An bhfuil gearán agat in aghaidh institiúid nó comhlacht de chuid an Aontais Eorpaigh?
- GA Gaeilge
Is féidir earráidí a bheith i meaisínaistriúcháin a d’fhéadfadh soiléireacht agus cruinneas a laghdú; ní ghlacann an tOmbudsman aon dliteanas i leith aon neamhréireachtaí. Chun an fhaisnéis is iontaofa agus an deimhneacht dhlíthiúil a fháil, féach ar an leagan foinseach i Béarla atá nasctha thuas.
Chun tuilleadh eolais a fháil féach ar ár mbeartas teanga agus aistriúcháin.
Cinneadh maidir le mainneachtain an Choimisiúin Eorpaigh an pobal a chur ar an eolas faoi stádas an togra reachtaigh atá beartaithe aige maidir le córais bhia inbhuanaithe dá bhforáiltear faoi Straitéis an Aontais ‘Ón bhFeirm go dtí an Forc’ (cás 2129/2025/MIK)
Cinneadh
Cás 2129/2025/MIK - Tosaithe an Dé Máirt | 19 Lúnasa 2025 - Cinneadh an Dé Máirt | 30 Meitheamh 2026 - Institiúid ábhartha An Coimisiún Eorpach ( Níl aon údar le fiosrúcháin bhreise ) - Tír An Pholainn
Tá an gearán déanta
29/07/2025Anailís ar an ngearán
29/07/2025Fiosrúchán ar siúl
19/08/2025Toradh an fhiosrúcháin
30/06/2026
Bhain an cás leis an gcaoi ar chuir an Coimisiún Eorpach an pobal ar an eolas faoi stádas a thionscnaimh reachtaigh maidir leis an gcreat le haghaidh córais bhia inbhuanaithe (FSFS), a bhí mar chuid den Straitéis ‘Ón bhFeirm go dtí an Forc’. Tar éis thionscnamh agus chomhairliúchán poiblí an tionscnaimh seo, níor chuir an Coimisiún san áireamh é ina chlár oibre 2024. Bhí imní ar an ngearánach, eagraíocht a ghlac páirt sa chomhairliúchán poiblí, gur theip ar an gCoimisiún an pobal a chur ar an eolas faoi stádas an tionscnaimh agus faoi na cúiseanna leis an moill ar thogra reachtach a ghlacadh ina leith.
Le linn fhiosrúchán an Ombudsman, mhínigh an Coimisiún go ndearna sé athbhreithniú in 2023 ar a thosaíochtaí polaitiúla mar gheall ar shuaitheadh eacnamaíoch de bharr chogadh foghach na Rúise i gcoinne na hÚcráine, agóidí na bhfeirmeoirí ar fud an Aontais, agus ábhair imní níos leithne na bpáirtithe leasmhara faoi thalmhaíocht an Aontais. In 2025, ghlac an Coimisiún ‘Fís nua don Talmhaíocht agus do Bhia’. Ós rud é nár luadh FSFS sa doiciméad sin, chreid an Coimisiún gur léir do pháirtithe leasmhara gur scoireadh den tionscnamh sin. Thairis sin, dúirt an Coimisiún go raibh faisnéis faoina thionscnaimh bheartais uile atá ar fáil ar a shuíomh gréasáin á tabhairt cothrom le dáta aige.
D’fháiltigh an tOmbudsman roimh thiomantas an Choimisiúin trédhearcacht níos fearr a sholáthar maidir le stádas a thionscnaimh bheartais agus mheas sí nach raibh údar le tuilleadh fiosrúchán ar an ábhar sin.
Cúlra an ghearáin
1. Tionscnamh faoin Straitéis ‘Ón bhFeirm go dtí an Forc’ a bhí sa chreat reachtach le haghaidh córais bhia inbhuanaithe (FSFS). Ba é an sprioc a bhí aige dlús a chur leis an aistriú chuig córais bhia inbhuanaithe agus é a dhéanamh níos éasca. Go sonrach, leagfaí amach le FSFS rialacha maidir le lipéadú inbhuanaitheachta táirgí bia, agus íoschritéir maidir le soláthar poiblí inbhuanaithe bia, chomh maith le socruithe rialachais agus faireacháin.[1]
2. Bhí an togra FSFS le glacadh ag an gCoimisiún Eorpach faoi dheireadh 2023. Idir 2020 agus 2023, thug an Coimisiún faoi chéimeanna ullmhúcháin, amhail Measúnú ar Thionchar Tionscanta in 2021 [2] agus comhairliúchán poiblí in 2022.[3]
3. In 2022 agus 2023, chuir an gearánach, eagraíocht de chuid na sochaí sibhialta sa Pholainn, in éineacht le heagraíochtaí eile, litreacha oscailte chuig an gCoimisiún inar cuireadh ábhair imní in iúl maidir leis an moill ar ghlacadh thogra FSFS agus maidir lena neamhláithreacht i gclár oibre an Choimisiúin do 2024.[4]
4. Thug an Coimisiún freagra ar an ngearánach, ach mheas an gearánach go raibh a fhreagraí seachanta agus nár sholáthair sé faisnéis shoiléir faoi stádas an tionscnaimh atá i gceist. Agus é míshásta le freagraí an Choimisiúin, chuaigh an gearánach i dteagmháil leis an Ombudsman an 29 Iúil 2025.
An fiosrúchán
5. D’oscail an tOmbudsman fiosrúchán faoin gcaoi ar chuir an Coimisiún an pobal ar an eolas faoi stádas thogra FSFS, lena n-áirítear an mhoill ar a ghlacadh.
6. D’fhiosraigh an tOmbudsman freisin conas a chuireann an Coimisiún an pobal ar an eolas nuair a chuireann sé an obair ar thionscnaimh reachtacha a fógraíodh roimhe sin ar fionraí nó nuair a scoireann sé di, lena n-áirítear tionscnaimh a bhfuil comhairliúcháin phoiblí déanta ag an gCoimisiún ina leith cheana féin.
7. I gcomhthéacs an fhiosrúcháin, fuair an tOmbudsman freagra i scríbhinn ón gCoimisiún [5] agus bhuail a foireann fiosrúcháin le hionadaithe an Choimisiúin.[6]
8. Fuair an tOmbudsman barúlacha an ghearánaigh freisin maidir le freagra an Choimisiúin agus tuarascáil an chruinnithe araon.
Argóintí a cuireadh faoi bhráid an Ombudsman
9. D’áitigh an gearánach gur theip ar an gCoimisiún an pobal a chur ar an eolas faoi na cúiseanna leis an moill ar thogra FSFS a ghlacadh agus tráthchlár nuashonraithe a sholáthar. I gcás an ghearánaigh, ós rud é go raibh aiseolas bailithe cheana féin ag an gCoimisiún ó pháirtithe leasmhara maidir leis an tionscnamh agus gur reáchtáil sé comhairliúchán poiblí ina dhiaidh sin, ba cheart dó faisnéis nithiúil a sholáthar don phobal faoi stádas an tionscnaimh agus faoina phleananna i ndáil leis.
10. D’áitigh an gearánach freisin gur sháraigh an mhainneachtain an pobal a chur ar an eolas faoi stádas thionscnamh FSFS an Comhaontú Idirinstitiúideach maidir le Reachtóireacht Níos Fearr, ina n-iarrtar ar an gCoimisiún trédhearcacht nósanna imeachta reachtacha a áirithiú,[7] chomh maith leis an bprionsabal maidir le hionchais dhlisteanacha a chosaint.
11. Dúirt an Coimisiún, ina fhreagraí i scríbhinn ar an ngearánach agus ar an Ombudsman, go ndearna sé athmheasúnú ar a thosaíochtaí polaitiúla mar gheall ar an suaitheadh eacnamaíoch a d’eascair as cogadh foghach na Rúise i gcoinne na hÚcráine, agóidí na bhfeirmeoirí, agus ábhair imní níos leithne na bpáirtithe leasmhara faoi thalmhaíocht an Aontais. Chuir sí in iúl go ndearna sí tograí eile maidir le córais bhia inbhuanaithe, amhail spriocanna chun cur amú bia a laghdú atá le baint amach faoi 2030. Ina theannta sin, tharraing sé aird ar a ‘Fís don Talmhaíocht agus don Bhia’, arb é is aidhm di cothromaíocht a bhaint amach idir inbhuanaitheacht agus riachtanais shocheacnamaíocha earnáil na talmhaíochta. Thairis sin, chuir sí i bhfios go láidir go bhfuil dianchreat dlíthiúil ann cheana féin maidir le beatha agus bia a tháirgtear le táirgí tréidliachta a bhféadfadh frithsheasmhacht in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha a bheith mar thoradh air, agus go n-áirithítear ardleibhéal cosanta do shláinte tomhaltóirí le rialacha reatha an Aontais maidir le lipéadú bia.
12. Le linn an chruinnithe le foireann fiosrúcháin an Ombudsman, shoiléirigh ionadaithe an Choimisiúin gur cuireadh athrú treo ina thosaíochtaí polaitiúla ar fáil go poiblí in aitheasc Uachtarán an Choimisiúin 2023 ‘Staid an Aontais’ chuig Parlaimint na hEorpa, inar fhógair sí Idirphlé Straitéiseach maidir le Todhchaí na Talmhaíochta agus an Bhia. Ba é toradh an Idirphlé Straitéisigh an tuarascáil ‘Ionchas comhroinnte don fheirmeoireacht agus don bhia san Eoraip’.[8] Ag tógáil ar an tuarascáil sin, thíolaic an Coimisiún ‘Fís don Talmhaíocht agus don Bhia’ i mí Feabhra 2025.[9] Ós rud é nár luadh FSFS ná an Straitéis ‘Ón bhFeirm go dtí an Forc’ sa tuarascáil ná san Fhís, mheas an Coimisiún go raibh sé soiléir do pháirtithe leasmhara gur scoireadh de FSFS agus den Straitéis ‘Ón bhFeirm go dtí an Forc’ araon. Dá bhrí sin, dheimhnigh an Coimisiún gur scoireadh den obair ar FSFS.
13. Ina theannta sin, le linn an chruinnithe shoiléirigh ionadaithe an Choimisiúin an téarmaíocht maidir le stádas na dtionscnamh. Cuirtear an téarma ‘tarraingt siar’ i bhfeidhm maidir le tograí reachtacha a ghlac an Coimisiún cheana agus a cuireadh faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle mar chomhreachtóirí. Úsáidtear an téarma ‘tréigthe’ le haghaidh tionscnaimh nár glacadh go fóill mar thograí reachtacha. Dúirt an Coimisiún gur féidir dul i gcomhairle le stádas gach tionscnaimh ar thairseach an Choimisiúin ‘Cloisimis uait’.[10]
14. Tar éis an ghearáin seo, dúirt an Coimisiún go ndearna sé scrúdú ar an bhfaisnéis a bhí ar fáil ar an tairseach agus gur shainaithin sé roinnt míchruinnis agus faisnéis as dáta maidir le roinnt tionscnamh. Dá bhrí sin, thug sé faoi chéimeanna chun nuashonruithe a thabhairt isteach agus feabhsuithe sistéamacha a chur chun feidhme chun a áirithiú go bhfaighidh páirtithe leasmhara faisnéis shoiléir faoi stádas tionscnamh sonrach, lena n-áirítear iad siúd ar chinn an Coimisiún scor díobh (‘tréigeadh’, de réir théarmaíocht an Choimisiúin).
15. Mar fhreagra air sin, mheas an gearánach nár chomhlíon an fógra maidir le creat nua, gan tagairt shainráite don tionscnamh roimhe sin, an ceanglas sin. Thairis sin, mhaígh an gearánach gur sárú ar phrionsabal na trédhearcachta é tionscnamh reachtach a thréigean gan ceangal a bheith air an pobal a chur ar an eolas go gníomhach faoi.
Measúnú an Ombudsman
16. Tá gealltanas tugtha ag an gCoimisiún ina rialacha maidir le Rialáil Níos Fearr próiseas trédhearcach reachtóireachta a áirithiú, i measc nithe eile,[11] mar a cheanglaítear leis na Conarthaí [12] agus le cásdlí Chúirteanna an Aontais Eorpaigh.[13]
17. Cé go gcuireann an Comhaontú Idirinstitiúideach maidir le Reachtóireacht Níos Fearr, chomh maith leis an gcásdlí,[14] d’oibleagáid ar an gCoimisiún údar a thabhairt le tarraingt siar an togra reachtaigh ó phróiseas reachtach leanúnach amháin, is é sin, tar éis an togra seo a ghlacadh go foirmiúil agus a chur faoi bhráid na gcomhreachtóirí,[15] measann an tOmbudsman, mar ábhar dea-riaracháin, nach mór don Choimisiún an pobal a chur ar an eolas freisin nuair a thréigeann sé tionscnamh reachtach, is é sin, téacs nár tháinig chun bheith ina thogra reachtach foirmiúil ar deireadh.
18. I ndáil leis sin, tugann an tOmbudsman dá haire gur chinn Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh go bhféadfadh tionchar chomh mór céanna a bheith ag cinneadh an Choimisiúin tionscnamh reachtach a thréigean agus a bheadh ag a chinneadh ceann a ghlacadh: “le cinneadh an Choimisiúin an tionscnamh reachtach atá beartaithe a thréigean, tar éis measúnú tionchair a dhéanamh, cuirtear deireadh cinntitheach leis an ngníomhaíocht reachtach atá beartaithe, rud nach féidir a atosú mura dtarraingíonn an institiúid sin an cinneadh sin siar”.[16] I dtuairim an Ombudsman, leanann sé as sin go bhfuil an Coimisiún faoi réir an chaighdeáin is airde trédhearcachta reachtaí le linn an phróisis chun tionscnaimh reachtacha a ullmhú, is cuma an mbeidh glacadh togra reachtaigh mar thoradh ar an bpróiseas sin.
19. Maidir leis an gcás seo, measann an tOmbudsman nár léir, bunaithe ar an bhfaisnéis a chuir an Coimisiún ar fáil roimh an bhfiosrúchán seo, gur cuireadh deireadh le tionscnamh FSFS. Mar sin féin, is díol sásaimh don Ombudsman gur shoiléirigh an Coimisiún an tsaincheist seo le linn an fhiosrúcháin, ag tabhairt réasúnaíocht shoiléir dá chinneadh an tionscnamh a thréigean. Fáiltíonn an tOmbudsman freisin roimh an gcinneadh atá déanta ag an gCoimisiún anois an fhaisnéis faoina thionscnaimh bheartais go léir a thabhairt cothrom le dáta ar a shuíomh gréasáin. Tá muinín ag an Ombudsman go gcoinneoidh an Coimisiún an fhaisnéis sin cothrom le dáta i gcomhréir leis na caighdeáin is airde trédhearcachta reachtaí.
Conclúid
Bunaithe ar an bhfiosrúchán, dúnann an tOmbudsman an cás seo leis an gconclúid seo a leanas:
Ós rud é gur shoiléirigh an Coimisiún stádas an tionscnaimh reachtaigh atá i gceist agus go bhfuil gealltanas tugtha aige faisnéis maidir lena thionscnaimh bheartais uile atá ar fáil ar a shuíomh gréasáin a thabhairt cothrom le dáta, níl údar le tuilleadh fiosrúchán maidir leis an ngearán sin.
Cuirfear an gearánach agus an Coimisiún ar an eolas faoin gcinneadh sin.
Teresa Anjinho An tOmbudsman
Eorpach
Strasbourg, 30/06/2026
[1] Parlaimint na hEorpa, Córas Bia Inbhuanaithe AE: Sceideal na Traenach Reachtaí, https://www.europarl.europa.eu/legislative-train/carriage/sustainable-eu-food-system/report?sid=10201.
[2] An Coimisiún Eorpach, Measúnú ar thionchar tionscanta: Tionscnamh réime um chórais bhia inbhuanaithe, https://food.ec.europa.eu/document/download/efad46c1-0813-443f-8670-83e278206084_en?filename=f2f_legis_iia_fsfs_5902055.pdf.
[3] An Coimisiún Eorpach, Córas bia inbhuanaithe – creat de chuid an Aontais a chur ar bun: Comhairliúchán poiblí, https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/13174-Sustainable-food-system-setting-an-EU-framework/public-consultation_en.
[4] Clár Oibre 2024 an Choimisiúin Eorpaigh, https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/strategy-documents/commission-work-programme/commission-work-programme-2024_en.
[5] https://www.ombudsman.europa.eu/doc/correspondence/228546
[6] https://www.ombudsman.europa.eu/doc/correspondence/228547
[7] Comhaontú Idirinstitiúideach maidir le Reachtóireacht Níos Fearr, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32016Q0512(01).
[8] An Coimisiún Eorpach, ‘Idirphlé Straitéiseach maidir le todhchaí thalmhaíocht an Aontais’, https://agriculture.ec.europa.eu/common- agricultural-policy/cap-overview/committees-and-expert-groups/strategic-dialogue-future-eu-agriculture_en.
[9] An Coimisiún Eorpach, ‘Fís don Talmhaíocht agus do Bhia’, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:52025DC0075.
[10] An Coimisiún Eorpach, ‘Cloisimis uait – tionscnaimh’, https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives_en.
[11] An Coimisiún Eorpach, Treoirlínte maidir le Rialáil Níos Fearr, Samhain 2021, https://commission.europa.eu/law/law-making-process/better-regulation/better-regulation-guidelines-and-toolbox_en.
[12] Airteagal 15 CFAE.
[13] Féach forléargas sa Chinneadh ón Ombudsman maidir leis an gcaoi a láimhseálann Parlaimint na hEorpa, Comhairle an Aontais Eorpaigh agus an Coimisiún Eorpach iarrataí ar rochtain phoiblí ar dhoiciméid reachtacha (OI/4/2023/MIK), https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/196680.
[14] An Chúirt Bhreithiúnais, Breithiúnas an 14 Aibreán 2015, an Chomhairle v an Coimisiún, C-409/13, mír 76, https://juris.curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=163659&pageIndex=0&doclang=en&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=186316.
[15] Comhaontú Idirinstitiúideach maidir le Reachtóireacht Níos Fearr (fonóta 7 thuas). Féach pointí 3, 9 agus 38.
[16] An Chúirt Bhreithiúnais, Breithiúnas an 4 Meán Fómhair 2018, ClientEarth v an Coimisiún, C‑57/16 P, mír 87, https://juris.curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=205322&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&;amp;occ=first&part=1&cid=8961911.