You have a complaint against an EU institution or body?

Tuarascáil Bhliantúil 2020

Réamhrá

Emily O’Reilly, an tOmbudsman Eorpach
Emily O’Reilly, an tOmbudsman Eorpach.

Bliain thragóideach do chuid mhór daoine ar fud na cruinne ba ea an bhliain 2020, ar lena linn a cailleadh daoine muinteartha de dheasca phaindéim COVID-19 agus a bhí a lán daoine eile, agus atá siad go fóill, thíos le tinneas trom. Meabhraíodh dúinn le linn na bliana freisin cé chomh tábhachtach agus atá riaracháin phoiblí ar féidir linn iontaoibh a bheith againn as a n-inniúlacht agus as a gcuntasacht. Chuir an phaindéim béal faoi bheatha daoine agus chuir sí strus ollmhór ar ár gcórais sláinte, ar ár sochaithe agus ar ár ngeilleagair. Ar leibhéal an Aontais Eorpaigh (AE), d’fhág sé sin gur ghá mearchinntí a dhéanamh ar chistiú ó AE, ar tháirgí agus seirbhísí a sholáthar chun dul i ngleic leis an bpaindéim, agus ar cé na beartais a mbeadh tús áite le tabhairt dóibh.

Go deimhin, is in amanna dúshlánacha a bhíonn na caighdeáin is airde dea-riaracháin ag teastáil chun an pobal a chur ar a chompord agus ar a shuaimhneas go bhfuil na bearta cuí á ndéanamh agus go gcuirfear chun feidhme i gceart iad.

Mar Ombudsman Eorpach, is é an ról atá againn cabhrú leis an bpróiseas sin. Dá bhrí sin, mheabhraíomar don Choimisiún Eorpach i mí Aibreáin gur gá gach cinneadh a bhaineann leis an bpaindéim a dhéanamh ar an mbealach is trédhearcaí agus is féidir. Ina dhiaidh sin i mí Iúil, sheolamar iarrataí bailiú faisnéise chuig an nGníomhaireacht Leigheasra Eorpach, chuig an mBanc Eorpach Infheistíochta agus chuig an gCoimisiún agus d’osclaíomar dhá fhiosrúchán maidir le Comhairle an Aontais Eorpaigh agus maidir leis an Lárionad Eorpach um Ghalair a Chosc agus a Rialú. Is é an aidhm atá leis sin a áirithiú go mbeidh na cinntí uile a bhaineann leis an bpaindéim soiléir agus inrochtana agus go mbeidh údar leo – cibé acu a bhaineann na cinntí sin leis an measúnú ar leigheasanna nua nó leis an rogha tionscadal atá le cistiú. Agus í ag iarraidh a áirithiú nach mbeadh aon chur isteach ann ar ár n-obair láimhseála cásanna, d’aistrigh m’Oifig go tapa ina háit oibre dhigiteach – bhí an líon gearán nua a láimhseáladh le linn na bliana cosúil leis an líon a láimhseáladh sa bhliain 2019.

Tháinig conclúidí an-ábhartha don riarachán AE ar fad as fiosrúcháin le linn na bliana freisin. I gcás amháin, chinneamar go raibh drochriarachán ann sa dóigh ar láimhseáil an tÚdarás Baincéireachta Eorpach aistriú a Stiúrthóra Feidhmiúcháin chuig brúghrúpa san earnáil airgeadais. Ghlac an tÚdarás Baincéireachta Eorpach leis an moladh uainn agus rinne sé gníomhaíocht ina leith. I gcás amháin a bhain le hairgeadas inbhuanaithe, chinneamar go bhfuil an dlí ábhartha AE ródhoiléir chun measúnú leordhóthanach a dhéanamh ar choinbhleachtaí leasa i gcomhthéacs cinntí maidir le conarthaí atá á gcistiú ag AE a dhámhachtain.

Rinneamar roinnt fiosrúchán tábhachtach maidir le trédhearcacht na cinnteoireachta ar shaincheisteanna comhshaoil. Áiríodh leo sin fiosrúchán maidir le cén fáth nár tugadh ‘measúnú tionchair inbhuanaitheachta’ i gcrích sula ndearnadh an comhaontú trádála idir AE agus Mercosur. Áiríodh leo freisin fiosrúchán maidir le cé acu a thugann nó nach dtugann an Banc Eorpach Infheistíochta faisnéis comhshaoil dhóthanach faoi na tionscadail a mhaoiníonn sé.

Gné eile d’obair an Ombudsman is ea gníomhaíocht leantach a dhéanamh i leith fiosrúcháin roimhe seo agus a áirithiú go bhfuil moltaí ar glacadh leo á gcur chun feidhme. Dá bhrí sin, sheol mé fiosrúchán leantach chun a scrúdú cén dóigh a gcuirtear ‘sásra gearán’ na Gníomhaireachta Eorpaí um an nGarda Teorann agus Cósta (Frontex) i bhfeidhm sa chleachtas, ar sásra é a bunaíodh de bhun fiosrúchán roimhe seo ón Ombudsman.

Bhí an bhliain 2020 ina ceann speisialta don Ombudsman Eorpach toisc gur cheiliúramar comóradh 25 bliain ár mbunaithe lena linn. Thug sé sin deis dúinn a cheiliúradh cad atá san Oifig anois, mar atá: crann taca iontaofa trédhearcachta agus caighdeán eiticiúil sa riarachán AE. Chomh maith leis sin, d’fhéachamar siar ar phróifíl na gcásanna a bhí ann thar na blianta agus ar na hathruithe dearfacha ar chuir institiúidí agus comhlachtaí AE chun feidhme iad mar thoradh ar ár gcuid oibre. Ní hé amháin go bhfacamar torthaí lom láithreach ina lán cásanna, ach chonaiceamar tionchar dearfach níos ginearálta a bheith ag teacht chun cinn le himeacht ama freisin. Toradh eile a bhí ar an athbhreithniú uainn ba ea gur neartaíodh an fheasacht atá againn ar na foinsí eile tionchair a chomhlánaíonn ár gcuid oibre agus an buíochas atá againn astu. Áirítear leo sin Parlaimint na hEorpa atá gafa agus tacúil, sochaí shibhialta atá bríomhar, meáin atá láidir, agus institiúidí AE a bhfuil meas acu ar luach na hoibre a dhéanann ombudsman.

Táim ag tnúth leis an straitéis nua uainn dar teideal ‘I dTreo na Bliana 2024’ a chur chun feidhme sa bhliain 2021, rud ina leagtar amach an dóigh a mbeartaím toradh dearfach eile a imirt ar an riarachán AE, ábharthacht fíorshaoil ár gcuid oibre a chothabháil agus, trí fheasacht an phobail a mhéadú ar ár gcuid gníomhaíochtaí, saoránaigh a chumasú tuilleadh leasa a bhaint as na cearta a thugtar dóibh faoi na Conarthaí agus faoin gCairt um Chearta Bunúsacha.

Emily O’Reilly

Emily O’Reilly

1. 2020 ar sracfhéachaint

2. Príomhthopaicí

Cabhraíonn an tOmbudsman le daoine, le gnólachtaí agus le heagraíochtaí agus iad i dteagmháil le hinstitiúidí, comhlachtaí agus gníomhaireachtaí AE. Ar na fadhbanna a thagann aníos bíonn an easpa trédhearcachta i gcinnteoireacht, an diúltú géilleadh do rochtain ar dhoiciméid, sáruithe ar chearta bunúsacha, agus fadhbanna conarthacha. Athraíonn próifíl na ngearán de réir na n-ábhar imní a bhíonn ag Eorpaigh in aon bhliain ar leith. Is é atá sa tuarascáil bhliantúil i mbliana ranna nua ina bpléitear le fiosrúcháin a bhaineann le COVID-19 agus le trédhearcacht i gcinnteoireacht comhshaoil. Tugtar sna ranna éagsúla forbhreathnú ar na príomhchásanna a bhaineann le réimse ar leith.

2.1. Fiosrúcháin agus tionscnaimh a bhaineann le COVID-19

Grafaic faisnéise ar fhreagairt AE do ghéarchéim COVID-19: samplaí de na gníomhartha a rinne AE.
Grafaic faisnéise ar fhreagairt AE do ghéarchéim COVID-19: samplaí de na gníomhartha a rinne AE.

Mar fhreagairt don staid gan fasach a tháinig as COVID-19, ba ghá do chuid mhór de na hinstitiúidí, na gníomhaireachtaí agus na comhlachtaí AE spriocbhearta a ghlacadh agus a bpróisis oibre a oiriúnú chun déileáil le dúshláin na héigeandála. Áiríodh leo sin cabhrú leis an bhfreagairt sláinte poiblí a chomhordú in AE, leigheasanna tiomnaithe a fhormheas agus bearta eacnamaíocha a dhéanamh chun aghaidh a thabhairt ar thionchar sóisialta agus eacnamaíoch na géarchéime.

I mí Aibreáin 2020, thosaigh an tOmbudsman ag déanamh scrúdú ar obair an riaracháin AE i gcomhthéacs ghéarchéim COVID-19. Mheabhraigh sí don Choimisiún Eorpach agus don Chomhairle Eorpach go bhfuil na hoibleagáidí atá orthu ó thaobh trédhearcachta de gach pioc chomh tábhachtach le linn géarchéime agus atá siad ag amanna eile.

I mí Iúil 2020, sheol an tOmbudsman trí iarraidh bailiú faisnéise – ceann amháin chuig an nGníomhaireacht Leigheasra Eorpach, ceann amháin chuig an mBanc Eorpach Infheistíochta agus an ceann eile chuig an gCoimisiún – agus d’oscail sí dhá fhiosrúchán – maidir leis an Lárionad Eorpach um Ghalair a Chosc agus a Rialú (ECDC) agus maidir le Comhairle an Aontais Eorpaigh – mar chuid den ról a bhí ag an Oifig i bhfaireachán a dhéanamh ar an dóigh a raibh institiúidí túslíne AE ag cur a gcuid oibre i gcrích le linn na paindéime.

Scrúdaigh an tOmbudsman an dóigh ar bhailigh ECDC sonraí a bhaineann le paindéim COVID-19 agus an dóigh ar chuir sé na sonraí sin in iúl. Mar aon le hiniúchadh a dhéanamh ar dhoiciméid a bhaineann leis an ról a bhí ag ECDC i mbainistiú a dhéanamh ar fhaisnéis faoin bpaindéim, sheol foireann fiosrúcháin an Ombudsman cruinniú le hionadaithe ECDC i mí Dheireadh Fómhair 2020 freisin. D’iarr an tOmbudsman tuilleadh faisnéise ansin faoi ghnéithe sonracha d’obair ECDC, lenar áiríodh faisnéis a bhaineann le trédhearcacht a mhearmheasúnaithe riosca. Tá sé mar aidhm leis an bhfiosrúchán teacht ar roinnt de na saincheisteanna a bhféadfadh gur chuir siad bac ar ECDC agus é ag iarraidh dul i ngleic leis an bpaindéim.

San fhiosrúchán maidir leis an gComhairle, rinne an tOmbudsman measúnú ar an gcinneadh ón gComhairle imeacht go sealadach ón mbealach caighdeánach ina ndéanann sí cinntí agus ar na himpleachtaí a bhí aige sin do thrédhearcacht an phróisis.

D’fhiafraigh an tOmbudsman den Choimisiún faoi thrédhearcacht na comhairle eolaíche a fhaigheann sé, faoi na cruinnithe a bhíonn aige le hionadaithe sainleasa agus faoi na cinntí a dhéanann sé maidir le soláthar poiblí éigeandála. Thug an Banc Eorpach Infheistíochta faisnéis don Ombudsman faoin dóigh a n-áirithíonn sé trédhearcacht agus dea-riarachán agus é ag glacadh beart chun aghaidh a thabhairt ar iarmhairtí eacnamaíocha na géarchéime. Sa fhreagra uaithi ar na ceisteanna ón Ombudsman, dúirt an Ghníomhaireacht Leigheasra Eorpach go bhfuil sí tiomanta do neamhspleáchas a áirithiú sa dóigh a ndéanann sí measúnú ar leigheasanna i leith COVID-19 agus sa dóigh a bhfoilsíonn sí sonraí cliniciúla faoi na leigheasanna sin.

D’oscail an tOmbudsman roinnt fiosrúchán gearánbhunaithe maidir le COVID-19 freisin, lenar áiríodh fiosrúchán maidir leis an gcinneadh ón gCoimisiún gan faduithe íoctha a dheonú do thionscadail a ndearna paindéim COVID-19 difear dóibh. D’áitigh na gearánaigh – ar taighdeoirí i gclár Ghníomhaíochtaí Marie Skłodowska-Curie (MSCA) iad – nach leor na bearta atá ar bun ag an gCoimisiún toisc go bhfágann siad nach féidir leo leanúint lena gcuid taighde gan cistiú breise. I litir inar leagadh amach na réamhchinntí uaithi, d’iarr an tOmbudsman ar an gCoimisiún smaoineamh faoi ardán tiomnaithe ar líne a sholáthar don phobal taighde, ar ardán é trínar féidir le taighdeoirí na fadhbanna a bhfuil siad ag déileáil leo de bharr shrianta COVID-19 a tharraingt anuas. Chomh maith leis sin, mhol an tOmbudsman don Choimisiún leanúint le hiarracht a dhéanamh teacht ar réitigh do gach taighdeoir de chuid MSCA a ndearna géarchéim COVID-19 difear dá gcuid oibre agus mhol sí dó spreagadh a thabhairt do na heagraíochtaí a fuair deontais leas a bhaint as na réitigh sin. Bhí an fiosrúchán fós ar siúl sa bhliain 2021.

Ombudsman Eorpach

We have asked @EU_Commission how it ensures #transparency in relation to:

- Lobbying during the #COVID19 crisis
- Emergency public procurement
- Scientific advice concerning the pandemic

europa.eu/!Xk93Ry

COVID-19

D’fhiafraíomar den Choimisiún Eorpach cén dóigh a n-áirithíonn sé trédhearcacht i ndáil leis na nithe seo a leanas:

  • Brústocaireacht le linn ghéarchéim COVID-19
  • Soláthar poiblí éigeandála
  • Comhairle eolaíoch maidir leis an bpaindéim

2.2. Ceisteanna eiticiúla

Tar éis di gearáin a fháil ó Fheisirí de Pharlaimint na hEorpa agus ó eagraíocht sochaí sibhialta, d’oscail an tOmbudsman fiosrúchán maidir leis an gcinneadh ón gCoimisiún conradh a dhámhachtain do BlackRock Investment Management chun staidéar a dhéanamh ar chuspóirí comhshaoil, sóisialta agus rialachais a chomhtháthú isteach i rialacha baincéireachta AE. San fhiosrúchán ón Ombudsman, rinneadh meastóireacht ar an dóigh a ndearna an Coimisiún meastóireacht ar an tairiscint ón gcuideachta i gcomhthéacs an ghlao ar thairiscintí chun an staidéar a dhéanamh.

Chinn an tOmbudsman gur chúis imní í an tairiscint ón gcuideachta toisc go bhfuil leas airgeadais ag an gcuideachta san earnáil atá i gceist leis an staidéar, agus í ar an mbainisteoir sócmhainní is mó ar domhan. Ina theannta sin, d’fhéadfaí praghas íseal na tairisceana ón gcuideachta a mheas a bheith mar chuid de straitéis chun léargas a ghnóthú ar an timpeallacht rialála san earnáil sin agus chun tionchar a imirt uirthi. Mar sin, chinn an tOmbudsman gur cheart gníomhaíocht níos déine a bheith déanta ag an gCoimisiún chun a fhíorú nach raibh ag an gcuideachta coinbhleacht leasa a d’fhéadfadh difear diúltach a dhéanamh don chumas atá aici an conradh a chomhlíonadh. De bharr na laigí a bhí ann i rialacha AE maidir le soláthar poiblí, áfach, chinn an tOmbudsman nárbh ionann é sin agus drochriarachán.

Mhol an tOmbudsman go nuashonródh an Coimisiún na treoirlínte uaidh maidir le nósanna imeachta soláthair phoiblí do chonarthaí seirbhíse a bhaineann le beartais, rud a thabharfadh soiléire don fhoireann maidir le cén uair ba cheart tairgeoirí a eisiamh de bharr coinbhleachtaí leasa a d’fhéadfadh difear diúltach a dhéanamh do chomhlíonadh an chonartha. Mhol an tOmbudsman freisin go ndéanfadh an Coimisiún breithniú ar threisiú leis na forálacha coinbhleachta leasa atá sa Rialachán Airgeadais – an dlí AE lena rialaítear an dóigh a seoltar nósanna imeachta soláthair phoiblí arna maoiniú le buiséad AE. Scríobh an tOmbudsman chuig na reachtóirí AE chun aird a tharraingt ar an gcinneadh uaithi, go háirithe maidir leis an Rialachán Airgeadais.

An tOmbudsman Eorpach

Decision to award a contract to @BlackRock to study integrating sustainable finance #ESG objectives into @EU_Finance rules – @EU_Commission should have been more rigorous in verifying whether there was a #conflictofinterest

PRESS RELEASE: europa.eu/!Xk47Tx

BlackRock

Ba cheart gníomhaíocht níos déine a bheith déanta ag an gCoimisiún Eorpach chun a fhíorú cé acu a bhí nó nach raibh aon choinbhleacht leasa ann nuair a chinn sé conradh a dhámhachtain do BlackRock chun staidéar a dhéanamh ar chuspóirí airgeadais inbhuanaithe ó thaobh cúrsaí Comhshaoil, Sóisialta agus Rialachais de a chomhtháthú isteach i rialacha airgeadais AE.

Emily O’Reilly: “Ba cheart ceisteanna a bheith curtha faoi inspreagadh, faoi phraghsáil, faoi straitéis agus faoi cé acu a bhí nó nach raibh na bearta inmheánacha a rinne an chuideachta chun coinbhleacht leasa a chosc fíor-leordhóthanach.”

2.3. Cearta bunúsacha

I mí na Samhna 2020, d’oscail an tOmbudsman fiosrúchán maidir leis an dóigh a ndéileálann an Ghníomhaireacht Eorpach um an nGarda Teorann agus Cósta (Frontex) le sáruithe líomhnaithe ar chearta bunúsacha. Tá sé mar aidhm leis an bhfiosrúchán measúnú a dhéanamh ar éifeachtacht agus trédhearcacht an ‘tsásra gearán’ atá i bhfeidhm ag Frontex do dhaoine a mbraitheann gur sáraíodh a gcearta i gcomhthéacs oibríochtaí teorann Frontex agus measúnú a dhéanamh ar ról agus neamhspleáchas ‘Oifigeach Frontex um Chearta Bunúsacha’.

Ombudsman Eorpach

We have opened an inquiry into @Frontex.

We will assess:
- effectiveness & transparency of their ‘Complaints Mechanism’
- role and independence of their ‘Fundamental Rights Officer’

europa.eu/!Jx49Qv

Frontex

D’osclaíomar fiosrúchán maidir le feidhmiú Frontex.

Déanfaimid measúnú ar na nithe seo a leanas:

  • éifeachtacht agus trédhearcacht an ‘tsásra gearán’ atá i bhfeidhm aige,
  • ról agus neamhspleáchas a ‘Oifigigh um Chearta Bunúsacha’.

Ag oscailt an fhiosrúcháin di, sheol an tOmbudsman sraith ceisteanna mionsonraithe chuig Frontex maidir leis na nithe seo a leanas: cén dóigh a nuashonródh Frontex an sásra gearán chun an sainordú leathnaithe atá aige a léiriú ann agus cén uair a dhéanfadh sé amhlaidh; cad a tharlaíonn do ghearánaigh atá faoi réir filleadh éigeantach fad atá an gearán uathu fós á bpróiseáil; cé na féidearthachtaí achomhairc atá ar fáil do ghearánaigh; cén dóigh a ndéanann Frontex faireachán ar ghearáin in aghaidh údaráis náisiúnta; cén dóigh ar féidir le daoine a ndearna oibríochtaí Frontex difear dóibh agus atá lonnaithe i dtíortha nach Ballstáit den Aontas iad gearán a dhéanamh faoi sháruithe líomhnaithe ar chearta bunúsacha; agus cén ról atá ag an Oifigeach um Chearta Bunúsacha sa phróiseas sin.

Chuir an tOmbudsman baill de Líonra Eorpach na nOmbudsman ar an eolas faoin bhfiosrúchán freisin ionas go bhféadfadh siad páirt a ghlacadh ann.

Tháinig an fiosrúchán féintionscnaimh sin sna sála ar an moladh ón Ombudsman sa bhliain 2013, á rá go mbunódh Frontex sásra gearán aonair agus go mbeadh a Oifigeach um Chearta Bunúsacha i gceannas ar an sásra sin. Rinneadh sásra gearán a chur i bhfeidhm agus a fhorbairt tuilleadh ó shin i leith d’fhonn coimircí a sholáthar do chearta bunúsacha i gcomhthéacs shainordú leathnaithe Frontex agus d’fhonn cuntasacht mhéadaithe agus sásamh méadaithe a áirithiú dóibh sin a dtéann gníomhartha Frontex i bhfeidhm orthu.

I bhfiosrúchán tábhachtach eile a bhaineann le cearta bunúsacha, dírítear ar an dóigh a bhféachann an Coimisiún lena áirithiú go n-urramaíonn údaráis na Cróite cearta bunúsacha i gcomhthéacs oibríochtaí bainistithe teorainneacha. Chuir Amnesty International, an gearánach, ábhair imní in iúl faoi bhainistiú teorainneacha ag údaráis na Cróite, agus aird á tarraingt aige ar sháruithe líomhnaithe ar chearta an duine a bhí nasctha le ‘brúnna siar’ imirceach agus le hoibríochtaí eile teorann. Chaith an gearánach amhras ar cé acu a bhunaigh nó nár bhunaigh an Chróit ‘sásra faireacháin’ – rud a raibh oibleagáid uirthi é a dhéanamh i gcomhthéacs an chistiúcháin a fuair sí ó AE – chun a áirithiú go gcomhlíontar cearta bunúsacha agus dlí AE ina n-iomláine in oibríochtaí bainistithe teorainneacha.

Leag an tOmbudsman sraith ceisteanna amach don Choimisiún, agus í ag iarraidh cineál an tsásra faireacháin a shuí agus a fháil amach cén dóigh ar fhíoraigh an Coimisiún gur bunaíodh an sásra sin. I gcás inar bunaíodh an sásra faireacháin, bhí sé mar aidhm leis na ceisteanna a fháil amach cén dóigh ar fhíoraigh an Coimisiún éifeachtacht an tsásra agus cén dóigh a n-áirithíonn an Coimisiún go n-áirithítear urraim do chearta bunúsacha in oibríochtaí bainistithe teorainneacha a fhaigheann cistí ó AE.

2.4. Trédhearcacht i gcinnteoireacht comhshaoil

Sa bhliain 2020, seoladh roinnt fiosrúchán maidir leis an dóigh a ndéantar cinntí a bhaineann leis an gcomhshaol agus le saincheisteanna inbhuanaitheachta. Chuaigh grúpa eagraíochtaí sochaí sibhialta i muinín an Ombudsman tar éis don Choimisiún mainneachtain ‘measúnú tionchair inbhuanaitheachta’ nuashonraithe a thabhairt chun críche sular tugadh an comhaontú trádála idir Mercosur agus AE i gcrích i mí an Mheithimh 2019. Dar leis na gearánaigh, tharla sé, nuair a mhainnigh sé an beart sin a dhéanamh, gur thug an Coimisiún neamhaird ar na treoirlínte uaidh féin maidir le measúnuithe tionchair inbhuanaitheachta agus gur sháraigh sé Conarthaí an Aontais Eorpaigh, ina bhfuil spriocanna inbhuanaitheachta le haghaidh thrádáil AE. Chuir na gearánaigh ábhair imní in iúl freisin faoin bhfíoras nár foilsíodh an measúnú tionchair eatramhach nuair a bhí na comhairliúcháin phoiblí ar an gcaibidlíocht trádála ar siúl agus nach raibh an fhaisnéis is déanaí sa mheasúnú nuair a foilsíodh ar deireadh é.

Chuir an tOmbudsman sraith ceisteanna ar an gCoimisiún, lenar áiríodh ceisteanna maidir leis an dóigh a mbeartaíonn sé an tuarascáil deiridh a úsáid agus maidir le cé acu a cloíodh nó nár cloíodh leis an nós imeachta caighdeánach le haghaidh measúnuithe tionchair inbhuanaitheachta.

D’fhiosraigh an tOmbudsman freisin an dóigh a n-áirithíonn an Coimisiún go ndéantar measúnú ar a inbhuanaithe atá tionscadail gháis sula gcuirtear iad ar áireamh i liosta an Aontais Eorpaigh de ‘Thionscadail Chomhleasa’ – tionscadail bhonneagair fuinnimh thrasteorann a bhfuil i gceist leo cabhrú le cuspóirí beartais fuinnimh agus aeráide AE a bhaint amach. Ghlac an Coimisiún leis gurbh fho-optamach a bhí an measúnú inbhuanaitheachta a rinneadh ar thionscadail gháis is iarrthóirí, mar gheall ar an easpa sonraí agus ar na modheolaíochtaí neamh-leordhóthanacha a úsáideadh, agus dúirt sé go nuashonródh sé an critéar a úsáidtear le haghaidh measúnú a dhéanamh ar a inbhuanaithe atá tionscadail is iarrthóirí ar a gcur ar áireamh sa chéad liosta eile Tionscadal Comhleasa, rud a tharraingeoidh sé suas sa bhliain 2021. Cé gur oth leis an Ombudsman gur cuireadh tionscadail gháis ar áireamh i liostaí Tionscadal Comhleasa roimhe gan measúnú cuí a dhéanamh ar a inbhuanaithe atá siad, d’fháiltigh sí roimh an ngealltanas ón gCoimisiún a áirithiú go mbeadh an critéar nuashonraithe i bhfeidhm sula ndéanfaí cinneadh ar an gcéad liosta eile.

Ombudsman Eorpach

We made three suggestions to @EU_Commission to improve approval process of ‘active substances’ in pesticides:

- Approve only for uses deemed safe by @EFSA_EU
- Explain decisions in clear language
- Further limit use of the ‘confirmatory data procedure’

https://europa.eu/!pg87PB

Lotnaidicídí

Rinneamar trí mholadh don Choimisiún Eorpach chun feabhas a chur ar an bpróiseas formheasa le haghaidh ‘substaintí gníomhacha’ a úsáidtear i lotnaidicídí:

  • Gan substaintí a fhormheas ach amháin le haghaidh úsáidí a measann an Limistéar Eorpach Eolaíochta Fóiréinsí iad a bheith sábháilte
  • Cinntí a mhíniú i dteanga shoiléir
  • Úsáid an ‘nós imeachta sonraí deimhniúcháin’ a theorannú tuilleadh

I mí Iúil, d’oscail an tOmbudsman trí fhiosrúchán – bunaithe ar ghearáin a fuarthas ó ghrúpa comhshaoil amháin – maidir le nochtadh faisnéise comhshaoil ag an mBanc Eorpach Infheistíochta. Baineann fiosrúchán amháin leis an gcinneadh ón mBanc Eorpach Infheistíochta diúltú géilleadh do rochtain phoiblí ar mhiontuairiscí na gcruinnithe ina ndearna coiste bainistíochta an Bhainc plé ar thionscadal bithmhaise a mhaoiniú. Baineann an dá fhiosrúchán eile le cé acu a thugann nó nach dtugann an Banc Eorpach Infheistíochta faisnéis comhshaoil dhóthanach thráthúil faoi na tionscadail a mhaoiníonn sé go díreach nó go hindíreach.

I mí na Samhna, dhún an tOmbudsman fiosrúchán maidir leis an dóigh a bhformheasann an Coimisiún ‘substaintí gníomhacha’ a úsáidtear i lotnaidicídí. Go háirithe, d’fhiosraigh an tOmbudsman an cleachtas trína bhformheasann an Coimisiún substaintí gníomhacha ar shainaithin an tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia – gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh atá i gceannas ar mheasúnú eolaíoch sábháilteachta – réimsí criticiúla imní ina leith nó nár shainaithin sé aon úsáidí sábháilte ina leith. Chomh maith leis sin, d'fhéach an tOmbudsman arís ar an gcleachtas trína bhformheasann an Coimisiún substaintí dá bhfuil sonraí breise lena ndeimhnítear a sábháilteacht ag teastáil (an ‘nós imeachta sonraí deimhniúcháin’). I gcomhthéacs an fhiosrúcháin uaithi, leag an tOmbudsman amach go mion don Choimisiún cén fáth a measann sí gur cúis imní iad a chleachtais reatha. Rinne sí trí mholadh don Choimisiún tráth dhúnadh an fhiosrúcháin, ba iad sin: nach ndéanfadh an Coimisiún substaintí a fhormheas ach amháin bunaithe ar úsáidí ar dheimhnigh an Limistéar Eorpach Eolaíochta Fóiréinsí iad a bheith sábháilte; go mbeadh an próiseas formheasa lántrédhearcach; agus go ndéanfadh an Coimisiún an úsáid a bhaineann sé as an nós imeachta sonraí deimhniúcháin a theorannú tuilleadh.

I mí Aibreáin, dheimhnigh an tOmbudsman an cinneadh uaithi go raibh an Chomhairle ciontach i ndrochriarachán nuair nár chomhaontaigh sí tograí le haghaidh feabhas a chur ar thrédhearcacht an phróisis chinnteoireachta maidir le rialacháin bhliantúla lena socraítear cuótaí iascaigh a ghlacadh. Mar sin féin, d’fháiltigh an tOmbudsman roimh an ngealltanas ar leith a thug an Coimisiún doiciméid a bhaineann le tograí le haghaidh deiseanna iascaireachta a chur ar fáil go poiblí nuair a tharchuirtear chuig an gComhairle iad.

2.5. Cuntasacht i gcinnteoireacht

D’oscail an tOmbudsman roinnt fiosrúchán a raibh mar aidhm leo feabhas a chur ar thrédhearcacht na cinnteoireachta, go háirithe i measc na mBallstát sa Chomhairle. Mar thoradh ar an mórfhiosrúchán uaithi sa réimse sin, rinneadh moltaí maidir le feabhas a chur ar thrédhearcacht reachtach sa Chomhairle. Fuair na moltaí sin an-tacaíocht ó Pharlaimint na hEorpa agus ó chuid mhór parlaimintí náisiúnta. Tháinig roinnt feabhsuithe beaga nithiúla as sin sa bhliain 2020: chomhaontaigh an Chomhairle tús a chur le tuarascálacha ar dhul chun cinn ar an gcaibidlíocht ar dhréachtdlíthe, le sainordú na Comhairle le haghaidh caibidlíocht le Parlaimint na hEorpa, agus leis an bhféilire le haghaidh cruinnithe tríthaobhacha a fhoilsiú go réamhghníomhach. Seasann na hathruithe sin don dul chun cinn a rinneadh ar cheann amháin de na príomhchuspóirí atá ag an Ombudsman – a áirithiú gurb eol do shaoránaigh cé na cinntí a bhíonn á ndéanamh ag rialtais thar a gceann sa Bhruiséil. Leanann an tOmbudsman le spreagadh a thabhairt don Chomhairle iarracht a dhéanamh feabhas a chur ar thrédhearcacht reachtach, go háirithe trí aitheantas na mBallstát a thaifeadadh nuair a chuireann siad seasamh in iúl i leith dréachtdlíthe.

Mário Centeno

This week we have launched the #Eurogroup document register, making it easier to access available documents. This step completes the list of measures to increase #transparency that were agreed in last September’s EG, and were welcomed by @EUombudsman

Sheolamar clár doiciméad an Ghrúpa Euro an tseachtain seo, a fhágann go bhfuil sé níos éasca anois na doiciméid atá ar fáil a rochtain. Tá an beart sin ar an gceann deireanach de liosta beart a bhfuil mar aidhm leo feabhas a chur ar thrédhearcacht, ar bearta iad a chomhaontaigh an Grúpa Euro i mí Mheán Fómhair anuraidh agus ar fháiltigh an tOmbudsman Eorpach rompu.

I bhfiosrúchán eile a raibh impleachtaí tábhachtacha aige do chinnteoireacht chuntasach, chomhaontaigh an Coimisiún bearta a chur chun feidhme chun treisiú le trédhearcacht agus úsáideacht a bhunachair shonraí lena mionsonraítear na rialacháin theicniúla náisiúnta atá beartaithe ag na Ballstáit. Faoi Threoir an Aontais Eorpaigh maidir le Trédhearcacht sa Mhargadh Aonair, féadfaidh an Coimisiún agus na Ballstáit scrúdú a dhéanamh ar rialacháin theicniúla náisiúnta a mbeartaíonn Ballstáit eile iad a thabhairt isteach. Riarann an Coimisiún bunachar sonraí lena dtugtar rochtain phoiblí ar fhaisnéis faoi na dréachtbhearta. Féadfaidh na Ballstáit a iarraidh, áfach, go gcoinneofaí na bearta atá beartaithe acu faoi rún. Dúirt an Coimisiún go mbeartaíonn sé a mhíniú go mion ar a shuíomh gréasáin cén dóigh a gcaithfidh sé le barúlacha ó pháirtithe leasmhara. Beartaíonn an Coimisiún freisin aird a tharraingt ar na dea-chleachtais i measc na mBallstát maidir le fógra a thabhairt agus déanfaidh sé gníomhaíocht níos láidre i gcás ina mbeidh drochamhras ann go bhfuil Ballstát ag baint mí-úsáid as an gceart chun fógra faoi rún a thabhairt.

I mí an Mhárta, thug an tOmbudsman fiosrúchán i gcrích maidir leis an dóigh a n-áirithíonn an Coimisiún nach bhfuil aon choinbhleachtaí leasa ag saineolaithe eolaíochta a thugann comhairle dó. Bhí an fiosrúchán bunaithe ar ghearán a fuarthas ó eagraíocht sochaí sibhialta, a chuir ábhair imní in iúl faoi neamhspleáchas na saineolaithe a rannchuidigh le tuarascáil maidir le lotnaidicídí.

Tríd is tríd, díríodh san fhiosrúchán ar na córais trína bhfíoraíonn an Coimisiún neamhspleáchas na saineolaithe a dhéanann rannchuidiú faoina ‘Shásra um Chomhairle Eolaíoch’. Cé gur chinn an tOmbudsman go raibh na córais sin leordhóthanach, d’iarr sí ar an gCoimisiún a áirithiú as seo amach go gcuirfí gach leas airgeadais ar áireamh i ndearbhuithe leasanna na saineolaithe agus go bhfoilseofaí gach dearbhú den sórt sin.

2.6. Trédhearcacht sa bhrústocaireacht

Réimse ar leith a ndíríonn an tOmbudsman air is ea dúshlán na ‘ndoirse imrothlacha’, áit a dtéann oifigigh AE i mbun poist san earnáil phríobháideach nó a dtéann daoine aonair ón earnáil phríobháideach isteach in institiúidí AE. I gcásanna áirithe, is féidir le haistrithe dorais imrothlaigh damáiste a dhéanamh do na hinstitiúidí iad féin agus do dhearcadh an phobail i leith AE araon.

I mí Eanáir, d’oscail an tOmbudsman fiosrúchán maidir leis an gcinneadh ón Údarás Baincéireachta Eorpach cead a thabhairt dá stiúrthóir feidhmiúcháin ag an am dul i mbun poist mar Phríomhoifigeach Feidhmiúcháin ar an gCumann um Margaí Airgeadais san Eoraip, a dhéanann ionadaíocht do bhainc agus d’institiúidí airgeadais eile.

Ombudsman Eorpach

Our inquiry has found that @EBA_News should not have allowed its Executive Director to become CEO of a financial lobby association.

Press release: europa.eu/!rj86rV

An tÚdarás Baincéireachta Eorpach

Cinneadh san fhiosrúchán uainn nár cheart cead a bheith tugtha ag an Údarás Baincéireachta Eorpach dá Stiúrthóir Feidhmiúcháin dul i mbun an phoist mar Phríomhoifigeach Feidhmiúcháin ar chumann brústocaireachta airgeadais.

Emily O’Reilly: “Mura mbeadh aon údar ann sa chás seo le leas a bhaint as an rogha, dá bhforáiltear faoi dhlí AE, chun crosadh ar dhuine aistriú go ról den sórt sin, ní bheadh aon údar ann le déanamh amhlaidh in aon chás ar bith.”

Chinn an tOmbudsman gur cheart an t-aistriú poist a bheith crosta ag an Údarás Baincéireachta Eorpach agus nach raibh na bearta a chuir sé i bhfeidhm chun coinbhleachtaí leasa a chosc dóthanach chun aghaidh a thabhairt ar na rioscaí a bhí i gceist. Chinn sí freisin gur cheart rochtain an stiúrthóra feidhmiúcháin ar fhaisnéis rúnda a bheith tarraingthe siar ag an Údarás a luaithe a tugadh fógra dó faoin aistriú beartaithe.

Mheabhraigh an tOmbudsman don Údarás gur cheart dó na nithe seo a leanas a dhéanamh as seo amach: crosadh ar bhaill foirne shinsearacha dul i mbun poist áirithe tar éis a dtéarma oifige; critéir a leagan amach do chásanna ina gcrosfaidh sé ar aistrithe den sórt sin; agus nósanna imeachta inmheánacha a chur i bhfeidhm le haghaidh an rochtain atá ag ball foirne ar fhaisnéis rúnda a tharraingt siar a luaithe is eol go mbeidh sé/sí ag aistriú chuig post eile.

Mar fhreagairt do na moltaí ón Ombudsman, dúirt an tÚdarás go mbeartaíonn sé crosadh ar bhaill foirne shinsearacha dul i mbun poist áirithe nuair a imíonn siad ón eagraíocht. Chomh maith leis sin, ghlac sé nós imeachta le haghaidh measúnú a dhéanamh ar na hoibleagáidí iarfhostaíochta atá ar bhaill foirne agus ghlac sé beartas trína gcuirfidh sé rochtain ar fhaisnéis rúnda ar fionraí do bhaill foirne arb eol go mbeidh siad ag aistriú chuig an earnáil phríobháideach. D’fháiltigh an tOmbudsman roimh na bearta a rinne an tÚdarás Baincéireachta Eorpach agus dhún sí an cás.

Tá sé tábhachtach freisin go ndéanfadh institiúidí faireachán ar aistrithe dorais imrothlaigh ar leibhéal na foirne in institiúidí AE, áit a bhfuil rochtain ag oifigigh dheisce ar fhaisnéis beartais a d’fhéadfadh a bheith úsáideach don earnáil phríobháideach. I bhfiosrúchán amháin, chuaigh iriseoir i muinín an Ombudsman toisc gur iarr sé rochtain phoiblí ar dhoiciméid a bhaineann le hócáid chorparáideach ar fhreastail baill foirne an Choimisiúin uirthi. Dúirt sé gur theastaigh na doiciméid sin uaidh chun a imscrúdú cé acu a ghníomhaigh nó nár ghníomhaigh duine, a bhí ina iarcheann aonaid de chuid an Choimisiúin agus a chuaigh i mbun poist ansin i gcuideachta ilnáisiúnta, i gcomhréir leis na hoibleagáidí dlíthiúla a bhí air gan brústocaireacht a dhéanamh ar iarchomhghleacaithe. Cé gur ghéill an Coimisiún do rochtain ar chodanna de na doiciméid a d’iarr an gearánach, dhiúltaigh sé ainm an iarchinn aonaid a nochtadh. Chinn an tOmbudsman nach mór don iarcheann aonaid de chuid an Choimisiúin glacadh le méid áirithe grinnscrúdúcháin phoiblí ar a ghníomhaíochtaí gairmiúla tar éis dó aistriú chuig an earnáil phríobháideach agus, dá bhrí sin, gurbh ionann agus drochriarachán an cinneadh ón gCoimisiún diúltú ainm an iarbhaill foirne a nochtadh.

Baineann roinnt fiosrúchán lena mhéid atá rochtain ag ionadaithe tionscail nó ag grúpaí sainleasa eile ar chinnteoirí sa Choimisiún agus leis an dóigh a ndoiciméadaítear an rochtain sin. I bhfiosrúchán amháin den sórt sin, d’iarr iriseoir doiciméid a bhaineann le cur i láthair a thug cuideachta bithchógaisíochta ag cruinniú le hUachtarán an Choimisiúin i mí an Mhárta 2020. San fhiosrúchán ón Ombudsman, táthar ag scrúdú cé acu is amhlaidh nó nach amhlaidh gur mhainnigh an Coimisiún rochtain sách leathan a thabhairt ar chur i láthair a tugadh ag an gcruinniú, gur mhainnigh sé sainaithint a dhéanamh ar na doiciméid uile a bhaineann leis an bhfíschomhdháil sin agus gur mhainnigh sé sainaithint a dhéanamh ar aon doiciméid a bhaineann le físchomhdhálacha eile a tionóladh i mí Aibreáin 2020.

Cuireadh an fiosrúchán ón Ombudsman maidir le hurraíocht chorparáideach uachtaránachtaí ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh i gcrích go rathúil i mí an Mheithimh 2020 tar éis don Chomhairle comhaontú le treoir a tharraingt suas do na Ballstáit. Chuaigh an gearánach, eagraíocht Ghearmánach sochaí sibhialta, i muinín an Ombudsman tar éis do mhórchuideachta deochanna boga Uachtarán na Rómáine ar AE (sa chéad leath den bhliain 2019) a urrú. D’fhéach an tOmbudsman ar an tsaincheist a bhaineann le hurraíocht uachtaránachtaí i gcoitinne. Sa mholadh uaithi, thug an tOmbudsman faoi deara gurb amhlaidh, toisc go bhfuil an uachtaránacht mar chuid den Chomhairle, gur dóigh go bhfeicfidh an mórphobal Eorpach go bhfuil gníomhaíochtaí na huachtaránachta nasctha leis an gComhairle agus leis an Aontas Eorpach ina iomláine. Chinn an tOmbudsman, dá bhrí sin, gur le hurraíocht uachtaránachtaí a ghabhann rioscaí cáile ar cheart don Chomhairle aghaidh a thabhairt orthu. I dteannta fhreagairt dhearfach na Comhairle, thug roinnt Ballstát (lenar áiríodh uachtaránacht na Gearmáine sa dara leath den bhliain 2020 agus a huachtaránachtaí ina dhiaidh sin) le fios nach nglacfadh siad le hurraíocht a thuilleadh i gcomhthéacs a n-uachtaránachtaí.

2.7. Rochtain ar dhoiciméid

Grafaic faisnéise ar fhreagairt AE do ghéarchéim COVID-19: samplaí de na gníomhartha a rinne AE.
Sreabhchairt lena leagtar amach na céimeanna atá le leanúint chun rochtain phoiblí a iarraidh ar dhoiciméid AE.

Tá cearta leathana ag saoránaigh AE chun doiciméid atá ina seilbh ag institiúidí AE a rochtain. Tá an tOmbudsman ina sásra sásaimh do dhaoine a thagann ar dheacrachtaí agus iad ag iarraidh rochtain a fháil ar na doiciméid sin.

Mar thoradh ar roinnt fiosrúchán ón Ombudsman sa bhliain 2020, géilleadh do rochtain ar dhoiciméid ar spéis leis an bpobal i gcoitinne iad. Dhún an tOmbudsman fiosrúchán i mí na Samhna tar éis don Choimisiún comhaontú le faisnéis a eisiúint faoi chostais ilghnéitheacha – arbh fhiú EUR 8 320 iad – a tabhaíodh le linn cuairt oifigiúil a thug Uachtarán an Choimisiúin Eorpaigh ag an am ar Buenos Aires chun freastal ar chruinniú mullaigh G20. Chomhaontaigh an Coimisiún freisin le faisnéis a nochtadh go réamhghníomhach faoi chostais ilghnéitheacha den sórt sin as seo amach.

Chomhaontaigh Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa le faisnéis – amhail mionsonraí eitilte, costais ticéid agus aicme suíocháin – a eisiúint maidir le turas gnó a thug toscaireacht ón gCoiste ar Shang-hai, an tSín, i mí Iúil 2019. Ag dúnadh an fhiosrúcháin di, mhol an tOmbudsman don Choiste beartas um thrédhearcacht réamhghníomhach a bhunú i leith speansais taistil a chuid ball.

Bhain fiosrúchán eile le hiarraidh a rinne iriseoir ar rochtain ar na hathbhreithnithe a rinneadh ar na gnéithe eiticiúla, dlíthiúla agus sóisialta de thairiscintí a fuair an Ghníomhaireacht Eorpach um Chosaint le haghaidh tionscadail taighde cosanta a dhéanamh. Chinn an tOmbudsman nár cheart cur chuige chomh sriantach sin a bheith glactha ag an nGníomhaireacht i leith na n-athbhreithnithe ar na tairiscintí sin ar bronnadh cistiú ó AE orthu. Chomhaontaigh an GEC nár cheart go mbeadh tograí rathúla faoin leibhéal céanna cosanta agus atá tograí nár éirigh leo, agus thug an ghníomhaireacht rochtain beagnach gan srian don ghearánach ar na doiciméid a bhí i gceist.

Scrúdaigh an tOmbudsman an cinneadh ó Europol (Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh i ndáil le Comhar i bhForfheidhmiú an Dlí) diúltú géilleadh do rochtain ar chomhaontuithe éagsúla a rinne sé leis na Ballstáit chun ‘Comhfhoirne Imscrúdaithe’ a chruthú chun an choireacht trasteorann a chomhrac agus ar dhoiciméid lena rialáiltear an Tascfhórsa Idirchaidrimh Comhpháirteach maidir le Smuigleáil Imirceach. Cé gur chinn an tOmbudsman go raibh údar ag Europol le diúltú géilleadh do rochtain iomlán ar fhormhór na ndoiciméad, chinn sí gur cheart dó géilleadh do rochtain pháirteach ar dhoiciméad dar teideal ‘An Tascfhórsa Idirchaidrimh Comhpháirteach – Smuigleáil Imirceach, dréacht-Tuairisc ar an bPróiseas’, rud inar tuairiscíodh gníomhaíocht an tascfhórsa. Ghéill Europol do rochtain pháirteach ar an doiciméad ansin, tar éis dó leasuithe ar chinn an tOmbudsman údar a bheith leo a dhéanamh air.

Ombudsman Eorpach

In response to our proposals to improve transparency, notably regarding public access to documents, @Europol has set out a number of steps it intends to take or has taken: europa.eu/!uB68KW

EUROPOL

Mar fhreagairt do na tograí uainn le haghaidh feabhas a chur ar thrédhearcacht, go háirithe maidir le rochtain phoiblí ar dhoiciméid, thug Europol breac-chuntas ar roinnt beart a mbeartaíonn sé iad a dhéanamh nó atá déanta aige cheana féin.

I bhfiosrúchán amháin maidir leis an gComhairle Eorpach, tarraingíodh ceisteanna tábhachtacha anuas faoi choinneáil taifead i ndáil le teachtaireachtaí téacs agus teachtaireachtaí meandracha. Bhain an gearán le hiarraidh ar rochtain phoiblí ar theachtaireachtaí fón póca a sheol Uachtarán na Comhairle Eorpaí chuig cinn stáit agus rialtais sa bhliain 2018. Dúirt Ardrúnaíocht na Comhairle nár shealbhaigh sí aon teachtaireachtaí arbh ionann iad agus ‘doiciméad’ faoi rialacha AE maidir le rochtain phoiblí ar dhoiciméid. Cheistigh na gearánaigh an argóint sin. Cé gur chinn an tOmbudsman nach raibh aon drochriarachán ann, thug sí faoi deara gur cheart do na hinstitiúidí AE machnamh a dhéanamh ar bhealaí inar féidir coinneáil leordhóthanach taifead a áirithiú nuair a úsáidtear teachtaireachtaí meandracha agus teachtaireachtaí téacs le haghaidh faisnéis shubstainteach a chur in iúl freisin.

I mí Dheireadh Fómhair, d’oscail an tOmbudsman fiosrúchán maidir leis an dóigh a ndéileálann Frontex le hiarrataí ar rochtain phoiblí ar dhoiciméid. Rinne sí amhlaidh tar éis di dhá ghearán a fháil maidir le deacrachtaí leis an ardán tiomnaithe ar líne atá i bhfeidhm ag Frontex le haghaidh déileáil le hiarrataí den sórt sin. Bhuail láimhseálaithe cáis an Ombudsman le Frontex chun a phlé cén dóigh ar bunaíodh an tairseach, cén dóigh a n-oibrítear an tairseach agus cén fáth nach féidir leis an bpobal iarrataí ar rochtain ar dhoiciméid a chur isteach ar mhodhanna eile, amhail an ríomhphost.

Rinne an tOmbudsman athbhreithniú ar an ‘nós imeachta mear’ le haghaidh déileáil le gearáin faoi rochtain phoiblí ar dhoiciméid atá ina seilbh ag institiúidí AE. Léiríodh san athbhreithniú sin go bhfuiltear ag déileáil le gearáin den sórt sin i bhfad níos tapa anois: déileáladh leo ceithre huaire níos tapa sa bhliain 2019 ná sa bhliain 2014. Tá sé sin tábhachtach toisc go bhfuil na gearáin sin an-íogair ó thaobh ama de ina lán cásanna. Thángthas san athbhreithniú freisin, áfach, ar fhadhbanna a bhaineann leis an amlíne tháscach agus leis an dóigh a gcomhlíonann institiúidí na moltaí ón Ombudsman. Cabhróidh sé sin linn an nós imeachta a bharrfheabhsú agus feabhas a chur ar an dóigh a gcuirtear gearánaigh fhéideartha ar an eolas faoi.

3. 25 bliain ó bunaíodh an tOmbudsman Eorpach

Scéal inscrollaithe
An leathanach deireanach den scéal speisialta inscrollaithe gréasáin a cuireadh le chéile le haghaidh chomóradh 25 bliain bhunú Oifig an Ombudsman Eorpaigh.

Cheiliúir an tOmbudsman Eorpach comóradh 25 bliain bhunú na hOifige sa bhliain 2020. Ó bunaíodh sa bhliain 1995 í, láimhseáil an Oifig breis agus 57 000 gearán, sheol sí breis agus 7 300 fiosrúchán agus d’ardaigh sí caighdeáin eiticiúla agus chuntasachta ar fud raon réimsí agus institiúidí AE.

Comhdháil dhigiteach ar an gcomóradh 25 bliain
Stiúir Emily O’Reilly an chomhdháil dhigiteach ar chomóradh 25 bliain bhunú an Ombudsman Eorpaigh ó oifigí Pharlaimint na hEorpa in Strasbourg agus ghlac roinnt de na cainteoirí páirt inti ó oifigí na Parlaiminte sa Bhruiséil.

Thar na blianta, chabhraigh bearta nuálacha éagsúla lena áirithiú go leanann an tOmbudsman le tionchar a imirt do shaoránaigh agus le bheith ábhartha dóibh. Áiríodh leo sin Líonra Eorpach na nOmbudsman a chruthú, láimhseálaithe cáis ainmnithe a shannadh chun imscrúduithe straitéiseacha a dhéanamh, agus an nós imeachta mear a thabhairt isteach le haghaidh gearáin a bhaineann le rochtain ar dhoiciméid.

Baineann na príomhréimsí d’obair an Ombudsman le rochtain ar fhaisnéis agus ar dhoiciméid, le cuntasacht agus rannpháirtíocht an phobail i gcinnteoireacht AE, le fadhbanna le tairiscintí AE agus deontais ó AE, agus le hurraim do chearta bunúsacha agus do chearta nós imeachta.

An Coimisiún Eorpach

For 25 years, the @EUombudsman has been working to ensure that citizens’ rights are respected – as enshrined in the #EUCharter of Fundamental Rights.

This is essential for maintaining public trust in the EU.

We are committed to working together ever more closely. #EO25Years

Comhdháil an chomórtha 25 bliain

Le 25 bliain anuas, tá an tOmbudsman Eorpach ag obair chun a áirithiú go n-urramaítear cearta saoránach – mar a chumhdaítear i gCairt an Aontais Eorpaigh um Chearta Bunúsacha.

Tá an méid sin fíor-riachtanach maidir le hiontaoibh an phobail a choinneáil as AE.

Táimid tiomanta d’obair le chéile ar bhealach níos dlúithe i gcónaí.

Cuid dhílis d’obair na hOifige is ea déileáil le gearáin aonair. Le blianta beaga anuas, áfach, tá an tOmbudsman ag baint úsáid mhéadaitheach as na cumhachtaí féintionscnaimh atá aici chun cabhrú léi dul i ngleic le fadhbanna sistéamacha sa riarachán AE.

Mar thoradh ar fhiosrúcháin ón Ombudsman, tá caibidlíocht trádála AE níos trédhearcaí, cuirtear na torthaí ar thrialacha cliniciúla ar leigheasanna a ndéantar meastóireacht orthu in AE ar fáil go poiblí, bunaíodh sásraí gearán d’iarrthóirí tearmainn a mbraitheann gur sáraíodh a gcearta bunúsacha, agus neartaíodh na rialacha eitice le haghaidh Coimisinéirí Eorpacha.

Dhírigh an tOmbudsman freisin ar réimsí a bhaineann le dea-riarachán i gcoitinne, amhail feabhas a chur ar thrédhearcacht na reachtóireachta agus a áirithiú go gcuirtear rialacha maidir le doirse imrothlacha chun feidhme go cuí.

D’imir an Oifig tionchar ar an riarachán AE trí threoirlínte a fhoilsiú maidir le saincheisteanna éagsúla, amhail iad seo a leanas: dea-iompraíocht riaracháin; úsáid na 24 teanga oifigiúil AE ag institiúidí AE; agus an dóigh ar cheart do státseirbhísigh AE caidreamh a dhéanamh le hionadaithe sainleasa. Leis an nGradam Dea-Riaracháin – a seoladh sa bhliain 2016 – tarraingítear aird ar thionscadail agus gníomhartha de chuid an riaracháin AE lena mbaintear fíorthairbhí amach don phobal, agus spreagtar dea-smaointe a chomhroinnt ar fud státseirbhís AE.

Cheiliúir an Oifig an comóradh 25 bliain ar na meáin shóisialta trí leathanach gréasáin tiomnaithe a bhunú agus trí bhileog faisnéise a eisiúint lena leagtar amach príomhéachtaí na hOifige ó bunaíodh í. Suíodh taispeántas móibíleach lenar léiríodh buaicphointí obair an Ombudsman ón mbliain 1995 i leith lasmuigh de halla an bhaile in Strasbourg ó mhí Dheireadh Fómhair go mí na Samhna. D’fhreastail Jeanne Barseghian, Méara Strasbourg, ar an searmanas tionscnaimh. Soláthraíodh an taispeántas go fíorúil agus go fisiciúil araon i láithreacha poiblí eile sa chathair ansin. Ag comhdháil speisialta – 25 Bliain d’Obair an Ombudsman Eorpaigh – tugadh cainteoirí ardleibhéil le chéile chun plé a dhéanamh ar a bhfuil i ndán don Oifig. Áiríodh leis an raon leathan saincheisteanna a pléadh an fiúntas a bhaineann le cumhachtaí ceangailteacha a thabhairt don Ombudsman i ndáil le hiarrataí ar rochtain ar dhoiciméid, agus an ról atá ag an Ombudsman maidir le tacú le hombudsmain náisiúnta atá faoi bhrú agus iad ag iarraidh seasamh leis an smacht reachta.

Taispeántas an chomórtha 25 bliain
An tOmbudsman Eorpach in éineacht le Jeanne Barseghian (ar chlé), Méara Strasbourg, agus le Julia Dumay (ar dheis), Leas-Mhéara Strasbourg um Chaidreamh Eorpach agus Caidreamh le hInstitiúidí AE, le linn shearmanas tionscnaimh thaispeántas an chomórtha 25 bliain lasmuigh de halla an bhaile in Strasbourg, ar ócáid í a bhí scartha go sóisialta.

4. ‘I dTreo na Bliana 2024’

Rinne an Oifig straitéis nua dar teideal ‘I dTreo na Bliana 2024’ a tharraingt suas sa bhliain 2020, rud ina leagtar amach na cuspóirí agus na tosaíochtaí don téarma reatha. Leis an straitéis sin, cuirtear le straitéis rathúil an téarma roimhe dar teideal ‘I dTreo na Bliana 2019’, rud a raibh mar aidhm leis tionchar, infheictheacht agus ábharthacht na hOifige a mhéadú.

Leagtar amach sa straitéis nua an misean atá ag an Ombudsman cabhrú le tacú le saoránacht Eorpach trí obair i gcomhar leis na hinstitiúidí AE chun riarachán níos trédhearcaí, níos eiticiúla agus níos éifeachtaí a chruthú. Tugtar faoi deara inti an comhthéacs athraitheach ina bhfeidhmíonn an Oifig agus an dóigh ar mhúnlaigh an Oifig an tuiscint atá ag an bpobal ar cad is dea-riarachán ann.

Tarraingítear aird inti ar na mór-shaincheisteanna beartais atá os comhair AE – amhail an t-athrú aeráide, géarchéim na himirce, agus fadhbanna a bhaineann leis an smacht reachta laistigh den Aontas Eorpach – agus tugtar faoi deara inti an tábhacht a bhaineann le hardchaighdeáin eiticiúla a chothabháil laistigh de na hinstitiúidí AE ionas go mbeidh iontaoibh ag an bpobal as na cinntí agus na dlíthe a dhéanfar sna blianta atá amach romhainn.

Tá sé mar aidhm ag an straitéis ceithre chuspóir a bhaint amach:

  • Tionchar dearfach marthanach a imirt ar an riarachán AE – áirítear leis na tosaíochtaí ina leith sin gníomhaíocht leantach níos córasaí agus níos substaintiúla a fhorbairt de bhun obair an Ombudsman, agus comhar agus idirphlé a neartú leis na hinstitiúidí AE.
  • Ábharthacht fíorshaoil obair an Ombudsman a chothabháil – áirítear leis na tosaíochtaí ina leith sin treochtaí sistéamacha a shainaithint sa riarachán poiblí, ar leibhéal an Aontais Eorpaigh agus ar an leibhéal náisiúnta, agus measúnú a dhéanamh ar na himpleachtaí a bheidh acu do dhaonlathas na hEorpa.
  • Feasacht saoránach a mhéadú ar obair an Ombudsman – áirítear leis na tosaíochtaí ina leith sin cur chuige rannpháirtíochta a fhorbairt le geallsealbhóirí agus le hiolraitheoirí, amhail eagraíochtaí sochaí sibhialta, na meáin, gnólachtaí, agus eagraíochtaí eile.
  • Éifeachtúlacht a mhéadú tuilleadh in obair na hOifige – áirítear leis na tosaíochtaí ina leith sin an oifig, próisis oibre agus for-rochtain a struchtúrú ar bhealach solúbtha oiriúnaitheach.

D’fhonn na cuspóirí a bhaint amach, déanfar gníomhaíochtaí nithiúla a phleanáil agus a mheasúnú ar bhonn bliantúil.

Ombudsman Eorpach

We just published our strategy ‘Towards 2024’!

Ár gcroíchuspóirí:
- achieve lasting impact on the EU administration
- ensure real-life relevance to citizens
- increase citizens’ awareness of our work
- keep improving our efficiency

europa.eu/!Hc33bu

Straitéis

Táimid díreach tar éis an straitéis ‘I dTreo na Bliana 2024’ uainn a fhoilsiú!

Ár gcroíchuspóirí:

  • tionchar marthanach a imirt ar an riarachán AE,
  • ábharthacht fíorshaoil a áirithiú do shaoránaigh an Aontais Eorpaigh,
  • feasacht saoránach a mhéadú ar ár gcuid oibre,
  • leanúint le feabhas a chur ar ár n-éifeachtúlacht.

5. Gearáin agus fiosrúcháin: an dóigh a gcabhraímid leis an bpobal

Cabhraíonn an tOmbudsman Eorpach le daoine, gnólachtaí agus eagraíochtaí a thagann ar fhadhbanna leis an riarachán AE trí dhéileáil leis na gearáin a chuireann siad isteach agus trí mhór-shaincheisteanna sistéamacha atá ann i measc na n-institiúidí AE a fhiosrú go réamhghníomhach freisin.

D’fhonn cuíchóiriú a dhéanamh ar an dóigh a ndéileálann an Oifig le gearáin agus ar an dóigh a gcuireann sí fiosrúcháin i gcrích, cuíchóiríodh oibríochtaí láimhseála cáis an Ombudsman sa bhliain 2020, go háirithe trí Stiúrthóireacht Fiosrúchán aonair a chruthú. Tugtar na baill foirne uile a dhéileálann le gearáin a thagann faoi shainordú an Ombudsman le chéile sa stiúrthóireacht sin, agus feabhas eile á chur ar chomhsheasmhacht agus éifeachtúlacht na bhfiosrúchán ón Ombudsman.

D’ainneoin na paindéime, níor tháinig aon mheath ar chroí-obair an Ombudsman Eorpaigh. A bhuí le córas gearán ar líne an Ombudsman, ní raibh aon chur isteach ar an gcumas atá ag an Oifig cabhrú le gearánaigh.

D’fhonn cabhrú leis an bpobal na fiosrúcháin ón Ombudsman a leanúint agus d’fhonn tuilleadh trédhearcachta fós a sholáthar, rinneadh an fhaisnéis faoi fhiosrúcháin a fheabhsú agus a athstruchtúrú ar shuíomh gréasáin an Ombudsman sa bhliain 2020. Áiríodh leis na hathruithe ina leith sin ‘leathanach cáis’ lárnach a bhunú do gach fiosrúchán, áit ar féidir na doiciméid ábhartha uile a rochtain. Tugtar ar chuid mhór de na leathanaigh cháis sin freisin anois forbhreathnú gearr tuairisciúil ar an bhfiosrúchán agus na forbairtí is déanaí sa chás.

Is fianaise é foireann éagsúil láimhseálaithe cáis na hoifige, agus an suíomh gréasáin, ar an ngealltanas atá tugtha ag an Ombudsman cumarsáid a dhéanamh leo siúd a bhfuil cúnamh á lorg acu in 24 teanga oifigiúil an Aontais. Feabhsaíodh an suíomh gréasáin arís eile sa bhliain 2020 freisin d’fhonn ardchaighdeáin inrochtaineachta a chomhlíonadh do dhaoine faoi mhíchumas.

Cé nach mbíonn an tOmbudsman in ann gach gearán a fhaightear a fhiosrú, déanann an Oifig iarracht cabhrú le gach duine a iarrann cúnamh, mar shampla trí chomhairle a thabhairt ar na bealaí eile inar féidir leo sásamh a fháil.

5.1. Cineál agus foinse na ngearán

5.1.1. Forbhreathnú ar ghearáin agus ar fhiosrúcháin straitéiseacha

Ní fhéadfaidh an tOmbudsman fiosrúchán a thosú ach amháin maidir le gearáin a thagann faoina sainordú agus a bhfuil na ‘critéir inghlacthachta’ is gá comhlíonta acu, cosúil le hiarracht a bheith déanta roimhe sin an t-ábhar a réiteach go díreach leis an institiúid lena mbaineann. Mar sin féin, déanann Oifig an Ombudsman iarracht cabhrú leo siúd ar fad a dhéanann gearáin. A bhuí le struchtúr nua na hOifige, tháinig feabhsuithe eile ar an dóigh a ndéileálann an tOmbudsman le gearáin agus laghdaíodh arís eile an méid ama a thógtar chun fiosrúcháin a chríochnú.

Eascraíonn téamaí obair na hOifige ó shainordú an Ombudsman agus ó na gearáin a fuarthas, i bhfianaise gurb ionann iad seo agus formhór na gcásanna. Mar a tharla le blianta beaga anuas, is í an trédhearcacht príomhábhar na ngearán fós, agus léirítear é seo in obair straitéiseach na hOifige freisin.

Comhairle, gearáin agus fiosrúcháin in 2020
Comhairle, gearáin agus fiosrúcháin in 2020

I dteannta na croí-oibre a dhéanann an tOmbudsman i leith gearán, seolann an tOmbudsman fiosrúcháin agus tionscnaimh straitéiseacha níos leithne maidir le saincheisteanna sistéamacha i measc institiúidí AE. Mar chuid den obair sin sa bhliain 2020, seoladh sraith fiosrúchán agus tionscnamh maidir leis an dóigh ar fhreagair institiúidí agus gníomhaireachtaí difriúla AE do ghéarchéim COVID-19.

Topaicí na hoibre straitéisí in 2020
Topaicí na hoibre straitéisí in 2020
Tionscnamh náisiúnta na ngearán cláraithe agus na bhfiosrúchán arna n-oscailt ag an Ombudsman Eorpach in 2020
Tionscnamh náisiúnta na ngearán cláraithe agus na bhfiosrúchán arna n-oscailt ag an Ombudsman Eorpach in 2020

5.1.2. Gearáin nach dtagann faoi shainordú an Ombudsman

Sa bhliain 2020, phróiseáil an tOmbudsman Eorpach breis agus 1 400 gearán nár tháinig faoina sainordú. I bhformhór na gcásanna, tharla sé sin toisc nár bhain na gearáin le hobair an riaracháin AE. Is ón Spáinn, ón bPolainn agus ón nGearmáin a tháinig an líon is mó de na gearáin sin.

Maidir leis na gearáin nár tháinig faoin sainordú, bhain siad go príomha le fadhbanna a bhí ag gearánaigh le comhlachtaí poiblí náisiúnta, réigiúnacha nó áitiúla, le cúirteanna náisiúnta nó idirnáisiúnta (amhail an Chúirt Eorpach um Chearta an Duine) agus le heintitis phríobháideacha (lenar áiríodh cuideachtaí aerlíne, bainc agus gnólachtaí agus ardáin ar líne). Tríd is tríd, rinne saoránaigh gearán faoi shaincheisteanna a bhaineann le cásanna cúirte, le cúram sláinte, le cosaint tomhaltóirí, le fostaíocht agus le cóir chomhionann.

Fuair an tOmbudsman raon éagsúil gearán a bhain le géarchéim COVID-19 freisin, amhail gearáin faoi shaincheisteanna amhail cúram sláinte, taisteal, fostaíocht agus oideachas, a mhéid a bhain siad sin le bearta a chuir údaráis náisiúnta i bhfeidhm chun freagairt don phaindéim.

Cé gur le hinstitiúidí AE a bhain gearáin eile nár tháinig faoin sainordú, ba le hobair pholaitiúil nó reachtach a bhain siad sin.

Thug an tOmbudsman freagra i dteanga an ghearáin do gach duine a d’iarr cabhair. Sna freagraí sin, míníodh sainordú an Ombudsman agus, a mhéid ab fhéidir, moladh do ghearánaigh dul i muinín comhlachtaí eile a d’fhéadfadh cabhair a thabhairt dóibh. Den chuid is mó, áiríodh leis na comhlachtaí sin institiúidí náisiúnta agus réigiúnacha ombudsman, an Coimisiún, an Pharlaimint, institiúidí náisiúnta agus eagraíochtaí eile. Le comhaontú ón ngearánach, d’aistrigh an tOmbudsman gearáin chuig baill de Líonra Eorpach na nOmbudsman (LEO) chomh maith.

I gcás ina raibh gearánaigh míshásta le píosa sonrach reachtaíochta AE, mhol an tOmbudsman dóibh, tríd is tríd, dul i dteagmháil le Coiste Pharlaimint na hEorpa um Achainíocha. I gcás inar chuir daoine saincheisteanna in iúl maidir le cur chun feidhme dhlí AE, tharchuir an tOmbudsman iad chuig ombudsmain náisiúnta nó réigiúnacha nó chuig líonraí AE amhail SOLVIT. I gcásanna eile, thug an tOmbudsman fógra do ghearánaigh faoin bhféidearthacht atá ann gearán maidir le sárú a chur faoi bhráid an Choimisiúin.

Líon na ngearán 2016-2020
Líon na ngearán 2016-2020

5.2. In aghaidh cé?

Bhain na fiosrúcháin a rinne an tOmbudsman Eorpach in 2020 leis na hinstitiúidí seo a leanas
Bhain na fiosrúcháin a rinne an tOmbudsman Eorpach in 2020 leis na hinstitiúidí seo a leanas

5.3. Céard faoi?

Ábhar na bhfiosrúchán tugtha chun críche ag an Ombudsman Eorpach in 2020
Ábhar na bhfiosrúchán tugtha chun críche ag an Ombudsman Eorpach in 2020

5.4. Torthaí a baineadh amach

Gníomhaíocht déanta ag an Ombudsman Eorpach maidir le gearáin nua ar déileáladh leo in 2020
An ghníomhaíocht a rinne an tOmbudsman Eorpach i leith gearáin nua ar déileáladh leo sa bhliain 2020
An t-athrú ar líon na bhfiosrúchán arna ndéanamh ag an Ombudsman Eorpach
An t-athrú ar líon na bhfiosrúchán arna ndéanamh ag an Ombudsman Eorpach
Torthaí na bhfiosrúchán tugtha chun críche ag an Ombudsman Eorpach in 2020
Torthaí na bhfiosrúchán tugtha chun críche ag an Ombudsman Eorpach in 2020
Fad na bhfiosrúchán i gcásanna a dhún an tOmbudsman Eorpach
Fad na bhfiosrúchán ar chásanna a dhún an tOmbudsman Eorpach sa bhliain 2020

5.5. Tionchar agus éachtaí

Ceann amháin de spriocanna uileghabhálacha an Ombudsman Eorpaigh is ea feabhsuithe inláimhsithe a bhaint amach, trína cuid fiosrúchán agus trína cuid oibre eile, do ghearánaigh agus don phobal maidir leis an riarachán AE. Is féidir an méid sin a thomhas go páirteach i staitisticí, maidir leis an dóigh ar fhreagair na hinstitiúidí do na tograí ón Ombudsman. Ní thugtar le cur chuige staitistiúil amháin, áfach, léargas ar an mórthionchar a imríonn na fiosrúcháin ón Ombudsman. Sa tuarascáil dar teideal Rudaí a Chur ina gCeart a fhoilsíonn an tOmbudsman gach bliain agus ina bhféachtar siar ar an tionchar a imríodh thar an mbliain roimhe, rinneadh iarracht léargas a thabhairt ar an mórthionchar sin den chéad uair riamh sa tuarascáil i mbliana (2019).

5.5.1. An mórthionchar

Áirítear leis an mórthionchar fiosrúcháin nár tháinig an toradh dearfach a bhí orthu chun solais ach amháin tar éis an fiosrúchán a dhúnadh. I gcás roinnt de na tograí ón Ombudsman, tá siad fadréimseach, tá iarrachtaí móra i gceist leo agus is féidir go bhfuil i gceist leo nósanna imeachta agus cleachtais atá i bhfeidhm le blianta fada anuas a athchóiriú. I gcásanna eile, is féidir, tar éis fiosrúchán a dhúnadh, go dtiocfaidh athruithe chun cinn tráth níos déanaí de bharr móiminteam seachtrach leanúnach. Tarlaíonn sé sin fiú amháin i gcás inar fhreagair an institiúid go diúltach do thogra nuair a bhí an fiosrúchán ar siúl.

Sampla sonrach de sin ba ea an fiosrúchán a rinne an tOmbudsman ar an bpróiseas le haghaidh Ard-Rúnaí an Choimisiúin Eorpaigh, an státseirbhíseach is airde de chuid an Aontais Eorpaigh, a cheapadh. D’iarr an tOmbudsman ar an gCoimisiún nós imeachta sonrach a chur i bhfeidhm le haghaidh a Ard-Rúnaí a cheapadh. Sa fhreagra a thug sé don Ombudsman, dhiúltaigh an Coimisiún don mholadh uaithi agus dhiúltaigh sé ar dtús aon athruithe a dhéanamh. Chloígh an Coimisiún leis an moladh ón Ombudsman ina dhiaidh sin ag deireadh na bliana 2019, áfach, nuair a thionscain sé nós imeachta ceapacháin sonrach don phost mar Ard-Rúnaí, rud lenar áiríodh fógra folúntais agus amlíne dhea-shainithe. Roghnaíodh an tArd-Rúnaí nua i mí Eanáir 2020, tar éis nós imeachta trédhearcach cóir.

Is le saincheist ‘na ndoirse imrothlacha’ sa Choimisiún a bhaineann sampla eile den mhórthionchar. Sa bhliain 2018, dhún an tOmbudsman fiosrúchán maidir leis an dóigh ar láimhseáil an Coimisiún an fhostaíocht iarshainordaithe a bhí ag iar-Uachtarán ar an gCoimisiún agus maidir leis an ról a bhí ag ‘Coiste Eitice’ an Choimisiúin ina leith sin. Dhiúltaigh an Coimisiún do dhá mholadh a rinne an tOmbudsman agus do cheithre cinn de na cúig phíosa comhairle a thug sí. I bhfiosrúchán a rinneadh ina dhiaidh sin sa bhliain 2019 ar an dóigh a mbainistíonn an Coimisiún ‘doirse imrothlacha’, áfach, rinne an tOmbudsman 25 togra chun cur chuige níos córasaí agus níos éifeachtaí a áirithiú i leith déileáil le hiarbhaill foirne a aistríonn chuig an earnáil phríobháideach nó le daoine a aistríonn ón earnáil phríobháideach chuig an gCoimisiún. Mar fhreagairt dó sin, gheall an Coimisiún cur i bhfeidhm a dhéanamh ar bheagnach gach ceann de na tograí ón Ombudsman maidir leis an dóigh a gcuireann an Coimisiún a chuid rialacha maidir le doirse imrothlacha chun feidhme. Áiríodh ina measc, iarraidh ar an duine a bhogann go dtí an earnáil phríobháideach tuilleadh faisnéise a chur ar fáil maidir leis an eagraíocht a mbeidh siad ag obair inti, agus tuilleadh mionsonraí a thabhairt faoi nádúr a bpost nua.

5.5.2. An ráta glactha

Taifeadadh freisin sa tuarascáil bhliantúil Rudaí a Chur ina gCeart ón Ombudsman an ‘ráta glactha’ staitistiúil don bhliain 2019, inar léiríodh gur fhreagair na hinstitiúidí AE go dearfach do na tograí ón Ombudsman (réitigh, moltaí agus píosaí comhairle) i 79% de chásanna. Bhí sé sin níos airde ná an figiúr don bhliain roimhe agus tá sé ina léiriú dearfach ar obair na n-institiúidí AE, a d’fhéach le rudaí a chur ina gceart nuair a chuaigh siad amú agus le feabhas a chur ar a gcleachtais riaracháin i gcoitinne.

Tríd is tríd, d’fhreagair na hinstitiúidí AE go dearfach do 93 ceann den 118 togra a rinne an tOmbudsman chun a gcleachtais riaracháin a cheartú nó a fheabhsú. De na 17 n-institiúid a ndearna an tOmbudsman tograí chucu, chomhlíon 10 gcinn na réitigh, na píosaí comhairle agus na moltaí uile ina n-iomláine.

6. Cumarsáide agus comhar

6.1. Cumarsáid

Úsáid theangacha oifigiúla AE
Le linn an tsamhraidh, sheol an tOmbudsman Eorpach feachtas ina ndearnadh 10  moladh maidir le húsáid na 24 teanga oifigiúil de chuid AE.

Leanadh le cumarsáid dhigiteach an Ombudsman a fhorbairt agus a fheabhsú sa bhliain 2020, agus an suíomh gréasáin á bhunathrú chun feabhais ina mhol inneachair níos dinimiciúla le haghaidh obair an Ombudsman. Tá rannán nuachta ann ar an suíomh gréasáin anois, áit a bhfuil ailt sholéite nuachta ina gcumhdaítear forbairtí i bhfiosrúcháin shuntasacha nó ina n-iniúchtar gnéithe eile d’obair an Ombudsman. D’fhonn é a dhéanamh níos éasca fiosrúcháin ón Ombudsman a leanúint, tá ‘leathanach cáis’ lárnach ann do gach fiosrúchán anois. Áirítear le cuid mhór de na leathanaigh sin forbhreathnú gearr ina mínítear an fiosrúchán agus na forbairtí is déanaí ann. Seoladh rannán tiomnaithe nua maidir le rochtain phoiblí ar dhoiciméid freisin.

I dteannta inneachar a chur go tráthrialta leis an suíomh gréasáin, thosaigh Oifig an Ombudsman ar fhormáidí idirghníomhacha eile foilsithe ar líne a úsáid chun ár gcuid oibre a dhéanamh níos spéisiúla agus níos sorochtana do spriocphobal níos leithne.

Forbraíodh scéal dinimiciúil inscrollaithe gréasáin faoin Ombudsman Eorpach chun comóradh 25 bliain bhunú an Ombudsman a cheiliúradh. Tá súil ag Oifig an Ombudsman tuilleadh leasa a bhaint as an bhformáid sin sa todhchaí.

Lean an tOmbudsman le húsáid mhéadaithe a bhaint as na meáin shóisialta chun faisnéis a sholáthar ar bhealach soiléir tarraingteach faoin obair a dhéanann an Oifig agus faoi na daoine a gcabhraíonn sí leo, mar aon leis an eolas is deireanaí agus tuairimí a thabhairt ar na forbairtí is déanaí i bhfiosrúcháin. Ar Twitter, go háirithe, thosaigh an tOmbudsman ar leas a bhaint as bealaí níos nuálaí chun obair na hOifige a mhíniú, lenar áiríodh trí shnáitheanna a úsáid. Tháinig méadú ar láithreacht an Ombudsman ar ár bpríomhardáin – Twitter, LinkedIn agus Instagram. I measc bhuaicphointí na bliana bhí na gníomhaíochtaí a bhain le comóradh 25 bliain bhunú an Ombudsman, a rabhthas in ann iad a leanúint tríd an haischlib #EO25years.

I gcomhthéacs na hoibre a rinne an tOmbudsman ar fhreagairt AE do ghéarchéim COVID-19, sholáthair an Oifig grafaic faisnéise ar sracfhéachaint agus alt nuachta gaolmhar inar tugadh forbhreathnú ar róil agus freagrachtaí na n-institiúidí agus na ngníomhaireachtaí difriúla AE. Sheol an Oifig feachtas freisin chun cur chun cinn a dhéanamh ar na treoirlínte ón Ombudsman don riarachán AE maidir le húsáid theangacha oifigiúla AE agus cumarsáid á déanamh leis an bpobal.

Bhí Instagram ar an gcainéal is gasta fás sa bhliain 2020. Tháinig méadú 71% ar ár lucht féachana le linn na bliana (1 068 leantóir nua). Tháinig méadú 34% (+ 1 237 duine) ar an líon leantóirí ar LinkedIn. Ar Twitter, áit a bhfuil a lucht féachana is mó ag an Ombudsman, bhain an líon leantóirí 29 200 duine amach sa bhliain 2020, rud a bhí cothrom le méadú 11% (+ 2 870 duine).

Príomhócáid cumarsáide na bliana ba ea an chomhdháil bhliantúil, rud a thug deis dúinn comóradh 25 bliain bhunú an Ombudsman Eorpaigh a cheiliúradh. Agus breis agus 240 duine páirteach inti, ba ghá don Ombudsman nuáil chun ócáid ardchaighdeáin ar líne a thairiscint. Le linn na comhdhála, baineadh leas as ardán Interactio agus as saoráidí ateangaireachta ar sholáthair Parlaimint na hEorpa iad ar mhaithe le hateangaireacht fíor-ama a áirithiú. Bhain an tOmbudsman leas as Slido freisin, ar ardán ar líne le haghaidh ócáidí fíorúla é lena gcumasaítear do rannpháirtithe ceisteanna a chur agus páirt a ghlacadh i suirbhéanna i bhfíor-am. Chabhraigh sé sin leis an gcomhdháil a dhéanamh fíor-idirghníomhach, beag beann ar na dúshláin a ghabhann le hócáid fhíorúil a sholáthar.

An rannán nuachta
Tugtar sa rannán nuachta rochtain thapa ar bhuaicphointí difriúla d’obair na hinstitiúide.

6.2. Caidreamh le hinstitiúidí an AE

6.2.1. Parlaimint na hEorpa

Tar éis í a atoghadh ag deireadh na bliana 2019, lean Emily O’Reilly, an tOmbudsman Eorpach, le comhdhlúthú a dhéanamh ar an gceangal láidir atá ann idir a hOifig agus Parlaimint na hEorpa, ar comhpháirtí bunúsach de chuid an Ombudsman í. Sa bhliain 2020, thug an tOmbudsman aitheasc os comhair seisiún iomlánach de chuid Pharlaimint na hEorpa agus, beag beann ar na deacrachtaí a chruthaigh COVID-19, lean sí le físchruinnithe a thionól go tráthrialta le Feisirí de Pharlaimint na hEorpa ó gach cuid den speictream polaitiúil. Tugadh cuireadh don Ombudsman labhairt ag roinnt cruinnithe de chuid coistí difriúla Parlaiminte agus ag ceardlanna a bhí ábhartha d’obair na hOifige freisin. De bharr na paindéime, cuireadh an Tuarascáil Bhliantúil ón Ombudsman faoi bhráid Uachtarán Pharlaimint na hEorpa tríd an ríomhphost an 5 Bealtaine 2020.

6.2.2. An Coiste um Achainíocha

Oibríonn an tOmbudsman agus Coiste Pharlaimint na hEorpa um Achainíocha i gcomhar lena chéile chun aghaidh a thabhairt ar na hábhair imní atá ag saoránaigh na hEorpa faoi chuntasacht institiúidí AE. Neartaíodh an caidreamh idir an Coiste um Achainíocha agus an tOmbudsman arís eile sa bhliain 2020. Ghlac an tOmbudsman páirt i gcruinnithe éagsúla de chuid an Choiste agus bhí cumarsáid leanúnach ann idir Oifig an Ombudsman agus an Coiste. Tagraíodh d’obair an Ombudsman i rúin éagsúla ón gCoiste, go háirithe maidir leis na cearta atá ag daoine faoi mhíchumas le linn ghéarchéim COVID-19. I gcomhthéacs chomóradh 25 bliain bhunú Oifig an Ombudsman Eorpaigh, bhí lúcháir ar Emily O’Reilly teachtaireachtaí comhghairdis agus dea-ghuí a fháil ó roinnt Feisirí de Pharlaimint na hEorpa i leith a cuid oibre. Ina measc sin bhí Cathaoirleach an Choiste um Achainíocha, a ghlac páirt freisin sa chomhdháil a eagraíodh chun an ócáid a cheiliúradh.

Dolors Montserrat
Dolors Montserrat, Cathaoirleach an Choiste um Achainíocha, cainteoir ardleibhéil ag comhdháil dhigiteach an chomórtha 25 bliain.

6.2.3. An Coimisiún Eorpach

Feidhmeannas an Aontais Eorpaigh is ea an Coimisiún Eorpach, ag a bhfuil an riarachán is mó i measc aon chomhlachtaí AE. Luíonn sé le réasún, mar sin, gur le hobair an Choimisiúin a bhaineann an sciar is mó de na gearáin a dhéantar leis an Ombudsman. Bhí an caidreamh oibre idir an Coimisiún agus an tOmbudsman an-dearfach arís eile sa bhliain 2020 agus ba é an Leas-Uachtarán Maroš Šefčovič an spreagchainteoir ag comhdháil an chomórtha 25 bliain. Cothaíodh dlúth-theagmhálaithe ar leibhéal na seirbhísí freisin chun a áirithiú go bhféadfaí aghaidh a thabhairt go héifeachtach ar na hábhair imní a bhí ag gearánaigh.

Maroš Šefčovič
Ba é Maroš Šefčovič, Leas-Uachtarán an Choimisiúin Eorpaigh, an spreagchainteoir ag comhdháil dhigiteach an chomórtha 25 bliain.

6.2.4. Institiúidí, gníomhaireachtaí agus eagraíochtaí eile

Tá sé tábhachtach don Ombudsman caidreamh tairbheach a choinneáil ar bun le hinstitiúidí, gníomhaireachtaí, comhlachtaí agus oifigí eile freisin. Sa bhliain 2020, bhí an tOmbudsman i dteagmháil le cinn an Bhainc Eorpaigh Infheistíochta, Chúirt Iniúchóirí na hEorpa agus na Gníomhaireachta Leigheasra Eorpaí. Tá an caidreamh le codanna difriúla den riarachán AE ina chuid dhílis den straitéis ‘I dTreo na Bliana 2024’ ón Ombudsman. Is trí dhlúthchomhar, agus trí dhlúthchomhar amháin, is féidir tionchar dearfach marthanach a imirt ar an riarachán AE.

6.2.5. Coinbhinsiún na NA um Chearta Daoine faoi Mhíchumas

Mar bhall de Chreat an Aontais Eorpaigh, déanann an tOmbudsman cur chun feidhme Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine faoi Mhíchumas ag an riarachán AE a chosaint agus a chur chun cinn. Déanann sí faireachán ar an gcur chun feidhme sin freisin. Bhí an tOmbudsman ina cathaoirleach ar Chreat an Aontais Eorpaigh sa bhliain 2020.

In éineacht leis an bhFóram Eorpach maidir leis an Míchumas, le Parlaimint na hEorpa agus le Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chearta Bunúsacha, sheol an tOmbudsman litir chomhpháirteach chuig an gCoimisiún Eorpach inar cuireadh i láthair na tuairimí ó Chreat an Aontais Eorpaigh maidir leis na nithe ba cheart a bheith i leagan níos uaillmhianaí agus níos cuimsithí den Straitéis Eorpach um Míchumas tar éis na bliana 2020. Chuige sin, bhuail Creat an Aontais Eorpaigh le Helena Dalli, an Coimisinéir um Chomhionannas, i mí Iúil 2020 chun leanúint leis an idirphlé ar an Straitéis Eorpach um Míchumas atá le teacht. Thug Emily O’Reilly, an tOmbudsman Eorpach, aitheasc ag ceardlann a d’eagraigh Coiste Pharlaimint na hEorpa um Achainíocha maidir leis an straitéis um míchumas freisin.

I mí an Mheithimh 2020, sheol an tOmbudsman tionscnamh straitéiseach ar an dóigh a bhfreastalaíonn an Coimisiún ar na riachtanais speisialta atá ag baill foirne faoi mhíchumas i gcomhthéacs éigeandáil COVID-19. Scríobh an tOmbudsman chuig an gCoimisiún, agus sraith ceisteanna á cur aici faoi ábhair éagsúla amhail na bearta atá i bhfeidhm le haghaidh cianobair agus árachas sláinte agus ar na ceachtanna a d’fhéadfaí a fhoghlaim chun tairbhe do chaidreamh an Choimisiúin le daoine faoi mhíchumas i gcoitinne. Tá an tOmbudsman ag déanamh measúnú ar an bhfreagra ón gCoimisiún faoi láthair, tar éis di ionchur a lorg ó eagraíochtaí a dhéanann ionadaíocht do dhaoine faoi mhíchumas.

D’fhiosraigh an tOmbudsman gearán faoin úsáid a baineadh as Cistí Struchtúracha agus Infheistíochta na hEorpa (cistí SIE) chun saoráidí cúraim institiúidigh a thógáil do dhaoine faoi mhíchumas san Ungáir agus sa Phortaingéil. Mheas an gearánach gur cheart don Choimisiún gníomhaíocht a dhéanamh i leith na dtionscadal sin toisc go bhfuil siad ag teacht salach ar na hoibleagáidí atá ar AE a áirithiú go dtacaítear le daoine faoi mhíchumas cónaí i suíomhanna pobalbhunaithe. Tar éis di scrúdú cúramach a dhéanamh ar na bearta a rinne an Coimisiún, dhún an tOmbudsman an fiosrúchán, agus moltaí á déanamh aici le haghaidh feabhais. Leanfaidh sí le faireachán a dhéanamh ar an ábhar tábhachtach sin.

Ombudsman Eorpach

Today is the International Day of Persons with Disabilities #IDPD2020

The Ombudsman is committed to protecting, promoting, and monitoring the EU administration’s implementation of the @UN Convention on Rights of Persons with Disabilities #UNCRPD

europa.eu/!UQ76uR

Lá na nDaoine faoi Mhíchumas

Lá Idirnáisiúnta na nDaoine faoi Mhíchumas is ea an lá inniu.

Tá an tOmbudsman Eorpach tiomanta do chur chun feidhme Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine faoi Mhíchumas ag an riarachán AE a chosaint agus a chur chun cinn agus d’fhaireachán a dhéanamh ar an gcur chun feidhme sin.

Emily O’Reilly: “Is féidir sláinte aon daonlathais a thomhas bunaithe ar a mhéid a chuireann sé ar chumas na ndaoine is leochailí an pháirt is mó is féidir a ghlacadh i ngach cuid de shaol an daonlathais sin.”

Sa réimse céanna, d’fhreagair an Coimisiún go dearfach don chomhairle a thug an tOmbudsman san fhiosrúchán uaithi maidir leis an dóigh ar dhéileáil an Coimisiún le líomhaintí faoi sháruithe ar chearta an duine in institiúid cúraim shóisialta do dhaoine faoi mhíchumas. Ag teacht sna sála ar an gcomhairle ón Ombudsman, luaigh an Coimisiún nár cheart, a mhéid is mó is féidir, cistí ó AE a úsáid chun institiúidí a chothabháil agus gur cheart, ina ionad sin, iad a úsáid chun tacú leis an dí-institiúidiú.

Chomh maith leis sin, dhéileáil an tOmbudsman le gearán faoi mhoilleanna ar chur i bhfeidhm a dhéanamh ar an nós imeachta is infheidhme le haghaidh ball foirne faoi mhíchumas a athimeascadh. Dhún an tOmbudsman an cás sin tar éis don Choimisiún a lua gur athghníomhachtaigh sé an nós imeachta chun an gearánach a athimeascadh.

6.3. Líonra Eorpach na nOmbudsman

Rinne impleachtaí na paindéime difear soiléir do mhodhanna agus nósanna imeachta oibre a lán comhlachtaí poiblí agus eintiteas trasnáisiúnta. B’amhlaidh an scéal do Líonra Eorpach na nOmbudsman, ar líonra neamhfhoirmiúil é a chuimsíonn 96 oifig i 36 tír san Eoraip, mar aon le Coiste Pharlaimint na hEorpa um Achainíocha.

Bhí Emily O’Reilly, an tOmbudsman Eorpach, i dteagmháil dhíreach le baill den Líonra ó luathchéim den ghéarchéim, d’fhonn a fháil amach cén dóigh a bhféadfadh an líonra freastal ar a chuid ball ar an mbealach is fearr. Chun cur leis an obair sin, rinne an tOmbudsman Eorpach seimineár gréasáin a eagrú agus a óstáil an 12 Bealtaine 2020 maidir leis na himpleachtaí atá ag COVID-19 d’ombudsmain. Tugadh ombudsmain nó a gcoibhéis ó 33 balleagraíocht le chéile ag an seimineár gréasáin sin, a raibh mar aidhm leis eispéiris a chomhroinnt agus cur chun cinn a dhéanamh ar na dea-chleachtais maidir le freagairt don ghéarchéim.

Ba i bhformáid dhigiteach freisin a tionóladh comhdháil bhliantúil Líonra Eorpach na nOmbudsman, an phríomhócáid bhliantúil ina ndírítear ar obair an Líonra. Ghlac 106 rannpháirtí ó gach cuid den Eoraip páirt fhíorúil i gcomhdháil an Líonra an 26 Deireadh Fómhair (an lá céanna a tionóladh comhdháil chomóradh 25 bliain bhunú an Ombudsman). I dteannta an comóradh a cheiliúradh agus díospóireacht a dhéanamh ar a bhfuil i ndán don Ombudsman Eorpach, rinneadh plé ag an gcomhdháil ar chomhar thar an téarma atá le teacht agus ar thopaicí agus módúlachtaí féideartha le haghaidh fiosrúcháin chomhthreomhara amach anseo. Thug Nicolas Schmit, an Coimisinéir um Poist agus Cearta Sóisialta, an spreagaitheasc ag an gcomhdháil, ar lena linn a bhí deis eile ann chun géarchéim COVID-19 a phlé agus chun a réamh-mheas cén difear a dhéanfadh an ghéarchéim d’obair na n-ombudsman thar na blianta atá le teacht.

Ombudsman Eorpach

We now start the European Network of Ombudsman annual conference, discussing the impact of COVID-19 on its members, future parallel inquiries and #ENOnetwork cooperation: europa.eu/!tj97tX #EO25Years

Líonra Eorpach na nOmbudsman

Tosaímid anois comhdháil bhliantúil Líonra Eorpach na nOmbudsman, áit a bpléifimid an tionchar atá ag COVID-19 ar a bhaill, ar fhiosrúcháin chomhthreomhara amach anseo agus ar an gcomhar idir na baill den Líonra. Ceiliúrfaimid comóradh 25 bliain bhunú an Ombudsman Eorpaigh freisin.

Gearánaigh ar mhol an tOmbudsman dóibh dul i dteagmháil le hinstitiúidí agus comhlachtaí eile in 2020 agus gearáin a aistríodh
Gearánaigh ar mhol an tOmbudsman dóibh dul i dteagmháil le hinstitiúidí agus comhlachtaí eile in 2020 agus gearáin a aistríodh

7. Acmhainní

7.1. An Buiséad

Cuid neamhspleách de bhuiséad an Aontais Eorpaigh is ea buiséad an Ombudsman. Tá buiséad an Ombudsman roinnte ina thrí theideal. Cuimsítear faoi Theideal 1 tuarastail, liúntais agus caiteachas eile a bhaineann leis an bhfoireann. Cuimsítear faoi Theideal 2 foirgnimh, troscán, trealamh agus caiteachas oibríochta ilchineálach. Cuimsítear faoi Theideal 3 an caiteachas a éiríonn as na feidhmeanna ginearálta a chomhlíonann an institiúid. Sa bhliain 2020, b’ionann leithreasuithe buiséadaithe agus EUR 12 348 231.

D’fhonn bainistíocht éifeachtach acmhainní a áirithiú, déanann iniúchóir inmheánach an Ombudsman seiceáil thráthrialta ar chórais rialaithe inmheánaigh na hOifige agus ar na hoibríochtaí airgeadais a chuireann sí i gcrích. Mar atá amhlaidh i gcás institiúidí eile AE, déanann Cúirt Iniúchóirí na hEorpa iniúchtaí ar an Ombudsman freisin.

7.2. Úsáid acmhainní

Glacann an tOmbudsman Plean Bainistíochta Bliantúil gach bliain, rud ina sainaithnítear na gníomhartha nithiúla a bhfuil an oifig ag súil leis go ndéanfaidh sí iad chun éifeacht a thabhairt do na cuspóirí agus na tosaíochtaí atá sa straitéis cúig bliana ‘I dTreo na Bliana 2019’ ón Ombudsman. Is é an Plean Bainistíochta Bliantúil 2020 an séú plean atá bunaithe ar an straitéis sin. Ghlac an tOmbudsman straitéis nua dar teideal ‘I dTreo na Bliana 2024’ i mí na Nollag 2020.

Tá foireann ardcháilithe ilteangach ag an Ombudsman. Áirithíonn sé sin gur féidir leis an Oifig déileáil le gearáin sna 24 teanga oifigiúil AE agus feasacht a mhéadú ar obair an Ombudsman ar fud AE. Ag freagairt di do phaindéim COVID-19 i mí an Mhárta 2020, rinne Oifig an Ombudsman aistriú éifeachtúil tapa ina háit oibre dhigiteach, gan aon chur isteach ar an gcroí-obair láimhseála gearán. Bhí 69 post ann i bplean bunaíochta an Ombudsman sa bhliain 2020. Ina theannta sin, bhí ochtar gníomhairí ar conradh ar an meán ag obair san Oifig ag aon am agus ghnóthaigh 13 oiliúnaí taithí oibre le linn na bliana.

I mí Mheán Fómhair 2020, rinneadh Rosita Hickey, atá ag obair in Oifig an Ombudsman ó bhí an bhliain 2001 ann, a cheapadh mar Stiúrthóir Fiosrúchán tar éis comórtas oscailte.

Tá faisnéis mhionsonraithe faoi struchtúr Oifig an Ombudsman agus cúraimí na n-aonad éagsúil ar fáil ar shuíomh gréasáin an Ombudsman.

Rosita Hickey
Ceapadh Rosita Hickey mar Stiúrthóir Fiosrúchán sa bhliain 2020.

Conas teagmháil a dhéanamh leis an Ombudsman Eorpach

Thar an teileafón

+33 (0)3 88 17 23 13

Trí ríomhphost

eo@ombudsman.europa.eu

Ar líne
Ár n-oifigí
Ár nOifig
Strasbourg
Seoladh poist

Médiateur européen
1 avenue du Président Robert Schuman
CS 30403
F-67001 Strasbourg Cedex

Seoladh do chuairteoirí

Bâtiment Václav Havel (HAV)
Allée Spach
F-67070 Strasbourg

An Bhruiséil
Seoladh poist

Médiateur européen
Rue Wiertz
B-1047 Bruxelles

Seoladh do chuairteoirí

Montoyer-Science (MTS)
30 rue Montoyer
B-1000 Bruxelles

Tá gach grianghraf agus íomhá faoi chóipcheart an Aontais Eorpaigh, seachas an clúdach (© erikreis / iStock). Is ceadmhach iad a atáirgeadh chun críocha oideachais nó chun críocha neamhthráchtála, ar choinníoll go n-admhaítear an fhoinse.

HTML ISBN 978-92-9483-225-2 ISSN 1725-3241 doi:10.2869/741447 QK-AA-21-001-GA-Q