Cúlra an ghearáin

1. Is cuideachta é an gearánach atá i gceannas ar chuibhreannas ar dámhadh dhá chonradh shonracha dó laistigh de Choimisiún Creatchonartha EuropeAid 2007: (i) Conradh uimh. X, maidir le trí chomhdháil a eagrú i mBúdaipeist, i mBúcairist agus sa Róimh, agus (ii) conradh uimh. Y, maidir le Fóram na Liobáine ar Thalmhaíocht a eagrú. Baineann an gearán le hincháilitheacht na gcostas arna dtabhú ag an ngearánach i bhforghníomhú an dá chonradh.

2. Le Conradh uimh. X rinneadh foráil maidir le buiséad foriomlán EUR 199.991,00 le haghaidh na dtrí chomhdháil. Ba iad EUR 80.621,66 (Búcairist) agus EUR 62.474,00 (Búdaipeist) faoi seach na costais a tabhaíodh le haghaidh an chéad dá theagmhas. Dá bhrí sin, ós rud é gur caitheadh EUR 143.095,66 san iomlán d’uasmhéid an chonartha EUR 199.991,00 cheana féin, bhí ar an ngearánach costais na comhdhála deireanaí a ríomh ar an mbonn sin. Mar gheall ar earráid ríofa, áfach, mheas an gearánach go raibh an costas buiséadaithe do chomhdháil na Róimhe (EUR 83.319,00) fós laistigh de na teorainneacha a cheadaítear leis an gconradh. I ndáiríre, sháraigh an buiséad sin an méid a bhí fós ar fáil faoi EUR 26.423,66. D’fhormheas an Coimisiún an buiséad do chomhdháil na Róimhe. Ní raibh sé ach tar éis an tríú comhdháil gur bhraith an gearánach an earráid. Ghabh sé leithscéal ansin as an earráid sin agus d’iarr sé ar an gCoimisiún méid an bharrachais EUR 31.488,97 [1] a aisíoc. Dhiúltaigh an Coimisiún é sin a dhéanamh, áfach.

3. Le Conradh uimh. Y, ceanglaíodh ar an gcuibhreannas tras-scríbhinn Fhóram na Liobáine um Thalmhaíocht a dhréachtú agus iad a chur ar fáil i dtrí theanga (an Araibis, an Fhraincis agus an Béarla). Mar sin féin, dhiúltaigh an Coimisiún glacadh leis na tras-scríbhinní a chuir an gearánach isteach agus na costais ghaolmhara a aisíoc ar an bhforas nach raibh na tras-scríbhinní iontaofa.

4. An 22 Bealtaine 2012, chuaigh an gearánach i dteagmháil leis an Ombudsman.

Ábhar an fhiosrúcháin

5. Rinne an gearánach na líomhaintí agus na héilimh seo a leanas.

Líomhaintí

1. Trí chinneadh a dhéanamh gan na costais arna dtabhú ag an ngearánach i bhforghníomhú chonradh uimh. X a aisíoc, ar costais iad nár tuairiscíodh i gceart sa bhuiséad mar thoradh ar earráid chléireachais, theip ar an gCoimisiún gníomhú i gcomhréir le prionsabail an dea-riaracháin.

2. Trí chinneadh a dhéanamh gan costais arna dtabhú ag an ngearánach a aisíoc as tras-scríbhinn imeachtaí Fhóram na Liobáine um Thalmhaíocht a ullmhú agus as an doiciméad sin a aistriú (conradh uimh. Y), níor ghníomhaigh an Coimisiún i gcomhréir le prionsabail an dea-riaracháin, agus go háirithe le prionsabail na comhréireachta agus na n-ionchas dlisteanach.

Éilimh

1. Ba cheart don Choimisiún EUR 31.488,97 a aisíoc leis an ngearánach mar chostais arna dtabhú i bhforghníomhú chonradh uimh. X.

2. Ba cheart don Choimisiún EUR 21.5189,20 a aisíoc leis an ngearánach mar chostais arna dtabhú chun tras-scríbhinn na n-imeachtaí a bhaineann le conradh uimh. Y a ullmhú agus chun an tras-scríbhinn sin a aistriú.

An fiosrúchán

6. An 21 Meitheamh 2012, d'oscail an tOmbudsman fiosrúchán agus d'iarr sí ar an gCoimisiún tuairim a thíolacadh. Ós rud é go mbaineann fiosrúchán reatha an Ombudsman le forghníomhú dhá chonradh EuropeAid a thagann faoi fhreagracht beirt Choimisinéirí éagsúla, sheol an Coimisiún dhá thuairim ar leith. Cuireadh an dá thuairim ar aghaidh chuig an ngearánach, a sheol barúlacha an 27 Márta agus an 30 Aibreán 2013 faoi seach.

Anailís agus conclúidí an Ombudsman

Réamhbharúil

7. Is mian leis an Ombudsman a chur in iúl, cé go bhfuil prionsabail an dea-riaracháin ceangailteach ar institiúidí nuair a ghníomhaíonn siad faoi chuimsiú comhaontuithe conarthacha arna dtabhairt i gcrích le daoine aonair, go bhfuil raon feidhme an athbhreithnithe is féidir léi a dhéanamh i gcásanna conarthacha teoranta, áfach. Measann an tOmbudsman nár cheart di iarracht a dhéanamh a chinneadh ar sháraigh ceachtar páirtí conradh, má tá an t-ábhar faoi dhíospóid. Ní féidir ach le cúirt dlínse inniúla déileáil go héifeachtach leis an gceist sin, agus bheadh an deis aici éisteacht le hargóintí na bpáirtithe maidir leis an dlí ábhartha agus meastóireacht a dhéanamh ar fhianaise atá ag teacht salach ar a chéile maidir le haon saincheisteanna fíorais atá faoi dhíospóid.

8. Dá bhrí sin, tá an tOmbudsman den tuairim, i gcásanna a bhaineann le díospóidí conarthacha, go bhfuil bonn cirt léi chun a fiosrúchán a theorannú don scrúdú i dtaobh ar thug an institiúid nó an comhlacht AE lena mbaineann cuntas comhleanúnach agus réasúnach di ar an mbunús dlí dá cuid gníomhaíochtaí agus ar an bhfáth a gcreideann sí go bhfuil bonn cirt lena tuairim ar an seasamh conarthach. Más amhlaidh an cás, is é conclúid an Ombudsman nár léirigh a fiosrúchán cás drochriaracháin. Ní dhéanfadh an chonclúid sin difear do cheart na bpáirtithe a ndíospóid chonarthach a scrúdú agus a chinneadh ag cúirt.

A. Líomhain go raibh an Coimisiún mícheart gan na costais bhreise arna dtabhú ag an ngearánach i ndáil le conradh n. X a aisíoc

Argóintí a cuireadh faoi bhráid an Ombudsman

9. Mar thaca lena líomhain, d’áitigh an gearánach (i) gur fhormheas an Coimisiún na costais iarbhír chun comhdháil na Róimhe a eagrú; agus (ii) go raibh an earráid ríofa a tharla follasach agus inaitheanta ag an gCoimisiún.

10. Sa tuairim uaidh, chuir an Coimisiún i bhfios go láidir gur chuir sé in iúl go soiléir don ghearánach gur ghá dó a chinntiú nár mhó an buiséad do chomhdháil na Róimhe ná na cistí a bhí fágtha tar éis na n-imeachtaí i mBúcairist agus i mBúdaipeist. Mar sin féin, chuir an gearánach buiséad isteach a sháraigh na cistí a bhí fágtha. Ní raibh sé ach cúig mhí tar éis chomhdháil na Róimhe gur bhraith an gearánach an earráid.

11. É sin ráite, d’admhaigh an Coimisiún gur theip ar a sheirbhísí féin an earráid ríofa a bhrath nuair a chuir an gearánach an buiséad do chomhdháil na Róimhe isteach. Sna himthosca sin, dhearbhaigh an Coimisiún go raibh sé toilteanach íocaíocht ex gratia a dhéanamh arb ionann í agus 50 % den mhéid ábhartha EUR 26 423.66, is é sin EUR 13 211.83.

12. Ina bharúlacha, chuir an gearánach in iúl go soiléir nach raibh sé sásta leis an méid a thairg an Coimisiún. Mhaígh sé gur cheart don Choimisiún suim EUR 31.488,97 a aisíoc, cé go ndúirt sé go raibh sé toilteanach costais áirithe eile a dhíscríobh [2]. Mhaígh an gearánach freisin gur cheart don Choimisiún ús a íoc mar gheall ar an moill ar an tsuim sin a íoc.

Measúnú an Ombudsman

13. Measann an tOmbudsman nach féidir aon amhras a bheith ann gur ar an ngearánach a bhí an phríomhfhreagracht as a chinntiú gur fhan costais chomhdháil na Róimhe laistigh den bhuiséad a bhí ar fáil faoin gconradh ábhartha. Ag an am céanna, is léir gur ghá don Choimisiún an buiséad sin a fhormheas agus, agus é sin á dhéanamh aige, gur theip ar an gCoimisiún a bhrath gur léir gur sháraigh an buiséad a mhol an gearánach na cistí a bhí fós ar fáil. Dá bhrí sin, bhí faillí rannpháirteach ann ó thaobh an Choimisiúin de. Mar sin féin, ní fheiceann an tOmbudsman cén fáth ar cheart sciar an Choimisiúin den fhreagracht as an earráid sin a mheas níos mó ná sciar an ghearánaigh.

14. Tá áthas ar an Ombudsman a thabhairt faoi deara gur chuir an Coimisiún in iúl go soiléir, ina thuairim, gur ghlac sé freagracht pháirteach as an earráid a tharla agus gur thairg sé íocaíocht ex gratia a dhéanamh leis an ngearánach arbh ionann í agus 50 % den difríocht idir an buiséad do chomhdháil na Róimhe a d’fhormheas sé agus an méid a bhí fós ar fáil don chomhdháil sin. Tá an tOmbudsman den tuairim go bhfuil togra an Choimisiúin réasúnta agus cothrom in imthosca an cháis. Tá áthas ar leith uirthi a fheiceáil go ndearna an tseirbhís lena mbaineann [3] an togra seo dá toil féin, gan fanacht go ndéanfadh an tOmbudsman é a spreagadh. Dá bhrí sin, molann an tOmbudsman cur chuige réamhghníomhach an Choimisiúin agus tá muinín aige freisin go ndéanfaidh sé an íocaíocht ex gratia atá beartaithe dar luach EUR 13 211.83 leis an ngearánach.

15. Is fíor gur chuir an gearánach in iúl go soiléir nach bhfuil sé sásta leis an tairiscint thuasluaite agus go bhfuil sé ag súil go n-íocfaidh an Coimisiún méid i bhfad níos airde, mar aon le hús ar an méid a mheasann an gearánach a bheith ina mhoill ar íocaíocht a dhéanamh. Mar sin féin, ní fheiceann an tOmbudsman aon chúis a chuirfeadh iallach ar an gCoimisiún feabhas a chur ar an tairiscint atá déanta aige. Ba cheart a thabhairt faoi deara gurbh é an gearánach féin a chuir buiséad do chomhdháil na Róimhe faoi bhráid an Choimisiúin a sháraigh go soiléir na cistí a bhí fós ar fáil.

16. I bhfianaise a bhfuil thuas, measann an tOmbudsman go bhfuil céimeanna leordhóthanacha glactha ag an gCoimisiún chun an t-ábhar a réiteach a mhéid a bhaineann le céad líomhain an ghearánaí agus a chéad éileamh.

B. Líomhain go raibh an Coimisiún mícheart gan costais áirithe a aisíoc a mhéid a bhaineann le conradh n. Y

Argóintí a cuireadh faoi bhráid an Ombudsman

17. Mar thaca leis an dara líomhain, d’áitigh an gearánach (i) go raibh cinneadh an Choimisiúin díréireach; (ii) gur theip ar an gCoimisiún na cúinsí deacra inar tharla an Fóram a chur san áireamh; agus (iii) gur mhol bainisteoir tionscadail an Choimisiúin na stionsagrafaithe agus gur iarr sé go n-aistreofaí an tras-scríbhinn i bhFraincis agus i mBéarla sula ndearna sé measúnú ar a cáilíocht.

18. Chuir an Coimisiún in iúl, ós rud é go raibh na rannpháirtithe sa chomhdháil ábhartha ina n-ionadaithe ar ghrúpaí parlaiminteacha agus ar chomhlachais ghairmiúla sa Liobáin, gur cúram an-íogair a bhí i dtras-scríobh na n-imeachtaí. Bhí earráidí soiléire sa tras-scríbhinn a fuarthas ar deireadh maidir le hainmneacha na gcainteoirí idirghabhála. Tar éis seiceálacha a dhéanamh, ba chosúil nár cláraíodh ainmneacha na gcainteoirí i gceart le linn na comhdhála. Dá bhrí sin, bhí sé dodhéanta a fháil amach cé a dúirt cad é. Mar thoradh air sin, ní raibh luach ar bith ag an tras-scríbhinn. Dá bhrí sin, ní raibh an Coimisiún in ann taifead na comhdhála ardleibhéil sin a scaipeadh ar a chomhpháirtithe seachtracha, rud a chuir deireadh le cuspóir na tras-scríbhinne agus a haistriúcháin.

19. D’áitigh an Coimisiún gur ghníomhaigh sé go comhréireach, ós rud é go bhféadfadh sé a chinneadh gan aon íocaíocht a dhéanamh leis an ngearánach faoi cheannteideal ábhartha an chonartha. Ina ionad sin, agus mar chomhartha dea-thola, mhol an Coimisiún an ceannteideal seo a roinnt ina fho-mhíreanna éagsúla agus íoc as aistriúchán na ndoiciméad a chuir an Coimisiún ar fáil don ghearánach, i.e. an chuid den obair a cuireadh i gcrích ar bhealach inghlactha. Dúirt an Coimisiún freisin gur tharchuir an gearánach an tras-scríbhinn níos mó ná 180 lá tar éis an spriocdháta ábhartha. Bheadh sé sin amháin i dteideal an Choimisiúin damáistí de thart ar EUR 5 000 a iarraidh ar an ngearánach faoi théarmaí an chonartha. Mar sin féin, agus in ainneoin na n-iarrachtaí costasacha ama agus fuinnimh a rinne an Coimisiún chun an tras-scríbhinn atá dlite de réir conartha a fháil, in ainneoin cháilíocht dho-ghlactha na tras-scríbhinne sin agus in ainneoin na moilleanna fada, chinn an Coimisiún gan an cúiteamh sin a iarraidh.

20. Maidir le dara hargóint tacaíochta an ghearánaigh, luaigh an Coimisiún nach bhféadfadh sé glacadh le hargóint an ghearánaigh go raibh na himthosca deacair, ós rud é nach raibh na pléití níos beoite ná na díospóireachtaí le linn fóraim roimhe sin, a d’eagraigh conraitheoir creata eile, agus a bhfuair an Coimisiún tras-scríbhinní cruinne ina leith. Ina theannta sin, dá mbeadh deacrachtaí gan choinne ann, bheadh sé de dhualgas conarthach ar an ngearánach fógra a thabhairt láithreach don Choimisiún i gcás inar mheas sé nach raibh sé in ann na cúraimí atá i gceist a chomhlíonadh. Mar sin féin, níor chuir an gearánach aon ábhar imní den sórt sin in iúl riamh le linn na comhdhála.

21. Maidir le tríú hargóint tacaíochta an ghearánaigh, thug an Coimisiún faoi deara nár ceanglaíodh leis an gconradh, ná nár iarr a Bhainisteoir Tionscadail, ar an ngearánach an cúram ábhartha a ligean ar fochonradh. Dá bhrí sin, bhí freagracht iomlán ar an ngearánach as an méid sin a dhéanamh, agus, de réir théarmaí an chonartha, bhí sé freagrach, dá bhrí sin, as gníomhartha, mainneachtainí agus faillí a fhochonraitheoirí. Dá bhrí sin, níor shaor drochfheidhmíocht an fhochonraitheora an gearánach ó aon fhreagracht chonarthach. Thairis sin, thug sé dá aire go raibh Roinn 2.2 ToR soiléir sa mhéid is go raibh sé de dhualgas ar an ngearánach go hoifigiúil an t-aistriúchán i bhFraincis agus i mBéarla ar an tras-scríbhinn a tharchur sula ndearna sé measúnú ar a cáilíocht.

22. Tháinig an Coimisiún ar an gconclúid trína rá go mbeadh glacadh le maíomh an ghearánaigh ag teacht salach ar phrionsabal na bainistíochta fónta airgeadais agus, dá bhrí sin, ar leas cháiníocóir an Aontais.

23. Ina chuid barúlacha, chloígh an gearánach lena ghearán. Dúirt sé freisin go raibh coinne leis go n-íocfaí ús air mar gheall ar an méid a mheas sé a bheith ina chás d’íocaíocht dhéanach ón gCoimisiún.

Measúnú an Ombudsman

24. I bhfianaise réamhbharúil an Ombudsman thuas, tugann an tOmbudsman dá aire go bhfuil seasamh an Choimisiúin iomchuí agus comhréireach, agus ní mheasann sí gur chuir an gearánach aon argóint bhailí chun cinn a chuir amhras ar a thuairim ina leith sin.

25. Cé nár thug an Coimisiún aghaidh go sonrach ar cheist ionchas dlisteanach an ghearánaigh maidir leis an gconradh seo, measann an tOmbudsman, i bhfianaise na saincheisteanna réamhráite maidir le comhlíonadh an chonartha a bhí ar eolas aige agus in éagmais dearbhuithe sonracha, nach bhféadfadh an gearánach ionchais dhlisteanacha a bhunú maidir le haisíoc na gcostas a tabhaíodh.

26. I bhfianaise a bhfuil thuas, tagann an tOmbudsman ar an gconclúid nach féidir dara líomhain an ghearánaigh a choinneáil. Dá bhrí sin, ní féidir go n-éireoidh le maíomh gaolmhar an ghearánaigh ach oiread.

C. Conclúidí

Ar bhonn a fiosrúcháin ar an ngearán seo, dúnann an tOmbudsman é leis na conclúidí seo a leanas:

I bhfianaise an togra ón gCoimisiún chun íocaíocht ex gratia EUR 13 211.83 a dhéanamh arb ionann é agus réiteach cóir agus cothromasach tar éis fiosrúchán an Ombudsman a oscailt, measann sí gur shocraigh an Coimisiún an t-ábhar agus, dá bhrí sin, nach bhfuil aon drochriarachán ann a thuilleadh maidir le céad líomhain an ghearánaí. Is mór ag an Ombudsman athrú seasaimh an Choimisiúin agus tá muinín aige go ndéanfaidh sé an íocaíocht ex gratia atá beartaithe leis an ngearánach.

Maidir leis an dara líomhain agus an t-éileamh gaolmhar, níor suíodh aon drochriarachán.

Cuirfear an gearánach agus an Coimisiún ar an eolas faoin gcinneadh sin.

Emily O'Reilly

Arna dhéanamh in Strasbourg an 14 Márta 2014

[1] D’áitigh an gearánach gur cheart an méid sin a aisíoc leis, seachas EUR 26.423,66, ós rud é, dar leis, gurbh ionann na costais a formheasadh do chomhdháil na Róimhe agus EUR 88.384, 31, agus ní EUR 83.319,00

[2] B’ionann na hítimí sin agus EUR 7.078 san iomlán.

[3] Maidir leis sin, tugann an tOmbudsman dá aire, cé gurbh í AS Relex an tseirbhís de chuid an Choimisiúin a bhí ag déileáil le cás an ghearánaí ag an tús, gur sheol an Banbharún Catherine Ashton, ceann na Seirbhíse Eorpaí Gníomhaíochta Seachtraí agus Leas-Uachtarán an Choimisiúin Eorpaigh tuairim na hinstitiúide.