Cúlra an ghearáin

1. Tionscadal AE MEDA/MAR/2005/017205, dar teideal ‘Prestations d’assistance technique pour la gestion et la coordination du programme d’appui sectoriel à la résorption de l’habitat insalubre au Maroc’(‘an Tionscadal’), rinneadh é a rialú le forálacha conartha ar a bhfuil an tásc EuropeAid - 122495/C/SV/MA (‘an Conradh’). Thug Gruppo Soges agus an Coimisiún an dara ceann i gcrích an 10 Deireadh Fómhair 2006.

2. An 28 Bealtaine 2008, shínigh Gruppo Soges comhaontú sannta le Soges. Foráladh leis an gcomhaontú sin, dá rachadh Gruppo Soges faoi leachtú deonach, go nglacfadh eintiteas eile (Soges) conradh Gruppo Soges leis an gCoimisiún ar láimh. An 30 Bealtaine 2008, d’iarr Gruppo Soges ar an gCoimisiún a chearta agus a oibleagáidí faoin gConradh a aistriú chuig Soges.

3. Ghlac an Coimisiún leis an iarraidh thuas ó Gruppo Soges. An 12 Meán Fómhair 2008, shínigh sé leasú ar an gConradh a tháinig in ionad an phríomhchonraitheora (trí Soges a chur in ionad Gruppo Soges) agus d’athraigh sé sonraí bainc an phríomhchonraitheora. De réir an leasaithe, níor tháinig aon athrú ar théarmaí agus coinníollacha eile an chonartha tosaigh.

4. An 28 Nollaig 2007, thug an gearánach conradh i gcrích le Gruppo Soges chun oibriú mar shaineolaí ar an Tionscadal.

5. Idir Eanáir agus Bealtaine 2008, rinne sé ceithre mhisean faoin Tionscadal, ach níor íoc Gruppo Soges ach ceann amháin díobh. Nuair a ghlac Soges seilbh ar an gConradh, bhí ar Gruppo Soges fós an méid gan íoc de EUR 23 500 a íoc leis an ngearánach as na trí mhisean.

6. Dá bhrí sin, thug an gearánach aguisín lena chonradh le Gruppo Soges i gcrích chun a chur san áireamh gur chuir Soges in ionad Gruppo Soges. Leis an aguisín, cuireadh fad lena chonradh tosaigh go dtí an 30 Samhain 2008 agus rinneadh foráil maidir le 24 lá d’obair bhreise ar íocaíocht (tuilleadh misean). Níor tháinig aon athrú ar fhorálacha eile uile a chonartha tosaigh.

7. Le linn an dara seimeastar de 2008, d'oibrigh an gearánach ar an Tionscadal le Soges agus íocadh as an obair sin. Mar sin féin, níor íoc Soges an méid a bhí dlite dó ag Gruppo Soges.

8. An 27 Samhain 2008, dhearbhaigh údaráis na hIodáile Gruppo Soges ina fhéimheach. Níor íoc sé an gearánach roimh an dáta sin.

9. An 16 Márta 2009, chuir an gearánach an Coimisiún ar an eolas faoin méid thuas agus d’iarr sé air idirghabháil a dhéanamh le Soges chun a chinntiú go bhfaigheadh sé an íocaíocht a bhí dlite.

10. An 18 Lúnasa 2009, chuir Soges in iúl don ghearánach, faoi chuimsiú an chomhaontaithe sannta a síníodh le Gruppo Soges, gur chuir an dara ceann in iúl do Soges "liosta d'fhiacha conarthacha a ghlacfadh Soges ar láimh, agus go n-íocfadh na Gruppo Soges an chuid eile"[1]. Ní raibh an EUR 23 500 a mhaígh an gearánach ar an liosta sin.

11. An 9 agus an 13 Deireadh Fómhair 2009, scríobh an gearánach arís chuig an gCoimisiún ag athdhearbhú a éilimh go n-íocfaí EUR 23 500 leis as a chuid oibre ar an Tionscadal.

12. An 10 Samhain 2009, thug an Coimisiún freagra ar chomhfhreagras thuasluaite an ghearánaigh. Chuir sé in iúl dó gur chuir sé a ghearán ar aghaidh chuig Soges.

13. An 19 Samhain 2009, chuir Soges in iúl don Choimisiún go raibh sé ar intinn aige comhaontú a thabhairt i gcrích le roinnt de na saineolaithe a raibh baint acu leis an Tionscadal, lena n-áirítear an gearánach, nár íocadh go fóill. Níor aontaigh an Coimisiún leis an ngníomhaíocht bheartaithe sin.

14. An 20 Samhain 2009, chuaigh an gearánach i dteagmháil leis an gCoimisiún arís maidir lena íocaíocht gan íoc. Thug an Coimisiún freagra i litir dar dáta an 18 Nollaig 2009. D’athdhearbhaigh sé nach raibh aon oibleagáid chonarthach air maidir le fochonraitheoirí an phríomhchonraitheora don Tionscadal.

15. An 15 Eanáir 2010, d’íoc an Coimisiún an íocaíocht deiridh le haghaidh an Tionscadail le Soges.

16. Ina dhiaidh sin, chuaigh an gearánach, nár íoc Gruppo Soges, Soges, ná an Coimisiún, i dteagmháil leis an Ombudsman Eorpach.

Ábhar an fhiosrúcháin

17. Ina ghearán, líomhain an gearánach gur ghníomhaigh an Coimisiún go faillíoch (i) trí chead a thabhairt déileáil ar bhealach éagsúil le saineolaithe sa tionscadal céanna agus (ii) trí mhainneachtain a áirithiú gur chomhlíon príomhchonraitheoir an Choimisiúin a oibleagáidí conarthacha i leith na saineolaithe.

18. Mhaígh sé gur cheart don Choimisiún an t-iarmhéid atá dlite as a chuid oibre ar an Tionscadal a íoc, chomh maith le damáistí, is é sin le rá, méid iomlán EUR 47 000.

An fiosrúchán

19. An 8 Meitheamh 2010, d'oscail an tOmbudsman fiosrúchán agus d'iarr sé ar an gCoimisiún tuairim a thabhairt faoin 30 Meán Fómhair 2010. Tar éis tuairim an Choimisiúin a fháil, cuireadh ar aghaidh chuig an ngearánach í mar aon le cuireadh chun barúlacha a chur isteach. Sheol an gearánach a bharúlacha an 3 Samhain 2010.

20. An 4 Márta 2011, rinne an tOmbudsman cinneadh sealadach maidir le drochriarachán agus, i gcomhréir le hAirteagal 3(5) dá Reacht, mhol sé réiteach cairdiúil don Choimisiún tar éis dó dul i gcomhairle leis an ngearánach maidir leis an togra seo.

21. An 26 Bealtaine 2011, d'iarr an Coimisiún go gcuirfí síneadh leis an spriocdháta chun a fhreagra a sheoladh ar thogra an Ombudsman maidir le réiteach cairdiúil.

22. An 27 Iúil 2011, thug an Coimisiún freagra ar thogra an Ombudsman maidir le réiteach cairdiúil. Cuireadh an freagra sin ar aghaidh chuig an ngearánach, agus cuireadh ann barúlacha a chur isteach faoin 30 Meán Fómhair 2011.

23. An 21 Deireadh Fómhair 2011, d'iarr an tOmbudsman ar an gCoimisiún tuilleadh faisnéise a sholáthar maidir le gearán an ghearánaigh.

24. Thug an Coimisiún freagra an 19 Eanáir 2012. Seoladh an freagra sin chuig an ngearánach a sheol a bharúlacha an 28 Feabhra 2012.

25. An 2 Aibreán agus an 4 Meitheamh 2012, sheol an gearánach comhfhreagras breise maidir lena ghearán.

Anailís agus conclúidí an Ombudsman

A. Líomhain maidir le hiompar faillíoch

Argóintí a cuireadh faoi bhráid an Ombudsman

26. Mar thaca lena líomhain, d’áitigh an gearánach gur ghníomhaigh an Coimisiún go faillíoch trí mhainneachtain a áirithiú gur chomhlíon a phríomhchonraitheoir a oibleagáidí conarthacha féin i leith na saineolaithe. Thug sé le fios gur chuir sé in iúl don Choimisiún nár íocadh as an obair a rinne sé faoin Tionscadal. Mar sin féin, dar leis, níor fhreagair an Coimisiún go hiomchuí. Thairis sin, chuir sé in iúl nár íocadh é toisc (i) gur ionadaíodh príomhchonraitheoir an Choimisiúin agus (ii) nach ndearna an Coimisiún faireachán ceart ar théarmaí an táthcheangail. Mar thoradh air sin, níor íocadh na saineolaithe nár íocadh roimh an táthcheangal ar chor ar bith. De réir an ghearánaigh, áiríodh táillí na saineolaithe in íocaíochtaí an Choimisiúin leis an bpríomhchonraitheoir nua.

27. Sa tuairim uaidh, chuir an Coimisiún in iúl ar dtús go raibh dhá chaidreamh chonarthacha ar leith ann sa chás atá idir lámha. Bhí an chéad cheann idir an Coimisiún agus a phríomhchonraitheoir (Gruppo Soges ar dtús, ansin Soges) agus bhí an dara ceann idir an príomhchonraitheoir agus an gearánach. Chuir an Coimisiún i dtábhacht nach raibh aon chaidreamh conarthach aige leis an ngearánach. Thagair sí, i ndáil leis sin, do chásdlí na Cúirte Ginearálta [2] agus do choinníollacha ginearálta a Conartha leis an bpríomhchonraitheoir [3]. Ní raibh an Coimisiún ar an eolas faoi fhorálacha an chonartha idir a phríomhchonraitheoir (ar dtús, Gruppo Soges agus ansin Soges) agus an gearánach agus ní raibh sé in ann idirghabháil a dhéanamh i bhforghníomhú conartha den sórt sin. Go háirithe, dúirt an Coimisiún" nár íoc sé méid sonrach EUR 23 500 le Soges a fhreagraíonn don mhéid a d'éiligh an gearánach" agus go raibh sé " ar an eolas faoi na seirbhísí ar íoc sé Soges astu agus, i measc seirbhísí eile, na seirbhísí a sholáthair an gearánach, ach gan aon rud eile"[4].

28. Chuir an Coimisiún in iúl nach bhféadfadh sé faireachán a dhéanamh ar chomhlíonadh oibleagáidí a phríomhchonraitheora i leith an ghearánaigh. Ní fhéadfadh sé faireachán a dhéanamh ach ar chur chun feidhme cuí a chonartha féin leis an bpríomhchonraitheoir. I ndáil leis sin, d’iarr an Coimisiún agus fuair sé dearbhuithe ó Soges agus ó Gruppo Soges araon go raibh a gcomhaontú sannta comhoiriúnach leis an dlí is infheidhme agus, go háirithe, go gcosnófaí creidiúnaithe Gruppo Soges tar éis an táthcheangail. Chiallaigh sé seo freisin go gcoinneodh Soges an grúpa saineolaithe a roghnaigh Gruppo Soges ag tús an tionscadail.

29. Rinne an Coimisiún faireachán freisin ar "a chonarthaí uile" le Gruppo Soges chun a chinntiú gur ghlac an príomhchonraitheoir nua, Soges [5], ar láimh iad. Mar sin féin, níor chuir sé isteach ar na caidrimh chonarthacha idir Gruppo Soges, Soges agus a shaineolaithe, lena n-áirítear an gearánach.

30. Bhuail an Coimisiún le Gruppo Soges agus Soges agus thug sé leasú ar an gconradh bunaidh i gcrích. Chuir an leasú seo Soges in ionad Soges Gruppo. Níor mhodhnaigh an leasú na conarthaí idir Gruppo Soges agus a shaineolaithe go huathoibríoch. Thug an Coimisiún dá aire gur admhaigh an gearánach féin go raibh aguisín curtha i gcrích aige lena chonradh tosaigh le Gruppo Soges chun a chonradh a aistriú chuig Soges. Chuir an Coimisiún in iúl nach bhfuil sé ar an eolas faoi fhorálacha an aguisín seo, arb é bunús dlí na gcaidreamh conarthach idir an gearánach, Gruppo Soges agus Soges. Dar leis an gCoimisiún, is é an t-aguisín thuas foinse na coinbhleachta idir a phríomhchonraitheoir agus an gearánach, ós rud é go measann Soges nár ghlac sé ar láimh ó Gruppo Soges an íocaíocht gan íoc a mhaígh an gearánach. I bhfianaise a bhfuil thuas, tháinig an Coimisiún ar an gconclúid nár ghníomhaigh sé go faillíoch a mhéid a bhaineann le forghníomhú a chonartha leis an bpríomhchonraitheoir.

31. Maidir leis an gcomhaontú, a caibidlíodh i mí na Samhna 2009 idir Soges agus na saineolaithe nár íocadh, mhínigh an Coimisiún nach bhféadfadh sé comhaontú den sórt sin a fhormhuiniú. Dá ndéanfaí amhlaidh (i) chuirfí isteach ar na caidrimh chonarthacha idir an príomhchonraitheoir agus a shaineolaithe; (ii) sháraigh sé a oibleagáidí conarthacha féin agus (iii) chaith sé le saineolaithe neamhíoctha ar bhealach difriúil leis na saineolaithe eile.

32. Chuir an Coimisiún in iúl gur ghníomhaigh sé le dícheall cuí trí iarraidh ar an bpríomhchonraitheoir roinnt uaireanta faoi na méideanna gan íoc mar gheall ar na saineolaithe a bhí ag obair ar an Tionscadal. I ndáil leis sin, thagair an Coimisiún dá litreacha dar dáta an 1 Aibreán, an 25 Lúnasa agus an 22 Deireadh Fómhair 2009, a seoladh chuig an bpríomhchonraitheoir faoi threoir staid na saineolaithe neamhíoctha.

33. Ar deireadh, dhiúltaigh an Coimisiún do mhaíomh an ghearánaigh toisc nach raibh aon nasc cúisíoch idir a ghníomhartha agus an damáiste líomhnaithe a bhain don ghearánach. Chuir sé in iúl freisin go ndearnadh an méid a d’éiligh an gearánach a ríomh go treallach, ós rud é gurbh é EUR 23 500 an méid a bhí faoi dhíospóid idir Soges agus an gearánach, agus gur mhaígh an gearánach EUR 47 000, gan fianaise a sholáthar chun caillteanais bhreise a léiriú a d’fhéadfadh tacú le héileamh den sórt sin.

34. Ina chuid barúlacha, chuir an gearánach i dtábhacht, agus an Tionscadal á chur chun feidhme aige, gur oibrigh na saineolaithe go díreach le Toscaireacht an Choimisiúin i Maracó seachas le Soges nó Gruppo Soges. Cé gur cuireadh an tionscadal i bhfeidhm go rathúil mar thoradh ar obair an tsaineolaí, níor íocadh é. Ghníomhaigh an Coimisiún go héagórach trína rá nach raibh aon chaidreamh conarthach aige leis na saineolaithe.

35. Ina theannta sin, thug an Coimisiún neamhaird ar an gcaoi ar chaith Gruppo Soges lena shaineolaithe le linn chur chun feidhme an Chonartha, eadhon, trí mhainneachtain iad a íoc in am trátha. Níor thug an Coimisiún rabhadh do na saineolaithe faoi staid dheacair airgeadais Gruppo Soges agus theip air faireachán ceart a dhéanamh ar aistriú an Chonartha ó Gruppo Soges go Soges. Ba cheart don Choimisiún a áirithiú (i) nach ndéanfadh aistriú an Chonartha ó Gruppo Soges go Soges difear d’íocaíochtaí gan íoc na saineolaithe a bhfuil baint acu leis an Tionscadal agus (ii) go nglacfadh Soges ó Gruppo Soges na cearta agus na hoibleagáidí uile a eascraíonn as an gConradh ar láimh. Trí ghlacadh leis an gcomhaontú sannta idir Gruppo Soges agus Soges, d’fhormhuinigh an Coimisiún iompar Soges agus Gruppo Soges i leith na saineolaithe.

36. Ghlac an gearánach le hargóint an Choimisiúin gurbh ionann an íocaíocht a bhí dlite dó faoin Tionscadal agus EUR 23 500. Dá bhrí sin, mhodhnaigh sé a éileamh tosaigh, agus laghdaigh sé é go EUR 23 500.

Réamh-mheasúnú an Ombudsman a raibh togra réitigh cairdiúil mar thoradh air

37. Mar a chuir an gearánach in iúl mar is ceart, le prionsabal na bainistíochta fónta airgeadais ceanglaítear ar an gCoimisiún staideanna airgeadais cuideachtaí a sheiceáil go cúramach nuair a chinneann sé conradh a thabhairt i gcrích leo chun tionscadal de chuid an Aontais a chur i gcrích. Mar sin féin, ós rud é gur thug an Coimisiún a chonradh i gcrích le Gruppo Soges in 2006, agus gur ghlac Soges seilbh ar Gruppo Soges dhá bhliain ina dhiaidh sin (de bharr staid dheacair airgeadais Gruppo Soges go deimhin), ní féidir a áitiú, sa chás seo, nár chomhlíon an Coimisiún an oibleagáid thuas.

38. Thairis sin, de réir an Chonartha [6], ní rabhthas in ann an príomhchonraitheoir a ionadú ach amháin le comhaontú an Choimisiúin. Ar bhonn an leasaithe ar an gConradh a shínigh na trí cinn, an Coimisiún, Soges agus Gruppo Soges, dealraíonn sé " go ndearnadh cearta agus oibleagáidí Gruppo Soges a aistriú chuig Soges ar bhonn na ndearbhuithe a tugadh don Choimisiún go raibh an sannadh comhoiriúnach leis na dlíthe uile is infheidhme agus, go háirithe, go gcosnófaí creidiúnaithe"[7].

Níor thuig an tOmbudsman cén fáth, ag an am sin, nár cheart go mbeadh muinín ag an gCoimisiún as na dearbhuithe thuas.

39. In aon chás, níor cheart don Choimisiún brath ar dhearbhuithe den sórt sin, ach ba cheart dó faireachán a dhéanamh ina ionad sin ar chomhlíontacht Soges leo.

40. D’áitigh an Coimisiún, trí litreacha a sheoladh chuig Soges an 1 Aibreán, an 25 Lúnasa agus an 22 Deireadh Fómhair 2009, go ndearna sé faireachán ar cé acu a cosnaíodh nó nár cosnaíodh creidiúnaithe Gruppo Soges (is é sin, na saineolaithe nár íoc Gruppo Soges fós nuair a ghlac Soges seilbh orthu). I ndáil leis sin, tugann an tOmbudsman dá aire gur mheabhraigh an Coimisiún do Soges, ina litir dar dáta an 25 Lúnasa 2009, "tar éis leachtú deonach Gruppo Soges, ghlac Soges a chuid oibleagáidí go léir chuige féin, lena n-áirítear íocaíocht na saineolaithe go léir a d'oibrigh ar an tionscadal"[8]. Sa litir chéanna, dúirt an Coimisiún "gur íoc sé Soges ar dhá shonrasc (tagairtí uimh. 130 agus 397) arbh ionann iad agus EUR 72 765 00 i ndáil le hobair [an ghearánaigh] don tionscadal "[9]. Ina litir dar dáta an 22 Deireadh Fómhair 2009, d’athdhearbhaigh an Coimisiún ‘ar bhonn an chonartha cíosa, tá gach caidreamh dlíthiúil gníomhach agus éighníomhach glactha ar láimh ag Soges ó Gruppo Soges.’

41. I dtuairim an Ombudsman, áfach, bhí a fhios ag an gCoimisiún, sna himthosca áirithe, nach mbeadh an ghníomhaíocht thuas éifeachtach.

42. Ar an gcéad dul síos, dá ndéanfadh an Coimisiún "faireachán ar a chonarthaí féin leis an bpríomhchonraitheoir", ba cheart go mbeadh sé réasúnta ar an eolas faoi théarmaí an táthcheangail, eadhon, nach gceanglófaí ar Soges na híocaíochtaí go léir a dhéanamh le saineolaithe tar éis an táthcheangail, agus go bhfanfadh roinnt íocaíochtaí faoi fhreagracht dhíreach Gruppo Soges. Ar an dara dul síos, nuair a iarradh ar an gCoimisiún tacú leis an gcomhaontú sannta a tugadh i gcrích idir Gruppo Soges agus Soges, cuireadh in iúl dó go raibh fadhbanna airgeadais ag Gruppo Soges. Ar an tríú dul síos, bhí a fhios go réasúnta ag an gCoimisiún, a raibh roinnt conarthaí aige le Gruppo Soges [10], gur dhearbhaigh cúirt Iodálach a chonraitheoir a bheith féimheach an 27 Samhain 2008. Léiríonn na heilimintí thuas go soiléir nach raibh mórán dóchais ann do na saineolaithe nár íocadh roimh an táthcheangal a bheith íoctha ag Soges nó Gruppo Soges ina dhiaidh sin. Dá bhrí sin, ní raibh a fhios ag an Ombudsman cén fáth ar íoc an Coimisiún Soges an íocaíocht deiridh don Tionscadal.

43. Maidir leis seo, níor mheas an tOmbudsman go bhféadfadh an Coimisiún brath ar an bhfíric shoiléir nach raibh aon chaidreamh conarthach díreach aige leis na saineolaithe, lena n-áirítear an gearánach, agus ag an am céanna a oibleagáid chonarthach i leith an phríomhchonraitheora a chomhlíonadh.

44. I ndáil leis sin, thug an tOmbudsman dá aire gur íoc an Coimisiún an príomhchonraitheoir ar dhá shonrasc [11] a bhain le seirbhísí an ghearánaigh. Thuig sé gurbh é cuspóir éifeachtach na híocaíochta thuas ('effet utile') an gearánach a chúiteamh as an obair a rinne sé faoin gConradh. I dtéarmaí nós imeachta, ba chosúil gur ghníomhaigh an Coimisiún i gceart tríd an íocaíocht thuas a dhéanamh leis an bpríomhchonraitheoir i gcomhréir leis an gConradh. Thug an tOmbudsman dá aire, áfach, nár úsáideadh na suimeanna a bhí i gceist, go páirteach ar a laghad, chun na críche a sannadh toisc nach bhfuair an gearánach an íocaíocht iomlán a bhí dlite dó as a chuid oibre ar an Tionscadal. Ós rud é nár comhlíonadh 'effet utile'na híocaíochta dá bhrí sin, mheas an tOmbudsman go raibh an Coimisiún mícheart gan ach an méid thuas a íoc.

45. Thairis sin, chuir an tOmbudsman in iúl, trí iarraidh go gníomhach ar a chonraitheoirí gníomhú go cothrom i leith saineolaithe a bhfuil baint acu le tionscadail arna maoiniú ag an Aontas, go ngníomhaíonn an Coimisiún féin go cothrom [12]. Fiú mura bhfuil aon chaidreamh conarthach díreach ag an gCoimisiún leis na saineolaithe sin, ba cheart ról fíor-riachtanach a bheith ag a chomhpháirtithe conarthacha i measúnú an Choimisiúin i dtaobh ar forghníomhaíodh an conradh i gceart nó nár forghníomhaíodh.

46. Mar achoimre, bhí an tOmbudsman den tuairim nár leor don Choimisiún an príomhchonraitheoir a chur ar an eolas trí litir/litreacha agus i dtéarmaí sách doiléir gur cheart dó a oibleagáidí airgeadais i leith na bhfochonraitheoirí a urramú. Bhí modhanna eile ar fáil don Choimisiún toisc go raibh sé ina pháirtí sa Chonradh leis an bpríomhchonraitheoir. I ndáil leis sin, thug an tOmbudsman dá aire gur foráladh le hAirteagal 29(8) de choinníollacha ginearálta an chonartha go bhféadfadh an Coimisiún na híocaíochtaí a bhí dlite don phríomhchonraitheoir a chur ar fionraí in aon chás a raibh an príomhchonraitheoir freagrach as agus a bhféadfadh drochthionchar a bheith aige ar chur i gcrích an Tionscadail. Ina litir dar dáta an 10 Samhain 2009, agus a seoladh chuig an ngearánach, d’admhaigh an Coimisiún féin ‘má bhíonn tionchar diúltach ag an gcaidreamh idir na conraitheoirí agus na fochonraitheoirí ar fheidhmíocht na seirbhísí a sholáthraítear, féadfaidh an Coimisiún smachtbhannaí a bheartú. D'fhéadfadh pionóis airgeadais agus fiú cealú an chonartha a bheith i gceist leis na smachtbhannaí sin "[13]. Ar deireadh, de réir phointe 7(5) de Théarmaí Tagartha an chonartha, " déanfaidh an conraitheoir gach beart is gá chun a áirithiú go mbeidh an tacaíocht is gá ar fáil do na saineolaithe i gcónaí … chun a misean a chur i gcrích. Ba cheart dó cistiú a aistriú go rialta chuig Maracó chun a áirithiú go ndéanfar na gníomhaíochtaí a leagtar amach sa chonradh a fhorghníomhú agus go n-íocfar a fhoireann go rialta"[14].

47. I bhfianaise a bhfuil thuas, rinne an tOmbudsman an cinneadh sealadach nár ghníomhaigh an Coimisiún go sireata toisc nár thacaigh sé le héileamh an ghearánaigh ar íocaíocht. D’fhéadfadh sé sin a bheith ina chás drochriaracháin. Dá bhrí sin, rinne an tOmbudsman an togra le haghaidh réiteach cairdiúil a atáirgtear thíos, i gcomhréir le hAirteagal 3(5) de Reacht an Ombudsman Eorpaigh:

"Agus torthaí an Ombudsman á gcur san áireamh, d'fhéadfadh an Coimisiún a cheangal ar Soges an íocaíocht gan íoc a dhéanamh leis an ngearánach."

Na hargóintí a cuireadh faoi bhráid an Ombudsman tar éis a thogra um réiteach cairdiúil

48. Ina fhreagra ar thogra an Ombudsman maidir le réiteach cairdiúil, dúirt an Coimisiún gur ghlac sé leis an togra sin. Chuir sé i gceangal lena fhreagra cóipeanna dá litreacha dar dáta an 23 Márta 2011 agus an 11 Bealtaine 2011, faoi seach. An 23 Márta 2011, chuir an Coimisiún ceist ar Soges faoina dhiúltú an gearánach a íoc. D’fhreagair Soges i litir an lá céanna [15]. Ina fhreagra, d’athdhearbhaigh Soges go raibh a oibleagáidí uile a d’eascair as an tionscadal curtha i gcrích aige. Thairis sin, chuir Soges in iúl nár thuig sé cén fáth ar roghnaigh an Coimisiún seasamh ar dhíospóid idir daoine príobháideacha. Thug sé dá aire freisin nár thionscain an gearánach imeachtaí sibhialta i gcoinne Soges ná nár chuir sé a iarraidh ar íocaíocht isteach go díreach chuig leachtaitheoir Gruppo Soges. Mar sin féin, chinn Soges dul i gcomhairle le comhairleoir dlí seachtrach chun fiosrú a dhéanamh faoin bhféidearthacht éileamh an ghearánaí a shásamh. Tar éis an fhreagra sin, sheol an Coimisiún litir eile chuig Soges an 11 Bealtaine 2011. Sa litir seo, d’iarr sé go foirmiúil ar Soges dul ar aghaidh chun an íocaíocht gan íoc leis an ngearánach a dhéanamh sna téarmaí seo a leanas: "Des lors, et à la demande du Médiateur nous vous invitons à régler de façon extra-judiciaire les factures du [plaignant] au titre de ses honoraires restés impayés". De réir an Choimisiúin, níor thug Soges freagra ar an iarraidh thuas ón gCoimisiún faoin am a sheol an Coimisiún a fhreagra ar thogra réitigh chairdiúil an Ombudsman.

49. Thug an Coimisiún dá aire freisin nár léir dó cén fáth nach bhféadfadh sé brath ar na dearbhuithe a thug údaráis na hIodáile atá i gceannas ar an leachtú maidir le téarmaí an táthcheangail, eadhon, go gcosnófaí cearta na gcreidiúnaithe. Níor ghlac an Coimisiún leis an athrú ar an bpríomhchonraitheoir don tionscadal go dtí go bhfuair sé na dearbhuithe thuas ó údaráis na hIodáile. Thairis sin, chuir an Coimisiún íocaíochtaí le Soges ar fionraí nuair a bhí cúiseanna ann lena chreidiúint go bhféadfadh an cás dochar a dhéanamh do chur i gcrích an tionscadail. Níor atosaigh sé na híocaíochtaí sin ach amháin ar bhonn na ndearbhuithe thuas. Ina dhiaidh sin, ní raibh forais ag an gCoimisiún chun aon íocaíocht a chur ar fionraí, ós rud é gur chomhlíon an príomhchonraitheoir a dhualgais.

50. Thug an Coimisiún dá aire ar deireadh nach bhféadfadh sé idirghabháil a dhéanamh sa chaidreamh conarthach príobháideach idir an gearánach agus Soges agus nach raibh sé ar an eolas faoi na clásail chonarthacha idir an príomhchonraitheoir agus na fochonraitheoirí. Thairis sin, "níl aon cheart ag an gCoimisiún a chinntiú go n-íoctar saineolaithe as an airgead a aistrítear chuig a chonraitheoirí". A luaithe a dhéanann an Coimisiún íocaíocht, is é an conraitheoir atá freagrach as a áirithiú go n-íocfar saineolaithe go tráthúil.

51. Ina bharúlacha maidir le freagra an Choimisiúin ar thogra an Ombudsman le haghaidh réiteach cairdiúil, dúirt an gearánach go bhfuair sé, an 10 Iúil 2011, cóip den litir ó Soges a sheol sé chuig Toscaireacht an AE chuig Maracó [16]. Sa litir sin, mhol Soges cúiteamh a thabhairt don ghearánach as na misin neamhíoctha faoin Tionscadal trí ró-íoc a dhéanamh air as seirbhísí nua a dhéanfadh an gearánach do Soges faoi chuimsiú tionscadal amach anseo (AE is dócha)[17]. Dúirt an gearánaí go raibh "uafás air go bhféadfaí tograí den sórt sin, beagnach neamhdhleathach, a dhéanamh leis féin agus leis an gCoimisiún". D’iarr an gearánach go gcuirfí ar an eolas é faoi fhreagairt na Toscaireachta ar an litir sin. Thug an gearánach dá aire freisin gur gheall Soges, ina litir an 23 Márta 2011, tuairim mhionsonraithe an tsainchomhairleora dhlíthiúil sheachtraigh a sholáthar don Choimisiún maidir leis an íocaíocht gan íoc leis an ngearánach. Mar sin féin, níor éirigh leis sin a dhéanamh.

52. An 19 Eanáir 2012, chríochnaigh an Coimisiún a fhreagra thuas ar thogra an Ombudsman maidir le réiteach cairdiúil, tar éis iarraidh an Ombudsman chuige sin [18]. Dheimhnigh an Coimisiún ar dtús gurbh ionann litir Soges an 10 Iúil 2011 ar thagair an gearánach di ina bharúlacha agus freagra ar litir an Choimisiúin chuig Soges dar dáta an 11 Bealtaine 2011. Ina litir, chuir Soges in iúl go raibh sé toilteanach teacht ar réiteach ar chás an ghearánaigh. Bhí sé sin dearfach, dar leis an gCoimisiún. Mar sin féin, de réir an Choimisiúin, níor mhol Soges "aon réiteach deiridh soiléir"ar an tsaincheist a bhí ag brath, de réir dealraimh, ar an gcomhairle dhlíthiúil sheachtrach a gheobhadh sé.

53. Bhí an Coimisiún den tuairim nach féidir freagra Soges an 10 Iúil 2011 a mheas mar fhreagra iomchuí ar chuireadh chun teacht ar réiteach neamhbhreithiúnach ar an ábhar ar dhá chúis. Ar an gcéad dul síos, mhol Soges an gearánach a íoc mar a d'iarr an Coimisiún ach amháin dá n-údarófaí"an íocaíocht seo" leis an gcomhairle dlí sheachtrach a bhí le teacht. Dar leis an gCoimisiún, tá an coinníoll sin ag teacht salach ar an bprionsabal maidir le réiteach cairdiúil ar an tsaincheist. Ar an dara dul síos, dá gcuirfeadh an chomhairle dlí cosc ar an íocaíocht iarrtha a dhéanamh, is é an réiteach malartach a mhol Soges ná go ngearrfadh an gearánach ró-mhuirear uirthi as seirbhísí hipitéiseacha amach anseo a dhéanfadh sé do Soges. Chuir an Coimisiún in iúl nach bhféadfadh sé togra den sórt sin a fhormhuiniú atá bunaithe ar ró-mhuirearú saorga ar sheirbhísí neamhchinnte amach anseo.

54. Dar leis an gCoimisiún, is ionann freagra Soges an 10 Iúil 2011 agus "ar a mhéad freagra idirmheánach ar a litir agus an chéad chéim a d'fhéadfadh a bheith ann i dtreo réiteach ar an díospóid atá ar feitheamh idir Soges agus an gearánach". Dúirt an Coimisiún freisin nach bhfuair sé aon fhaisnéis eile maidir le toradh chomhairliúchán dlíthiúil Soges ná aon togra eile.

55. Dúirt an Coimisiún go leanfadh sé dá iarrachtaí chun éascú a dhéanamh ar réiteach deiridh ar an ábhar a bhaint amach trína ghealltanais a mheabhrú do Soges. Spreagfadh sé é freisin chun a chuid moltaí a chur i bhfeidhm chun éileamh an ghearánaigh a shásamh. Mar sin féin, ós rud é nach bhfuil aon chaidreamh conarthach aige leis an ngearánach, ní féidir leis an gCoimisiún iallach a chur ar Soges a oibleagáidí conarthacha i leith an ghearánaigh a chomhlíonadh.

56. Ina bharúlacha maidir leis an bhfreagra thuas ón gCoimisiún, mhol an gearánach na hiarrachtaí a rinne Toscaireacht an Aontais chuig Maracó chun toradh dearfach a bhaint amach ar a ghearán. Mar sin féin, chuir sé i gcoinne argóintí an Choimisiúin (i) nach bhféadfadh sé idirghabháil a dhéanamh sa chaidreamh conarthach príobháideach idir Soges agus é, agus (ii) nach raibh sé ar an eolas faoi na clásail chonarthacha idir an príomhchonraitheoir agus na saineolaithe. I ndáil leis sin, chuir sé in iúl gur áirithigh an Toscaireacht "bainistiú éifeachtach"an tionscadail, toisc gur aontaigh sí le hainmniú saineolaithe, gur shainaithin sí a misin agus gur ghlac sí lena gcuid oibre. Chinn an gearánach nach mbeadh sé cóir ach go n-íocfaí é as a chuid oibre don tionscadal.

57. Ina chomhfhreagras breise an 2 Aibreán 2012, dúirt an gearánach go bhfuair sé, idir an dá linn, cóipeanna de mhalartú nua comhfhreagrais idir an Coimisiún agus Soges [19]. De réir an ghearánaigh, an 20 Feabhra 2012, sheol Toscaireacht AE chuig Maracó litir eile chuig Soges inar iarradh uirthi an íocaíocht gan íoc a dhéanamh leis an ngearánach. I litir dar dáta an 14 Márta 2012, dhiúltaigh Soges é sin a dhéanamh. I ndáil leis sin, d’áitigh sé (i) gur íoc an Coimisiún Gruppo Soges agus ní Soges as obair an ghearánaigh don tionscadal agus, dá bhrí sin, (ii) go raibh áitiú an Choimisiúin go n-íocfadh Soges an gearánach míchuí. D’athdhearbhaigh an gearánach gur chinntigh an Toscaireacht bainistíocht iarbhír an tionscadail agus, dá bhrí sin, ní mór dó a chinntiú go n-íoctar as a chuid oibre.

Measúnú an Ombudsman tar éis a thogra um réiteach cairdiúil

58. Tugann an tOmbudsman dá haire, tar éis a thogra le haghaidh réiteach cairdiúil agus a cheisteanna breise chuig an gCoimisiún, go ndeachaigh an Coimisiún i dteagmháil le Soges agus gur sheol sé dhá litir fhoirmiúla agus áititheacha chuige (an 11 Bealtaine 2011 agus an 20 Feabhra 2012), inar éiligh sé go soiléir ar Soges an gearánach a íoc. Measann an tOmbudsman gurbh ionann litreacha den sórt sin a sheoladh chuig Soges agus gníomh leordhóthanach ar thaobh an Choimisiúin mar fhreagra ar thogra an Ombudsman maidir le réiteach cairdiúil.

59. Ina theannta sin, ina fhreagra ar thogra an Ombudsman maidir le réiteach cairdiúil, dúirt an Coimisiún gur ghlac sé leis agus gheall sé go leanfadh sé dá iarrachtaí chun cabhrú leis an ábhar a réiteach trína oibleagáidí a mheabhrú do Soges an gearánach a íoc, gan a chuid iarrachtaí a theorannú in am. Dá bhrí sin, tuigeann an tOmbudsman go leanfaidh an Coimisiún de bheith ag tathant ar Soges an íocaíocht gan íoc a dhéanamh leis an ngearánach, in ainneoin na bhfreagraí diúltacha a fuarthas go dtí seo. Tá sé réasúnta a bheith ag súil go n-úsáidfidh an Coimisiún gach modh atá ar fáil dó chun a chur ina luí ar Soges a sheasamh a athrú. Thairis sin, tá muinín ag an Ombudsman go gcuirfidh an Coimisiún é féin agus an gearánach ar an eolas faoi thoradh a theagmhálacha le Soges amach anseo. I ndáil leis sin, déanfaidh an tOmbudsman ráiteas eile thíos.

60. I bhfianaise ghealltanas an Choimisiúin a leagtar amach thuas, tá cinneadh déanta ag an Ombudsman an cás a dhúnadh.

B. Conclúid

Ar bhonn a fhiosrúcháin ar an ngearán seo, dúnann an tOmbudsman é leis an gconclúid seo a leanas:

Níl údar le haon fhiosrúcháin bhreise.

Cuirfear an gearánach agus an Coimisiún ar an eolas faoin gcinneadh sin.

Barúil bhreise

Tá muinín ag an Ombudsman, in ainneoin na bhfreagraí diúltacha a fuair sé ó Soges go dtí seo, go leanfaidh an Coimisiún, ina theagmhálacha amach anseo le Soges, ag tathant air an íocaíocht gan íoc a dhéanamh leis an ngearánach. Tá sé réasúnta a bheith ag súil go n-úsáidfidh an Coimisiún gach modh atá ar fáil dó chun a chur ina luí ar Soges a sheasamh neamh-chomhoibríoch a athrú. Thairis sin, tá muinín ag an Ombudsman go gcuirfidh an Coimisiún é féin agus an gearánach ar an eolas faoi thoradh a theagmhálacha le Soges amach anseo.

 

P. Nikiforos Diamandouros

Arna dhéanamh in Strasbourg an 9 Iúil 2012

---

[1] I bhFraincis: "Gruppos Soges nous a indiqué une liste de dettes qui devaient être relevées par Soges, tandis que d'autres dettes, (...) reaient chez Gruppo Soges qui s'engageait à les payer directement."

[2] Ordú an 29 Meitheamh 2010, T-515/08, Mauerhofer v an Coimisiún, nár foilsíodh fós.

[3] Foráiltear le hAirteagal 4.3 de choinníollacha ginearálta an chonartha ‘nach gcruthaíonn an conradh idir an príomhchonraitheoir agus an fochonraitheoir caidrimh chonarthacha idir an fochonraitheoir agus an Coimisiún.’

[4] I bhFraincis: "(...) le montant de 23 500 EUR réclamé par le pláignant à Soges ne se reflète pas par un paiement d'un montant équivalent de la Commission à Soges. La Commission sait pour quelles prestations elle a rétribué Soges et, entre autres, pour les prestations exécutés par le pláignant, mais rien de plus.

[5] I ndáil leis sin, tugann an tOmbudsman dá aire go bhfuair sé gearán eile ó shaineolaí atá ag obair ar thionscadal eile de chuid an Aontais. Bhí cur i gcrích an tionscadail deiridh sin faoi réir conradh eile a thug an Coimisiún agus Gruppo Soges i gcrích agus a ghlac Soges ar láimh ina dhiaidh sin (gearán 1811/2009/(BB)FOR).

[6] Is mar seo a leanas atá Airteagal 7.6 den Chonradh: (i bhFraincis) "Toute modification de la composition du consortium sans le consentement préalable du pouvoir adjudicateur est considérée comme un défaut d'exécution du marché."

[7] Is mar seo a leanas a léitear an leasú ar an gconradh bunaidh idir an Coimisiún, Gruppos Soges agus Soges: "Le remplacement de Gruppo Soges par Soges est effectué (...) sur la base des assurances reçues du liquidateur de Gruppo Soges (...) qui certifie que le "Contrat de louage d'entreprise comprenant un engagement a formuler une offre irrévocable d'achat" établi le 28 mai 2008 entre Gruppo Soges et Soges est conforme au droit et lois en vigueur, en en particulier avec les règles concernant la liquidation des sociétés et celles sur la protection des droits des créditeurs."

[8] I bhFraincis: " Nous tenons donc a rappeler vos obligations suite a la procédure dite de "liquidation administrativa coatta" dont la société Gruppo Soges a fait l'objet, en particulier l'obligation de rémunérer tous les experts qui on travaille dans le cadre du contrat."

[9] I bhFraincis: "Nous tenons aussi à rappeler que la Coimisiún vous a véarsa 72.765,00 Euros au titre des honoraires de M. Tribillon objet des factures Soges Spa n° 130 et 397."

[10] Mar a luaigh an Coimisiún ina thuairim (mír 23 den réiteach cairdiúil).

[11] Dá dtagraítear sa litir ón gCoimisiún dar dáta an 25 Lúnasa 2010.

[12] Foráiltear le hAirteagal 11 den Chód Eorpach um Dhea-Iompar Riaracháin go ngníomhóidh oifigigh go neamhchlaonta, go cothrom agus go réasúnta." Ina theannta sin, tá an tuairim seo a leanas glactha go comhsheasmhach ag an Ombudsman: "cé go bhfuil an Coimisiún ag gníomhú i gcomhréir leis an dlí nuair nach ndéanann sé idirghabháil i ndíospóidí idir conraitheoirí agus fochonraitheoirí, níor cheart gannmheastachán a dhéanamh ar an tuairim go bhfuil na fochonraitheoirí fágtha. I gcomhréir le hiarrachtaí an Choimisiúin an Eoraip a thabhairt níos gaire do na saoránaigh agus iad a spreagadh le muinín san AE agus ina chuid institiúidí, measann an tOmbudsman go bhfuil sé úsáideach don Choimisiún cibé bearta is féidir a dhéanamh chun cásanna a sheachaint a fhágann saoránaigh a bhfuil tuiscint dhiúltach gan údar acu ar institiúidí an AE." (Léirithe ó chinneadh an Ombudsman maidir lena fhiosrúchán féintionscnaimh OI/1/2006/TN, ar fáil ar a shuíomh gréasáin)

[13] I bhFraincis: "bíonn tionchar ag dans le cas ou la relation entre le contractant et les sous-traitants ar négativement la performance des services fournis, la Commission peut envisager des sanctions. Ces sanctions peuvent prendre la forme de pénalités financiers et aller jusqu'à la résiliation du contrat."

[14] I bhFraincis: "L'attributaire prendra toutes les mesures nécessaires pour que ses experts aient en permanence diúscairt les appuis (...) requis pour l'accomplissement de leur mission. Il devra effectuer un transfert régulier des fonds au Maroc pour l'exécution des activités prévues dans le contrat et assurer le paiement régulier de son personnel."

[15] Chuir an Coimisiún cóip den fhreagra sin faoi iamh lena thuairim.

[16] Chuir an gearánach cóip den litir seo faoi iamh lena bharúlacha.

[17] I bhFraincis: "Dans le cadre d'une collaboration avec [le plaignant], sur des projets futurs, comptons nous proposer [au plaignant] des honoraires supérieurs au standard ordinaires et habituelles, afin d'atteindre l'obtention par le plaignant, d'une recette plus haute comme appui partiel a l'impossibilité d'un totale recouvrement des créances envers l'original et unique entreprise débitrice Gruppo Soges".

[18] D'iarr an tOmbudsman ar an gCoimisiún a) a mhíniú an ionann litir Soges chuig Toscaireacht an AE chuig Maracó dar dáta an 10 Iúil 2011, i dtuairim an Choimisiúin, agus freagra iomchuí ar a litir dar dáta an 11 Bealtaine 2011 agus, más ea, b) a mhíniú cad iad na céimeanna breise, más ann dóibh, a ghlac an Coimisiún nó a bhfuil sé ar intinn aige a ghlacadh ina leith sin.

[19] Níor chuir an gearánach cóipeanna den mhalartú comhfhreagrais sin ar fáil.