You have a complaint
against an EU institution or body?

Besluit van de Europese Ombudsvrouw met voorstellen na haar strategisch onderzoek OI/8/2015/JAS over de transparantie van Trilogen

Dit strategisch onderzoek betreft de transparantie van een belangrijk informeel onderdeel van het Europees wetgevingsproces, namelijk, de transparantie van ‘’Trilogen’’.

De twee wetgevende organen van de EU, het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie, nemen wetgeving aan naar aanleiding van een voorstel van de Europese Commissie. Gedurende dit proces onderhandelen beide medewetgevers, geassisteerd door de Commissie, in de zogenoemde Triloog, hetgeen informele vergaderingen zijn tussen vertegenwoordigers van de drie betrokken instellingen. Tijdens een triloog proberen het Parlement en de Raad overeenstemming te bereiken over een gezamenlijke tekst, gebaseerd op hun initiële standpunten, waarover daarna gestemd wordt in overeenstemming met de formele wetgevingsprocedure. Trilogen zijn erg effectief gebleken in het bereiken van dergelijke overeenkomsten en de meeste wetgeving wordt tegenwoordig op deze wijze aangenomen.

De Europese Unie is een representatieve democratie waar burgers het recht hebben om hun vertegenwoordigers verantwoording te vragen voor de politieke keuzes die zij namens hen maken. Burgers hebben ook het recht om deel te nemen aan het democratische proces van de EU. De transparantie van Trilogen is een sleutel element om de effectiviteit van deze rechten te garanderen en om de gemaakte wetten van de EU te legitimeren. Het Europees Hof van Justitie heeft gesteld dat de mogelijkheid voor EU burgers om de overwegingen betreffende wetgevende acties te weten te komen, een voorwaarde is voor de effectieve uitoefening van hun democratische rechten.

Alhoewel het Europees wetgevingsproces in het algemeen behoorlijk transparant is, ook in vergelijking met veel lidstaten, heeft dit onderdeel van het proces tot zorgen geleid over de balans tussen de effectiviteit van Trilogen en de transparantie daarvan.

In het licht van het voorgaande heeft de Europese Ombudsvrouw een strategisch onderzoek geopend. Zij heeft onderzocht welke informatie en documenten proactief openbaar zouden moeten worden gemaakt en op welk moment, zodat burgers hun rechten kunnen uitoefenen.

Transparantie van Trilogen is een essentieel onderdeel van de legitimering van het Europees wetgevingsproces. Burgers moeten in staat zijn om de prestaties van hun vertegenwoordigers te controleren tijdens dit essentiële onderdeel van het wetgevingsproces. Burgers hebben ook informatie nodig over de onderwerpen waarover gediscussieerd wordt tijdens trilogen, om in staat te zijn om op effectieve manier deel te nemen aan het wetgevingsproces.

De Ombudsvrouw verwelkomt de vooruitgang die tot dusver geboekt is om de transparantie van trilogen te verbeteren: desalniettemin stelt zij voor dat de drie instellingen de volgende documenten en informatie openbaar maken: de datums waarop Trilogen plaatsvinden, initiële standpunten van de drie instellingen, algemene agenda’s van Trilogen, ‘’vier-kolommen’’ documenten, definitieve compromis teksten, Triloog notities welke reeds openbaar zijn gemaakt, lijsten van de betrokken politieke besluitvormers en zover als mogelijk een lijst van ieder ander document dat op de agenda komt tijdens de onderhandelingen. Al deze documenten zouden beschikbaar moeten worden gemaakt op een gebruiksvriendelijke en gemakkelijk te verstane gezamenlijke database. Ook al zouden sommige documenten wellicht al beschikbaar kunnen worden gesteld terwijl de Triloog-onderhandelingen nog bezig zijn, kunnen de instellingen het misschien in het algemeen belang achten om bepaalde typen documenten enkel proactief publiekelijk toegankelijk te maken na afloop van de onderhandelingen.