Cúlra an ghearáin

1. I mí Iúil 2017, ghlac Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle Treoir 2017/1371 maidir leis an gcomhrac in aghaidh na calaoise ar leasanna airgeadais an Aontais trí bhíthin an dlí choiriúil.[1] Déantar amhlaidh leis an Treoir seo, arb é is aidhm di buiséad an Aontais a chosaint, trí rialacha íosta a bhunú maidir le cionta coiriúla agus smachtbhannaí a shainiú sa réimse sin.

2. I mí Eanáir 2023, chuir an gearánach, saoránach Spáinneach, gearán um shárú faoi bhráid an Choimisiúin maidir le dlí na Spáinne lena dtrasuitear Treoir 2017/1371. Líomhain an gearánach go ndearnadh foráil sa reachtaíocht náisiúnta, agus go háirithe Airteagal 432 bis de Dhlí Orgánach 14/2022,[2] do phionóis seachas na pionóis a bhunaítear le hAirteagal 7 de Threoir 2017/1371, go háirithe a mhéid a bhaineann le smachtbhannaí príosúin as claonchasadh.

3. Chláraigh an Coimisiún an gearán i mí Feabhra 2023. I mí Aibreáin agus i mí na Nollag 2024, tar éis roinnt iarrataí ar nuashonruithe ón ngearánach, chuir an Coimisiún in iúl don ghearánach go raibh anailís fós á déanamh ar a ghearán, agus go raibh sé i dteagmháil le húdaráis na Spáinne maidir leis an ábhar. Ina dhiaidh sin, ní bhfuair an gearánach aon nuashonrú ar staid na himeartha maidir lena ghearán, in ainneoin meabhrúcháin a sheoladh chuig an gCoimisiún i mí an Mhárta agus i mí an Mheithimh 2025.

4. An 24 Meitheamh 2025, agus é míshásta leis an gcás, chuaigh an gearánach i dteagmháil leis an Ombudsman.

An fiosrúchán

5. D’oscail an tOmbudsman fiosrúchán faoin gcaoi a raibh an Coimisiún ag déileáil leis an ngearán maidir le sárú.

6. Le linn an fhiosrúcháin, d’iarr an tOmbudsman ar an gCoimisiún freagra i scríbhinn a sholáthar ina míneofar go mion na cúiseanna leis an am a thóg sé déileáil leis an ngearán maidir le sárú. Ina theannta sin, rinne foireann fiosrúcháin an Ombudsman iniúchadh ar chomhad an Choimisiúin maidir leis an ngearán atá i gceist.

7. Fuair an tOmbudsman barúlacha an ghearánaigh ansin maidir le freagra an Choimisiúin agus an tuarascáil chigireachta.

Argóintí a cuireadh faoi bhráid an Ombudsman

8. D’áitigh an gearánach gur chuir an Coimisiún moill mhíchuí ar láimhseáil a ghearáin maidir le sárú. Dar leis, ní raibh údar maith le mainneachtain an Choimisiúin cloí leis an tréimhse ama bliana [3] chun gearáin maidir le sárú a phróiseáil, go háirithe mar gheall ar shimplíocht dhlíthiúil na faidhbe a d’ardaigh sé. I gcás an ghearánaigh, bhí an mhoill sin mar thoradh ar pholaitiú méadaitheach na nósanna imeachta um shárú i gcoitinne, agus ar a ghearán sonrach go háirithe.

9. Thug an Coimisiún, ina fhreagra, achoimre ar na céimeanna éagsúla a ghlac sé maidir leis an ábhar, ó ghlacadh Threoir 2017/1371 in 2017 go 2025, agus ar an gcomhfhreagras is déanaí ón ngearánach ag an am.

10. Mhínigh an Coimisiún gur tharla an t-am a glacadh go páirteach mar gheall ar chastacht an ábhair (rud a d’fhág gur ghá anailís a dhéanamh ar fhorálacha dhlí na Spáinne a leasaíodh in 2022, rannpháirtíocht sheirbhísí éagsúla an Choimisiúin, agus malartuithe rialta le húdaráis na Spáinne), agus go páirteach mar gheall ar fhorbairtí leanúnacha maidir leis an gcreat dlíthiúil is infheidhme. Go sonrach, tá Treoir 2017/1371 ar tí dul faoi phróiseas athbhreithnithe, agus dá bhrí sin, tá measúnú cúramach á dhéanamh ag an gCoimisiún ar conas dul ar aghaidh i ndáil le saincheisteanna sainaitheanta agus ar na sáruithe a mbeadh gníomhaíocht fhoirmiúil ag teastáil ina leith ag an gcéim seo. Ina theannta sin, d’eascair éiginnteacht dhlíthiúil as glacadh dhlí maithiúnais na Spáinne,[4] mar aon leis an gcás C-523/24 atá ar feitheamh os comhair Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh,[5] maidir le léirmhíniú phrionsabal an choisc éifeachtaigh agus dhíspreagthaigh ar ghníomhaíocht neamhdhleathach a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais.

11. Dá bhrí sin, mheas an Coimisiún gurb iomchuí faireachán a dhéanamh ar fhorbairtí intíre agus fanacht le toradh chás C-523/24 sula ndéanfaidh sé aon chinneadh foirmiúil. Chuir an Coimisiún i bhfios go láidir, mar sin féin, go bhfuil an t-idirphlé le húdaráis na Spáinne fós ar siúl, agus go bhfuil na bearta is gá á ndéanamh aige chun a anailís a thabhairt chun críche.

12. Ina bharúlacha maidir le freagra an Choimisiúin, d’áitigh an gearánach nár thug an fíoras gur sheol an Coimisiún líon ard doiciméad lena n-iniúchadh ach tuiscint bhréige ar ghníomhaíocht. Ina theannta sin, cheistigh an gearánach seasamh an Choimisiúin fanacht le réamhrialú ón gCúirt maidir le dlí náisiúnta eile (a mheas sé nach raibh baint aige leis an ábhar atá i gceist), agus leanúint d’fhaireachán a dhéanamh ar éabhlóid na staide náisiúnta. Dar leis, ba léir nach raibh sé i gceist ag údaráis na Spáinne an t-ábhar a réiteach.

Measúnú an Ombudsman

13. Tá lánrogha leathan ag an gCoimisiún agus é ag déileáil le gearáin um shárú.[6] Mar sin, baineann ról an Ombudsman sa réimse seo le láimhseáil riaracháin agus nós imeachta cásanna um shárú ag an gCoimisiún. Áirítear leis sin a áirithiú go bhfeidhmíonn an Coimisiún a lánrogha i gcomhréir lena rialacha féin, lena n-áirítear trí fhíorú a dhéanamh ar an am a thógtar chun gearáin a láimhseáil agus ar na cúiseanna a thugtar le haon mhoill, agus trína sheiceáil an ndearnadh aon earráid fhollasach mheasúnaithe.[7]

14. I gcomhréir leis an Teachtaireacht ón gCoimisiún maidir le dlí an Aontais: Torthaí níos fearr trí chur i bhfeidhm níos fearr, tá sprioc-am táscach bliana ag an gCoimisiún ó chlárú gearáin maidir le sárú chun cinneadh a dhéanamh an eiseoidh sé fógra foirmiúil chuig an mBallstát lena mbaineann nó an ndúnfaidh sé an cás. Ghlac an tOmbudsman leis nach leagtar síos leis an Teachtaireacht dearbhcheanglas don Choimisiún cinneadh a dhéanamh laistigh de bhliain amháin. Nuair a sháraítear an teorainn ama bliana, áfach, ceanglaítear le prionsabail an dea-riaracháin ar an gCoimisiún cúiseanna sonracha agus bailí a thabhairt maidir leis an am is gá chun déileáil leis an gcás.[8]

15. Sa chás atá i gceist, sháraigh an Coimisiún an sprioc-am táscach dá mheasúnú ar an ngearán. Go deimhin, thaisc an gearánach a ghearán maidir le sárú níos mó ná trí bliana ó shin.

16. É sin ráite, bunaithe ar iniúchadh an chomhaid, tugann an tOmbudsman dá aire go bhfuil gníomhaíocht rialta á déanamh ag an gCoimisiún maidir leis an ábhar atá i gceist, ag tosú ó 2022 agus ó ghlacadh reachtaíocht na Spáinne atá i gceist. Tá na doiciméid a ndearnadh cigireacht orthu comhsheasmhach leis na mínithe agus leis an amlíne a chuir an Coimisiún ar fáil. Eadhon, léiríonn siad gur chuir an Coimisiún tús lena mheasúnú ar an dlí lena mbaineann go gairid tar éis a ghlactha, go ndearnadh comhairliúcháin agus malartuithe inmheánacha substainteacha – lena n-áirítear i measc sheirbhísí éagsúla an Choimisiúin – agus go raibh roinnt idirghníomhaíochtaí fóinteacha ag an gCoimisiún leis na húdaráis náisiúnta.

17. Ó thaobh substainte de, bunaithe ar a hathbhreithniú ar rannchuidithe na seirbhísí lena mbaineann, comhroinneann an tOmbudsman argóintí an Choimisiúin maidir le castacht dhlíthiúil an ábhair. Ós rud é go bhfuil measúnú an Choimisiúin fós ar siúl, ní féidir tuilleadh faisnéise a nochtadh ag an gcéim seo.

18. I bhfianaise a bhfuil thuas, tagann an tOmbudsman ar an gconclúid gur tosca a bhfuil an chuma orthu go bhfuil bonn cirt leo is cúis le fad an mheasúnaithe ar an ngearán den chuid is mó, agus nach bhfuil aon léiriú ann gur sháraigh an Coimisiún a lamháil leathan discréide agus é ag déileáil leis an gcás. Dá bhrí sin, measann an tOmbudsman nach bhfuil údar le haon fhiosrúcháin bhreise ar an ngearán seo.

19. Mar sin féin, is oth leis an Ombudsman nár roinneadh na mínithe a thug an Coimisiún leis an ngearánach níos luaithe, agus gur ghlac sé roinnt gearán [9] leis an Ombudsman chun nuashonrú bríoch a fháil ar staid na himeartha maidir lena ghearán. Tá muinín ag an Ombudsman go gcoinneoidh an Coimisiún an gearánach ar an eolas go cuí faoi aon fhorbairtí breise sa chás seo.

Conclúid

Bunaithe ar an bhfiosrúchán, dúnann an tOmbudsman an cás seo leis an gconclúid seo a leanas [10]:

Níl údar le haon fhiosrúcháin bhreise.

Cuirfear an gearánach agus an Coimisiún ar an eolas faoin gcinneadh sin.

Teresa Anjinho An tOmbudsman
Eorpach

Strasbourg, 07/08/2026

[1] Treoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 5 Iúil 2017 maidir leis an gcomhrac in aghaidh na calaoise ar leasanna airgeadais an Aontais trí bhíthin an dlí choiriúil, atá le fáil ag: http://data.europa.eu/eli/dir/2017/1371/oj.

[2] Ley Orgánica 14/2022, de 22 de diciembre, de transposición de directivas europeas y otras disposiciones para la adaptación de la legislación penal al ordenamiento de la Unión Europea, y reforma de los delitos contra la integridad moral, desórdenes públicos y contrabando de armas de doble uso, ar fáil ag: https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2022-21800

[3] Féach pointe 8 den Iarscríbhinn a ghabhann leis an Teachtaireacht ‘Dlí an Aontais Eorpaigh, torthaí níos fearr trí chur i bhfeidhm níos fearr’, le fáil ag:  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=uriserv:OJ.C_.2017.018.01.0010.01.ENG&toc=IO:C:2017:018:TOC. 

[4] Ley Orgánica 1/2024, de 10 de junio, de amnistía para la normalización institucional, política y social en Cataluña, ar fáil ag: https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-11776&tn=1&p=20260327

[5] Cás C-523/24, Sociedad Civil Catalana: Iarraidh ar réamhrialú ón Tribunal de Cuentas (an Spáinn) a taisceadh an 30 Iúil 2024, ar fáil ag: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:62024CN0523.

[6] Breithiúnas na Cúirte an 14 Feabhra 1989, Starfruit v an Coimisiún, cás 247/87, ar fáil ag: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:61987CJ0247. 

[7] Féach cinneadh an Ombudsman i gcásanna 442/2025/EIS agus 691/2025/EIS, mír 17, ar fáil ag: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/225468 ; chomh maith le cinneadh an Ombudsman i gcás 667/2024/AML, míreanna 11-13, ar fáil ag: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/205902

[8] Féach mír 28 de chinneadh an Ombudsman i gcás 425/2017/ANA, ar fáil ag: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/90387.

[9] Eadhon, 530/2024/AML, 875/2024/AML, chomh maith le cás rochtana poiblí 465/2024/OAM.

[10] Déileáladh leis an ngearán seo faoi láimhseáil cásanna tarmligthe, i gcomhréir leis an gCinneadh ón Ombudsman Eorpach lena nglactar Forálacha Cur Chun Feidhme