# Cinneadh maidir le diúltú an Choimisiúin Eorpaigh ‘liúntas um leanbh cleithiúnach dúbailte’ a dheonú do bhall foirne ag a bhfuil leanbh faoi mhíchumas (cás 535/2021/VS)
- Údar: Ombudsman Eorpach
- Dáta: 2023-02-25T10:00+01:00[Europe/Paris]
- [URL](https://www.ombudsman.europa.eu/ga/decision/ga/166450)
---
> Bhain an cás le diúltú an Choimisiúin Eorpaigh 'liúntas dúbailte linbh chleithiúnaigh' a dheonú do bhall foirne a bhfuil leanbh faoi mhíchumas aige, rud dá bhforáiltear faoi Rialacháin Foirne an Aontais Eorpaigh maidir le cúnamh a thabhairt do chúram leanaí faoi mhíchumas. Bhunaigh an Coimisiún a chinneadh ar rialacha inmheánacha arna gcomhaontú ag riarachán an Aontais maidir leis an liúntas, ar dá réir nach meastar leanaí a meastar a míchumais a bheith faoi bhun tairseach áirithe a bheith incháilithe.
> 
> Bhí an tOmbudsman den tuairim go bhfuil úsáid tairseacha maidir leis an méid míchumais chun leanaí áirithe faoi mhíchumas a eisiamh go huathoibríoch ag teacht salach ar an bhforáil ábhartha sna Rialacháin Foirne. Tá sé beartaithe go gcumhdófar leis an liúntas cásanna a bhaineann le 'caiteachas trom', agus ní dhéantar aon tagairt sna Rialacháin Foirne do mhéid an mhíchumais. Ina theannta sin, cé go bhféadfadh sé go mbeadh cúrsaí níos simplí agus níos intuartha ó thaobh riaracháin de dá socrófaí tairseacha maidir leis an méid míchumais chun incháilitheacht le haghaidh tacaíocht airgeadais a chinneadh, dealraíonn sé go bhfuil sé ag teacht salach ar oibleagáidí riarachán an Aontais faoi Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine faoi Mhíchumas (UN CRPD).
> 
> Le linn an fhiosrúcháin, chuir an tOmbudsman togra réitigh faoi bhráid an Choimisiúin go dtionscnódh sé an próiseas chun athbhreithniú a dhéanamh ar na rialacha is infheidhme, a mbeidh baint ag institiúidí eile an Aontais leo. D'áitigh sí ar an gCoimisiún freisin athmheasúnú a dhéanamh ar iarraidh an ghearánaigh ar an liúntas linbh chleithiúnaigh dhúbailte, agus an toradh thuas á chur san áireamh, is é sin, gan diúltú dó mar gheall ar an leibhéal míchumais a mheastar a bheith ag a leanbh, agus mar gheall air sin amháin. Ós rud é go bhféadfadh roinnt ama a bheith i gceist leis an bpróiseas chun athbhreithniú a dhéanamh ar na rialacha is infheidhme, agus chun cóir chomhionann a ráthú, d'áitigh an tOmbudsman ar an gCoimisiún freisin an fiosrúchán sin a chur san áireamh agus gach iarraidh ar liúntas linbh chleithiúnaigh dúbailte atá ar feitheamh agus a bheidh ann amach anseo á meas. Tugtar le tuiscint leis sin measúnú a dhéanamh ar gach iarratas ar liúntas linbh chleithiúnaigh dhúbailte ar bhonn cás ar chás, agus gan aon iarratas a eisiamh díreach toisc go meastar go bhfuil míchumas an linbh faoi bhun tairseach áirithe.
> 
> Mar fhreagairt ar an togra maidir le réiteach, tá tús curtha ag an gCoimisiún le próiseas chun athbhreithniú a dhéanamh ar na rialacha lena leagtar amach an cur chuige tairsí, rud a d'fhéadfadh a bheith ina chúis lena n-athbhreithniú. Fáiltíonn an tOmbudsman gur ghníomhaigh an Coimisiún ar an ngné seo dá thogra réitigh.
> 
> Luaigh an Coimisiún freisin, áfach, go bhfanfadh sé le toradh an phróisis sin sula ndéanfadh sé athmheasúnú ar iarraidh an ghearánaigh nó ar iarrataí eile. Ós rud é go bhféadfadh sé seo roinnt ama a thógáil, agus i bhfianaise thorthaí an fhiosrúcháin seo, tá an tOmbudsman fós míshásta leis an ngné seo den chás. Iarrann sí ar an gCoimisiún arís eile machnamh a dhéanamh ar na rialacha a chur i bhfeidhm ar bhealach níos solúbtha maidir le hiarrataí as seo amach. Tá an tOmbudsman suite de i gcónaí gur cheart na rialacha atá i gceist a athbhreithniú i bhfad níos luaithe chun éifeacht a thabhairt do na gealltanais ar shínigh AE leo. Dá bhrí sin, iarrann an tOmbudsman ar an gCoimisiún obair leantach a dhéanamh laistigh de thrí mhí agus tá sé ar intinn aige féachaint arís ar an ábhar mura bhfuil toradh an athbhreithnithe iomchuí nó má tá sé ag glacadh rófhada. Tarraingeoidh an tOmbudsman aird na n-institiúidí eile ar a torthaí freisin.
> 
> 
Cúlra an ghearáin
-----------------

**1.** Is ball foirne de chuid an Choimisiúin Eorpaigh é/í an gearánaí a bhfuil leanbh faoi mhíchumas aige/aici. I mí Mheán Fómhair 2018, d'iarr sé ar an gCoimisiún 'liúntas dúbailte linbh chleithiúnaigh' a dheonú dó, ar liúntas é dá bhforáiltear faoi na Rialacháin Foirne[\[1\]](#_ftn1){#_ftnref1} chun cúnamh a thabhairt do chúram leanaí faoi mhíchumas lena mbaineann caiteachas trom. Dúirt sé go dtéann a leanbh faoi fhisiteiripe laethúil, a dhéanann máthair an linbh, atá oilte go sonrach chun an cineál sin cúraim a sholáthar.

**2. Dhiúltaigh an** Coimisiún don iarraidh, agus rinne an gearánach achomharc trí ghearán a chur isteach faoi Airteagal 90(2) de na Rialacháin Foirne. Dhiúltaigh an Coimisiún do ghearán an ghearánaigh. Ina chinneadh, d'áitigh an Coimisiún go bhfuil méid mhíchumas an linbh faoi bhun na tairsí (20 %) a leagtar amach i rialacha riarachán an Aontais maidir leis an gcineál sin liúntais (Conclúid 177/87)[\[2\]](#_ftn2){#_ftnref2}. Ina theannta sin, dúirt sé go raibh na costais a mhaígh an gearánach *'de chineál hipitéiseach amháin'* agus nár chostais shonracha iad a bhain le cineál an mhíchumais.

An fiosrúchán
-------------

**3.**D'oscail an tOmbudsman fiosrúchán agus leag sí amach sraith ceisteanna don Choimisiún maidir leis an gcaoi a ndearna sé measúnú ar an ábhar.

**4.**Le linn an fhiosrúcháin, fuair an tOmbudsman freagra an Choimisiúin agus, ina dhiaidh sin, tuairimí an ghearánaigh mar fhreagra ar fhreagra an Choimisiúin.

### Argóintí a cuireadh faoi bhráid an Ombudsman

*Ag an ngearánach*

**5. Dúirt**an gearánach gur cheart an tairseach a chomhaontaigh riarachán an Aontais a mheas mar threoirlíne agus nach féidir í a léirmhíniú ar bhealach a thagann salach ar rialacha uileghabhálacha maidir le cearta daoine faoi mhíchumas, mar shampla an Chairt um Chearta Bunúsacha. Ba cheart gach leanbh faoi mhíchumas, gan beann ar chéatadán a mhíchumais, a chumhdach leis an liúntas linbh chleithiúnaigh dhúbailte.

**6. Dúirt**an gearánach, cé nach n-áirítear go sainráite sa chur chuige a chomhaontaigh riarachán an Aontais forálacha maidir le leanaí a bhfuil míchumas níos lú ná 20 % orthu, nach luaitear ann ach oiread gur cheart leanaí den sórt sin a eisiamh ón liúntas linbh chleithiúnaigh dúbailte a fháil. Chuir an gearánach in iúl go bhfuil an liúntas linbh chleithiúnaigh dhúbailte a leagtar amach faoi na Rialacháin Foirne dírithe ar chúnamh a thabhairt do theaghlaigh a bhfuil 'caiteachas trom' orthu do leanaí faoi mhíchumas, gan beann ar chéatadán a míchumais. Dá réir sin, ba cheart foráil a dhéanamh sa chur chuige comhaontaithe freisin maidir leis an liúntas a dheonú i gcásanna a bhaineann le caiteachas trom ar leanaí faoi bhun na tairsí míchumais 20 %.

**7. Measann** an gearánach go bhfuil 'luach airgid' ag baint le cúram agus cóireáil a sholáthraíonn tuismitheoirí. Cé nach mbaineann costas díreach leis an gcúram nach mór don teaghlach a íoc, is léir go bhfuil luach ag baint leis an bhfisiteiripe, a chaithfeadh fisiteiripeoir oilte a dhéanamh murach sin, agus a bhfuil impleachtaí acmhainní aici do mháthair an linbh, ar cuireadh oiliúint uirthi chun an cúram a sholáthar. Aithníodh luach airgid an chúraim teaghlaigh i gcinntí an Ombudsman Eorpaigh[\[3\]](#_ftn3){#_ftnref3} agus sna soiléirithe a thug an Coimisiún le linn an fhiosrúcháin.

*Ag an gCoimisiún*

**8. Dhiúltaigh an**Coimisiún don iarratas ar an liúntas toisc go raibh leibhéal míchumais an linbh níos ísle ná 20 %.

**9. Dúirt**an Coimisiún go gcuireann sé san áireamh de ghnáth an bhfuil luach airgid ar an gcúram nó ar an gcóireáil a sholáthraíonn tuismitheoirí. I gcásanna den sórt sin, bheadh ar 'Oifigeach Leighis' an Choimisiúin a dheimhniú go bhfuil cúram tuismitheora nasctha agus ábhartha do chineál an mhíchumais. Ansin ríomhfadh an Coimisiún meánchostas cóireála den sórt sin.

**10. D'aontódh an**Coimisiún na costais i gcás an ghearánaigh a ríomh ar bhonn meastacháin ó ghairmí, lena n-áirítear léiriú ar roinnt seisiún arna bhforordú ag an dochtúir atá freagrach as cóireáil an linbh agus tuairim ón Oifigeach Míochaine lena ndeimhnítear riachtanas na teiripe mar fhreagairt ar an míchumas.

### Togra an Ombudsman le haghaidh réitigh

**11.**I mí an Mheithimh 2022, chuir an tOmbudsman togra réitigh chuig an gCoimisiún. Cé gur aithin an tOmbudsman gur lean an Coimisiún an cur chuige a leagtar amach i gConclúid 177/87, chuir an tOmbudsman in iúl gur cosúil go bhfuil an cur chuige sin ag teacht salach ar na forálacha sna Rialacháin Foirne lena mbunaítear an liúntas linbh chleithiúnaigh dhúbailte.

**12. Mheabhraigh an** tOmbudsman don Choimisiún go sainmhínítear sa Chairt um Chearta Bunúsacha[\[4\]](#_ftn4){#_ftnref4} agus i gCoinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine faoi Mhíchumas (CRPD), a bhfuil AE ina pháirtí ann, an ceart atá ag daoine faoi mhíchumas tairbhiú de bhearta atá ceaptha chun a neamhspleáchas, a lánpháirtiú sóisialta agus gairmiúil agus a rannpháirtíocht i saol an phobail a áirithiú[\[5\]](#_ftn5){#_ftnref5}. Bhí an tOmbudsman den tuairim roimhe seo go bhfónann an liúntas linbh chleithiúnaigh dhúbailte go beacht don chuspóir éifeacht a thabhairt don cheart bunúsach sin. [\[6\]](#_ftn6){#_ftnref6}

**13.**Ciallaíonn an cur chuige a chuireann an Coimisiún i bhfeidhm faoi láthair go meastar go huathoibríoch go bhfuil leanaí a meastar a leibhéal míchumais a bheith níos lú ná céatadán áirithe neamh-incháilithe don liúntas. Bhí an tOmbudsman den tuairim go bhfuil sé treallach agus míréasúnta leanaí den sórt sin a eisiamh ó bhreithniú go huathoibríoch, agus nach gá go leanann sé ón reachtaíocht is infheidhme. Ní dhéantar idirdhealú in Airteagal 67(3) de na Rialacháin Foirne, arb é an bunús dlí é don liúntas dúbailte, idir leanaí a bhfuil céimeanna éagsúla míchumais acu. De réir na Rialachán Foirne, is iad seo a leanas na coinníollacha chun an liúntas a dheonú: (a) cé acu atá nó nach bhfuil an leanbh faoi mhíchumas agus, má tá, (b) cé acu atá nó nach bhfuil caiteachas trom i gceist leis an míchumas sin.

**14. Mheabhraigh** an tOmbudsman don Choimisiún freisin go bhfuil dualgas cúraim méadaithe ar riarachán AE mar fhostóir i gceist le héifeacht a thabhairt do chearta daoine faoi mhíchumas. Thug an tOmbudsman dá haire an gealltanas a thug an Coimisiún[\[7\],](#_ftn7){#_ftnref7} i gcomhréir le Straitéis an Aontais maidir le Cearta Daoine faoi Mhíchumas[\[8\],](#_ftn8){#_ftnref8} feabhas a chur ar an tacaíocht a thugann sé do bhaill foirne faoi mhíchumas agus do bhaill foirne a bhfuil ball teaghlaigh cleithiúnach faoi mhíchumas acu. I bhfianaise a bhfuil thuas, rinne an tOmbudsman an togra seo a leanas le haghaidh réitigh:

**Ba cheart don Choimisiún athmheasúnú a dhéanamh ar iarraidh an ghearánaigh ar an liúntas linbh chleithiúnaigh dhúbailte.**

**Ba cheart don Choimisiún a mholadh go ndéanfaí athbhreithniú ar Chonclúid 177/87 ionas go ndéanfar foráil ann freisin maidir leis an bhféidearthacht an liúntas leanaí cleithiúnacha dúbailte a dheonú do gach ball foirne a thabhaíonn 'caiteachas trom' do leanaí cleithiúnacha faoi mhíchumas, agus ní hamháin dóibh siúd a bhfuil leanaí faoi mhíchumas acu a mheastar a bheith os cionn tairseach áirithe.**

**15. Dúirt**an tOmbudsman freisin, agus athmheasúnú á dhéanamh aige ar iarratas an ghearánaigh, gur cheart don Choimisiún faisnéis shoiléir a sholáthar dó maidir leis na doiciméid tacaíochta a theastaíonn mar chruthúnas ar chostas an chúraim dá leanbh, lena n-áirítear luach airgid an chúraim a sholáthraíonn máthair an linbh.

**16. Thug**an tOmbudsman dá haire freisin, ós rud é go bhféadfadh sé go dtógfadh an próiseas chun Conclúid 177/87 a athbhreithniú roinnt ama, idir an dá linn, gur cheart don Choimisiún torthaí an fhiosrúcháin seo a chur san áireamh agus breithniú á dhéanamh aige ar iarrataí atá ar feitheamh agus ar iarrataí a dhéanfar amach anseo ar an liúntas linbh chleithiúnaigh dhúbailte. Is é sin, ba cheart dó breithniú a dhéanamh ar an liúntas linbh chleithiúnaigh dhúbailte a dheonú freisin do bhaill foirne a thabhaíonn caiteachas trom ar leanaí cleithiúnacha faoi mhíchumas gan beann ar chéatadán an mhíchumais sin.

### Argóintí a cuireadh faoi bhráid an Ombudsman tar éis an togra le haghaidh réitigh

*Ag an gCoimisiún*

**17. D'áitigh an**Coimisiún go n-áirithítear leis an gcur chuige tairsí a leagtar amach i gConclúid 177/87 maidir le cur i bhfeidhm an liúntais chleithiúnaigh dhúbailte ardleibhéal trédhearcachta agus intuarthachta i réimse ina bhfuil corrlach lánroghnach ag institiúidí an Aontais. Dúirt an Coimisiún freisin go rannchuidíonn an cur chuige tairsí le cur chun feidhme tapa Airteagal 67(3) agus le comhlíonadh phrionsabail na barainneachta, na héifeachtúlachta agus na héifeachtachta a leagtar síos sa Rialachán Airgeadais.

**18.**Tá an Coimisiún tiomanta a áirithiú go leanfaidh Conclúid 177/87 de bheith oiriúnach dá feidhm, rud a thugann le tuiscint gur cheart go bhféadfaí an liúntas linbh chleithiúnaigh dhúbailte a dheonú i ngach cás ina bhfuil caiteachas ard ann a bhaineann le míchumas. Dá réir sin, tá sé tábhachtach a áirithiú go mbeidh an toimhde nach dtabhófaí aon chaiteachas trom faoi bhun tairseach áirithe míchumais bunaithe ar mheasúnuithe leighis láidre agus cothrom le dáta.

**19.** Chuige sin, dúirt an Coimisiún go molfaidh sé go rachadh Cinn Riaracháin na nInstitiúidí agus na gComhlachtaí Eorpacha[\[9\]](#_ftn9){#_ftnref9} i gcomhairle leis an mBord Leighis Idirinstitiúideach (CMI)[\[10\]](#_ftn10){#_ftnref10} maidir le hoiriúnacht na dtairseach atá ann faoi láthair. Go háirithe, dúirt an Coimisiún go molfaidh sé go n-iarrfaí ar CMI, ó thaobh an leighis de, an iomchuí glacadh leis nach n-eascródh caiteachas trom as míchumas atá faoi bhun na dtairseach a leagtar síos i gConclúid 177/87 agus nach gá measúnú aonair a dhéanamh air. Bunaithe ar thuairim CMI, féadfaidh an Coimisiún breithniú a dhéanamh ar athbhreithniú ar Chonclúid 177/87 a mholadh.

**20. Luaigh an Coimisiún,**áfach, nach ndéanfadh sé athmheasúnú ar iarratas an ghearánaigh ar an liúntas linbh chleithiúnaigh dhúbailte ach amháin dá leasófaí Conclúid 177/87 agus a luaithe a leasófaí í. Dá ndéanfaí athmheasúnú sula dtabharfaí aon athbhreithniú ar Chonclúid 177/87 i gcrích, shárófaí prionsabal na córa comhionainne.

*Ag an ngearánach*

**21. Aontaíonn**an gearánach leis an réiteach a mhol an tOmbudsman. Tá an gearánach réidh le dul faoin nós imeachta arís chun a chinneadh an bhfuil sé i dteideal an liúntais chleithiúnaigh dhúbailte.

### Measúnú an Ombudsman tar éis an togra le haghaidh réitigh

**22.**Tá an tOmbudsman den tuairim nach dtagann an cur chuige tairsí a leagtar amach i gConclúid 177/87 ó na forálacha maidir leis an liúntas linbh chleithiúnaigh dhúbailte i Rialacháin Foirne AE, agus gur cosúil go bhfuil sé ag teacht salach ar oibleagáidí riarachán AE faoi UN CRPD.

**23.** Fáiltíonn an tOmbudsman roimh ráiteas an Choimisiúin gur chóir go mbeadh Conclúid 177/87 oiriúnach don fheidhm agus go bhfuil tús curtha ag an gCoimisiún leis an bpróiseas chun athbhreithniú a dhéanamh ar Chonclúid 177/87.[\[11\]](#_ftn11){#_ftnref11} Aithníonn sí nach cinneadh ón gCoimisiún amháin a bheidh in aon athbhreithniú a d'fhéadfaí a dhéanamh ach gurb iad na Cinn Riaracháin a dhéanfaidh é. Mar sin féin, agus torthaí an fhiosrúcháin sin á gcur san áireamh, ba cheart an cur chuige tairsí a leagtar amach i gConclúid 177/87 a ollchóiriú, d'fhonn a áirithiú go dtabharfaidh sé éifeacht chruinn d'fhorálacha Airteagal 67(3) de na Rialacháin Foirne, eadhon gur cheart an liúntas linbh chleithiúnaigh dhúbailte a dheonú i gcás ina bhfuil leanbh faoi mhíchumas - gan beann ar a chéim - a bhaineann leis an mball foirne a thabhaíonn 'caiteachas trom'. D'áiritheofaí leis sin freisin go gcomhlíonfadh riarachán an Aontais a oibleagáidí faoi Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine faoi Mhíchumas.

**24. Rinneadh** Conclúid 177/87 a nuashonrú go deireanach in 2004, sular aontaigh an tAontas do UN CRPD[\[12\]](#_ftn12){#_ftnref12}. De réir UN CRPD, tá cearta sainithe ag daoine faoi mhíchumas, lena n-áirítear an ceart chun tairbhe a bhaint as bearta atá ceaptha chun a neamhspleáchas, a lánpháirtiú sóisialta agus a rannpháirtíocht i saol an phobail a áirithiú. Dá bhrí sin, ós rud é go n-eisiatar *go huathoibríoch* le Conclúid 177/87 leanaí áirithe faoi mhíchumas ón bhféidearthacht an liúntas linbh chleithiúnaigh dhúbailte a fháil, is cosúil go bhfuil sé sin ag teacht salach ar oibleagáidí an Aontais faoi Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine faoi Mhíchumas. Ós rud é gur páirtí é an tAontas féin in UN CRPD, ní mór cur chuige agus caighdeáin UN CRPD a chuíchóiriú i ngach gníomhaíocht a dhéanann riarachán an Aontais. Chuige sin, ba cheart athbhreithniú a dhéanamh ar Chonclúid 177/87 i bhfad níos luaithe. Tá freagracht ar leith ar an gCoimisiún a bheith ar thús cadhnaíochta sna hiarrachtaí athchóirithe sin agus dea-shampla a thabhairt toisc gurb é an Coimisiún an pointe fócasach ainmnithe[\[13\]](#_ftn13){#_ftnref13} don AE faoi UN CRPD.

**25.** Tugann an tOmbudsman dá haire argóint an Choimisiúin go léiríonn Conclúid 177/87 roinnt prionsabal tábhachtach, amhail trédhearcacht, cur chun feidhme tapa agus éifeachtúlacht. Mar sin féin, ní mór aird chuí a thabhairt ar phríomhchuspóir Chonclúid 177/87, is é sin éifeacht a thabhairt d'Airteagal 67(3) de na Rialacháin Foirne. Dá réir sin, níl brí le cur chun feidhme tapa, éifeachtúlacht agus trédhearcacht ach amháin má léiríonn Conclúid 177/87 *i gceart* an fhoráil a bhfuil sé d'aidhm aici éifeacht a thabhairt di, is é sin, cúnamh airgeadais a sholáthar do bhaill foirne leanaí faoi mhíchumas a mbaineann caiteachas trom lena gcúram.

**26. Tá réitigh agus cóireálacha**sofaisticiúla ar fáil anois a d'fhéadfadh fíordhifríocht a dhéanamh do lánpháirtiú iomlán duine aonair sa tsochaí fiú má mheastar go bhfuil an míchumas 'íseal'. Is minic a bhíonn caiteachas suntasach breise i gceist leis na réitigh agus na cóireálacha sin. Ós rud é gur réimse dinimiciúil é seo, ba cheart aon rialacha lena dtugtar éifeacht do liúntas linbh chleithiúnaigh dhúbailte a bheith oiriúnach don fheidhm amach anseo freisin. Chuige sin, tá gá le cur chuige trína ndéantar measúnú aonair ar gach iarraidh agus ar gach cás.

**27.**Ós rud é go bhféadfadh sé go dtógfadh an t-athbhreithniú ar Chonclúid 177/87 roinnt ama, is oth leis an Ombudsman nach bhfuil an Coimisiún réidh fós chun athmheasúnú a dhéanamh ar iarratas an ghearánaigh ar an liúntas linbh chleithiúnaigh dhúbailte nó chun torthaí an fhiosrúcháin seo a chur san áireamh maidir le hiarrataí eile atá ar feitheamh nó a bheidh ann amach anseo. Tuigeann sí go gcaithfidh na Cinn Riaracháin cinneadh a dhéanamh maidir le haon chinneadh chun cur chuige a athrú, ach tá sí den tuairim, bunaithe ar thorthaí an fhiosrúcháin seo, gur cheart don Choimisiún, agus go deimhin do na hinstitiúidí eile, machnamh a dhéanamh ar Chonclúid 177/87 a chur i bhfeidhm ar bhealach níos solúbtha maidir le hiarrataí as seo amach.

**28.**Mar a luadh thuas, measann an tOmbudsman gur cheart Conclúid 177/87 a athbhreithniú i bhfad níos luaithe. Dá bhrí sin, iarrann an tOmbudsman ar an gCoimisiún obair leantach a dhéanamh ar dhul chun cinn an athbhreithnithe laistigh de thrí mhí agus tá sé ar intinn aige féachaint arís ar an ábhar mura bhfuil toradh an athbhreithnithe iomchuí nó má tá sé rófhada. Cuirfidh an tOmbudsman an t-ábhar faoi bhráid Chinn Riaracháin institiúidí eile an AE freisin.

Conclúid
--------

Bunaithe ar an bhfiosrúchán, dúnann an tOmbudsman an cás seo leis na torthaí seo a leanas:

**Fáiltíonn an tOmbudsman go bhfuil tús curtha ag an gCoimisiún leis an bpróiseas chun Conclúid 177/87 a athbhreithniú.**

**Cuireann an tOmbudsman in iúl gur oth léi nach raibh an Coimisiún toilteanach athmhachnamh a dhéanamh ar a chur chuige maidir leis an liúntas linbh chleithiúnaigh dhúbailte as seo amach. Athdhearbhaíonn sí a tuairim gur cheart di na rialacha a chur i bhfeidhm ar bhealach níos solúbtha, bunaithe ar thorthaí an fhiosrúcháin seo, agus ag fanacht leis an athbhreithniú ar Chonclúid 177/87. Cuirfidh an tOmbudsman an t-ábhar faoi bhráid institiúidí eile an AE, atá freagrach freisin as** **Conclúid 177/87 a athbhreithniú agus a chur i bhfeidhm.**

Cuirfear an gearánach agus an Coimisiún Eorpach ar an eolas faoin gcinneadh sin**.**

Emily O'Reilly

An tOmbudsman Eorpach

Strasbourg, 23/02/2023

[\[1\]](#_ftnref1){#_ftn1} Maidir le hAirteagal 67(3) de Rialachán Uimh. 31 (CEE) lena leagtar síos Rialacháin Foirne Oifigigh Chomhphobal Eacnamaíochta na hEorpa agus Coinníollacha Fostaíochta Sheirbhísigh Eile na gComhphobal sin:

<https://eur-lex.europa.eu/legal-content/en/TXT/?uri=CELEX%3A01962R0031-20160101>

[\[2\]](#_ftnref2){#_ftn2} I gConclúid 177/87 ó na Cinn Riaracháin maidir leis an liúntas linbh chleithiúnaigh dhúbailte faoi Airteagal 67(3) de na Rialacháin Foirne, a tugadh cothrom le dáta le déanaí in 2014, leagtar amach na coinníollacha maidir leis an liúntas a dheonú. Deonaítear an liúntas go huathoibríoch i gcás ina ríomhtar go bhfuil an míchumas os cionn 50%, de réir Sceideal Measúnaithe na hEorpa um Lagú Fisiciúil agus Meabhrach. I gcás míchumais mheabhracha os cionn 20 % nó míchumais fhisiceacha os cionn 30 %, agus i gcás ina sáraíonn na muirir an liúntas caighdeánach, féadfar an liúntas dúbailte a dheonú. Sna himthosca sin, ní mór na costais a bheith sonrach agus ní mór fianaise a bheith ag gabháil leo.

[\[3\]](#_ftnref3){#_ftn3} Cás 1804/2009/MHZ

[\[4\]](#_ftnref4){#_ftn4} Sonraítear an méid seo a leanas in Airteagal 26 den Chairt: 'Aithníonn*agus urramaíonn an tAontas an ceart atá ag daoine faoi mhíchumas tairbhiú de bhearta atá ceaptha chun a neamhspleáchas, a lánpháirtiú sóisialta agus gairmiúil agus a rannpháirtíocht i saol an phobail a áirithiú.' \[Aistriúchán neamhoifigiúil\]*

[\[5\]](#_ftnref5){#_ftn5} Tuilleadh eolais faoi ghealltanais an Aontais faoi CRPD: <https://fra.europa.eu/en/cooperation/eu-partners/eu-crpd-framework>.

[\[6\]](#_ftnref6){#_ftn6} Féach cás 899/2011/TN, mír 12: [https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/11111](/ga/decision/ga/11111)

[\[7\]](#_ftnref7){#_ftn7} Ina Straitéis nua Acmhainní Daonna, a glacadh i mí Aibreáin 2022: <https://ec.europa.eu/info/sites/default/files/c_2022_2229_2_en_act_part1_v12.pdf>.

[\[8\]](#_ftnref8){#_ftn8} <https://ec.europa.eu/social/main.jsp?catId=1484>

[\[9\]](#_ftnref9){#_ftn9} Is fóram é *na Cinn Riaracháin* ina dtugtar le chéile na baill foirne atá i gceannas ar reáchtáil riaracháin laethúil institiúidí, chomhlachtaí, oifigí agus ghníomhaireachtaí an Aontais. Tagann sé le chéile ar bhonn rialta agus féadfaidh sé 'conclúidí' a ghlacadh ina leagtar amach an cur chuige maidir le gnéithe de Rialacháin Foirne an Aontais a chur i bhfeidhm go praiticiúil nó éifeacht a thabhairt dóibh.

[\[10\]](#_ftnref10){#_ftn10} Cuireann an Bord Leighis Idirinstitiúideach (CMI) comhairle ar fáil d'institiúidí, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí an Aontais maidir le saincheisteanna leighis, sláinte agus saincheisteanna gaolmhara.

[\[11\]](#_ftnref11){#_ftn11} Is eol don Ombudsman gur cuireadh an togra seo síos ag cruinniú an 1 Nollaig 2022 agus go bhfuil an t-ábhar ar feitheamh anois os comhair CMI. Mar sin féin, níor bunaíodh aon amlíne nithiúil chun an chomhairle leighis a fháil agus le haghaidh céimeanna leantacha a d'fhéadfadh a bheith ann.

[\[12\]](#_ftnref12){#_ftn12} Tháinig daingniú an Aontais ar Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine faoi Mhíchumas i bhfeidhm in 2011.