You have a complaint against an EU institution or body?

Sprawozdanie roczne 2014

Wprowadzenie

Emily O'Reilly, Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich

Ciesze sie, ze moge przedstawic Panstwu nasze Sprawozdanie roczne za 2014 r.

Byl to wyjatkowo produktywny rok dla instytucji Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich – rozpoczelismy realizacje naszej nowej strategii, zatytulowanej W kierunku roku 2019, kladac wiekszy nacisk na strategiczne zagadnienia administracji publicznej UE, które wplywaja na miliony Europejczyków.

Poprzez zwiekszenie widocznosci i znaczenia naszej instytucji mamy nadzieje uzyskac wiekszy pozytywny wplyw na przejrzystosc i odpowiedzialnosc instytucji i agencji Unii Europejskiej z korzyscia dla wszystkich obywateli i mieszkanców UE.

W 2014 r. wlaczylismy sie w kluczowe debaty na szczeblu UE poprzez wieksze wykorzystanie naszych uprawnien do prowadzenia strategicznych dochodzen z wlasnej inicjatywy. Uzyskalismy dobre wyniki naszego dochodzenia w sprawie przejrzystosci negocjacji dotyczacych transatlantyckiego partnerstwa handlowo-inwestycyjnego (TTIP). Jako Rzecznik Praw Obywatelskich uczestniczylam równiez we wspólnych dzialaniach na rzecz poprawy przejrzystosci lobbingu w UE. Przeprowadzilismy szereg dochodzen w tej szeroko rozumianej kwestii, w tym dotyczacych skladu i przejrzystosci grup ekspertów Komisji Europejskiej, a takze efektu „drzwi obrotowych”.

Kontynuowalismy równiez rozpatrywanie znacznej liczby skarg od osób fizycznych, czlonków spoleczenstwa obywatelskiego, przedsiebiorstw oraz innych zainteresowanych stron, a jeszcze wiekszej liczbie pomoglismy znalezc rozwiazanie ich problemów.

Pod koniec roku zostalam zaszczycona ponownym jednoglosnym wyborem przez Parlament Europejski przy poparciu ze strony wszystkich glównych grup politycznych. Odnowilam przyrzeczenie, ze bede niezaleznie i energicznie pracowac na rzecz obywateli UE i pomagac instytucjom UE w dazeniu do swiadczenia jak najlepszych uslug obywatelom i mieszkancom Europy.

Emily O'Reilly zostala w dniu dzisiejszym ponownie wybrana przez Parlament Europejski na stanowisko Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich.

W dniu 16 grudnia 2014 r. Emily O'Reilly zostala ponownie wybrana na stanowisko. http://europa.eu/!Pd64dG

Gratulacje dla Emily O'Reilly w zwiazku z jej ponownym wyborem przez Parlament Europejski na stanowisko Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich! Uzyskana przez nia duza przewaga stanowi swiadectwo wykonanej przez nia godnej pochwaly pracy.

Nadal bede równiez, wspólnie ze wszystkimi pracownikami mojego biura, blisko wspólpracowac z Parlamentem Europejskim oraz z krajowymi i regionalnymi rzecznikami praw obywatelskich.

Mam nadzieje, ze lektura mojego drugiego sprawozdania rocznego bedzie interesujaca.

Strasburg, 16 lutego 2015 r.

Emily O’Reilly

Rozdzial 1 - Podsumowanie roku 2014

Rok 2014 byl wazny dla instytucji Rzecznika Praw Obywatelskich: Rzecznik przystapila do realizacji swojej nowej strategii na rzecz wiekszego wplywu, widocznosci i znaczenia tej instytucji. Oto niektóre z najwazniejszych wydarzen 2014 r.:

Styczen

Konsultacje publiczne w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej

Luty

Wydarzenie „Po kryzysie? Biznes w Europie” w 2014 r.

Marzec

Wydarzenie „Twoja lista zyczen dla Europy”

Kwiecien

Przejrzystosc w nowym rozporzadzeniu UE w sprawie badan klinicznych

Maj

Prawa podstawowe w polityce spójnosci UE

Czerwiec

Seminarium Europejskiej Sieci Rzeczników Praw Obywatelskich

Lipiec

Zasady sygnalizowania nieprawidlowosci w instytucjach UE

Sierpien

Przejrzystosc TTIP

Wrzesien

Efekt „drzwi obrotowych” w Komisji

Pazdziernik

Prawa czlowieka a decyzje agencji Frontex o przymusowym powrocie

Listopad

Opublikowanie „pisma EBC do Irlandii”

Grudzien

Ponowny wybór Rzecznik Praw Obywatelskich

Rozdzial 2 - Najwazniejsze zagadnienia

Obejmujac w pazdzierniku 2013 r. urzad Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich, Emily O’Reilly zapowiedziala, ze bedzie korzystala z prawa do wlasnej inicjatywy w celu badania systemowych problemów w administracji UE w bardziej strategiczny sposób. Rzecznik pragnie zapewnic, aby praca jej urzedu stala sie bardziej istotna pod wzgledem glównych obaw zwyklych obywateli i mieszkanców Unii. W tym celu powolala koordynatora ds. dochodzen z wlasnej inicjatywy, którego zadaniem jest kierowanie takimi dochodzeniami, wraz ze wspólpracownikami, aby byly prowadzone szybko i efektywnie. Wiele spraw wykorzystanych w niniejszej sekcji jako przyklady otworzono z inicjatywy Rzecznik Praw Obywatelskich.

2.1. Przejrzystosc

Skargi dotyczace braku przejrzystosci w instytucjach UE stanowia najliczniejsza grupe wsród skarg wplywajacych do Europejskiej Rzecznik Praw Obywatelskich. Od kilku lat 20–30 % skarg rozpatrywanych przez biuro Rzecznika dotyczy przejrzystosci. Najczestsze problemy zwiazane z przejrzystoscia dotycza odmowy udzielenia przez instytucje dostepu do dokumentów lub informacji. Karta praw podstawowych Unii Europejskiej gwarantuje obywatelom dostep do dokumentów jawnych.

W 2014 r. Rzecznik wszczela wiele dochodzen w sprawie odmowy udzielenia przez instytucje dostepu do kluczowych dokumentów UE, uzyskujac pozytywne wyniki tych dochodzen. W rezultacie Komisja Europejska opublikowala dokumenty dotyczace wejscia Grecji do strefy euro, Europejski Bank Centralny (EBC) ujawnil pismo wyslane do rzadu Irlandii w szczytowym okresie kryzysu, a Komisja udostepnila wewnetrzne dokumenty dotyczace wspólnej polityki rybolówstwa UE.

Sprawa Grecji, zgloszona przez niemieckiego dziennikarza, dotyczyla dokumentów w sprawie greckich sprawozdan na temat przeliczania walut oraz korespondencji sluzb Komisji z wladzami greckimi oraz z wladzami innych panstw czlonkowskich UE.

Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich chwali Komisje Europejska za opublikowanie 140 dokumentów dotyczacych przystapienia Grecji do strefy euro w 2001 r.

Po interwencji Rzecznik Sekretariat Generalny zidentyfikowal i udostepnil dziennikarzowi 140 dokumentów. Rzecznik pochwalila to dzialanie, zaznaczajac, jak wazne jest, zeby obywatele Unii rozumieli, w jaki sposób podejmowane sa wazne decyzje majace wplyw na ich zycie, szczególnie w czasie kryzysu.

W 2010 r. Jean-Claude Trichet, ówczesny prezes EBC, w pismie do irlandzkiego ministra finansów wezwal Irlandie do szybkiego dzialania w celu chronienia jej stabilnosci finansowej. Kiedy w 2011 r. irlandzki dziennikarz poprosil o dostep do listu, EBC odmówil jego ujawnienia. EBC argumentowal, ze musi chronic irlandzka stabilnosc finansowa w kontekscie istotnej presji rynkowej i wyjatkowej niepewnosci. 

Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich Emily O'Reilly z zadowoleniem przyjela ujawnienie pisma Europejskiego Banku Centralnego. „Pismo to oczywiscie powinno bylo zostac ujawnione znacznie wczesniej”.

Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdzila, ze EBC mial prawo nie ujawnic pisma w 2011 r., kiedy dziennikarz wnioskowal o wglad do niego. W tamtym okresie UE byla pograzona w kryzysie finansowym. Od czasu wyslania przez bank tego pisma minely jednak ponad trzy lata. Ostatecznie EBC zastosowal sie do zalecenia Rzecznik Praw Obywatelskich, zeby ujawnic to pismo. Rzecznik podkreslila, ze kryzys gospodarczy spowodowal ogromne trudnosci dla Irlandczyków i ze obywatele maja prawo do poznania prawdy, niewazne jak nieprzyjemnej. Rzecznik nadal wspólpracuje z EBC nad poprawa jego polityki i praktyk w obszarach przejrzystosci i etyki. 

Sprawa Europejskiej Rzecznik Praw Obywatelskich z 2014 r. dotyczaca pisma EBC do Irlandii. http://europa.eu/!Xj48Xm

W innej sprawie dotyczacej przejrzystosci niemiecki badacz zlozyl do Rzecznik Praw Obywatelskich skarge, kiedy Komisja odmówila przyznania mu pelnego dostepu do wniosku dotyczacego nowego rozporzadzenia w sprawie wspólnej polityki rybolówstwa. Komisja twierdzila, ze pelne ujawnienie wniosku bedzie zagrazalo jej procesowi decyzyjnemu. 

Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich: Komisja Europejska ujawnia wewnetrzne dokumenty dotyczace wspólnej polityki rybolówstwa.

W koncu Komisja postapila zgodnie z zaleceniem Rzecznik, zeby ujawnic dokumenty, aczkolwiek dopiero po osiagnieciu porozumienia w sprawie reformy polityki. Rzecznik z zadowoleniem przyjela ten wynik, dajac jednoczesnie do zrozumienia, ze w przyszlosci oczekuje od Komisji niezwlocznego udostepniania podobnych dokumentów.

2.2. Przejrzystosc lobbingu

Bruksela szybko staje sie drugim po Waszyngtonie najwazniejszym osrodkiem lobbingu na swiecie. Nic wiec dziwnego, ze w 2014 r. dzialania Rzecznik Praw Obywatelskich byly bardziej skupione na przejrzystosci dzialalnosci lobbingowej.

W tym kontekscie Rzecznik wszczela z wlasnej inicjatywy trzy strategiczne dochodzenia, z których dwa zwiazane sa z trwajacymi negocjacjami w sprawie transatlantyckiego partnerstwa handlowo-inwestycyjnego (TTIP). Komisja Europejska negocjuje porozumienie w imieniu Unii na podstawie mandatu przyznanego jej przez Rade UE. Jezeli porozumienie miedzy UE a Stanami Zjednoczonymi zostanie zawarte, spowoduje powstanie najwiekszej strefy wolnego handlu w historii. TTIP bedzie ksztaltowac przyszle przepisy i normy w takich obszarach, jak: bezpieczenstwo zywnosci, motoryzacja, chemikalia, produkty lecznicze, energia, srodowisko i miejsce pracy.

W lipcu Rzecznik rozpoczela dochodzenie w sprawie odmówienia przez Rade UE ujawnienia dyrektyw, które UE wykorzystuje w negocjacjach w sprawie TTIP. Zaczela równiez pytac o kroki, jakie Komisja podejmuje w celu zapewnienia przejrzystosci i udzialu spoleczenstwa w negocjacjach w sprawie TTIP. Wczesniej Rzecznik zaproponowala Komisji Europejskiej srodki, które ta moze podjac, aby umozliwic szybki dostep publiczny do dokumentów dotyczacych TIPP oraz do szczególowych informacji na temat spotkan z zainteresowanymi stronami. Istnialy obawy zwiazane z odmowa ujawnienia dokumentów, nieuprawnionym ujawnieniem dokumentów, opóznieniami, a takze wyraznie latwiejszym dostepem niektórych zainteresowanych stron do dokumentów dotyczacych TTIP.

O krok blizej do przejrzystosci w sprawie TTIP: Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócila sie do Rady i Komisji o opublikowanie wiekszej liczby dokumentów dotyczacych TTIP.

O krok blizej do przejrzystosci w sprawie TTIP: Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócila sie do Rady i Komisji o opublikowanie wiekszej liczby dokumentów dotyczacych TTIP.

W pazdzierniku Rada opublikowala przedmiotowe dyrektywy. Wkrótce potem Komisja oglosila, ze planuje zwiekszyc przejrzystosc w obszarze lobbingu, obiecujac przyznac szerszy dostep do innych dokumentów dotyczacych TTIP. Rzecznik z zadowoleniem przyjela te kroki i oglosila propozycje dotyczace sposobu dalszej poprawy przejrzystosci negocjacji w sprawie TTIP. 

Dochodzenie w sprawie wiekszej przejrzystosci negocjacji w sprawie TTIP wszczete w 2014 r. przez Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich z wlasnej inicjatywy. http://europa.eu/!Pd64dG

http://europa.eu/!Pd64dG

Trzecie dochodzenie dotyczy skladu i przejrzystosci setek grup ekspertów, na których opinii polega Komisja przy opracowywaniu prawodawstwa i ksztaltowaniu polityki w wielu obszarach – od podatków i uslug bankowych po bezpieczenstwo na drogach i produkty lecznicze. Najpierw Rzecznik przeprowadzila konsultacje publiczne, aby okreslic stopien zrównowazenia reprezentacji stosownych obszarów wiedzy eksperckiej i interesów w róznych grupach oraz ustalic, czy powolanie czlonków „dzialajacych wylacznie we wlasnym imieniu” jest problematyczne i czy grupy pracuja w mozliwie przejrzystych warunkach.  

Opublikowano opinie biura Transparency International przy UE w ramach konsultacji Europejskiej Rzecznik Praw Obywatelskich w sprawie grup ekspertów.

Obiektem szczególnego zainteresowania jest Dyrekcja Generalna ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich (DG AGRI). Tworzy 14 grup dialogu obywatelskiego sluzacych jako organy doradcze ds. wspólnej polityki rolnej. Unia Europejska przeznacza ponad jedna trzecia swojego budzetu na ten kluczowy obszar polityki. Dlatego Rzecznik Praw Obywatelskich przyglada sie skladowi tych grup, chcac zagwarantowac zrównowazona reprezentacje tych róznorodnych gospodarczych i pozagospodarczych grup interesów.

Rzecznik Praw Obywatelskich jest równiez zaangazowana w debate wokól rejestru sluzacego przejrzystosci UE, który utworzono, aby zwiekszyc przejrzystosc procesu decyzyjnego w UE i aby umozliwic obywatelom dowiedzenie sie, kto próbuje wywierac wplyw na decydentów w UE. Rejestr prowadza wspólnie Parlament i Komisja. Przedsiebiorstwa, firmy konsultingowe, niezalezni konsultanci, stowarzyszenia zawodowe, instytucje akademickie, organizacje pozarzadowe, organizacje reprezentujace wspólnoty religijne, organizacje reprezentujace wladze lokalne, regionalne i gminne oraz inne podmioty lobbujace w instytucjach UE moga zarejestrowac sie dobrowolnie. W rejestrze wymienionych jest ponad 7 000 organizacji.

Frans Timmermans - Pierwszy wiceprzewodniczacy Komisji odpowiedzialny za lepsze stanowienie prawa, stosunki miedzyinstytucjonalne, praworzadnosc oraz Karte praw podstawowych.

Rzecznik Praw Obywatelskich pochwalila Fransa Timmermansa, pierwszego wiceprzewodniczacego Komisji do spraw lepszego stanowienia prawa, stosunków miedzyinstytucjonalnych, praworzadnosci i Karty praw podstawowych, za jego plany dzialania na rzecz obowiazkowego rejestru. Z zadowoleniem przyjela równiez decyzje Komisji z dnia 1 grudnia 2014 r. zobowiazujaca wszystkich czlonków Komisji i pracowników wyzszego szczebla do publikowania na stronie Komisji informacji o wszystkich kontaktach i spotkaniach z zainteresowanymi stronami i lobbistami. Rzecznik Praw Obywatelskich chce jednak, zeby rejestr sluzacy przejrzystosci zostal ostatecznie ustanowiony w prawie, a nie pozostawal jedynie porozumieniem instytucjonalnym. Wezwala równiez Rade do udzialu w rejestrze i zachecila Komisje do wprowadzenia znacznie silniejszych zachet dla lobbistów do zarejestrowania sie, zgodnie z praktyka Parlamentu.

2.3. Przejrzystosc danych z badan klinicznych

W 2014 r. Rzecznik Praw Obywatelskich odegrala kluczowa role w obszarze przejrzystosci danych z badan klinicznych, pomagajac w uksztaltowaniu proaktywnej polityki przejrzystosci Europejskiej Agencji Leków (EMA), która agencja ta przyjela w pazdzierniku.

W ciagu ostatnich pieciu lat biuro Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich wystosowalo ponad tuzin zapytan w sprawie odmowy ujawnienia przez EMA dokumentów dotyczacych sposobu regulowania przez te agencje rynku leków, w tym produktów leczniczych sluzacych do leczenia stwardnienia rozsianego, tradziku, infekcji bakteryjnych i otylosci, i dopuszczania ich do obrotu. W odpowiedzi na interwencje Rzecznika EMA wydawala sie gotowa przyjac proaktywne podejscie do przejrzystosci i w 2012 r. oglosila nowa polityke, zezwalajac na mozliwie najszerszy publiczny dostep do danych z badan klinicznych.

W 2014 r. Rzecznik Praw Obywatelskich wyrazila jednak zaniepokojenie, gdy Agencja wydawala sie wycofywac z tego dzialania, gdyz planowala wprowadzenie rygorystycznych wymogów poufnosci, ograniczenie dostepu do wgladu w trybie screen only (tzn. wylacznie na ekranie) i znaczne ograniczenie korzystania z danych z badan klinicznych. Ostatecznie EMA porzucila polityke dostepu screen only. Dlatego, choc z pewnymi zastrzezeniami, Rzecznik Praw Obywatelskich z zadowoleniem przyjela decyzje Agencji z pazdziernika 2014 r., zgodnie z która od stycznia 2015 r. publikowane beda sprawozdania z badan klinicznych stanowiace podstawe decyzji podjetych w odniesieniu do produktów leczniczych. Rzecznik Praw Obywatelskich nadal bedzie uwaznie monitorowala sposób udostepniania przez EMA danych z badan klinicznych, aby upewnic sie, ze spelnia najwyzsze standardy przejrzystosci.

Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócila sie do Europejskiej Agencji Leków o wyjasnienie dziwnej redakcji sprawozdan z badan. Wazna bitwa.

Rzecznik Praw Obywatelskich równiez z zadowoleniem przyjela nowe rozporzadzenie UE w sprawie badan klinicznych, które zawiera wymóg udostepniania informacji o badaniach klinicznych, w tym ostatecznie udostepniania ich w internecie. Pogratulowala Parlamentowi, a w szczególnosci Glenisowi Willmottowi, poslowi do Parlamentu Europejskiego, oraz kontrsprawozdawcom, udanego kierowania wnioskiem w strone bardzo pozytywnego wyniku.

Rzecznik Praw Obywatelskich poswiecila swoje tradycyjne wydarzenie z okazji „Miedzynarodowego Dnia Prawa do Informacji” kwestii przejrzystosci danych z badan klinicznych. Wydarzenie nazwano: „Przejrzystosc i zdrowie publiczne – na ile dostepne sa dane naukowe?”. Wydarzenie to odbylo sie w dniu 29 wrzesnia w Parlamencie, w Brukseli. Wzieli w nim udzial przedstawiciele EMA, Komisji, Parlamentu, lobbisci, prawnicy, przedstawiciele sektora przemyslu, organizacje pozarzadowe, dziennikarze, badacze i aktywisci. Przyciagnelo ono ogólem okolo 150 uczestników. 

Wydarzenie zorganizowane przez Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich z okazji „Miedzynarodowego Dnia Prawa do Informacji” w 2014 r http://europa.eu/!XB43uh

Przejrzystosc i zdrowie publiczne – na ile dostepne sa dane naukowe? „Miedzynarodowy Dzien Prawa do Informacji” jest obchodzony na caly swiecie przez zwolenników dostepu do informacji. W tym roku Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich, Emily O’Reilly, zwrócila uwage na kwestie przejrzystosci danych naukowych w kontekscie korzysci dla pacjentów, lekarzy i badaczy.

2.4. Prawa podstawowe

W obszarze obowiazków przestrzegania praw podstawowych przez administracje UE Rzecznik Praw Obywatelskich wszczela w 2014 r. z wlasnej inicjatywy dwa kluczowe dochodzenia strategiczne. Jedno z nich dotyczy ochrony praw podstawowych w polityce spójnosci UE. Unia ustanowila te polityke, aby stymulowac wzrost i tworzenie miejsc pracy, lagodzic skutki zmiany klimatu, przeciwdzialac zaleznosci energetycznej oraz ograniczac ubóstwo i wykluczenie spoleczne w slabiej rozwinietych regionach UE. Polityka ta wspólfinansowana jest z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych (EFSI), którymi zarzadzaja wspólnie Komisja i panstwa czlonkowskie. Alokacja na EFSI na lata 2014–2020, wynoszaca ponad 350 mld EUR, stanowi ponad jedna trzecia budzetu UE na ten okres.

Czesc z tych funduszy ma pomagac najslabszym czlonkom spoleczenstwa, ale podniesiono kwestie poszanowania praw podstawowych przy wdrazaniu tej polityki. Powstaje na przyklad pytanie, czy pieniadze wykorzystuje sie do „instytucjonalizowania” osób niepelnosprawnych, zamiast pomagania w ich integracji? W ramach tego dochodzenia Rzecznik zapytala: W jaki sposób Karta jest stosowana przy wdrazaniu tej polityki; czy Komisja moze nalozyc sankcje na panstwa czlonkowskie, które nie przestrzegaja praw podstawowych; oraz czy Komisja moze zawiesic finansowanie lub odzyskac srodki wydane z naruszeniem tych praw? Rzecznik prosila równiez innych rzeczników zrzeszonych w Europejskiej Sieci Rzeczników Praw Obywatelskich oraz inne organy zajmujace sie ochrona praw o przekazanie jej uwag na ten temat. 

Dochodzenie wszczete z wlasnej inicjatywy w 2014 r. przez Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich w sprawie poszanowania praw podstawowych w ramach polityki spójnosci UE http://europa.eu/!Mj87PD

Wspaniala inicjatywa Europejskiej Rzecznik Praw Obywatelskich, majaca na celu zbadanie wydatków w ramach funduszów UE na rzecz spójnosci w kontekscie poszanowania praw podstawowych.

W latach 2006–2014 UE zmusila blisko 13 000 migrantów bedacych obywatelami panstw trzecich i nieposiadajacych zezwolenia na pobyt na terytorium UE do powrotu do ich panstw pochodzenia. Europejska Agencja Zarzadzania Wspólpraca Operacyjna na Zewnetrznych Granicach Panstw Czlonkowskich Unii Europejskiej (Frontex) koordynuje i finansuje wspólne dzialania dotyczace powrotów we wspólpracy z panstwami czlonkowskimi. W 2013 r. Rzecznik Praw Obywatelskich wezwala te agencje do utworzenia mechanizmu rozpatrywania skarg na potencjalne naruszenia praw podstawowych w toku jej dzialalnosci.

W 2014 r. Rzecznik kontynuowala prace w tym waznym obszarze, badajac, w jaki sposób Frontex zapewnia poszanowanie dobrostanu osób powracajacych w trakcie lotu, na przyklad osób chorych lub w zaawansowanej ciazy. Rzecznik chce sie równiez dowiedziec, jak mozna zagwarantowac niezalezne monitorowanie w trakcie lotu oraz w jaki sposób realizowany jest kodeks postepowania agencji Frontex w zakresie wspólnych dzialan dotyczacych powrotów. Poniewaz rzecznicy praw obywatelskich naleza do krajowych organów monitorujacych, które wspólpracuja z agencja Frontex przy wspólnych dzialaniach dotyczacych powrotów, Rzecznik poprosila ich równiez o przekazanie informacji na temat ich wlasnych doswiadczen.

2.5. Kwestie etyczne

W 2014 r. Rzecznik Praw Obywatelskich rozpatrzyla znaczna liczbe skarg dotyczacych kwestii etycznych, takich jak konflikt interesów i efekt „drzwi obrotowych” w instytucjach UE. Sformulowanie „efekt »drzwi obrotowych«” oznacza przechodzenie pracowników sektora publicznego na scisle powiazane z nim stanowiska pracy w sektorze prywatnym, lub odwrotnie.

Rzecznik wielokrotnie podkreslala, ze administracja UE powinna stosowac „najlepsze standardy” w zakresie zachowan etycznych. W tym kontekscie Rzecznik wszczela dwa strategiczne dochodzenia.

Pierwsze dotyczy sposobu postepowania przez Komisje z przypadkami efektu „drzwi obrotowych”. Rzecznik zbadala skargi pieciu organizacji pozarzadowych i przeanalizowala 54 dokumentacje Komisji dotyczace przypadków efektu „drzwi obrotowych”. Wykryla szereg niedociagniec. Nie zawsze bylo jasne, czy odchodzacy urzednicy zapewnili Komisji wystarczajaco szczególowe informacje, aby mogla podjac w pelni przemyslane decyzje, ani w jaki sposób Komisja uwzglednila uwagi swoich sluzb. Rzecznik w szczególnosci poradzila Komisji, aby przeanalizowala swój sposób postepowania w przypadkach efektu „drzwi obrotowych” w celu unikania konfliktu interesów i naruszenia zaufania publicznego. Wezwala równiez Komisje
do publikowania na swojej stronie internetowej przypadków efektu „drzwi obrotowych” wsród urzedników UE wyzszego szczebla. 

Organizacje pozarzadowe z zadowoleniem przyjmuja postanowienie Europejskiej Rzecznik Praw Obywatelskich: Komisja Europejska powinna wprowadzic standardy przejrzystosci dotyczace przypadków efektu „drzwi obrotowych” wsród personelu wyzszego szczebla.

Rzecznik zapytala dziewiec instytucji UE, w tym Komisje, Parlament i Rade, o ich zasady ochrony osób zglaszajacych zachowania nieetyczne. Wówczas tylko Komisja posiadala wytyczne dotyczace sygnalizowania nieprawidlowosci, ale nie miala przepisów wewnetrznych. Od stycznia 2014 r. regulamin pracowniczy zobowiazuje instytucje UE do wprowadzenia wewnetrznych przepisów dotyczacych sygnalizowania nieprawidlowosci. Rzecznik chce wiedziec, w jakim zakresie instytucje konsultowaly sie z personelem i opinia publiczna w kwestii tych przepisów oraz jak chronia osoby z zewnatrz zglaszajace przypadki zachowan nieetycznych, na przyklad wykonawców lub podwykonawców programów i projektów finansowanych przez UE. Aby dac dobry przyklad, Rzecznik we wspólpracy z komitetem pracowniczym swojego biura i inspektorem ochrony danych opracowala wewnetrzne przepisy regulujace sygnalizowanie nieprawidlowosci. Opublikowala je, zapraszajac wszystkie zainteresowane strony do przesylania informacji zwrotnych. 

„Osoby zglaszajace przypadki zachowan nieetycznych odgrywaja kluczowa role w ujawnianiu powaznych nieprawidlowosci” – twierdzi Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich.

2.6. Udzial obywateli w procesie decyzyjnym w UE

Rzecznik otrzymuje coraz wiecej skarg dotyczacych praw obywatelskich, w szczególnosci prawa do udzialu w procesie decyzyjnym w UE. Przykladem udzialu obywateli sa konsultacje publiczne Komisji i europejska inicjatywa obywatelska (ECI), dzieki której milion obywateli z co najmniej siedmiu panstw czlonkowskich moze wystapic do Komisji z wnioskiem o wszczecie procedury legislacyjnej UE. Ponadto Traktat z Lizbony wymaga, aby instytucje prowadzily „otwarty i regularny dialog ze spoleczenstwem obywatelskim”.

Europejska inicjatywa obywatelska rozpoczela funkcjonowanie w 2012 r., a w 2013 r. Komisji przedlozono pierwsza inicjatywe, nazywana Right2Water („Prawo do wody”). W ramach tej inicjatywy zaproponowano, zeby nowe prawodawstwo UE nakladalo na organy krajowe wymóg zapewnienia obywatelom wystarczajacej ilosci czystej wody pitnej i urzadzen sanitarnych.

Rzecznik Praw Obywatelskich w 2014 r. poprosila organizatorów europejskiej inicjatywy obywatelskiej, organizacje spoleczenstwa obywatelskiego i inne zainteresowane osoby o przeslanie informacji zwrotnych na temat mechanizmu tej inicjatywy. Rzecznik Praw Obywatelskich w szczególnosci chce zmierzyc skutecznosc oprogramowania Komisji do zbierania podpisów online, aby okreslic, czy kontakty miedzy organizatorami europejskiej inicjatywy obywatelskiej a organami krajowymi sa wystarczajace i czy w procesie tym uwzglednione sa kwestie ochrony prywatnosci. Rzecznik zaprosila takze do przesylania pomyslów dotyczacych ewentualnych przyszlych zmian w rozporzadzeniu w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej.

Swietna inicjatywa Europejskiej Rzecznik Praw Obywatelskich, która wszczela dochodzenie w sprawie funkcjonowania procedury europejskiej inicjatywy obywatelskiej oraz roli / odpowiedzialnosci Komisji Europejskiej.

Mocne slowa Europejskiej Rzecznik Praw Obywatelskich na temat przyszlosci europejskiej inicjatywy obywatelskiej.

W marcu, w czasie przygotowan do wyborów do Parlamentu, Rzecznik zaprosila obywateli do udzialu w interaktywnym wydarzeniu „Twoja lista zyczen dla Europy”. W sluchaniu i przyciaganiu obywateli dolaczyli do niej Martin Schulz, przewodniczacy Parlamentu Europejskiego, i José Manuel Barroso, ówczesny przewodniczacy Komisji Europejskiej. Jako unijny straznik wybrany w celu zapewniania dobrej administracji w Europie, Rzecznik Praw Obywatelskich chce miec pewnosc, ze Europa wywiaze sie z tego, co zapowiedziala – umiesci obywateli w samym centrum procesu decyzyjnego.

Ponad 300 osób pojawilo sie na tym wydarzeniu. Bylo ono transmitowane w internecie na zywo. Pytania i sugestie, które uczestnicy kierowali do panelu albo bezposrednio, albo za posrednictwem komunikatora Twitter, doprowadzily do opracowania „listy zyczen dla Europy”. 

Wydarzenie „Twoja lista zyczen dla Europy” zorganizowane przez Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich w 2014 r. http://europa.eu/!Mj87PD

2.7. Programy i projekty finansowane ze srodków UE

Kazdego roku do Rzecznik Praw Obywatelskich trafia wiele skarg od firm, organizacji pozarzadowych, szkól wyzszych, gmin i innych podmiotów prawnych uczestniczacych w projektach i programach finansowanych przez UE. Skargi te dotycza glównie opóznien w platnosciach, sporów umownych, problemów z zaproszeniami do skladania ofert oraz brakiem przejrzystosci zwiazanym glównie z odmowa udzielenia dostepu do dokumentów i informacji przez instytucje UE.

Rzecznik Praw Obywatelskich na przyklad skrytykowala Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) za zatwierdzenie wykluczenia wloskiej firmy z przetargu publicznego na budowe mostu na rzece Sava w Bosni i Hercegowinie. Budowa ta jest czescia wiekszego projektu budowy autostrady laczacej Chorwacje z Bosnia i Hercegowina. Pomimo zlozenia oferty najkorzystniejszej cenowo lokalny promotor projektu wykluczyl to przedsiebiorstwo ze wzgledu na to, ze jego oferta nie byla zgodna ze specyfikacja przetargowa.

 

[Komunikat prasowy] Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich, Emily O'Reilly, skrytykowala Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) za zatwierdzenie wykluczenia wloskiej firmy z przetargu publicznego na budowe mostu na rzece Sava w Bosni i Hercegowinie. EBI, który finansuje ten projekt, oparl swoja decyzje na bledzie co do prawa i zignorowal ustalenia sformulowane w ramach swojego wlasnego mechanizmu rozpatrywania skarg, z których wynikalo, ze wykluczenie tej firmy bylo bezprawne.

Firma odwolala sie od tej decyzji do mechanizmu rozpatrywania skarg EBI, gdzie zgodzono sie z jej argumentami i zalecono EBI wycofanie wsparcia dla projektu. Kierownictwo EBI jednak zlekcewazylo ustalenia poczynione przez swój mechanizm rozpatrywania skarg. Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdzila, ze kierownictwo EBI oparlo swoja decyzje na blednej interpretacji dokumentacji przetargowej. Skrytykowala EBI za niewlasciwe administrowanie, ostrzegajac, ze sprawa ta moze podawac w watpliwosc zaangazowanie UE we wzmacnianie panstwa prawa w Bosni i Hercegowinie.

Inna sprawa dotyczyla wloskiego przedsiebiorstwa, które otrzymalo od Agencji Wykonawczej ds. Konkurencyjnosci i Innowacyjnosci (EACI) dotacje w wysokosci 4 mln EUR na transport materialów ceramicznych z Wloch do Hiszpanii w sposób bardziej przyjazny dla srodowiska niz transport drogowy. Wskutek swiatowego kryzysu gospodarczego i spowodowanego nim naglego spadku na hiszpanskim rynku nieruchomosci popyt na wloska ceramike jednak drastycznie zmalal. Firma poprosila o zawieszenie projektu i EACI wyrazila na to zgode. Poniewaz firma spóznila sie ze zlozeniem koncowego wniosku o platnosc, Agencja poczatkowo odmówila zaplaty zadanej kwoty. Po interwencji Rzecznik Praw Obywatelskich, która ustalila, jak niekorzystnie kryzys gospodarczy wplynal na projekt skarzacego, Agencja ostatecznie wyplacila przedsiebiorstwu kwote 2 mln EUR.

W ciagu 2014 r. Rzecznik Praw Obywatelskich takze pomogla rozwiazac spór miedzy brytyjska organizacje charytatywna a Agencja Wykonawcza ds. Edukacji, Kultury i Sektora Audiowizualnego (EACEA). Organizacja charytatywna zrealizowala projekt, który EACEA wspólfinansowala w ramach programu „Mlodziez w dzialaniu”. Agencja odmówila zatwierdzenia koncowego sprawozdania tej organizacji z projektu, twierdzac, ze rezultaty nie sa zgodne z projektem wstepnym, i zazadala zwrotu platnosci zaliczkowych na laczna kwote prawie 74 000 EUR. Organizacja charytatywna wniosla skarge do Rzecznik Praw Obywatelskich, argumentujac, ze odzyskanie srodków przez EACEA jest bezprawne i niesprawiedliwe. Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdzila, ze odzyskanie rzeczywiscie bylo bezprawne, poniewaz Agencja nie odrzucila projektu w odpowiednim terminie. Agencja ostatecznie zaakceptowala propozycje Rzecznik i zobowiazala sie do zaplacenia skarzacemu okolo 50 000 EUR oraz odsetek za opóznienia w platnosciach.

Rzecznik regularnie konsultuje sie ze srodowiskiem przedsiebiorstw w sprawie trudnosci, które napotykaja w swoich kontaktach z instytucjami UE. W ramach jednej z takich konsultacji, zatytulowanej: „Po kryzysie? Biznes w Europie”, omówiono, jakie dzialania podejmowane sa na poziomie UE, aby pomóc malym, srednim i duzym przedsiebiorstwom. Wydarzenie to odbylo sie w lutym w Parlamencie w Brukseli z udzialem wysokiej klasy ekspertów, przyciagajac w sumie okolo 100 uczestników. W broszurze pt. Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich dla przedsiebiorców, która otrzymali uczestnicy, zwiezle przedstawiono wybór istotnych spraw rozpatrzonych przez Rzecznik z pozytywnym skutkiem. 

Wydarzenie „Po kryzysie? Biznes w Europie” zorganizowane przez Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich w 2014 r. http://europa.eu/!nc73Jk

2.8. Polityka konkurencji UE

W 2014 r. Rzecznik Praw Obywatelskich rozpatrywala takze skargi od firm i innych podmiotów prawnych dotyczace dochodzen antymonopolowych i innych spraw zwiazanych z polityka konkurencji Komisji.

Jedna z takich skarg zlozyla niemiecka firma Infineon. Komisja objela to przedsiebiorstwo dochodzeniem w sprawie kartelu dotyczacego „ukladów scalonych do kart inteligentnych” razem z firmami Philips, Samsung i Renesas, i ostatecznie nalozyla na nie kare grzywny za przynaleznosc do kartelu. Komisja dysponowala elektroniczna kopia wewnetrznej wiadomosci e-mail od konkurenta, która, jak twierdzila, byla kluczowym dowodem w sprawie Infineon. Przedsiebiorstwo poprosilo o okazanie mu tego dokumentu, poniewaz mialo watpliwosci co do jego autentycznosci. Komisja udostepnila mu te wiadomosc e-mail dopiero na nieco ponad miesiac przed ukaraniem kartelu grzywna, mimo ze miala te wiadomosc w posiadaniu od szesciu miesiecy. Firma Infineon zlozyla skarge do Rzecznik Praw Obywatelskich, twierdzac, ze wskutek tego opóznienia miala zaledwie tydzien na przeprowadzenie zlozonego zadania, jakim jest przeanalizowanie wiadomosci e-mail pod katem autentycznosci. Wyjasnienie Komisji dotyczace opóznieniu nie przekonalo Rzecznik, która skrytykowala postepowanie Komisji

Dostep Infineon do wiadomosci e-mail konkurenta w postepowaniu w sprawie kartelu dotyczacego „ukladów scalonych do kart inteligentnych”: Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich skrytykowala Komisje Europejska za opóznienie.

Rozdzial 3 - Ile skarg otrzymalismy?

p>Obywatele, którzy skorzystali z pomocy Europejskiej Rzecznik Praw Obywatelskich w 2014 r.: 23072; 
Porady przekazane za posrednictwem Interaktywnego przewodnika na stronie internetowej Rzecznik: 19170; 
Skargi zarejestrowane w 2014 r.: 2079; 
Prosby o udzielenie informacji, na które odpowiedzi udzielili pracownicy biura Rzecznik: 1823; 
Dochodzenia otwarte przez Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich w 2014 r.: 342; 
Dochodzenia otwarte na podstawie skarg: 325; 
Dochodzenia otwarte z wlasnej inicjatywy Rzecznik: 17; 
Dochodzenia zamkniete przez Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich w 2014 r.: 400; 
Zamkniete dochodzenia otwarte na podstawie skarg: 387; 
Zamkniete dochodzenia otwarte z wlasnej inicjatywy Rzecznik: 13.

Liczba skarg objetych mandatem Europejskiej Rzecznik Praw Obywatelskich w latach 2003–2014: 
2003: 603; 
2004: 930; 
2005: 811; 
2006: 849; 
2007: 870; 
2008: 802; 
2009: 727; 
2010: 744; 
2011: 698; 
2012: 740; 
2013: 750; 
2014: 736.

Liczba skarg wykraczajacych poza zakres mandatu Europejskiej Rzecznik Praw Obywatelskich w latach 2003–2014: 
2003: 1768; 
2004: 2729; 
2005: 2673; 
2006: 2768; 
2007: 2401; 
2008: 2544; 
2009: 2392; 
2010: 1983; 
2011: 1846; 
2012: 1720; 
2013: 1665; 
2014: 1427.

Zródla skarg w dochodzeniach zamknietych przez Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich w 2014 r.; 
Przedsiebiorstwa, stowarzyszenia i inne osoby prawne: 52 (13%); 
Obywatele: 335 (87%).

Zródla zarejestrowanych skarg i dochodzen otwartych przez Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich w 2014 r.; 
Luksemburg - Liczba skarg: 20, Liczba otwartych dochodzen: 7; 
Malta - Liczba skarg: 11, Liczba otwartych dochodzen: 2; 
Cypr - Liczba skarg: 16, Liczba otwartych dochodzen: 2; 
Slowenia - Liczba skarg: 29, Liczba otwartych dochodzen: 2; 
Irlandia - Liczba skarg: 61, Liczba otwartych dochodzen: 10; 
Belgia - Liczba skarg: 147, Liczba otwartych dochodzen: 50; 
Bulgaria - Liczba skarg: 66, Liczba otwartych dochodzen: 7; 
Grecja - Liczba skarg: 78, Liczba otwartych dochodzen: 24; 
Portugalia - Liczba skarg: 74, Liczba otwartych dochodzen: 6; 
Chorwacja - Liczba skarg: 28, Liczba otwartych dochodzen: 4; 
Hiszpania - Liczba skarg: 309, Liczba otwartych dochodzen: 19; 
Finlandia - Liczba skarg: 33, Liczba otwartych dochodzen: 5; 
Lotwa - Liczba skarg: 12, Liczba otwartych dochodzen: 0; 
Polska - Liczba skarg: 208, Liczba otwartych dochodzen: 7; 
Austria - Liczba skarg: 40, Liczba otwartych dochodzen: 12; 
Litwa - Liczba skarg: 14, Liczba otwartych dochodzen: 5; 
Wegry - Liczba skarg: 44, Liczba otwartych dochodzen: 5; 
Czechy - Liczba skarg: 36, Liczba otwartych dochodzen: 1; 
Rumunia - Liczba skarg: 65, Liczba otwartych dochodzen: 7; 
Dania - Liczba skarg: 17, Liczba otwartych dochodzen: 3; 
Slowacja - Liczba skarg: 17, Liczba otwartych dochodzen: 1; 
Niemcy - Liczba skarg: 219, Liczba otwartych dochodzen: 45; 
Holandia- Liczba skarg: 41, Liczba otwartych dochodzen: 7; 
Szwecja - Liczba skarg: 23, Liczba otwartych dochodzen: 9; 
Wlochy - Liczba skarg: 125, Liczba otwartych dochodzen: 38; 
Wielka Brytania - Liczba skarg: 127, Liczba otwartych dochodzen: 24; 
Estonia - Liczba skarg: 3, Liczba otwartych dochodzen: 1; 
Francja - Liczba skarg: 98, Liczba otwartych dochodzen: 11; 
Inne kraje - Liczba skarg: 103, Liczba otwartych dochodzen: 7; 
Kraj nieznany - Liczba skarg: 15, Liczba otwartych dochodzen: 4.

Rozdzial 4 - Na kogo skladano skargi?

Dochodzenia prowadzone przez Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich w 2014 r. dotyczyly nastepujacych instytucji; 
Komisja Europejska: 204 (59.6%); 
Agencje UE: 47 (13.7%); 
Europejski Urzad Doboru Kadr: 32 (9.4%); 
Inne: 29 (8.5%); 
Europejska Sluzba Dzialan Zewnetrznych: 13 (3.8%); 
Parlament Europejski: 12 (3.5%); 
Europejski Urzad ds. Zwalczania Naduzyc Finansowych: 11 (3.2%).

Rozdzial 5 - Czego dotyczyly skargi?

Kwestie bedace przedmiotem dochodzen zamknietych przez Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich w 2014 r.; 
Wnioski o udzielenie informacji i dostepu do dokumentów (przejrzystosc): 86 (21.5%); 
Komisja Europejska jako straznik traktatów  : 77 (19.3%); 
Procedury konkursowe i procedury selekcji (równiez w odniesieniu do stazystów): 77 (19.3%); 
Kwestie instytucjonalne i polityka : 64 (16.0%); 
Administracja i regulamin pracowniczy: 45 (11.3%); 
Udzielanie zamówien lub dotacji: 33 (8.3%); 
Realizacja zamówien: 24 (6.0%).

Rozdzial 6 - Uzyskane wyniki

Dzialania podjete przez Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich w odpowiedzi na skargi zlozone w 2014 r.; 
Udzielono porady lub przekazano sprawe innej instytucji: 1217 (56.3%); 
Skarzacy zostal poinformowany o niemoznosci udzielenia porady: 621 (28.7%); 
Otwarto dochodzenie: 325 (15.0%).

Wyniki dochodzen zamknietych przez Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich w 2014 r.; 
Sprawa rozwiazana przez instytucje lub rozwiazanie polubowne: 133 (33.3%); 
Brak uzasadnienia dla prowadzenia dalszego dochodzenia: 163 (40.8%); 
Nie stwierdzono niewlasciwego administrowania: 76 (19.0%); 
Nie stwierdzono niewlasciwego administrowania: 39 (9.8%); 
Inne: 13 (3.3%).

Dochodzenia, w których Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdzila niewlasciwe administrowanie w 2014 r.; 
Instytucji przekazano uwagi krytyczne: 27 (69.2%); 
Instytucja calkowicie lub w czesci zaakceptowala projekt zalecen: 12 (30.8%); 
Sprawozdanie specjalne: 0 (0%).

Zmiany w liczbie dochodzen prowadzonych przez Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich: 
2003 - Dochodzenia otwarte: 253, Dochodzenia zamkniete: 180; 
2004 - Dochodzenia otwarte: 351, Dochodzenia zamkniete: 251; 
2005 - Dochodzenia otwarte: 343, Dochodzenia zamkniete: 312; 
2006 - Dochodzenia otwarte: 267, Dochodzenia zamkniete: 250; 
2007 - Dochodzenia otwarte: 309, Dochodzenia zamkniete: 351; 
2008 - Dochodzenia otwarte: 296, Dochodzenia zamkniete: 355; 
2009 - Dochodzenia otwarte: 339, Dochodzenia zamkniete: 318; 
2010 - Dochodzenia otwarte: 335, Dochodzenia zamkniete: 326; 
2011 - Dochodzenia otwarte: 396, Dochodzenia zamkniete: 318; 
2012 - Dochodzenia otwarte: 465, Dochodzenia zamkniete: 390; 
2013 - Dochodzenia otwarte: 350, Dochodzenia zamkniete: 461; 
2014 - Dochodzenia otwarte: 342, Dochodzenia zamkniete: 400.

Dlugosc trwania postepowania w sprawach zamknietych przez Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich w 2014 r.: 
Sprawy zamkniete w ciagu 3 miesiecy: 36%; 
Sprawy zamkniete w ciagu 3–12 miesiecy: 28%; 
Sprawy zamkniete w ciagu 12–18 miesiecy: 10%; 
Sprawy zamkniete po uplywie 18 miesiecy: 27%; 
Srednio 11 miesiecy.

Rozdzial 7 - Sposób rozpatrywania spraw

Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej

Zarówno Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), jak i Karta praw podstawowych UE gwarantuja obywatelom prawo do zlozenia skargi do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich. TFUE upowaznia Rzecznika Praw Obywatelskich do przyjmowania skarg od kazdego obywatela Unii Europejskiej lub od kazdej osoby fizycznej badz prawnej, której miejsce zamieszkania lub statutowa siedziba znajduje sie w panstwie czlonkowskim Unii.

Rzecznik dazy do zapewnienia, aby skargi, których zlozenie nie pociaga za soba zadnych oplat, byly rozpatrywane w sposób uczciwy, przejrzysty i w miare mozliwosci nieskomplikowany. Skarzacy moze skontaktowac sie z Rzecznikiem na rózne sposoby, w tym za posrednictwem bezpiecznego formularza skargi zamieszczonego na stronie internetowej Rzecznika. Rzecznik stara sie odpowiedziec skarzacemu w ciagu czterech tygodni, okreslajac w swojej odpowiedzi sposób, w jaki skarga zostanie rozpatrzona.

Rzecznik bada kazda skarge indywidualnie. Zasada ta obejmuje równiez skargi, które Rzecznik musi odrzucic, poniewaz ich zakres wykracza poza jej mandat. W takich przypadkach skarzacy otrzymuje odpowiedz zawierajaca zazwyczaj informacje o innych organach, które moga udzielic mu pomocy w konkretnej sprawie. Rzecznik moze równiez zdecydowac o przekazaniu skargi innemu podmiotowi.

Skargi objete mandatem Rzecznika Praw Obywatelskich sa w pierwszej kolejnosci rozpatrywane przez wyspecjalizowany personel prawny. Kazdy skarzacy zostaje przypisany konkretnej osobie, która staje sie osoba do kontaktu w danej sprawie.

Jezeli skarga nie spelnia kryteriów dopuszczalnosci lub istnieja niewystarczajace podstawy do rozpatrzenia skargi, która w innych okolicznosciach bylaby dopuszczalna, Rzecznik wyjasnia swoja decyzje i udziela skarzacemu odpowiedniej porady, jezeli jest to mozliwe i wlasciwe.

Jesli Rzecznik uzna, ze nalezy wszczac dochodzenie, uwaznie bada zlozona skarge w celu ustalenia, czy moze ona zostac rozpatrzona w drodze procedury uproszczonej, na przyklad telefonicznie. Rzecznik moze równiez podjac decyzje o wszczeciu dochodzenia sluzacego pobieznej kontroli akt oraz wydac wniosek na temat danej sprawy.

Przeprowadzenie pelnego dochodzenia jest konieczne w przypadkach, gdy skarga charakteryzuje sie duza zlozonoscia lub wymaga zaangazowania wielu specjalistycznych dzialów instytucji, której dotyczy.

Jezeli ustalenia sa na korzysc skarzacego, Rzecznik Praw Obywatelskich dysponuje kilkoma mozliwosciami dzialania. Moze zaproponowac rozwiazanie polubowne, które zadowoli skarzacego, lub wydac zalecenie wstepne, w którym zwraca sie do instytucji z prosba o skorygowanie niewlasciwego administrowania. Jesli nie jest mozliwe wypracowanie rozwiazania, Rzecznik moze wystosowac uwagi krytyczne. Rzecznik ma równiez prawo wszczynac dochodzenia z wlasnej inicjatywy. Korzystajac z tego uprawnienia, Rzecznik moze zbadac problemy, które nosza znamiona problemów systemowych w instytucjach UE. Ponadto Rzecznik moze korzystac z tego uprawnienia w celu zbadania ewentualnego przypadku niewlasciwego administrowania, który wskaze osoba spoza Unii Europejskiej. Kazdego roku Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich otrzymuje tysiace skarg od obywateli, organizacji pozarzadowych, firm i innych organizacji. Personel Rzecznika Praw Obywatelskich stara sie, by kazda skarga byla rozpatrywana szybko, rzetelnie i sprawnie.

Rozdzial 8 - Przestrzeganie propozycji Rzecznika Praw Obywatelskich

Rzecznik Praw Obywatelskich publikuje kazdego roku sprawozdanie zawierajace wyczerpujacy opis tego, jak instytucje UE odpowiedzialy na jej propozycje majace na celu usprawnienie dobrego administrowania. Sa to propozycje polubownego zalatwienia sprawy, projekty zalecen, dodatkowe uwagi, uwagi krytyczne i sugestie.

Zgodnosc z propozycjami Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w 2013 r.; 
80% zgodnosc; 
20% brak zgodnosci.

Do tej pory instytucje zastosowaly sie do 80 % propozycji Rzecznika Praw Obywatelskich. W czterech przypadkach na piec instytucje stosuja sie do tego, o co prosi Rzecznik. Sprawozdanie zatytulowane Eliminowanie nieprawidlowosci: reakcje instytucji UE na propozycje Rzecznika w 2013 r. potwierdza te tendencje. Jak dowodzi to sprawozdanie, poziom zgodnosci moze znacznie sie róznic w zaleznosci od instytucji – od 100 % w niektórych przypadkach do 25 % w najgorszym przypadku. Najwiekszy odsetek dochodzen prowadzonych przez Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczy Komisji, co wynika z jej wielkosci w administracji UE. W 2013 r. poziom zgodnosci Komisji z propozycjami Rzecznika spadl do 73 % z 84 % w 2012 r.

Sprawozdanie wskazuje na to, ze instytucje osiagnely prawdziwe postepy w róznych obszarach – od etyki po srodowisko oraz od przetargów po przejrzystosc – co przynosi korzysci obywatelom. Rzecznik Praw Obywatelskich jest zdecydowana zapewnic, we wspólpracy ze wszystkimi instytucjami UE, aby poziom zgodnosci z jej propozycjami wzrósl jeszcze bardziej.

Raport za rok 2014 bedzie dostepny jesienia 2015 r.

Rozdzial 9 - Relacje z instytucjami UE 

9.1. Parlament Europejski

W dniu 15 wrzesnia 2014 r. Emily O'Reilly przedstawila Martinowi Schulzowi swoje sprawozdanie roczne za 2013 r

Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich przywiazuje ogromna wage do relacji z Parlamentem Europejskim. W 2014 r. Rzecznik indywidualnie spotkala sie z ponad 50 poslami do Parlamentu Europejskiego ze wszystkich najwazniejszych ugrupowan, aby omówic rózne kwestie bedace przedmiotem wspólnego zainteresowania. Ponadto spotkala sie z róznymi delegacjami politycznymi i krajowymi, takimi jak delegacja z Komisji Petycji Parlamentu Europejskiego. Wystapila przed Komisja Wolnosci Obywatelskich, Sprawiedliwosci i Spraw Wewnetrznych, Komisja Kontroli Budzetowej, Podkomisja Praw Czlowieka oraz Komisja Petycji.

9.2. Komisja Petycji

Rzecznik Praw Obywatelskich utrzymuje scisle kontakty robocze z Komisja Petycji, aby pomóc UE odpowiadac w mozliwie najlepszy sposób na obawy jej obywateli i mieszkanców. Podczas gdy Rzecznik Praw Obywatelskich zajmuje sie skargami przeciwko instytucjom, organom lub jednostkom organizacyjnym UE, Komisja Petycji zajmuje sie petycjami w odniesieniu do obszarów dzialalnosci UE w calej Europie. W 2014 r. Rzecznik Praw Obywatelskich pracowala z nowa przewodniczaca, Cecilia Wikström, poslanka do Parlamentu Europejskiego, a takze ze wszystkimi ugrupowaniami politycznymi, aby pomóc UE stac sie bardziej nastawiona na pomoc i dostepna dla zwyklych obywateli i mieszkanców Europy. 

Przejrzystosc, efektywnosc, legitymacja instytucji UE: „Sila Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich zalezy od relacji z Parlamentem Europejskim i Komisja Petycji”.

9.3. Komisja Europejska

Relacje Rzecznik Praw Obywatelskich z Komisja Europejska maja kluczowe znaczenie, biorac pod uwage jej wielkosc w administracji UE oraz to, ze jest przedmiotem najwiekszej liczby skarg. Rzecznik pochwalila nowa Komisje za wysilki na rzecz poprawy przejrzystosci jej prac, zwlaszcza w kontekscie przejrzystosci lobbingu. Budowanie relacji jest jednym z priorytetów Rzecznik Praw Obywatelskich na wszystkich szczeblach Komisji. W 2014 r. Rzecznik spotkala sie z kilkoma dyrektorami i kierownikami dzialów Komisji. W ciagu tego roku kontynuowano takze regularne comiesieczne spotkania na szczeblu dyrektorów. Rzecznik oczekuje spotkania z nowym przewodniczacym Komisji na poczatku 2015 r.

9.4. Inne instytucje i agencje UE

Poszczególne instytucje i agencje UE moga charakteryzowac sie odmienna kultura instytucjonalna i administracyjna. Wazne jest zatem nawiazanie i utrzymanie dobrych kontaktów roboczych miedzy nimi a Rzecznikiem Praw Obywatelskich. W 2014 r. Rzecznik Praw Obywatelskich spotkala sie miedzy innymi z dyrektorem ds. operacyjnych Europejskiej Sluzby Dzialan Zewnetrznych, Europejskim Inspektorem Ochrony Danych, prezesem Europejskiego Banku Centralnego, dyrektorem Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz prezesem Europejskiego Banku Inwestycyjnego. Rzecznik wykorzystuje te spotkania, aby wspierac swoje cele strategiczne, polegajace na zwiekszeniu znaczenia, wplywu i widocznosci instytucji Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich, a takze w celu zapewnienia, aby rózne instytucje i agencje UE przestrzegaly najlepszych standardów administracji publicznej.

9.5. Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepelnosprawnych

Rzecznik Praw Obywatelskich wspólpracuje z organizacjami miedzynarodowymi, takimi jak Organizacja Narodów Zjednoczonych, w szczególnosci w zakresie praw czlowieka, opierajac sie na Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepelnosprawnych. Unijne ramy tej konwencji weszly w zycie w styczniu 2011 r. Rzecznik chroni, wspiera i monitoruje wdrazanie przepisów Konwencji na poziomie instytucji UE. Rzecznik odgrywa te role, dzialajac równolegle z Parlamentem Europejskim, Komisja Europejska, Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej  oraz z Europejskim Forum Osób Niepelnosprawnych. W 2014 r. te podmioty odpowiedzialne za ramy unijne wziely udzial w jednym spotkaniu. Zorganizowaly takze spotkanie z organami ds. monitorowania z panstw czlonkowskich. Od marca oddelegowany urzednik krajowy wspiera i wzmacnia zespól Rzecznika w kwestiach zwiazanych z niepelnosprawnoscia.

Na instytucjach UE spoczywa wymóg, by: uczynily swoje uslugi dostepnymi dla osób niepelnosprawnych; osoby niepelnosprawne mialy dostep do informacji pochodzacych z instytucji oraz do srodków komunikacji z tymi instytucjami; srodowisko pracy w instytucjach UE bylo otwarte, sprzyjajace wlaczeniu spolecznemu i dostepne dla osób niepelnosprawnych; oraz aby osoby niepelnosprawne mogly efektywnie i w pelni uczestniczyc w zyciu publicznym i politycznym.

W 2014 r. Rzecznik Praw Obywatelskich rozpatrzyla skarge, w której podniesiono zarzut, ze portal internetowy Europass CV jest niedostepny dla osób z wadami wzroku. Portal ten prowadzony jest przez Europejskie Centrum Rozwoju Ksztalcenia Zawodowego, które obecnie opracowalo plan dzialania na rzecz poprawy dostepnosci portalu. Rzecznik Praw Obywatelskich z zadowoleniem przyjela to posuniecie i bedzie nadal monitorowala te sprawe. Wyslala skarzacemu wersje audio swojej decyzji i opublikowala ja na swojej stronie internetowej.

W celu zapewnienia, aby osoby z wadami wzroku i inne osoby mogly korzystac z dostepu do dokumentów na stronie internetowej Rzecznik Praw Obywatelskich, w 2014 r. Rzecznik opracowala publiczny rejestr dokumentów. Skoncentrowala sie równiez na komunikacji prostym jezykiem oraz na udostepnianiu decyzji w wersji z duza czcionka lub w wersji audio.

Rozdzial 10 - Siec Rzeczników Praw Obywatelskich

Skargi przekazane innym instytucjom i organom; skarzacy, którym Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich polecila kontakt z innymi instytucjami i organami w 2014 r.; 
Czlonek Europejskiej Sieci Rzeczników Praw Obywatelskich: 59.3%; 
w tym:
krajowy lub regionalny rzecznik praw obywatelskich lub podobny organ: 636; 
Komisja Petycji Parlamentu Europejskiego: 86.

Skargi przekazane innym instytucjom i organom; skarzacy, którym Europejska Rzecznik
Praw Obywatelskich polecila kontakt z innymi instytucjami i organami w 2014 r.

Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich scisle wspólpracuje z róznymi sieciami, dzieki czemu skargi zglaszane przez obywateli i dotyczace przepisów prawa UE maja byc rozpatrywane szybko i skutecznie.

Wielu skarzacych zwraca sie do Rzecznika Praw Obywatelskich z problemami zwiazanymi z administracja krajowa, regionalna i lokalna. Mandat Rzecznika nie obejmuje rozpatrywania tego rodzaju skarg, które czesto dotycza domniemanego naruszenia prawa UE przez panstwa czlonkowskie. Z takimi sprawami najlepiej zwrócic sie do krajowych lub regionalnych rzeczników praw obywatelskich dzialajacych w ramach Europejskiej Sieci Rzeczników Praw Obywatelskich. Komisja Petycji Parlamentu Europejskiego równiez jest pelnoprawnym czlonkiem Sieci. Jednym z celów Sieci jest ulatwienie szybkiego przekazywania skarg do wlasciwego podmiotu: krajowego lub regionalnego rzecznika praw obywatelskich, podobnego organu lub Komisji Petycji Parlamentu Europejskiego.

Interaktywny przewodnik Europejskiej Rzecznik Praw Obywatelskich pomaga 20 000 obywateli rocznie skontaktowac sie z odpowiednim organem, bedacym w stanie rozwiazac ich problem.

Siec obejmuje obecnie prawie 100 biur zlokalizowanych w 36 panstwach europejskich. Obejmuje ona krajowych i regionalnych rzeczników praw obywatelskich oraz podobne organy panstw czlonkowskich UE, panstwa kandydujace do czlonkostwa w Unii Europejskiej i inne kraje nalezace do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, a takze Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich i Komisje Petycji Parlamentu Europejskiego.

Siec stanowi przydatny mechanizm wymiany informacji na temat przepisów prawa UE i najlepszych praktyk za posrednictwem seminariów, ukazujacego sie dwukrotnie w ciagu roku (obecnie co kwartal w postaci elektronicznej) biuletynu, dyskusji i Ekstranetu umozliwiajacego wymiane dokumentów.

W 2014 r. dyskusje dotyczyly przede wszystkim roli rzeczników w badaniu skarg skladanych przez personel wojskowy; pozwów wniesionych przeciwko instytucjom rzecznika przez obywateli niezadowolonych z odpowiedzi tych instytucji na ich skargi oraz dwujezycznej edukacji dla dzieci z mniejszosci narodowych.

Dziekuje Europejskiej Rzecznik Praw Obywatelskich za fantastyczne seminarium lacznikowe dla Europejskiej Sieci Rzeczników Praw Obywatelskich. Wspaniale bylo wziac w nim udzial i reprezentowac Rzecznika Praw Obywatelskich ds. Parlamentarnych i Zdrowotnych.

W 2014 r. Siec zorganizowala dwa seminaria. W czerwcu Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich i Rzecznik Praw Obywatelskich Walii (Wielka Brytania) wspólnie zorganizowali dziewiate seminarium regionalne Sieci. Odbylo sie ono w Cardiff i poswiecone bylo tematowi „Rzecznicy praw obywatelskich i komisje petycji: glosy osób pozbawionych glosu”. Glówne omówione obszary obejmowaly: promowanie praw osób mlodszych; starzenie sie spoleczenstwa; osoby niepelnosprawne oraz prawo do wysokiej jakosci opieki zdrowotnej i spolecznej. Dwa miesiace wczesniej Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich zorganizowala dziewiate seminarium lacznikowe Sieci w Strasburgu. Podczas tego seminarium badano sposoby poprawienia uslug, które biuro Europejskiej Rzecznik Praw Obywatelskich swiadczy Sieci; sposoby zwiekszenia widocznosci, wplywu i znaczenia Sieci; role mediów spolecznosciowych w zwiekszaniu widocznosci Sieci oraz role rzeczników jako strazników przejrzystosci i dostepu do informacji.

W niektórych przypadkach Rzecznik moze uznac za stosowne przekazanie skargi do Komisji Europejskiej, SOLVIT-u lub Twojej Europy – Porady. SOLVIT to siec utworzona przez Komisje, aby pomóc tym, którzy napotykaja trudnosci, próbujac korzystac ze swoich praw na rynku wewnetrznym Unii. Twoja Europa – Porady to inna siec obejmujaca swoim zasiegiem obszar calej UE, utworzona przez Komisje jako organ swiadczacy uslugi doradztwa na rzecz obywateli w zakresie zycia, pracy i podrózowania w UE. Przed przekazaniem skargi lub udzieleniem porady skarzacemu pracownicy biura Rzecznik Praw Obywatelskich dokladaja wszelkich staran, aby ustalic, który urzad bedzie najbardziej wlasciwy do udzielenia pomocy.

Problemy z UE? Kto moze Ci pomóc?

W publikacji wydanej przez biuro Rzecznika Praw Obywatelskich zatytulowanej Problemy z UE? Kto moze Ci pomóc? zawarto wiecej informacji na temat alternatywnych metod dochodzenia roszczen.

Rozdzial 11 - Zasoby

11.1. Budzet

Budzet Rzecznika Praw Obywatelskich stanowi oddzielny rozdzial ogólnego budzetu Unii Europejskiej. Dzieli sie na trzy tytuly. Tytul 1 obejmuje place, dodatki oraz inne koszty zwiazane z personelem. Tytul 2 dotyczy budynków, umeblowania, wyposazenia i innych wydatków operacyjnych. Tytul 3 obejmuje wydatki zwiazane z wykonywaniem przez instytucje jej ogólnych zadan. W 2014 r. suma srodków przyznanych wyniosla 9 857 002 EUR.

W celu zapewnienia efektywnego zarzadzania zasobami oddanymi do dyspozycji Rzecznika audytor wewnetrzny Robert Galvin przeprowadza regularne kontrole systemu kontroli wewnetrznej i operacji finansowych biura. Podobnie jak inne instytucje UE, instytucja Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich jest kontrolowana przez Trybunal Obrachunkowy.

11.2. Korzystanie z zasobów

Kazdego roku Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich przyjmuje Roczny plan zarzadzania, w którym okresla konkretne dzialania, jakie jego biuro musi podjac w celu urzeczywistnienia priorytetów instytucji. Roczny plan zarzadzania na 2014 r. byl ostatnim, który opieral sie na przyjetej przez Rzecznika Praw Obywatelskich Strategii na lata 2009–2014.

11.3. Zespól Rzecznik Praw Obywatelskich

Zespól Europejskiej Rzecznik Praw Obywatelskich.

Instytucja posiada wysoko wykwalifikowany i wielojezyczny personel. Dzieki temu moze rozpatrywac skargi dotyczace niewlasciwego administrowania w 24 jezykach urzedowych UE i podnosic swiadomosc spoleczna na temat pracy Rzecznik. W 2014 r. w planie zatrudnienia biura Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich przewidziano 67 stanowisk.

Pelny i regularnie aktualizowany wykaz pracowników oraz szczególowe informacje na temat struktury urzedu Rzecznika Praw Obywatelskich i zadan kazdej sekcji sa dostepne na stronie internetowej Europejskiej Rzecznik Praw Obywatelskich
(www.ombudsman.europa.eu) w 24 jezykach urzedowych UE.

Poznaj personel Europejskiej Rzecznik Praw Obywatelskich. http://europa.eu/!KY93Xg

Kontakt z Europejskim Rzecznikiem Praw Obywatelskich

Adres

Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich
1 avenue du Président Robert Schuman
CS 30403
F-67001 Strasbourg Cedex

Telefon

+33 (0)3 88 17 23 13

Faks

+33 (0)3 88 17 90 62

E-mail

eo@ombudsman.europa.eu

W internecie

Strona internetowa: www.ombudsman.europa.eu

Twitter: twitter.com/EUombudsman

Google+: plus.google.com/101520878267293271723

LinkedIn: www.linkedin.com/company/272026

YouTube: www.youtube.com/eotubes

Wizyty

Osoby, które pragna osobiscie udac sie do biura Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w Brukseli lub Strasburgu, proszone sa o wczesniejszy kontakt.