh an teimpléad chun a dheimhniú go ndúnfar an cás agus nach bhforáiltear go soiléir ann don oibleagáid freagra a thabhairt ar argóintí breise an ghearánaigh.

I bhformhór na ngearán a fuair sí, chinn an tOmbudsman gur thug an Coimisiún míniú bailí don ghearánach. Molann an tOmbudsman, áfach, go mbeadh ranna an Choimisiúin an-chúramach agus aghaidh á tabhairt ar leithligh acu ar gach gné de ghearán an ghearánaigh sa litir réamhdhúnta.

Molann an tOmbudsman don Choimisiún freisin, ina litir lena ndeimhnítear go ndúnfar an cás, freagra leordhóthanach a thabhairt ar aon argóintí breise a dhéanann an gearánach i gcásanna ina gcinneann an Coimisiún mar sin féin an gearán a dhúnadh.

33. Tugann an tOmbudsman dá haire go ndéanann leathanach gréasáin tiomnaithe an Choimisiúin [24] agus foirm ghearáin ar líne [25] cur síos soiléir ar an bpróiseas chun gearáin a láimhseáil agus ar theorainneacha ghníomhaíocht an Choimisiúin. Míníonn siad nach féidir leis an gCoimisiún fadhbanna aonair a réiteach amhail cinneadh aonair a rinneadh ar an leibhéal náisiúnta a neamhniú nó cúiteamh as damáiste a dhámhachtain don ghearánach. Cé go dtugann sé dá aire go bhfuil cumhachtaí lánroghnacha aige, níl an Coimisiún chomh soiléir céanna maidir leis na critéir a d’fhéadfadh a bheith ann chun gearán um shárú a dhúnadh.

Molann an tOmbudsman go gcuirfeadh an Coimisiún faisnéis atá fabhrach do shaoránaigh ar fáil ar a shuíomh gréasáin agus san fhoirm ghearáin faoi na critéir éagsúla a chuireann sé san áireamh agus cinneadh á dhéanamh aige cás a dhúnadh.

C. Faisnéis phoiblí maidir le cásanna EU Pilot

34. Rialaítear rochtain ar dhoiciméid i gcásanna sáraithe le Rialachán (CE) Uimh. 1049/2001 maidir le rochtain phoiblí ar dhoiciméid ó Pharlaimint na hEorpa, ón gComhairle agus ón gCoimisiún. Aithníonn Cúirteanna an Aontais toimhde ghinearálta (cé gur féidir í a fhrisnéis) ar dá réir nach féidir doiciméid a bhaineann le céim réamhdhlíthíochta na nósanna imeachta um shárú a nochtadh. Baineann sé sin le hidirphlé leanúnach EU Pilot [26]. I bprionsabal, tugtar rochtain ar dhoiciméid a bhaineann le nósanna imeachta dúnta um shárú, faoi réir na n-eisceachtaí caighdeánacha maidir le nochtadh dá bhforáiltear sa Rialachán.

35. Tá liosta na nósanna imeachta foirmiúla um shárú ar fáil go poiblí. I mí na Nollag 2014, sheol an Coimisiún clár nua de chásanna um shárú ina dtugtar liosta de nósanna imeachta leanúnacha um shárú ina sonraítear an réimse beartais, teideal an tsáraithe líomhnaithe, an Ballstát lena mbaineann agus stádas gach nós imeachta (fógra foirmiúil, tuairim réasúnaithe, dúnadh an cháis nó tarchur chuig an gCúirt)[27]. Níl aon liosta poiblí ann, áfach, d’idirphlé ‘EU Pilot’, rud a fhágann go bhfuil sé deacair do shaoránaigh iarrataí ar rochtain ar dhoiciméid a chur isteach, lena n-áirítear iarraidh a dhéantar tar éis an cás a dhúnadh [28].

36. Baineann idirphlé EU Pilot le réimsí amhail cearta an duine, an comhshaol nó an margadh aonair, réimsí a bhfuil spéis mhór ag saoránaigh agus gnólachtaí iontu [29]. Agus machnamh á dhéanamh ar conas trédhearcacht ‘EU Pilot’ a fheabhsú, is gá cothromaíocht a bhaint amach idir an riosca go ndéanfaí dochar do thimpeallacht na muiníne frithpháirtí, rud a fhágann go bhfuil uirlisí réamhsháraithe éifeachtach, agus na tairbhí a bhaineann le grinnscrúdú poiblí a mhéadú ar shaincheisteanna a d’fhéadfadh a bheith ina mórleas. Chomh maith le ligean do shaoránaigh a gceart rochtana ar dhoiciméid a úsáid ar bhealach níos éifeachtaí, d’fhéadfadh tionchar dearfach a bheith ag grinnscrúdú poiblí méadaithe ar láimhseáil thráthúil cásanna.

37. Is cinnte go bhfuil sé dearfach go gcuirtear an gearánach ar an eolas gur seoladh ‘EU Pilot’, agus dá bhrí sin is féidir leis an ngearánach an fhaisnéis sin a roinnt más mian leis. Ciallaíonn sé sin go gcuirtear duine amháin ar a laghad agus roinnt daoine den phobal a d’fhéadfadh a bheith ann ar an eolas cheana féin go bhfuil ‘EU Pilot’ ar siúl.

38. Dá bhrí sin, creideann an tOmbudsman go gcabhródh foilsiú liosta d’idirphlé leanúnach EU Pilot, gan aon doiciméad gaolmhar a fhoilsiú, le trédhearcacht ghníomhaíocht an Choimisiúin a fheabhsú gan an bonn a bhaint d’aon leas poiblí. Chuideodh sé leis an bpobal a chur ar an eolas agus chuirfeadh sé ar chumas na saoránach a gceart rochtana ar dhoiciméid a úsáid, gan cur isteach ar an gcur chuige comhpháirtíochta idir an Coimisiún agus na Ballstáit.

Molann an tOmbudsman don Choimisiún liosta na n-idirphléití leanúnacha EU Pilot agus stádas gach comhaid a chur ar fáil go poiblí.

Conclúid agus moltaí maidir le feabhsuithe

Agus straitéis nua an Choimisiúin á cur san áireamh, dúnann an tOmbudsman an fiosrúchán anois leis an gconclúid agus na moltaí seo a leanas:

Conclúid

Tá cuspóir an fhiosrúcháin seo bainte amach den chuid is mó.

Moltaí le haghaidh feabhsúcháin

Ní bhaineann formhór na moltaí agus na ndea-chleachtas sin go sonrach le ‘EU Pilot’ agus tá siad ábhartha freisin i gcomhthéacs láimhseáil an Choimisiúin ar ghearáin maidir le sárú i gcoitinne. Molann an tOmbudsman go gcuirfeadh an Coimisiún san áireamh iad agus a threoir inmheánach do ranna an Choimisiúin á tabhairt cothrom le dáta aige.

Maidir leis an nós imeachta ‘EU Pilot’:

Ba cheart don Choimisiún an méid seo a leanas a dhéanamh:

1. Gearánaithe a chur ar an eolas faoi aon chéim shuntasach nua ina imscrúdú faoi ‘EU Pilot’ má léiríonn siad spéis i ndlúthleanúint a dhéanamh ar dhul chun cinn a gcáis. D’fhéadfaí a áireamh leis sin achoimre ar fhreagra an Bhallstáit a sholáthar do ghearánaigh, aon uair is féidir.

2. Liosta na n-idirphléití EU Pilot atá ar siúl faoi láthair agus stádas gach comhaid a chur ar fáil go poiblí.

Maidir leis an gcaidreamh le gearánaigh agus gearáin maidir le sárú á láimhseáil i gcoitinne:

Ba cheart don Choimisiún an méid seo a leanas a dhéanamh:

3. Faisnéis atá fabhrach do shaoránaigh a sholáthar ar a shuíomh gréasáin agus san fhoirm ghearáin faoi na critéir éagsúla a chuireann sé san áireamh agus cinneadh á dhéanamh aige cás a dhúnadh.

4. Bí an-chúramach agus aghaidh á tabhairt ar leithligh ar gach gné de ghearán an ghearánaigh sa litir réamhdhúnta.

5. Freagairt go leordhóthanach d’aon argóintí breise ón ngearánach i gcás ina gcinneann an Coimisiún mar sin féin an gearán a dhúnadh. Ba cheart é sin a dhéanamh sa litir ina ndearbhaítear go ndúnfar an cás.

6. Spriocdháta táscach a leagan síos le haghaidh anailís tosaigh ar ghearáin in CHAP agus ginearálú a dhéanamh ar an dea-chleachtas maidir le freagra sealbhaíochta a sheoladh chuig an ngearánach nuair nach féidir an measúnú tosaigh ar an ngearán a dhéanamh laistigh den sprioc-am sin.

7. A mhéid nach ndéanann sé amhlaidh cheana féin, nuair a chuireann duine aonair/eagraíocht gearán isteach maidir le cás atá á imscrúdú ag an gCoimisiún cheana féin, cuirfidh sé an gearánach ar an eolas maidir le dul chun cinn a imscrúdaithe leanúnaigh agus maidir lena chinneadh clabhsúr a chur ar an gcás sin nó tús a chur le nós imeachta um shárú.

Maidir le trédhearcacht ghníomhaíocht an Choimisiúin:

Ba cheart don Choimisiún an méid seo a leanas a dhéanamh:

8. Tuilleadh eolais a sholáthar faoina fheidhmíocht maidir le sáruithe iarbhír ar dhlí an Aontais a réiteach faoi nósanna imeachta réamhsháraithe - agus ar mheánfhad an phróisis - ina thuarascáil bhliantúil maidir le ‘Faireachán a dhéanamh ar chur i bhfeidhm dhlí an Aontais’

 

Emily O'Reilly An tOmbudsman
Eorpach

Strasbourg, 14/09/2017

Iarscríbhinn I: Ról ‘EU Pilot’ i gcomhthéacs imeachtaí um shárú

Na céimeanna éagsúla d’imeachtaí um shárú

Tá gach Ballstát freagrach as dlí an Aontais a chur chun feidhme, trí threoracha a thrasuí agus trína áirithiú go ndéantar reachtaíocht an Aontais a chur i bhfeidhm agus a chur chun feidhme i gceart. Faoi Airteagal 17(1) den Chonradh ar an Aontas Eorpach (CAE), tá an Coimisiún Eorpach i gceannas ar fhaireachán a dhéanamh ar chur i bhfeidhm ceart dhlí an Aontais ag na Ballstáit. Ceann de na príomhbhealaí a chomhlíonann an Coimisiún a ról mar ‘chaomhnóir na gConarthaí’ is ea nósanna imeachta um shárú a sheoladh má mheasann sé gur theip ar Bhallstát treoir a thrasuí i gceart nó in am, nó má chuir sé rialacha an Aontais i bhfeidhm go mícheart.

Is féidir leis an gCoimisiún imscrúdú a dhéanamh ar sháruithe féideartha ar a thionscnamh féin, mar fhreagairt ar achainíocha a dhírítear chuig Parlaimint na hEorpa nó ar bhonn gearán. Is é príomhchuspóir ghníomhaíocht an Choimisiúin deireadh a chur leis an staid neamhrialta a luaithe is féidir: dá bhrí sin, tá uirlisí réamhsháraithe forbartha aige chun réitigh a thabhairt i gcrích seachas iallach a bheith air nós imeachta um shárú a thionscnamh. Nuair a bhraitheann an Coimisiún sárú féideartha, is é an chéad chéim de ghnáth fianaise leordhóthanach a fháil gur tharla an sárú líomhnaithe agus an fhadhb a réiteach trí oibriú i gcomhpháirtíocht leis an mBallstát lena mbaineann. Mura n-éiríonn leis an idirphlé neamhfhoirmiúil, is féidir leis an gCoimisiún tús a chur le nós imeachta foirmiúil um shárú, arb é an toradh a bheidh air an Ballstát a tharchur chuig Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh.

Cuspóir ‘EU Pilot’

Déanann an córas ar a dtugtar ‘EU Pilot’ an chéim neamhfhoirmiúil d’imeachtaí um shárú a struchtúrú. D'fhógair an Coimisiún a sheoladh ina Theachtaireacht "Eoraip na dTorthaí - Dlí an Chomhphobail a Chur i bhFeidhm" an 5 Meán Fómhair 2007. Thosaigh sé ag obair i mí Aibreáin 2008 mar thurgnamh le 15 Bhallstát dheonacha (dá bhrí sin an téarma ‘Píolóta’). Chláraigh gach Ballstát eile ina dhiaidh sin. Tháinig sé in ionad an chleachtais a bhí ann roimhe seo lenar sheol an Coimisiún litreacha riaracháin chuig na Ballstáit. Trí dhul i mbun idirphlé neamhfhoirmiúil ach struchtúrtha leis na Ballstáit, de mheon an chomhair dhílis, bhí sé d’aidhm ag an gCoimisiún freagraí níos fearr a fháil ar cheisteanna maidir le léirmhíniú, cur chun feidhme agus cur i bhfeidhm ceart dhlí an Aontais, chun dlús a chur le láimhseáil gearán maidir le sárú agus chun úsáid nósanna imeachta níos foirmiúla um shárú a laghdú.

Murab ionann agus an nós imeachta foirmiúil um shárú [30] níl aon bhunús dlí sonrach le haghaidh ‘EU Pilot’. Is modh oibre é atá bunaithe ar bhunachar sonraí ar líne agus ar uirlis chumarsáide a úsáideann an Coimisiún agus na rialtais náisiúnta chun faisnéis agus anailís dhlíthiúil a mhalartú maidir le cásanna sáraithe a d’fhéadfadh a bheith ann. I gcás gach cáis, cruthaítear sainchomhad agus cuirtear ceisteanna faoi bhráid an Bhallstáit lena mbaineann tríd an bhfeidhmchlár EU Pilot. Ansin déanann ranna an Choimisiúin measúnú ar fhreagra an Bhallstáit, agus is féidir leo faisnéis bhreise a iarraidh. Bainistíonn an bunachar sonraí gearáin a fhaightear ón bpobal, chomh maith le hachainíocha ó Pharlaimint na hEorpa agus ó chásanna féintionscnaimh an Choimisiúin. In 2015, d’oscail an Coimisiún 881 chomhad nua EU Pilot, ar spreag gearáin 295 díobh agus osclaíodh 578 díobh ar thionscnamh an Choimisiúin féin [31].

Go dtí mí Eanáir 2017, baineadh úsáid as ‘EU Pilot’ i mbeagnach gach cás sular chinn an Coimisiún tús a chur le nós imeachta um shárú. Sa Teachtaireacht nua uaidh dar teideal ‘Dlí an Aontais Eorpaigh: Torthaí níos fearr trí chur i bhfeidhm níos fearr’ an 19 Eanáir 2017 [32] (‘Teachtaireacht 2017’), d’fhógair an Coimisiún go scoirfeadh sé de ‘EU Pilot’ a úsáid go huathoibríoch agus nach mbeadh sé ag brath air ach amháin nuair a mheastar é a bheith úsáideach.

Ráthaíochtaí nós imeachta do ghearánaigh

Is féidir le duine ar bith gearán a dhéanamh in aghaidh Ballstáit faoi aon bheart nó cleachtas ó údarás poiblí a mheastar a bheith ar neamhréir le dlí an Aontais. Níl i gceist le ‘EU Pilot’ ach céim amháin chun gearáin maidir le sárú a láimhseáil. Ó Mheán Fómhair 2009, úsáideann an Coimisiún córas ar a dtugtar "Láimhseáil Gearán - Accueil des Plaignants" (CHAP) chun gearáin a chlárú. Nuair a fhaigheann an Coimisiún gearán maidir le sárú, cláraítear é den chéad uair i mbunachar sonraí CHAP. Má mheasann an Coimisiún go n-ardaíonn an gearán saincheisteanna bailí a bhaineann le cás sáraithe a d’fhéadfadh a bheith ann, aistrítear an gearán ansin isteach san fheidhmchlár EU Pilot. Ar deireadh, má chinneann an Coimisiún tús a chur le nós imeachta foirmiúil um shárú, aistrítear an gearán isteach i mbunachar sonraí um shárú ar a dtugtar NIF.

Faigheann an Coimisiún líon mór gearán maidir le sárú gach bliain, a ndúntar a bhformhór gan ‘EU Pilot’ a oscailt: in 2015, mar shampla, láimhseáil an Coimisiún 3 315 ghearán, ar dúnadh 85 % díobh gan plé a dhéanamh leis na Ballstáit toisc gur mheas an Coimisiún nach raibh aon chumhacht aige gníomhú, nár cháiligh an comhfhreagras mar ghearán maidir le sárú, nó nach raibh bunús leis an ngearán [33].

Aithníonn an Coimisiún gur foinse thábhachtach faisnéise iad gearáin agus gur cheart déileáil leo go dícheallach. Dá bhrí sin, tá roinnt ráthaíochtaí riaracháin bunaithe aige do ghearánaigh trí roinnt Teachtaireachtaí [34].

I measc na ráthaíochtaí riaracháin do ghearánaigh tá:

• gach gearán maidir le sárú a chlárú (faoi réir eisceachtaí teoranta) agus a admháil go bhfuarthas iad laistigh de 15 lá oibre;
• an gearánach a chur ar an eolas i scríbhinn nuair a chinneann an Coimisiún scrúdú breise a dhéanamh ar an ngearán leis an mBallstát (trí ‘EU Pilot’ de ghnáth);
• an gearánach a chur ar an eolas i scríbhinn nuair a chinnfidh an Coimisiún clabhsúr a chur ar an gcás nó tús a chur le nós imeachta foirmiúil um shárú;
• míniú a thabhairt ar an bhfáth a gcinneann an Coimisiún cás a dhúnadh agus an rud ar a dtugtar ‘litir réamhdhúnta’ a sheoladh lena n-iarrtar ar an ngearánach aon bharúil a chur isteach laistigh de thréimhse ceithre seachtaine [35].

Tá cuspóir leagtha síos ag an gCoimisiún freisin chun gearáin a imscrúdú agus cinneadh a dhéanamh maidir le nós imeachta foirmiúil um shárú a thionscnamh nó an cás a dhúnadh laistigh de bhliain amháin ón dáta a chláraítear an gearán. I gcás ina sáraítear an teorainn ama sin, ní mór don Choimisiún an gearánach a chur ar an eolas i scríbhinn.

 

[1] Chun míniú mionsonraithe a fháil ar chéimeanna éagsúla na n-imeachtaí um shárú, ar chuspóir EU Pilot agus ar na ráthaíochtaí nós imeachta atá ag gearánaigh, féach Iarscríbhinn I.

[2] Féach cinntí lena ndúntar fiosrúcháin OI/2/2009/MHZ maidir le ‘rochtain phoiblí ar dhoiciméid nós imeachta um shárú atá i seilbh an Choimisiúin’ agus OI/2/2011/OV maidir le ‘Teachtaireacht an Choimisiúin maidir leis an gcaidreamh le gearánaigh i leith chur i bhfeidhm dhlí an Aontais’:

https://www.ombudsman.europa.eu/en/cases/decision.faces/en/4390/html.bookmark https://www.ombudsman.europa.eu/en/cases/decision.faces/fr/54039/html.bookmark

[3] Is iad na hArd-Stiúrthóireachtaí (ASanna) a bhainistíonn láimhseáil na sainchomhad, agus is í an Ardrúnaíocht atá freagrach as an iarratas a bhainistiú, as treoir a thabhairt do na hArd-Stiúrthóireachtaí agus as faireachán a dhéanamh ar an bpróiseas iomlán.

[4] http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:52017XC0119(01)&from=EN

[5] Foinse: staitisticí arna soláthar ag an gCoimisiún le linn an fhiosrúcháin. Níos cruinne fós, dúnadh 90 cás gan aon ghníomh breise agus i 17 gcás eile eisíodh litir fógra fhoirmiúil.

[6] Foinse: staitisticí arna soláthar ag an gCoimisiún le linn an fhiosrúcháin.

[7] D’fhéadfadh sé go mbeadh gá le malartuithe iomadúla sa chás céanna más rud é, mar shampla, nár thug an Ballstát freagra cuimsitheach ar na saincheisteanna a d’ardaigh an Coimisiún, gur eascair ceisteanna nua maidir le comhlíonadh dhlí an Aontais as an measúnú ar fhreagra an Bhallstáit, nó go gcuireann an gearánach faisnéis nua faoi bhráid sheirbhísí an Choimisiúin.

[8] Tuarascáil bhliantúil an Choimisiúin maidir le ‘Faireachán a dhéanamh ar chur i bhfeidhm dhlí an Aontais’ do 2015, lch. 22. Mar sin féin, tá difríochtaí suntasacha idir na Ballstáit, ó 57 lá i gcás na Slóvaice go 85 lá i gcás na Fraince.

[9] Foinse: staitisticí arna soláthar ag an gCoimisiún le linn an fhiosrúcháin.

[10] Féach cinntí maidir le gearáin 706/2007/BEH, 230/2011/EIS agus 731/2012/JN.

[11] https://www.ombudsman.europa.eu/cases/decision.faces/en/52917/html.bookmark  

[12] https://www.ombudsman.europa.eu/en/cases/decision.faces/en/49532/html.bookmark

[13] Cás uimh. 420/2015/EIS.

[14] Tá laghdú tagtha ar líon na nósanna imeachta nua um shárú thar na blianta, ó 2.900 in 2009 go 742 in 2015.

[15] ‘Modheolaíocht agus mínithe’ an Choimisiúin, ar fáil ag http://ec.europa.eu/atwork/applying-eu-law/docs/annual_report_33/20160715_annual_report_2015__methodologyen.pdf

[16] Níorbh amhlaidh an cás in 2008-2009, tar éis “EU Pilot” a sheoladh agus feidhmchlár “CHAP” a chruthú: níor nuashonraigh an Coimisiún a nósanna imeachta maidir lena chaidreamh le gearánaigh go dtí 2012.

[17] https://ec.europa.eu/info/about-european-union/fadhbanna-agus-gearáin_en

[18] https://www.ombudsman.europa.eu/cases/decision.faces/en/53125/html.bookmark

[19] "Ghlac admhálacha fála, uaireanta, seachtainí nó fiú míonna. Seoladh freagraí, i gcásanna áirithe, níos mó ná ceithre mhí tar éis an iarraidh agus an fhaisnéis ábhartha, amhail oscailt an imscrúdaithe EU Pilot, a bheith faighte ag an ngearánach go déanach agus nuair a d'iarr sé go sainráite é, agus sa chás sin amháin. Mír 35.

[20] Féach an cinneadh maidir le gearáin 503/2012/DK, 403/2014/MHZ agus 25/2013/ANA.

[21] https://www.ombudsman.europa.eu/en/cases/decision.faces/en/60417/html.bookmark

[22] Is fearr is féidir aghaidh a thabhairt ar an bhfadhb trí shásra eile, tá réamhrialú ón gCúirt ar feitheamh, bheadh saothrú an ábhair ag teacht salach ar thogra reachtach nua...

[23] Ina theannta sin, mhínigh an Coimisiún go bhforchoimeádann sé an ceart gan gearáin áirithe a shaothrú, i gcomhréir leis na prionsabail a leagtar amach ina Theachtaireacht, ina gcuirtear in iúl go n-úsáidfidh sé a chumhacht lánroghnach maidir le himeachtaí um shárú ar bhealach straitéiseach. Mhínigh an Coimisiún go ndíríonn sé agus go dtugann sé tús áite dá iarrachtaí ar na sáruithe is tábhachtaí ar dhlí an Aontais trí idirdhealú a dhéanamh idir cásanna de réir an bhreisluacha is féidir a bhaint amach le nós imeachta um shárú. Agus cinneadh á dhéanamh aige maidir leis na cásanna atá le saothrú, cuireann an Coimisiún roinnt tosca san áireamh, lena n-áirítear cineál agus tionchar an tsáraithe, cé acu is féidir nó nach féidir déileáil go sásúil leis an gcás trí shásraí níos iomchuí ar an leibhéal náisiúnta, etc.

[24] https://ec.europa.eu/info/about-european-union/problems-and-complaints/how-make-complaint-eu-level/submit-complaint_en

[25] https://ec.europa.eu/assets/sg/report-a-breach/complaints_en/

[26] Cás C-562/14 P, Ríocht na Sualainne v an Coimisiún Eorpach.

[27] http://ec.europa.eu/atwork/applying-eu-law/infringements-proceedings/infringement_decisions/?lang_code=ga

[28] Níl sa tuarascáil bhliantúil maidir le ‘Faireachán a dhéanamh ar chur i bhfeidhm dhlí an Aontais’ ach faisnéis achoimrithe maidir le líon na gcásanna EU Pilot.

[29] Bhain an chuid is mó de chomhaid EU Pilot a osclaíodh in 2015 le cúig réimse beartais: Soghluaisteacht agus iompar; An margadh inmheánach, tionsclaíocht, fiontraíocht agus FBManna; Ceartas agus tomhaltóirí; An comhshaol; Cánachas agus custam.

[30] A rialaítear le hAirteagal 258 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE).

[31] Tuarascáil bhliantúil an Choimisiúin maidir le ‘Faireachán a dhéanamh ar chur i bhfeidhm dhlí an Aontais’ do 2015, lch. 20.

[32] http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:52017XC0119(01)&from=EN

[33] Tuarascáil bhliantúil an Choimisiúin maidir le ‘Faireachán a dhéanamh ar chur i bhfeidhm dhlí an Aontais’ do 2015, lch. 18.

[34] D’eisigh an Coimisiún an chéad Teachtaireacht ‘ chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an Ombudsman Eorpach maidir leis an gcaidreamh leis an ngearánach i leith sáruithe ar dhlí an Chomhphobail’ in 2002, go háirithe mar fhreagairt ar fhiosrúcháin agus ar bharúlacha an Ombudsman. Thug an Coimisiún a nósanna imeachta cothrom le dáta tríd an dara Teachtaireacht ‘láimhseáil an chaidrimh leis an ngearánach i ndáil le cur i bhfeidhm dhlí an Aontais a thabhairt cothrom le dáta’ in 2012 agus ar deireadh in iarscríbhinn a ghabhann lena Theachtaireacht ó 2017.

[35] Mura bhfuil imthosca eisceachtúla ann a éilíonn bearta práinneacha.