Cúlra an ghearáin

1. Is saoránach Eastónach é an gearánach. Mheas sé gur sháraigh na cúirteanna náisiúnta san Eastóin an Coinbhinsiún Eorpach um Chearta an Duine (‘an Coinbhinsiún’) agus Cairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (‘an Chairt’) agus iad ag déileáil lena chás [1]. Thionóil an gearánach chuig roinnt comhlachtaí náisiúnta (amhail Ombudsman na hEastóine agus na Póilíní Slándála), ach níor bhain sé leas ar bith as.

2. An 24 Feabhra 2016, scríobh an gearánach chuig an gCoimisiún. An 13 Aibreán 2016, d’fhreagair an Coimisiún, agus chuir sé comhbhrón in iúl lena chás ach dúirt sé freisin nach bhfuil aon inniúlacht aige idirghabháil a dhéanamh. Mhínigh an Coimisiún nach féidir leis idirghabháil a dhéanamh maidir le cásanna aonair a láimhseáil os comhair cúirteanna náisiúnta, rud a thagann faoi inniúlacht eisiach na mBallstát. Ina theannta sin, níl an Chairt infheidhme ach amháin nuair a chuireann na Ballstáit dlí an Aontais i bhfeidhm. Ós rud é, de thuras na huaire, nach bhfuil aon noirm dhlíthiúla ar leibhéal an Aontais lena rialaítear an chaoi a ndéanann breithiúna náisiúnta cinntí in imeachtaí coiriúla, ní raibh aon infheidhmeacht ag an gCairt sa chás atá i gceist. Mar sin féin, má chreideann an gearánach gur sáraíodh a chearta dá bhforáiltear sa Choinbhinsiún, bhí sé fós saor dul chuig an gCúirt Eorpach um Chearta an Duine laistigh de shé mhí tar éis dó na leigheasanna dlí intíre a ídiú. Ba chúis aiféala don Choimisiún nach bhféadfadh sé tuilleadh cabhrach a thabhairt don ghearánach agus mhol sé go lorgódh sé comhairle dlí ó dhlíodóir.

3. Scríobh an gearánach chuig an gCoimisiún arís an 15 Aibreán 2016, ag athdhearbhú go bunúsach a thuairimí roimhe sin. Thug an Coimisiún freagra ar an litir sin an 8 Meitheamh 2016. Thagair an Coimisiún dá fhreagra níos luaithe, agus mhínigh sé arís go leanann sé ó fhorálacha ábhartha an Chonartha ar an Aontas Eorpach agus an Chonartha ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh nach bhfuil aon inniúlacht aige idirghabháil a dhéanamh san ábhar. D’athdhearbhaigh sí freisin an fhaisnéis a bhaineann leis an gCúirt Eorpach um Chearta an Duine agus mhol sí go bhféadfadh an gearánach smaoineamh ar dhul i muinín dlíodóra. Ar deireadh, bhí muinín ag an gCoimisiún go raibh an fhaisnéis cabhrach agus gur éirigh leis a sheasamh dlíthiúil a mhíniú don ghearánach.

4. An 15 Meitheamh 2016, thug an gearánach freagra ar an gCoimisiún. Thagair sé dá theagmhálacha le EuropeDirect, a líomhnaítear gur thug sé faisnéis an-difriúil dó. Dá bhrí sin, d’iarr sé ar an gCoimisiún athmhachnamh a dhéanamh ar a sheasamh.

5. De réir an ghearánaigh, níor freagraíodh a ríomhphost an 15 Meitheamh 2016: ní bhfuair sé ach admháil uathoibríoch go bhfuarthas é an lá céanna. Ba chosúil freisin gur cháin an gearánach seasamh substainteach an Choimisiúin.

An fiosrúchán

6. D'oscail an tOmbudsman fiosrúchán ar an ngearán agus d'aithin sí an líomhain agus an t-éileamh seo a leanas:

1) Níor thug an Coimisiún freagra ar litir an ghearánaigh an 15 Meitheamh 2016.

2) Ba cheart don Choimisiún freagra a thabhairt ar litir an ghearánaigh an 15 Meitheamh 2016.

7. Le linn an fhiosrúcháin, fuair foireann fiosrúcháin an Ombudsman freagra an Choimisiúin ar an ngearán agus, ina dhiaidh sin, barúlacha an ghearánaigh mar fhreagairt ar fhreagra an Choimisiúin. Agus an fiosrúchán á dhéanamh, chuir foireann fiosrúcháin an Ombudsman na hargóintí agus na tuairimí a chuir na páirtithe chun cinn san áireamh.

Líomhain maidir le mainneachtain freagra a thabhairt

Argóintí a cuireadh faoi bhráid an Ombudsman

8. Ina fhreagra, thagair an Coimisiún dá fhreagraí roimhe sin ar an ngearánach agus d’athdhearbhaigh sé nach bhfuil aon inniúlacht aige, ar an drochuair, idirghabháil a dhéanamh san ábhar. I gcomhréir le forálacha ábhartha a Chóid um Dhea-Iompar Riaracháin, chuir an Coimisiún an gearánach ar an eolas freisin go raibh sé ar intinn aige cur isteach ar chomhfhreagras leis ar an ábhar, ós rud é gur tugadh freagra ar na saincheisteanna uile a ardaíodh.

9. Ina bharúlacha, ghabh an gearánach buíochas le seirbhísí an Ombudsman agus mheas sé go raibh fianaise leordhóthanach curtha ar aghaidh aige chun a léiriú gur sáraíodh go leor ceart dá bhforáiltear sa Chairt agus sa Choinbhinsiún san Eastóin. Thagair sé freisin dá chás cúirte féin, rud a líomhnaítear a d’fhág go raibh sé i bpríosún gan údar. Chinn sé freisin nach raibh sé comhsheasmhach, in 2016, go raibh an Coimisiún an-ghníomhach i leith na Polainne maidir le sáruithe líomhnaithe ar chearta bunúsacha sa tír sin ach gur chosúil nach raibh cúram air faoin Eastóin, ‘i gcás ina bhfuil na breithiúna fós cosúil le breithiúna an Aontais Shóivéadaigh’. Mheas an gearánach freisin nach bhfuil cinneadh an Choimisiúin nach bhfuil aon inniúlacht aige idirghabháil a dhéanamh i gcásanna a ndéileálann cúirteanna náisiúnta leo ceart: murach sin, ní bheadh sa cheart chun triail chóir a fháil ach ‘pióg sa spéir’. Ar deireadh, thagair sé d’óráid ón Leas-Uachtarán Timmermans chomh maith le rún ó Pharlaimint na hEorpa an 13 Aibreán 2016, trínar cheart don Choimisiún gníomhú mar Chaomhnóir an daonlathais, an smachta reachta agus na hurraime do chearta bunúsacha i leith na mBallstát uile.

Measúnú an Ombudsman

10. Thug an Coimisiún freagra ar an litir. Ó thaobh substainte de, mhínigh sé go bunúsach (i) nach bhfuil aon inniúlacht aige faoi dhlí an Aontais gníomhú mar chomhlacht achomhairc in aghaidh cinntí a dhéanann cúirteanna náisiúnta; (ii) níl aon infheidhmeacht ag an gCairt sa chás atá idir lámha; agus (iii) má chreideann an gearánach gur sáraíodh a chearta dá bhforáiltear sa Choinbhinsiún, beidh sé fós saor dul chuig an gCúirt Eorpach um Chearta an Duine tar éis dó na leigheasanna dlí intíre a ídiú. Thug an Coimisiún (iv) comhairle don ghearánach freisin trína mholadh dó dul i muinín dlíodóra.

11. Tá na mínithe sin ceart, cabhrach agus i gcomhréir le cumhachtaí reachtúla an Choimisiúin. Ba chóir a thabhairt faoi deara freisin gur iompaigh an gearánach chuig Ombudsman na hEastóine ar an ábhar.

12. A mhéid a bhaineann le barúlacha an ghearánaigh maidir le gníomhaíochtaí an Choimisiúin i leith Ballstáit eile agus ní i leith na hEastóine, ba cheart a thabhairt faoi deara go bhfuil sé d’aidhm ag Creat an Choimisiúin maidir leis an Smacht Reachta measúnú a dhéanamh ar cé acu atá nó nach bhfuil tásca soiléire ann maidir le bagairt shistéamach ar an smacht reachta, cé nach mbunaítear leis aon chumhachtaí don Choimisiún chun idirghabháil a dhéanamh i ndíospóidí aonair.

13. I bhfianaise a bhfuil thuas, tá an cás dúnta mar atá socraithe.

Conclúid

Ar bhonn an fhiosrúcháin ar an ngearán seo, dúntar an cás leis an gconclúid seo a leanas [2]:

Tá an cás socraithe.

Cuirfear an gearánach agus an Coimisiún ar an eolas faoin gcinneadh sin.

Strasbourg, 24/11/2016

Marta Hirsch-Ziembinska

Aonad 1 - Fiosrúcháin agus TFC

[1] Ina thuairim, ciontaíodh go mícheart é as coir nach ndearna sé.

[2] Is féidir faisnéis faoi nós imeachta athbhreithnithe an Ombudsman a fháil ar an suíomh gréasáin http://www.ombudsman.europa.eu/en/atyourservice/complainantsrights.faces.