# Cinneadh i gcás 1408/2015/OV maidir le comhlíontacht an Choimisiúin Eorpaigh lena Rialacha maidir le Comhairleoirí Speisialta
- Údar: Ombudsman Eorpach
- Dáta: 2016-05-30T10:01+02:00[Europe/Paris]
- [URL](https://www.ombudsman.europa.eu/ga/decision/ga/67701)
---
> Is í an tsaincheist sa ghearán seo ná mainneachtain líomhnaithe an Choimisiúin Eorpaigh, agus Comhairleoir Speisialta á cheapadh aige, cloí lena rialacha féin maidir le coinbhleachtaí leasa a chosc.
> 
> I mí Mheán Fómhair 2015, rinne dhá eagraíocht neamhrialtasacha gearán leis an Ombudsman gur theip ar an gCoimisiún a Rialacha a chomhlíonadh nuair a cheap sé Comhairleoir Speisialta chun cabhrú le hUachtarán an Choimisiúin. D'eisigh an Coimisiún preaseisiúint an 18 Nollaig 2014 inar fógraíodh ceapachán Edmund Stoiber mar Chomhairleoir Speisialta d'Uachtarán an Choimisiúin. Rinneadh an fógra sin trí mhí sular ceapadh an tUasal Stoiber go hoifigiúil an 4 Márta 2015, gan aon séanadh faoi na ceanglais riaracháin atá fós le comhlíonadh. D'áitigh na gearánaigh gur chuir an fógra anabaí sin isteach ar chumas an Choimisiúin measúnú neamhchlaonta criticiúil a dhéanamh ar cé acu a bhí nó nach raibh aon choinbhleachtaí leasa ag an duine i gceist. Rinne siad gearán freisin nár luaigh "ráiteas dearbhaithe" an Choimisiúin, ar cuid riachtanach den phróiseas ceapacháin é, na poist a bhí ag an gComhairleoir Speisialta le Nürnberger, grúpa árachais mór.
> 
> D'fhiosraigh an tOmbudsman an cheist agus chinn sé go raibh preaseisiúint an Choimisiúin mícheart agus míthreorach. Chinn an tOmbudsman freisin gur ardaíodh amhras dlisteanach don phobal leasmhar le fógairt an cheapacháin roimh am, gan aon séanadh, i dtaobh an ndearnadh scrúdú neamhchlaonta agus criticiúil ar cheist na coinbhleachta leasa tar éis an fhógra. Chinn an tOmbudsman go raibh drochriarachán á dhéanamh ag an gCoimisiún ar an dá chúis. Chinn an tOmbudsman freisin gur theip ar an gCoimisiún a mhíniú cén fáth ar fágadh poist an Chomhairleora Speisialta a ceapadh sa ghrúpa árachais ar lár ón "ráiteas dearbhaithe". Chinn sí gur drochriarachán a bhí i gceist leis sin freisin.
> 
Cúlra
-----

**1.** An 18 Nollaig 2014, d'fhoilsigh an Coimisiún preaseisiúint ina luaitear an méid seo a leanas: 'Inniu*cheap Uachtarán an Choimisiúin Eorpaigh, Jean-Claude Juncker, an **Dr Edmund Stoiber ina Chomhairleoir Speisialta maidir le Rialáil Níos Fearr'*** [^^\[1\]^^](#_ftn1){#_ftnref1} (dá ngairtear 'an Comhairleoir Speisialta[\[2\]'](#_ftn2){#_ftnref2} nó 'an duine i gceist' anseo feasta). An lá céanna, bhí cruinniú ag an duine i dtrácht le hUachtarán an Choimisiúin Juncker agus leis an Leas-Uachtarán Timmermans, a bhí ina ábhar do ghearrchlib físeáin a uaslódáladh ar shuíomh gréasáin an Choimisiúin[^^\[3\].^^](#_ftn3){#_ftnref3}

**2.** An lá céanna, d'iarr na gearánaigh, Friends of the Earth Europe (FoEE) agus an Fhaireachlann um Eoraip Chorparáideach (CEO) rochtain phoiblí ar i) ráiteas faoi mhionn an Chomhairleora Speisialta nach raibh aon choinbhleachtaí leasa aige, ii) a dhearbhú gníomhaíochtaí agus iii) "ráiteas dearbhaithe" an Uachtaráin Juncker nach raibh aon choinbhleachtaí leasa ag an gComhairleoir Speisialta. Faoi Rialacha an Choimisiúin (a leagtar amach thíos), ní mór na trí dhoiciméad sin a chur isteach in éineacht leis an iarraidh ar Chomhairleoir Speisialta a cheapadh. D'fhiafraigh na gearánaigh freisin ar íocadh an Comhairleoir Speisialta, agus cé na bearta a rinneadh chun a chinntiú nach raibh coinbhleacht leasa aige, go háirithe i ndáil lena fheidhmeanna mar Chathaoirleach ar Bhoird Chomhairleacha dhá chuideachta mhóra.

**3.** An 7 Eanáir 2015, shínigh an Comhairleoir Speisialta "Dearbhú*ar onóir nach bhfuil aon choinbhleacht leasa ann idir dualgais chomhairleoir speisialta an Choimisiúin agus gníomhaíochtaí eile* " (Iarscríbhinn 1 a ghabhann le Rialacha an Choimisiúin), chomh maith le "*Dearbhú gníomhaíochtaí d'fhonn feidhm a bheith aige maidir le feidhm Chomhairleoir Speisialta an Choimisiúin Eorpaigh*" (Iarscríbhinn 2 a ghabhann le Rialacha an Choimisiúin). Sa Dearbhú deireanach sin, luaigh an Comhairleoir Speisialta a phoist mar Chathaoirleach ar Bhoird Chomhairleacha dhá chuideachta, chomh maith lena phost mar chomhalta de na Boird Mhaoirseachta de cheithre eintiteas atá faoi rialú Nürnberger, grúpa mór árachais (dá ngairtear an grúpa árachais anseo feasta), agus roinnt post eile a bhí aige ina thír dhúchais freisin.

**4.** An 2 Feabhra 2015, thug an Comhairleoir Speisialta a dhearbhú gníomhaíochtaí cothrom le dáta chun a phost mar chathaoirleach ar Bhord Comhairleach bainc a lua.

**5.** An 9 Feabhra 2015, tugadh chun críche "Ráiteas*Dearbhaithe ón Uachtarán Jean-Claude Juncker maidir le neamhchoinbhleacht leasa d'fhonn an Dr Edmund Stoiber a cheapadh mar Chomhairleoir Speisialta don Choimisiún Eorpach".* Ba é sin rogha B den teimpléad caighdeánach (Iarscríbhinn 4 a ghabhann le Rialacha an Choimisiúin) agus d'admhaigh sí "go*bhféadfadh riosca a bheith ann do dhea-ainm an Choimisiúin mar gheall ar ghníomhaíochtaí an Dr Stoiber do (ainm na gcuideachtaí)".* Cuireadh an méid seo a leanas leis*an ráiteas dearbhaithe: "Féadfar an riosca a laghdú go leordhóthanach trína áirithiú nach ndéileálfaidh an Dr Stoiber, ina cháil mar Chomhairleoir Speisialta, le haon ábhar a bhaineann leis* \[na cuideachtaí iomchuí\]"*.*

**6.** An 11 Feabhra 2015,*mar* fhreagra ar iarraidh na ngearánach ar rochtain phoiblí, d'eisigh an Coimisiún gach ceann de na ceithre dhoiciméad thuasluaite do na gearánaigh.

**7.** An 16 Feabhra 2015, chuir an Coimisiún in iúl do na gearánaigh nach n-íocfaí an Comhairleoir Speisialta. Maidir le haon riosca coinbhleachta leasa a sheachaint, thagair an Coimisiún do ráiteas dearbhaithe an 9 Feabhra 2015, agus dúirt sé go n-áiritheodh sé nach ndéileálfadh an Comhairleoir Speisialta le haon ábhar a bhaineann leis na cuideachtaí ábhartha agus é ag obair leis an gCoimisiún. Dúirt an Coimisiún freisin nach raibh feidhmeanna oibríochtúla ná bainistíochta ag an gComhairleoir Speisialta leis na cuideachtaí sin.

**8.** An 4 Márta 2015, cheap Coláiste na gCoimisinéirí an duine i gceist agus roinnt daoine eile mar Chomhairleoirí Speisialta[\[4\]](#_ftn4){#_ftnref4} (ón 5 Márta 2015 go dtí an 31 Márta 2016).

**9.** An 25 Bealtaine 2015, scríobh na gearánaigh chuig an gCoimisiún ag líomhain, contrártha leis na rialacha is infheidhme, go ndearnadh na ceithre dhoiciméad maidir le ceapachán an Chomhairleora Speisialta a tharraingt suas agus a shíniú **tar éis** é a cheapadh. D'fhiafraigh na gearánaigh cén fáth ar fhan an Coimisiún, go dtí **tar éis** fhógairt phoiblí an cheapacháin, chun seiceáil a dhéanamh ar an seasamh maidir le coinbhleachtaí leasa a d'fhéadfadh a bheith ann. D'áitigh siad gur chuir an réamhfhógra cosc ar an gCoimisiún measúnú neamhchlaonta criticiúil a dhéanamh. D'iarr na gearánaigh ar an gCoimisiún freisin athmhachnamh a dhéanamh ar a mheasúnú i dtaobh an raibh coinbhleacht leasa ag an gComhairleoir Speisialta.

**10.** An 12 Meitheamh 2015, d'fhreagair Ard-Rúnaí an Choimisiúin do na gearánaigh, cé gur fógraíodh ceapachán an Chomhairleora Speisialta an 18 Nollaig 2014, nach raibh sé go dtí an 4 Márta 2015 go raibh an nós imeachta riaracháin curtha i gcrích le cinneadh ó Choláiste na gCoimisinéirí. Dúirt an tArdrúnaí gur tarraingíodh suas na ceithre dhoiciméad atá i gceist dá bhrí sin roimh chinneadh an Choláiste maidir le ceapadh na gComhairleoirí Speisialta.

**11.** An 3 Meán Fómhair 2015, chuaigh na gearánaigh i dteagmháil leis an Ombudsman.

Na rialacha dlíthiúla ábhartha
------------------------------

**12.** Foráiltear an méid seo a leanas le pointí 5 agus 6 de[" Rialacha](#_ftn5){#_ftnref5} *an Choimisiúin maidir le Comhairleoirí Speisialta don Choimisiún* "[\[6\]](#_ftn6){#_ftnref6} (Rialacha an Choimisiúin):

"***5. Comhairleoirí Speisialta a Roghnú agus a Ainmniú***

*Ní mór do gach Comhalta den Choimisiún ar mian leis comhairleoir speisialta a fhostú fógra *i scríbhinn a thabhairt do AS ADMIN* \[Ard-Stiúrthóireacht na nAcmhainní Daonna agus na Slándála -- AS HR anois\] faoin sprioc-am a leagtar síos (Eanáir gach bliain), mar aon le léiriú ar na cúraimí atá le déanamh, an líon laethanta oibre a bhfuiltear ag súil leis agus meastachán ar leithreasuithe misin, ... Ina theannta sin, agus comhairleoir á cheapadh aige nó aici, ní mór do **gach Comhalta den Choimisiún a áirithiú nach mbeidh aon choinbhleacht leasa ann idir dualgais a chomhairleora nó a comhairleora speisialta amach anseo agus aon ghníomhaíochtaí seachtracha a d'fhéadfadh a bheith aige nó aici. Dá**bhrí sin,**ní mór na trí dhoiciméad seo a leanas a bheith ag gabháil le gach iarraidh ar chomhairleoir speisialta a cheapadh a dhéantar chuig** AS ADMIN:*

*• ráitis faoi mhionn agus dearbhuithe gníomhaíochtaí ón gcomhairleoir speisialta (foirmeacha i gceangal leis seo): ní mór do chomhairleoirí speisialta ionchasacha **dearbhú ar a n-onóir (ráiteas faoi mhionn) a** shíniú ina luaitear go bhfuil siad ar an eolas faoi na hAirteagail ábhartha de na Rialacháin Foirne (Airteagail 11 agus 11a) agus nach bhfuil aon choinbhleacht leasa ann leis na dualgais atá siad ar tí a dhéanamh. Ní mór dóibh dearbhú **gníomhaíochtaí** a líonadh isteach agus a shíniú freisin, dearbhú a sheiceálfaidh AS ADMIN thar ceann an údaráis a bhfuil sé de chumhacht aige conarthaí fostaíochta a thabhairt i gcrích (AECC), sula rachaidh siad i mbun a ndualgas, chun a áirithiú nach mbeidh aon choinbhleacht leasa ann;*

*• **ráiteas dearbhaithe ó** Chomhalta an Choimisiúin (samhail atá i gceangal leis seo): ar bhonn na ndearbhuithe a fuarthas, ní mór do Chomhaltaí an Choimisiúin atá freagrach a shuíomh nach bhfuil aon choinbhleacht leasa ann maidir leis na comhairleoirí speisialta a roghnaigh siad agus ní mór dóibh a n-iarrataí ar cheapachán a dheimhniú.*

***Seiceálann AS ADMIN ansin nach bhfuil aon choinbhleacht leasa*** *idir dualgais an chomhairleora speisialta amach anseo agus aon ghníomhaíochtaí seachtracha **ar bhonn na ndoiciméad arna soláthar ag Comhaltaí an Choimisiúin**. Féadfar a iarraidh ar na comhairleoirí speisialta tuilleadh faisnéise a sholáthar chun na críche sin. Cuirtear an fhaisnéis sin ar aghaidh chuig Comhaltaí an Choimisiúin lena mbaineann chun cabhrú leo cinneadh críochnaitheach a dhéanamh maidir lena n-iarraidh ar cheapachán. Cuireann AS ADMIN toradh na seiceála sin in iúl don Chomhalta den Choimisiún atá freagrach as Pearsanra agus Riarachán. (...)*"

***6. Comhairleoirí Speisialta a ainmniú agus a cheapadh***

"Tar***éis dó dul i gcomhairle leis an tSeirbhís Dlí agus le AS BUDG,*** *agus tar éis dó an t-údarás buiséadach a chur ar an eolas go cuí, **déanann an Coimisiún, ar thogra ón Leas-Uachtarán atá freagrach as Pearsanra agus Riarachán, i gcomhaontú leis an Uachtarán, comhairleoirí speisialta íoctha agus neamhíoctha a cheapadh ag tús gach bliana (ag deireadh mhí an Mhárta)** trí nós imeachta ó bhéal (Cúrsaí Riaracháin agus Buiséadacha) agus tugann sé treoir do AS ADMIN dul ar aghaidh lena gceapadh. ...*

*A luaithe a ainmnítear na comhairleoirí speisialta, dréachtaíonn AS ADMIN dréachtchonradh (conradh caighdeánach) do gach comhairleoir speisialta ... **Ní féidir tús a chur le comhlíonadh na gconarthaí go dtí go mbeidh siad sínithe ag AECC**.*

*A luaithe a bheidh a gceapachán formheasta, déanfar liosta de na comhairleoirí speisialta, mar aon lena ráitis faoi mhionn agus a curriculum vitae (nach bhféadfaidh faisnéis de chineál príobháideach a bheith iontu, amhail staid an teaghlaigh, seoladh príobháideach, etc.), a phostáil ar shuíomh gréasáin Europa an Choimisiúin* " (béim curtha leis)*.*

☆ An fiosrúchán
---------------

**13.** D'oscail an tOmbudsman fiosrúchán ar an ngearán agus d'aithin sí na líomhaintí agus na héilimh seo a leanas:

**Líomhain:**

Níor chomhlíon an Coimisiún a Rialacha maidir le Comhairleoirí Speisialta (go háirithe pointí 5 agus 6) agus an duine i gceist á cheapadh aige mar Chomhairleoir Speisialta d'Uachtarán an Choimisiúin.

**Éilimh:**

1) Ba cheart don Choimisiún a aithint gurbh ionann a neamhghníomhaíochtaí agus drochriarachán agus bearta a chur i bhfeidhm chun a áirithiú nach dtarlóidh sáruithe ar a Rialacha maidir le Comhairleoirí Speisialta arís.

2) Ba cheart don Choimisiún a shoiléiriú conas a íoslaghdóidh sé aon choinbhleacht leasa a d'fhéadfadh eascairt as poist reatha an Chomhairleora Speisialta i gcuideachta árachais.

**14.** An 21 Deireadh Fómhair 2015, rinne an tOmbudsman iniúchadh ar chomhad an Choimisiúin maidir le ceapadh an Chomhairleora Speisialta, lena n-áirítear go háirithe na doiciméid maidir leis an measúnú a rinne AS HR ar chomhad an Chomhairleora Speisialta. An 1 Nollaig 2015, d'iarr an tOmbudsman ar an gCoimisiún freagra a thabhairt ar an ngearán agus, go háirithe, déileáil leis na trí phointe seo a leanas:

i) ar an gcéad dul síos, ós rud é gurb é Coláiste an Choimisinéara a rinne an cinneadh maidir leis an gComhairleoir Speisialta a cheapadh an 4 Márta 2015, an bhféadfadh an Coimisiún an cinneadh sin a réiteach lena phreaseisiúint an 18 Nollaig 2014 inar luadh "\[t\]***oday*** *, cheap Uachtarán an Choimisiúin Eorpaigh, Jean-Claude Juncker, an **Dr Edmund Stoiber mar Chomhairleoir Speisialta** maidir le Rialáil Níos Fearr"?*

ar an dara dul síos, luadh i ndearbhú gníomhaíochtaí an Chomhairleora Speisialta an 7 Eanáir 2015 go raibh sé ina chomhalta de na Boird Mhaoirseachta ina raibh ceithre eintiteas ar leith faoi rialú an ghrúpa árachais. Ós rud é go bhfuil sé riachtanach aon choinbhleacht *nó an chuma atá uirthi* a sheachaint, iarradh ar an gCoimisiún a mhíniú cén fáth nár mheas sé go bhféadfadh riosca a bheith ann do dhea-ainm an Choimisiúin i bhfianaise ghníomhaíochtaí an duine atá i gceist don ghrúpa árachais sin.

ar an tríú dul síos, maidir leis an tsaincheist a bhaineann le híoslaghdú a dhéanamh ar aon choinbhleacht leasa a d'fhéadfadh eascairt as seasaimh an Chomhairleora Speisialta leis an ngrúpa árachais, d'fhiafraigh an tOmbudsman an raibh an Coimisiún sásta athmhachnamh a dhéanamh ar a sheasamh agus an ráiteas dearbhaithe a leasú trína chinneadh nár cheart don duine atá i gceist déileáil, ina cháil mar Chomhairleoir Speisialta, le hábhair a bhaineann leis an ngrúpa árachais sin.

**15.** An 21 Márta 2016, fuair an tOmbudsman tuairim an Choimisiúin maidir leis an ngearán agus, an 27 Aibreán 2016, tuairimí na ngearánach mar fhreagairt ar thuairim an Choimisiúin. Agus an fiosrúchán á dhéanamh aige, chuir an tOmbudsman na hargóintí agus na tuairimí a chuir na páirtithe chun cinn san áireamh.

Réamhbharúlacha
---------------

**16.** Ní dhéileálann an fiosrúchán ach leis an líomhain gur mhainnigh **an Coimisiún** a Rialacha maidir le Comhairleoirí Speisialta a chomhlíonadh agus an duine i gceist á cheapadh aige mar Chomhairleoir Speisialta. Ní dhéileálann an fiosrúchán seo le haon ghníomhartha de chuid an duine atá i gceist.

**17.** Cé gur éirigh an duine i gceist as mar Chomhairleoir Speisialta nuair a tháinig deireadh lena shainordú i mí an Mhárta 2016, ní dhéanann sé sin difear don fhiosrúchán seo, a bhaineann le hiompar an Choimisiúin agus Comhairleoirí Speisialta á gceapadh aige.

**18.** Ag leanúint as roinnt gearán eile[\[7\]](#_ftn7){#_ftnref7} a bhaineann le Comhairleoirí Speisialta a cheapadh don Choimisiún, osclóidh an tOmbudsman fiosrúchán straitéiseach go han-luath maidir le comhlíonadh Rialacha an Choimisiúin i dtaca le Comhairleoirí Speisialta a cheapadh agus cibé acu an gá nó nach gá na Rialacha seo a leasú.

Mainneachtain líomhnaithe na Rialacha maidir le Comhairleoirí Speisialta a chomhlíonadh
---------------------------------------------------------------------------------------

### Argóintí a cuireadh faoi bhráid an Ombudsman

**19.** Áitíonn na gearánaigh, trí phreaseisiúint an 18 Nollaig 2014 a eisiúint, gur chruthaigh an Coimisiún an dearcadh go raibh an duine i gceist ceaptha cheana féin mar Chomhairleoir Speisialta. \[1\] Mar chruthúnas air sin, dúirt na gearánaigh go ndeachaigh grúpa sainleasa amháin ar a laghad i dteagmháil leis an gComhairleoir Speisialta i mí Feabhra 2015[^^\[8\]^^](#_ftn8){#_ftnref8} , sular ceapadh é iarbhír, chun saincheisteanna maidir le rialáil níos fearr a phlé.

**20.**Mar fhreagra air sin, dheimhnigh an Coimisiún gurb é Coláiste na gCoimisinéirí a rinne an cinneadh an duine i gceist a cheapadh mar Chomhairleoir Speisialta an 4 Márta 2015. Chun an cinneadh sin a ullmhú, chomhlíon seirbhísí an Choimisiúin lena mbaineann go hiomlán an nós imeachta a leagtar síos sna Rialacha ábhartha. Is éard a bhí i gceist leis an nós imeachta sin, go háirithe, fógra a thabhairt don údarás buiséadach, na dearbhuithe agus na ráitis is gá a bhunú, dul i gcomhairle leis an tSeirbhís Dlí agus le hArd-Stiúrthóireacht an Bhuiséid agus measúnú a dhéanamh ar choinbhleachtaí leasa a d'fhéadfadh a bheith ann. Rinneadh an nós imeachta um scagadh agus ní raibh tionchar ag an méid a luadh i bpreaseisiúint an 18 Nollaig 2014 air.

**21.** Dúirt an Coimisiún gur léirigh preaseisiúint an 18 Nollaig 2014 an tábhacht mhór a leagann an Coimisiún ar Rialáil Níos Fearr, gur thug sé tuairisc ar "ról*an Chomhairleora Speisialta amach anseo* " agus gur fhógair sé "ról*beartaithe"*an duine atá i gceist mar Chomhairleoir Speisialta maidir le Rialáil Níos Fearr. Níor chuir na tagairtí do ról sa todhchaí do Chomhairleoir Speisialta - a bhí beartaithe chun an rún polaitiúil a chur in iúl beart a dhéanamh - bac ar bhealach ar bith ar phróiseas roghnúcháin dleathach shealbhóir na feidhme amach anseo. Is fógraí iad na preaseisiúintí, ní doiciméid dhlíthiúla iad, agus ní raibh aon tionchar ag na foclaíochtaí a úsáideadh sa chás seo ar an nós imeachta ceapacháin.

**22.** Maidir leis an gceist ar fhíoraigh an Coimisiún i gceart an raibh an Comhairleoir Speisialta i staid coinbhleachta leasa, thug na gearánaigh dá n-aire gur thagair an Coimisiún, sa ráiteas dearbhaithe a rinne an tUachtarán Juncker, d'obair an Chomhairleora Speisialta le cuideachtaí eile. Mar sin féin, níor luadh a shuíomhanna leis an ngrúpa árachais mar riosca féideartha i dtéarmaí coinbhleachta leasa. Dúirt na gearánaigh ansin nach raibh sé soiléir cén fáth ar fágadh tagairtí do na suíomhanna sin ar lár, ós rud é go raibh an grúpa árachais sin ar cheann de na cuideachtaí árachais ba mhó sa Ghearmáin agus go bhféadfadh an tionscnamh um Rialáil Níos Fearr difear a dhéanamh dó.

**23.** Mar fhreagra air sin, luaigh an Coimisiún go sainmhínítear 'Comhairleoir Speisialta' in Airteagal 5 de Choinníollacha Fostaíochta Sheirbhísigh Eile an Aontais Eorpaigh (CEOS) mar dhuine 'a*fhostaítear, de bharr a cháilíochtaí speisialta agus d'ainneoin fostaíocht shochrach i gcáil éigin eile, chun cúnamh a thabhairt do cheann d'institiúidí an Aontais'.* Dá bhrí sin, ceadaíonn CEOS gníomhaíochtaí sochracha eile go sainráite. Ní leor ann féin nasc teoiriciúil amháin idir gníomhaíocht eile agus an sainordú -- a d'fhéadfaí a bhunú i mbeagnach gach cás ina bhfuil an sainordú leagtha amach go han-fhorleathan -- chun ceapachán an Chomhairleora Speisialta a eisiamh nó chun toimhde coinbhleachta leasa a ardú. Tá sé sin soiléir freisin ó phointe 5 de Rialacha an Choimisiúin, ar dá réir nach mór prionsabal na comhréireachta a urramú agus coinbhleachtaí leasa a d'fhéadfadh a bheith ann á mbreithniú. Go deimhin, is gá cás a sheachaint nach bhféadfaí poist mar Chomhairleoir Speisialta a thairiscint do dhaoine aonair a bhfuil cúlraí iomchuí acu mar gheall ar a dtaithí nó a ngníomhaíochtaí eile.

**24.** Luaigh an Coimisiún nach mór aird a thabhairt ar na cúraimí atá le déanamh don Choimisiún i measúnú ar cé acu atá nó nach bhfuil coinbhleacht leasa ann. Bhí sainordú an Chomhairleora Speisialta thar a bheith leathan agus ginearálta agus díríonn sé ar chomhairle maidir le roinnt gnéithe de Rialáil Níos Fearr. Níor iarradh ar an duine i gceist, ina cháil mar Chomhairleoir Speisialta, déileáil le haon ábhair a bhaineann leis na cuideachtaí a luaitear ina dhearbhú gníomhaíochtaí. Mar fhreagra ar argóint na ngearánach nár tagraíodh i ráiteas dearbhaithe an Choimisiúin an 9 Feabhra 2015 do na gníomhaíochtaí uile a luaigh an Comhairleoir Speisialta ina dhearbhú gníomhaíochtaí, luaigh an Coimisiún go bhfuil cuspóirí éagsúla ag an ráiteas dearbhaithe agus ag an dearbhú gníomhaíochtaí: Is é is aidhm don ráiteas dearbhaithe a dheimhniú, ar bhonn an dearbhaithe gníomhaíochtaí, nach bhfuil aon choinbhleacht leasa ann, maidir leis na cúraimí atá le comhlíonadh, idir na dualgais a bheidh ann amach anseo mar Chomhairleoir Speisialta agus na gníomhaíochtaí seachtracha leanúnacha. Sa chiall sin, ní dhéanann an ráiteas dearbhaithe dúbláil ar an dearbhú gníomhaíochtaí, ach ní dhíríonn sé **ach ar na gníomhaíochtaí sin atá ábhartha i gcomhthéacs riosca coinbhleachta leasa féideartha nó iarbhír.**

**25.** Dúirt an Coimisiún nach gciallaíonn an fíoras nár luadh gníomhaíochtaí an duine atá i gceist don ghrúpa árachais go sainráite sa ráiteas dearbhaithe go bhféadfadh sé, ina cháil mar Chomhairleoir Speisialta, déileáil le hábhair a bhaineann go sonrach leis an gcuideachta sin. Go deimhin, de réir an Choimisiúin, níor dhéileáil an Comhairleoir Speisialta le hábhair den sórt sin le linn a shannacháin (ón 5 Márta 2015 go dtí an 31 Márta 2016[\[9\]](#_ftn9){#_ftnref9}). D'fhan sé, in aon chás, faoi réir na bhforálacha maidir le coinbhleachtaí leasa in Airteagal 124 de Choinníollacha Fostaíochta Seirbhíseach Eile (go háirithe Airteagail 11 agus 11a de na Rialacháin Foirne). Dúirt sé freisin gur dhearbhaigh an Comhairleoir Speisialta go sainráite, ina dhearbhú ar onóir an 7 Eanáir 2015, go raibh sé ar an eolas faoi na hoibleagáidí sin.

**26.** Ina mbarúlacha, **chuir na gearánaigh in iúl,**chomh maith le preaseisiúint a eisiúint an 18 Nollaig 2014 inar fógraíodh ceapachán an Chomhairleora Speisialta, gur chuir Uachtarán agus Leas-Uachtarán an Choimisiúin, an lá céanna, fáilte roimhe freisin chuig a ról nua, agus é á chur i láthair mar fhíric fhíorasach. Dá bhrí sin, bheadh sé ina chúis le náire pholaitiúil shuntasach don Choimisiún mura gceapfaí an Comhairleoir Speisialta ar deireadh. Cé go bhféadfadh sé nach doiciméad ceangailteach ó thaobh dlí é an phreaseisiúint, is cinnte gur chruthaigh sé dearcadh láidir an phobail gur tugadh an nós imeachta ceapacháin chun críche. Dá bhrí sin, mhaígh na gearánaigh go ndearna fógra poiblí an Choimisiúin an 18 Nollaig 2014 dochar don mheasúnú ar choinbhleacht leasa.

### Measúnú an Ombudsman

**i) An argóint go ndearna preaseisiúint an Choimisiúin an 18 Nollaig 2014 dochar do mheasúnú an Choimisiúin ar choinbhleacht leasa**

**27.** Is léir ó phointí 5 agus 6 de Rialacha an Choimisiúin nach féidir Comhairleoir Speisialta a cheapadh go dtí go mbeidh **an** measúnú nach bhfuil aon choinbhleacht leasa ann curtha i gcrích. Is iad seo a leanas na céimeanna croineolaíocha sa nós imeachta seo. An Coimisinéir atá ag iarraidh Comhairleoir Speisialta a fhostú, tugann sé fógra do AS HR agus cuireann sé na trí dhoiciméad a iarradh faoi bhráid AS HR, eadhon 1) an ráiteas faoi mhionn, 2) an dearbhú gníomhaíochtaí agus 3) an ráiteas dearbhaithe. Ar bhonn na ndoiciméad sin, seiceálann AS HR nach bhfuil aon choinbhleacht leasa ann. Téitear i gcomhairle ansin le Seirbhís Dlí an Choimisiúin agus le hArd-Stiúrthóireacht an Bhuiséid. Ar deireadh, ceapann an Coimisiún an Comhairleoir Speisialta. Ina dhiaidh sin, tá sé de rogha ag an gCoimisiún preaseisiúint a eisiúint chun an pobal a chur ar an eolas faoina chinneadh.

**28.** Sa chás seo, áfach, agus sula ndearnadh aon cheann de na bearta sin, d'eisigh an Coimisiún preaseisiúint den chéad uair, an 18 Nollaig 2014, inar fhógair sé gur ceapadh an Comhairleoir Speisialta an lá sin. Ní raibh sé ach coicís tar éis an fhógra seo gur chuir an Comhairleoir Speisialta a ráiteas faoi mhionn agus a dhearbhú gníomhaíochtaí isteach (an 7 Eanáir 2015) a úsáideadh chun a mheas an raibh aon choinbhleachtaí leasa ag an gComhairleoir Speisialta. Is é an toradh a bhí ar an nós imeachta gur ceapadh an Comhairleoir Speisialta go foirmiúil an 4 Márta 2015, le cinneadh ón gCoimisiún.

**29.** Tugann an tOmbudsman dá haire nach bhfágann foclaíocht shoiléir an phreaseisiúint aon amhras -- i súile an phobail ar a laghad -- gur ceapadh an Comhairleoir Speisialta an 18 Nollaig 2014. Thairis sin, in éineacht leis an bpreaseisiúint, chuir an Coimisiún físchlib ghearr ar fáil ar a shuíomh gréasáin den chruinniú an 18 Nollaig 2014 idir an Comhairleoir Speisialta agus Uachtarán agus Leas-Uachtarán an Choimisiúin. Luaitear i dtéacs na físchlibe sin go mbuailfidh*Uachtarán agus Leas-Uachtarán an Choimisiúin le Edmund Stoiber, Comhairleoir Speisialta an Choimisiúin Eorpaigh maidir le Rialáil Níos Fearr.* Luaitear arís sa teachtaireacht faoin ngearrthóg gur*cheap Jean-Claude Juncker "Comhairleoir Speisialta an Choimisiúin Eorpaigh maidir le Rialáil Níos Fearr ar an lá céanna"*(béim curtha leis). Ní fhágann na ráitis agus na tagairtí sin aon débhríocht ó thaobh an phobail de ach gur ceapadh an duine atá i gceist an 18 Nollaig 2014.

**30.** D'áitigh an Coimisiún gur thagair a phreaseisiúint go deimhin do ról an Chomhairleora Speisialta 'todhchaí' agus 'beartaithe'. Mar sin féin, níl an dá fhocal seo le feiceáil sa phreaseisiúint, a deir go simplí gur **ceapadh** an duine atá i gceist an 18 Nollaig 2014. Aontaíonn an tOmbudsman leis an gCoimisiún nach doiciméid fhoirmiúla dhlíthiúla iad preaseisiúintí. Eisítear preaseisiúintí, áfach, chun an pobal a chur ar an eolas. Éilíonn prionsabail an dea-riaracháin go mbeidh siad chomh cruinn agus is féidir. Ní féidir é sin a rá faoi phreaseisiúint ina luaitear gur ceapadh duine an 18 Nollaig 2014, ach, i ndáiríre, níor ceapadh an duine sin go dlíthiúil go dtí céim i bhfad níos déanaí, an 4 Márta 2015[\[10\].](#_ftn10){#_ftnref10} Dá bhrí sin, tá preaseisiúint an Choimisiúin mícheart agus míthreorach. Dar leis an Ombudsman, is ionann sin agus drochriarachán. Más rud é, in imthosca eisceachtúla, nach mór fógra sealadach a dhéanamh maidir le ceapacháin shinsearacha, ba cheart séanadh soiléir láidir a áireamh iontu maidir leis na ceanglais riaracháin atá fós le comhlíonadh.

**ii) Mainneachtain an Choimisiúin suíomhanna an duine atá i gceist sa ghrúpa árachais a lua sa ráiteas dearbhaithe**

**31.** Foráiltear le hAirteagal 11a de na Rialacháin Foirne "Ní*dhéileálfaidh oifigeach, le linn dó a chuid dualgas a chomhlíonadh agus seachas mar a fhoráiltear anseo ina dhiaidh seo, le hábhar ina bhfuil aon leas pearsanta aige, go díreach nó go hindíreach, a dhéanfadh dochar dá neamhspleáchas, agus, go háirithe, dá leasanna teaghlaigh agus airgeadais*" (béim curtha leis). Foráiltear le hAirteagal 124 de Choinníollacha Fostaíochta Seirbhíseach Eile maidir le Comhairleoirí Speisialta go mbeidh feidhm de réir analaí ag Airteagal 11a de na Rialacháin Foirne maidir le Comhairleoirí Speisialta.

**32.** Leagtar amach freisin i Rialacha an Choimisiúin maidir le Comhairleoirí Speisialta rialacha mionsonraithe nós imeachta chun cásanna coinbhleachta leasa a sheachaint. Chuir an Coimisiún féin i bhfios go láidir, ina nóta dar dáta an 18 Samhain 2014 lena seoltar feidhmiú 2015 maidir le hainmniúcháin Comhairleoirí Speisialta, agus tagairt á déanamh do chinneadh níos luaithe ón Ombudsman, go bhfuil sé riachtanach **aon choinbhleacht leasa nó aon chuma ina leith a** **sheachaint**.

**33.** Níor thug an Coimisiún míniú diongbháilte ar a mhainneachtain suíomhanna an duine atá i gceist sa ghrúpa árachais atá i gceist a chur san áireamh sa ráiteas dearbhaithe. Níor mhínigh an Coimisiún ach an difríocht idir cuspóir an dearbhaithe leasa agus an ráiteas dearbhaithe. Mar sin féin, ní shoiléirítear leis an míniú sin cén fáth, i gcomparáid le suíomhanna an duine atá i gceist sna trí chuideachta eile (a d'fhéadfadh, i dtuairim an Choimisiúin, a bheith ina riosca féideartha), nach bhféadfadh a shuíomhanna sa ghrúpa árachais a bheith ina riosca.

**34.** Tugann an tOmbudsman dá aire, cé gurbh é Cathaoirleach ("Leiter/Leitung") Bhord Comhairleach na cuideachta an duine i gceist sna cuideachtaí eile, go raibh sé ina chomhalta de Bhord Maoirseachta na gceithre eintiteas atá faoi rialú an ghrúpa árachais. Ní léir arbh é sin ba chúis leis an gCoimisiún caitheamh leis na seasaimh sin ar bhealach éagsúil. Mar sin féin, ós rud é go bhfuil sé fíor-riachtanach **aon choinbhleacht leasa nó aon dealramh coinbhleachta leasa a sheachaint** i dtuairim an phobail, níor cheart dó aon difríocht a dhéanamh más príomhchomhalta/príomhchathaoirleach nó comhalta amháin de Bhord Maoirseachta/Bord Comhairleach cuideachta é duine, ós rud é sa dá chás go roinnfidh an duine roinnt leasanna ar a laghad leis an gcuideachta sin, lena n-áirítear leasanna airgeadais

**35.** Tugann an tOmbudsman dá haire go bhfuil sé ráite go sainráite ag an gCoimisiún nár dhéileáil an duine i dtrácht riamh le hábhair a bhaineann leis an ngrúpa árachais áirithe fad a bhí sé ina Chomhairleoir Speisialta. Ní fhaigheann an tOmbudsman aon chúis chun é sin a cheistiú. Ní chiallaíonn sé sin, áfach, gur cheart dearbhú den sórt sin a bheith tugtha **sula** ndeachaigh an duine atá i gceist i mbun a róil mar Chomhairleoir Speisialta. Dar leis an Ombudsman, ba dhrochriarachán é mainneachtain an Choimisiúin dearbhuithe den sórt sin a thabhairt in am trátha.

**36.** Ar bhonn níos ginearálta, dar leis na gearánaigh, chuir eisiúint an phreaseisiúint cosc ar an gCoimisiún scrúdú neamhchlaonta criticiúil a dhéanamh ar cheist na coinbhleachta leasa.

**37.** Léirigh iniúchadh an Ombudsman ar chomhad an nós imeachta ceapacháin go ndearna seirbhísí an Choimisiúin mionscrúdú ar cheist na coinbhleachta leasa. Agus é sin á dhéanamh aige, chuir sé san áireamh na ceisteanna a tharraing na gearánaigh anuas. Mar thoradh ar an scrúdú sin, agus ar mholtaí breise a rinne AS HR, leasaíodh an ráiteas dearbhaithe faoi dhó chun tagairt do rioscaí a d'fhéadfadh a bheith ann mar gheall ar obair an duine atá i gceist do chuideachtaí áirithe a chur san áireamh, chomh maith le ceanglas a chur leis nár cheart dó, ina cháil mar Chomhairleoir Speisialta, déileáil le haon ábhar a bhaineann leis na cuideachtaí sin.

**38.** Mar sin féin, in ainneoin an mheasúnaithe mhionsonraithe a rinne AS HR ar choinbhleacht leasa an Chomhairleora Speisialta, measann an tOmbudsman go bhféadfadh preaseisiúint mhíchruinn mhíthreorach an 18 Nollaig 2014 a bheith ina cúis amhrais thromchúisigh do dhaoine den phobal maidir le sláine an mheasúnaithe sin. D'fhéadfadh daoine den phobal a bheith ag fiafraí go bailí conas a d'fhéadfadh an Coimisiún teacht ar chonclúid eile ós rud é gur chuir foclaíocht phreaseisiúint an 18 Nollaig 2014 *fait accompli* i láthair maidir le ceapadh an duine atá i gceist mar Chomhairleoir Speisialta ag Uachtarán an Choimisiúin.

Conclúidí
---------

Ar bhonn a fiosrúcháin ar an ngearán seo, tugann an tOmbudsman an dá ráiteas chriticiúla seo a leanas:

**Maidir le preaseisiúint an Choimisiúin an 18 Nollaig 2014, ar dá réir a ceapadh an duine i dtrácht ina Chomhairleoir Speisialta an lá céanna, cé nár ceapadh é go dtí an 4 Márta 2015, bhí sí mícheart agus míthreorach don phobal. Chuir an** **phreaseisiúint amhras in iúl freisin - i súile an phobail - an ndearna an Coimisiún, i gcomhréir le Rialacha an Choimisiúin, scrúdú neamhchlaonta criticiúil ar cheist na coinbhleachta leasa. **B'ionann sin agus drochriarachán.****

Theip ar **an gCoimisiún Ráiteas Dearbhaithe iomlán a eisiúint in am trátha maidir le hobair Comhairleora Speisialta. Bhí drochriarachán i gceist leis sin freisin.**

Cuirfear na gearánaigh agus an Coimisiún ar an eolas faoin gcinneadh sin.

Emily O'Reilly

Strasbourg, 26/05/2016

[\[1\]](#_ftnref1){#_ftn1} <http://europa.eu/rapid/press-release_IP-14-2761_en.htm>. Ó 2007 go 2014, bhí an tUasal Stoiber, iar-Aire-Uachtarán na Baváire, ina Chathaoirleach cheana féin ar an nGrúpa Ardleibhéil um Ualaí Riaracháin a chuir comhairle ar an gCoimisiún.

[\[2\]](#_ftnref2){#_ftn2} Le haghaidh tagairt éasca - agus seachas roinnt tagairtí i luachana don duine de réir ainm - úsáidtear "*Comhairleoir Speisialta*" ar fud an téacs chun tagairt a dhéanamh don duine atá i gceist, fiú más rud é go foirmiúil, níor ceapadh é mar Chomhairleoir Speisialta go dtí an 4 Márta 2015. Mar sin féin, uaireanta úsáidtear an fhoclaíocht "duine i gceist" chun mearbhall a sheachaint.

[\[3\]](#_ftnref3){#_ftn3} [http://ec.europa.eu/avservices/video/player.cfm?sitelang=en\&ref=I096993](http://ec.europa.eu/avservices/video/player.cfm?sitelang=en&ref=I096993).

[\[4\]](#_ftnref4){#_ftn4} Miontuairiscí an 2118ú cruinniú den Choimisiún (PV (2015) 2118 final, leathanach 12): <http://ec.europa.eu/transparency/regdoc/rep/10061/2015/EN/10061-2015-2118-EN-F1-1.PDF>

[\[5\]](#_ftnref5){#_ftn5} Tá Comhairleoirí Speisialta faoi réir Airteagail 123 agus 124 de Choinníollacha Fostaíochta Sheirbhísigh Eile an Aontais Eorpaigh (CEOS), agus liostaítear in Airteagal 124 de CEOS roinnt airteagal de na Rialacháin Foirne a bhfuil feidhm acu de réir analaí.

[\[6\]](#_ftnref6){#_ftn6} Cinneadh C(2007) 6655 ón gCoimisiún an 19 Nollaig 2007 (<http://ec.europa.eu/civil_service/docs/special_advisers/comm_c_2007_6655_1_en.pdf>), arna leasú le Cinneadh C(2014) 541 final ón gCoimisiún an 6 Feabhra 2014 lena leasaítear na Rialacha maidir le comhairleoirí speisialta don Choimisiún (C(2007) 6655) (http://ec.europa.eu/civil_service/docs/special_advisers/c_2014_541_commission_decision741786_en.pdf[](http://ec.europa.eu/civil_service/docs/special_advisers/c_2014_541_commission_decision_741786_en.pdf)).

[\[7\]](#_ftnref7){#_ftn7} Ní bhaineann na gearáin eile seo leis an duine atá i gceist san fhiosrúchán seo.

[\[8\]](#_ftnref8){#_ftn8} Ní oibríonn an nasc ábhartha a chuireann na gearánaigh ar fáil (ar an suíomh gréasáin www.apotheke-adhoc.de). Mar sin féin, tagraíonn an t-alt *[seo a leanas ar an suíomh gréasáin céanna (http://www.apotheke-adhoc.de/nachrichten/markt/nachricht-detail-markt/temperaturfuehrung-apotheker-hermann-vogel-edmund-stoiber-eu-kommission/](http://www.apotheke-adhoc.de/nachrichten/markt/nachricht-detail-markt/temperaturfuehrung-apotheker-hermann-vogel-edmund-stoiber-eu-kommission/)*) do chógaiseoir atá ag druidim leis an duine atá i gceist agus luaitear ann gur ceapadh an cógaiseoir sin i mí na Nollag 2014 mar Chomhairleoir Speisialta.

[\[9\]](#_ftnref9){#_ftn9} Dúirt an Coimisiún, ina thuairim an 21 Márta 2016, nár dhéileáil an Comhairleoir Speisialta le hábhair a bhaineann leis an gcuideachta sin agus nach ndéileálfadh sé le hábhair den sórt sin don tréimhse ghearr a bhí fágtha go dtí an 31 Márta 2016.

[\[10\]](#_ftnref10){#_ftn10} Ina litir an 1 Nollaig 2015 chuig an gCoimisiún, thug an tOmbudsman dá haire nach raibh rochtain ag a seirbhísí ar dhoiciméid ábhartha ó Ard-Stiúrthóireacht na Cumarsáide ná ó Chomh-Aireacht an Uachtaráin le linn iniúchadh a dhéanamh ar dhoiciméid ábhartha an Choimisiúin i ndáil le preaseisiúint an 18 Nollaig 2014. Dá bhrí sin, d'iarr sí ar an gCoimisiún aon fhaisnéis ábhartha nó cóipeanna de dhoiciméid a chur san áireamh lena thuairim. Mar sin féin, ní bhfuarthas aon doiciméid bhreise.