You have a complaint against an EU institution or body?

Sprawozdanie roczne 2021

Wprowadzenie

Emily O’Reilly, Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich
Emily O’Reilly, Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich.

Rok 2021 pozostawał w cieniu pandemii. W UE udało nam się wdrożyć na szeroką skalę szczepienia przeciwko COVID‑19, lecz w publicznej debacie na temat poziomu zaszczepienia i sposobu opanowania pandemii zwrócono szczególną uwagę na kwestię zaufania do administracji publicznej.

Moje biuro w dalszym ciągu wdrażało naszą strategię „W stronę 2024 roku” poprzez skuteczne procedury rozpatrywania skarg i uruchamianie strategicznych dochodzeń w obszarach o szerszym znaczeniu publicznym, w tym w odniesieniu do wpływu pandemii na instytucje.

W tym roku ponownie skupiłam się na sposobie, w jaki instytucje UE radzą sobie z odchodzeniem pracowników z unijnej administracji publicznej do sektora prywatnego (tzw. zjawisko „drzwi obrotowych”). Bez odpowiedniego nadzoru nad odnośnymi zagrożeniami to zjawisko może być szkodliwe i podkopywać zaufanie publiczne. Nie należy go lekceważyć.

Wszczęłam obszerne dochodzenie dotyczące sposobu zarządzania efektem „drzwi obrotowych” przez Komisję i zwróciłam się o szczegółowe informacje o decyzjach, które Komisja podjęła w odniesieniu do pracowników przechodzących do sektora prywatnego. Dochodzenie objęło działy o istotnym znaczeniu gospodarczym, a także gabinety komisarzy i Służbę Prawną. Jego celem jest ocena procesu decyzyjnego i potencjalnych obszarów jego ulepszenia.

Osobno, lecz w powiązaniu z szerszym zagadnieniem, stwierdziłam niewłaściwe administrowanie w sposobie rozwiązania przez Europejską Agencję Obrony kwestii przejścia jej byłego dyrektora naczelnego do Airbusa oraz wszczęłam dochodzenie na temat sposobu, w jaki Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) rozpatrzył wniosek jednego ze swoich wiceprezesów o przejście do przedsiębiorstwa energetycznego Iberdrola.

Fronteksowi przedstawiłam propozycje, jak może poprawić rozliczalność swoich działań, a do EBI skierowałam pismo z propozycjami, aby upubliczniał więcej informacji o środowiskowych skutkach projektów, które finansuje.

W ramach ogólnego monitorowania podejścia instytucji do istotnych kwestii zwróciłam się pisemnie do Komisji i Europejskiego Inspektora Ochrony Danych z zapytaniem, jak przepisy dotyczące sztucznej inteligencji będą działać w praktyce. Jest to sprawa nurtująca europejską sieć rzeczników praw obywatelskich, z którą nasze biuro przez cały rok prowadziło regularne seminaria. Poprosiłam także o szczegółowe informacje o tym, jak Komisja zapewnia poszanowanie praw człowieka w ramach negocjowanych przez nią międzynarodowych umów handlowych.

Jako że w tym roku przypadała dwudziesta rocznica unijnych „przepisów o przejrzystości” (rozporządzenie 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów), zorganizowałam publiczną konferencję o tym, czy te przepisy wymagają aktualizacji. Oprócz utrzymujących się problemów, takich jak opóźnienia w sposobie rozpatrywania przez instytucje wniosków o dostęp bądź niezadowolenie obywateli z otrzymanego uzasadnienia odmowy dostępu, istotne znaczenie mają zmiany technologiczne zachodzące w ostatnich dwudziestu latach. W związku z tym nadszedł czas na rozważenie, czy przepisy spełniają obecnie społeczne potrzeby w tym obszarze.

Z przyjemnością zorganizowałam trzecią edycję Nagrody za dobrą administrację. Główną nagrodę otrzymali ex aequo pracownicy Dyrekcji Generalnej Komisji ds. Europejskiej Ochrony Ludności i Pomocy Humanitarnej oraz pracownicy Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych za ich starania, aby umożliwić powrót do kraju osobom, które z powodu pandemii utknęły za granicą. Kolejny raz nagroda przypomniała o doskonałej pracy wykonywanej przez administrację UE. Mam nadzieję, że będzie inspiracją dla innych, aby zgłaszać projekty w przyszłości.

Niniejsze sprawozdanie roczne zawiera nowe logo Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich, które zostało dopracowane, żeby uwzględnić współczesny wizerunek publiczny i poprawić zrozumienie naszej roli w unijnej administracji. Dzięki obecności w nim flagi UE wyraźnie widać, że jesteśmy jedną z instytucji i jednostek UE, natomiast trzy elementy logo obrazują główne cele naszej misji: rozliczalność, przejrzystość i zaufanie.

Na koniec pragnę podziękować Parlamentowi Europejskiemu za jego zdecydowane poparcie dla nowego statutu, który zachowuje uprawnienia Urzędu, wzmacnia podstawę prawną działalności Rzecznika Praw Obywatelskich oraz wprowadza zabezpieczenia, które dodatkowo gwarantują niezależność Urzędu.

Nowy statut jest dla mnie potwierdzeniem, że działalność naszego Urzędu ma przyczynić się do utrzymania przez instytucje UE wiodącej pozycji w obszarze doskonałej administracji publicznej.

Podpis Emily O’Reilly

Emily O’Reilly

1. Podsumowanie 2021 r.

2. Najważniejsze zagadnienia

Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich pomaga obywatelom, przedsiębiorstwom i organizacjom w kontaktach z instytucjami, organami i jednostkami organizacyjnymi UE. Zakres spraw może być szeroki: od braku przejrzystości w procesach podejmowania decyzji i odmowy dostępu do dokumentów, przez przypadki naruszania praw podstawowych, po kwestie umowne. W poszczególnych sekcjach przedstawiono przegląd najważniejszych spraw związanych z konkretnym obszarem.

2.1. Efekt „drzwi obrotowych”

European Ombudsman

Dealing with #revolving doors is a major challenge: we have inspected 100 personnel files and now ask @EU_Commission specific question on how it manages cases of staff taking up jobs elsewhere.

ombudsman.europa.eu/news-document/...

Tweet's image

Radzenie sobie ze zjawiskiem „drzwi obrotowych” jest dużym wyzwaniem: skontrolowaliśmy 100 akt osobowych i kierujemy teraz do Komisji Europejskiej konkretne pytania o to, jak zarządza przypadkami odchodzenia swoich pracowników na stanowiska poza Komisją.

Emily O’Reilly: „Dwa lata temu wezwaliśmy Komisję do przyjęcia bardziej zdecydowanego podejścia do efektu »drzwi obrotowych«, a mimo to na przykład strategicznie ważny dział zajmujący się polityką konkurencji nadal pozwala najlepszym prawnikom odchodzić do podmiotów prywatnych mających istotne interesy komercyjne w zakresie przepisów o konkurencji. Dzięki temu kolejnemu krokowi dogłębnie przeanalizujemy praktyki Komisji, zarówno w ujęciu ogólnym, jak i w odniesieniu do konkretnych przypadków”.

W 2021 r. biuro Rzecznik w dalszym ciągu skupiało się na tym, w jaki sposób unijna administracja radzi sobie z tzw. efektem „drzwi obrotowych” – czyli sytuacją, w której urzędnicy UE obejmują stanowiska w sektorze prywatnym lub pracownicy z sektora prywatnego przechodzą do służby publicznej. Ogólnym celem Rzecznik jest znalezienie równowagi między prawem do podejmowania pracy a interesem publicznym polegającym na zapewnieniu unijnej administracji, która działa z zachowaniem najwyższych standardów uczciwości i rozliczalności.

W ramach tego dążenia Rzecznik wszczęła obszerne strategiczne dochodzenie dotyczące sposobu postępowania przez Komisję w sytuacjach „drzwi obrotowych”. Zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich zbadał akta związane z decyzjami Komisji podejmowanymi w latach 2019, 2020 i 2021 w sprawie wniosków pracowników kadry kierowniczej wyższego i średniego szczebla o zezwolenie na nowe zatrudnienie lub urlop bezpłatny w celu podjęcia innej działalności. Sprawy dotyczyły łącznie 14 dyrekcji generalnych, a także wszystkich gabinetów komisarzy, Służby Prawnej Komisji, Sekretariatu Generalnego, wewnętrznego ośrodka analitycznego Komisji oraz Rady ds. Kontroli Regulacyjnej.

Po przeanalizowaniu decyzji Komisji Rzecznik zwróciła się do niej o dalsze wyjaśnienia, dotyczące m.in. tego, jak często Komisja zabraniała pracownikom, określonym w art. 16 regulaminu pracowniczego, objęcia docelowego stanowiska oraz jak przeciwdziała ryzyku, że byli pracownicy mogą doradzać swoim nowym współpracownikom w kwestiach związanych z ich poprzednimi funkcjami. Dochodzenie kontynuowano w 2022 r.

Rzecznik wszczęła także dochodzenia na podstawie skarg, dotyczące efektu „drzwi obrotowych”. Jedno dotyczyło przejścia hiszpańskiego wiceprezesa Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) do hiszpańskiego przedsiębiorstwa użyteczności publicznej, które wcześniej otrzymało kredyty od EBI. Skarżący – dwóch posłów do Parlamentu Europejskiego – wyrazili obawy dotyczące ryzyka konfliktu interesów oraz środków zaproponowanych przez EBI w celu łagodzenia tego ryzyka. Rzecznik skontrolowała dokumenty dotyczące decyzji EBI o zatwierdzeniu tego przejścia i skierowała do EBI kilka pytań.

Kolejne dochodzenie w sprawie efektu „drzwi obrotowych” odnosiło się do Europejskiej Agencji Obrony (EDA), która zatwierdziła przejście swojego byłego dyrektora naczelnego na stanowisko doradcy strategicznego w Airbusie, jednym z największych podmiotów w europejskim przemyśle obronnym. W wyniku dochodzenia z własnej inicjatywy stwierdzono, że EDA powinna zabronić tego przejścia ze względu na konflikt interesów. Rzecznik Praw Obywatelskich zaleciła, aby w przyszłości EDA zabraniała swoim pracownikom wyższego szczebla obejmowania stanowisk, w przypadku gdy występuje wyraźny konflikt interesów. EDA powinna także określić kryteria zakazywania takich przejść i informować o tych kryteriach kandydatów na stanowiska wyższego szczebla. EDA zgodziła się wdrożyć zalecenia dotyczące potencjalnego zakazu obejmowania przez pracowników określonych stanowisk oraz przekazania pracownikom wytycznych w sprawie sposobu stosowania tego środka.

European Ombudsman

We found that the @EUDefenceAgency should have forbidden its former Chief Executive from becoming strategic advisor at @AirbusDefence. EDA should, in the future, block such moves if there is a clear conflict of interest.

ombudsman.europa.eu/news-document/...

Tweet's image

Stwierdziliśmy, że Europejska Agencja Obrony powinna zabronić swojemu byłemu dyrektorowi naczelnemu objęcia stanowiska doradcy strategicznego w Airbus Defence. EDA powinna w przyszłości blokować takie przejścia, jeśli występuje wyraźny konflikt interesów.

2.2. Dostęp do dokumentów

Obywatelom Unii przysługują szerokie uprawnienia w zakresie dostępu do dokumentów znajdujących się w posiadaniu instytucji UE. Rzecznik pełni funkcję mechanizmu odwoławczego dla osób mających trudności z uzyskaniem dostępu do tych dokumentów.

W 2021 r. skarżący, który ubiegał się o dostęp do wiadomości tekstowych wysłanych przez przewodniczącą Komisji Europejskiej do dyrektora generalnego dużej firmy farmaceutycznej, zwrócił uwagę na kwestię, czy administracja UE rejestruje wiadomości tekstowe i komunikację natychmiastową związane z pracą. Rzecznik skierowała do Komisji pytania dotyczące jej polityki w tej kwestii oraz sposobu wyszukania wiadomości tekstowych wymienionych przez skarżącego.

European Ombudsman

We have asked several EU institutions and agencies what measures they have in place to keep records of work-related text and instant messages, with a view to drawing up a list of good practices.

ombudsman.europa.eu/pl/news-document/...

Tweet's image

Zapytaliśmy kilka unijnych instytucji i agencji, jakie środki stosują one do rejestrowania wiadomości tekstowych i komunikacji natychmiastowej związanych z pracą, w celu stworzenia wykazu dobrych praktyk.

W osobnym działaniu Rzecznik skierowała zapytania do ośmiu instytucji i agencji UE (Komisji, Rady, Parlamentu, Europejskiej Agencji Chemikaliów, Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności, Europejskiej Agencji Leków, Fronteksu i Europejskiego Banku Centralnego), jakie środki stosują one do dokumentowania wiadomości tekstowych i komunikacji natychmiastowej związanych z pracą.

Rzecznik otrzymała skargi odnoszące się do różnych instytucji i organów UE, dotyczące dostępu do dokumentów.

European Ombudsman

Greater transparency would inform public debate about #COVID19 vaccine negotiations.

We urge the @EU_Commission to now publish, at least, the list of the seven Member States in the negotiating team.

europa.eu/!PM47Bk

Tweet's image

Większa przejrzystość umożliwiłaby debatę publiczną o negocjacjach w sprawie szczepionek przeciwko COVID‑19.

Wzywamy Komisję Europejską do natychmiastowego opublikowania przynajmniej listy siedmiu państw członkowskich będących w zespole negocjacyjnym.

W trakcie dochodzenia dotyczącego dostępu do szczegółowych informacji o umowie zawartej przez Komisję z firmą farmaceutyczną na zakup szczepionek przeciwko COVID‑19 Komisja opublikowała wersje tej umowy i podobnych umów z innymi firmami farmaceutycznymi, z których usunięto informacje poufne lub chronione. W kontekście dochodzenia prowadzonego przez Rzecznik, Europejski Urząd Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych (EIOPA) zgodził się, aby przyszłe protokoły jego Rady Organów Nadzoru zawierały informacje o głosowaniach jej członków w odniesieniu do decyzji w sprawie standardów regulacyjnych.

Inna agencja UE z istotnymi uprawnieniami regulacyjnymi – Europejski Urząd Nadzoru Bankowego – zgodziła się, aby ujawnić informacje o głosowaniach w swojej Radzie Organów Nadzoru na temat postępowania w sprawie naruszenia prawa UE przez organy krajowe w odniesieniu do nadzoru nad dwoma konkretnymi bankami.

Poczyniono znaczne postępy w dochodzeniu, w jaki sposób Frontex rozpatruje wnioski o publiczny dostęp do dokumentów składane za pośrednictwem portalu internetowego. Kwestie podniesione przez skarżących odnosiły się do oświadczenia Fronteksu o prawach autorskich, okresach przechowywania dokumentów oraz interakcji między portalem Fronteksu a innymi portalami internetowymi. Dochodzenie kontynuowano w 2022 r.

Niestety administracja UE nie zawsze stosowała się do propozycji wyrażanych przez Rzecznik w dochodzeniach dotyczących dostępu do dokumentów. Rzecznik stwierdziła niewłaściwe administrowanie po tym, jak Komisja odmówiła udzielenia dostępu do informacji dotyczących przywozu zużytego oleju spożywczego. Komisja oświadczyła, że choć zbiera dane będące przedmiotem wniosku, nie tworzy dokumentów zawierających informacje, o jakie prosił skarżący, i dlatego odmówiła przyjęcia rozwiązania zaproponowanego przez Rzecznik Praw Obywatelskich. Rzecznik stwierdziła także niewłaściwe administrowanie po tym, jak Komisja odmówiła ujawnienia dokumentów dotyczących zakupu 1,5 miliona masek medycznych, które nie spełniały wymaganych standardów jakości. Rzecznik zwróciła uwagę, że istnieje duże zainteresowanie opinii publicznej ujawnieniem takich informacji.

W 2018 r. Rzecznik uruchomiła procedurę przyspieszoną na potrzeby szybkiego rozpatrywania skarg dotyczących publicznego dostępu do dokumentów. Procedura ta została objęta przeglądem w 2021 r. i wykazała doskonałe rezultaty, w tym:

  • znaczne skrócenia czasu rozpatrywania spraw,
  • wzrost liczby skarg dotyczących dostępu do dokumentów,
  • ogólne zadowolenie zainteresowanych podmiotów z procedury przyspieszonej.

2.3. Kwestie etyczne

Niektóre dochodzenia prowadzone przez Rzecznik dotyczą zapewnienia, aby instytucje UE wdrażały istniejące przepisy służące zapewnieniu wysokich standardów etycznych w całej unijnej administracji.

W następstwie skargi złożonej przez posła do Parlamentu Europejskiego Rzecznik zbadała skład Forum Wysokiego Szczebla ds. Unii Rynków Kapitałowych. Komisja uwzględniła zalecenia forum – które zgromadziło kadrę kierowniczą wyższego szczebla z tego sektora, międzynarodowych ekspertów i naukowców – w odniesieniu do przyjętego przez Komisję planu działania na rzecz tworzenia unii rynków kapitałowych. W trakcie samodzielnej oceny kandydatów, którzy mieli być powołani i działać niezależnie, Komisja stwierdziła, że w przypadku pięciu z nich występowały interesy, które stanowiły zagrożenie lub mogły być postrzegane jako zagrożenie dla ich zdolności do działania w sposób niezależny i w interesie publicznym. Jednak Komisja nie dostosowała się później do własnych zasad dotyczących zarządzania takimi konfliktami interesów. Rzecznik stwierdziła niewłaściwe administrowanie i zaproponowała, aby w każdym sprawozdaniu grupy ekspertów określano również rodzaj członków danej grupy.

Dwie organizacje społeczeństwa obywatelskiego złożyły skargi dotyczące udziału przewodniczącej i wiceprzewodniczącej Komisji w filmie popierającym kampanię wyborczą jednej z chorwackich partii politycznych. Skarżący kwestionowali, czy jest to zgodne z kodeksem postępowania Komisji dotyczącym jej członków. W odpowiedzi na pismo Rzecznik z prośbą o wyjaśnienie tej sprawy Komisja stwierdziła, że zamierza sporządzić wytyczne dotyczące tego, w jaki sposób komisarze mogą uczestniczyć w krajowych kampaniach wyborczych.

W następstwie prowadzonego przez Rzecznik dochodzenia w sprawie kosztów oficjalnej podróży do Chin Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny w 2021 r. zgodził się, aby poprawić przejrzystość w zakresie wydatków i dodatków swoich członków poprzez aktywne publikowanie takich informacji na stronie internetowej. Wśród tych dodatkowych informacji są zasady dotyczące zwrotu kosztów i przyznawania dodatków, a także dane o konkretnych wydarzeniach za granicą i odnośnych wydatkach.

European Ombudsman

We welcome that @Europarl_EN - taking into account our inquiry into awarding a #sustainablefinance study to #BlackRock - asked @EU_Commission to update the EU financial law to tackle possible conflicts of interest for policy-related contracts.

europarl.europa.eu/doceo/document/...

Tweet's image

Z zadowoleniem przyjęliśmy, że Parlament Europejski – po uwzględnieniu naszego dochodzenia w sprawie przyznania zamówienia przedsiębiorstwu BlackRock na badanie dotyczące zrównoważonego finansowania – zwrócił się do Komisji Europejskiej o zaktualizowanie unijnych przepisów finansowych, aby zapobiegać ewentualnym konfliktom interesów w przypadku zamówień z zakresu polityki.

W kwietniu, w następstwie dochodzenia dotyczącego decyzji Komisji o udzieleniu przedsiębiorstwu BlackRock Investment Management zamówienia na przeprowadzenie badania w obszarze interesów finansowych i regulacyjnych tego przedsiębiorstwa, Komisja konstruktywnie odpowiedziała na propozycje Rzecznik. W swojej odpowiedzi Komisja stwierdziła, że rozważa wydanie dodatkowych wytycznych dotyczących konfliktów interesów, aby wspomóc swoich pracowników zajmujących się postępowaniami o udzielenie zamówień publicznych. Poinformowała także, że rozważa, czy zaproponować zmiany w rozporządzeniu finansowym – unijnym prawie regulującym sposób przeprowadzania postępowań o udzielenie zamówień publicznych finansowanych z budżetu UE – aby uwzględniało ono obowiązek oferentów w zakresie ujawniania potencjalnych konfliktów interesów. Parlament poparł ustalenia Rzecznik i zwrócił się do Komisji o aktualizację rozporządzenia finansowego, aby zapobiegać ewentualnym konfliktom interesów w przypadku zamówień z zakresu polityki.

2.4. Prawa podstawowe

W marcu Rzecznik wszczęła dochodzenie z własnej inicjatywy dotyczące sposobu, w jaki Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej (Frontex) wypełnia zobowiązania w zakresie praw podstawowych i zapewnia rozliczalność w odniesieniu do swoich rozszerzonych obowiązków. Te rozszerzone obowiązki obowiązują od grudnia 2019 r., po wejściu w życie nowego rozporządzenia 2019/1896 w sprawie Fronteksu. Celem dochodzenia jest wyjaśnienie kwestii odpowiedzialności w zakresie „wspólnych operacji” Fronteksu, mianowicie działań związanych z „powrotami” migrantów i ze wsparciem zarządzania migracjami w ramach kontroli przesiewowej na granicach zewnętrznych UE.

Frontex

#Frontex welcomes the @EUOmbudsman recommendations and will continue to improve the visibility and access to the complaints mechanism

frontex.europa.eu/accountability...

European Ombudsman

We have asked @Frontex to improve its overall accountability by:
- ensuring people know there is a complaints mechanism they can use
- improving how complaints are handled
- making more information about its activities public
Read all our suggestions: http://europa.eu/!xx44QcR

Tweet's image

Frontex z zadowoleniem przyjmuje zalecenia Europejskiej Rzecznik Praw Obywatelskich i w dalszym ciągu będzie zwiększać widoczność i dostępność mechanizmu rozpatrywania skarg.

Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich:
Zwróciliśmy się do Fronteksu o poprawę ogólnej rozliczalności poprzez:

  • zapewnienie, aby obywatele wiedzieli o istnieniu dostępnego mechanizmu rozpatrywania skarg,
  • poprawę sposobu rozpatrywania skarg,
  • udostępnianie opinii publicznej większej ilości informacji o swojej działalności.

To dochodzenie następuje po osobnym dochodzeniu Rzecznik dotyczącym „mechanizmu rozpatrywania skarg” Fronteksu, w którym Rzecznik zwróciła uwagę na opóźnienia Fronteksu we wdrażaniu swoich nowych obowiązków w zakresie zarówno tego mechanizmu, jak i urzędnika ds. praw podstawowych. Zespół Rzecznik prowadzący dochodzenie wskazał także niedociągnięcia w mechanizmie rozpatrywania skarg, mogące utrudniać osobom fizycznym zgłaszanie domniemanych naruszeń praw podstawowych i dochodzenie roszczeń. Rzecznik przekazała kilka praktycznych propozycji, aby zwiększyć niezależność mechanizmu rozpatrywania skarg i zachęcić obywateli do korzystania z tego mechanizmu. Jedną z propozycji było, aby w ogólnodostępnych informacjach o tym mechanizmie określono, że składanie skarg dotyczących domniemanego naruszenia praw podstawowych nie będzie mieć wpływu na decyzje azylowe.

W ramach innego istotnego dochodzenia związanego z prawami podstawowymi skupiono się na tym, w jaki sposób Komisja zapewnia przestrzeganie przez władze chorwackie praw podstawowych w kontekście operacji zarządzania granicami. Skarżący – Amnesty International – wyraził wątpliwości, czy Chorwacja ustanowiła „mechanizm monitorowania” zapewniający, aby operacje zarządzania granicami były w pełni zgodne z prawami podstawowymi i przepisami UE. Latem Chorwacja ogłosiła, że ustanowiła taki mechanizm. Ogólne ustalenia Rzecznik zostaną opublikowane na początku 2022 r.

Rzecznik wszczęła dochodzenie z własnej inicjatywy w celu zbadania, w jaki sposób Komisja Europejska monitoruje, czy europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne są wykorzystywane w promowaniu prawa do niezależnego życia osób z niepełnosprawnościami i osób starszych. Rzecznik zwróciła się do Komisji o udzielenie odpowiedzi na szereg pytań, a następnie przeprowadziła ukierunkowane konsultacje z zainteresowanymi stronami.

Rzecznik często wykorzystuje inicjatywy gromadzenia informacji, aby zwrócić uwagę na daną kwestię bez wszczynania formalnego dochodzenia. W ramach jednej takiej inicjatywy Rzecznik zwróciła się do Komisji o przedstawienie szczegółowych informacji o tym, w jaki sposób Komisja zapewnia przestrzeganie praw człowieka w międzynarodowych umowach handlowych zawieranych przez UE. Celem inicjatywy jest zbadanie stosowania klauzul o prawach człowieka w międzynarodowych umowach handlowych, a także przeanalizowanie sposobu uwzględniania praw człowieka po wejściu w życie umów handlowych. Wniosek o udzielenie informacji jest następstwem kilku dochodzeń przeprowadzonych przez Rzecznik w tym obszarze, w tym ostatnio dochodzenia z 2020 r. w sprawie nieprzeprowadzenia przez Komisję zaktualizowanej oceny wpływu na zrównoważony rozwój przed zawarciem umowy handlowej między UE a Mercosurem. W opublikowanej w marcu decyzji Rzecznik stwierdzono, że Komisja powinna ukończyć zaktualizowaną ocenę przed uzgodnieniem tej umowy handlowej. Rzecznik poprosiła, aby w przypadku przyszłych negocjacji handlowych takie oceny kończono przed osiągnięciem ostatecznego porozumienia.

Po ogłoszeniu przez Komisję w kwietniu, że zamierza ona zaproponować przepisy dotyczące sztucznej inteligencji, Rzecznik skierowała pismo do Komisji i Europejskiego Inspektora Ochrony Danych (EIOD) i zwróciła się o dodatkowe informacje o potencjalnych skutkach proponowanych nowych przepisów. Następnie zespół Rzecznik prowadzący dochodzenie spotkał się z przedstawicielami Komisji w celu omówienia kwestii związanych z możliwym funkcjonowaniem takich przepisów. Poruszone kwestie obejmowały to, do czego administracja Komisji wykorzystuje obecnie sztuczną inteligencję oraz w jaki sposób zapewnić uwzględnienie interesu publicznego w przyszłych przepisach.

2.5. Odpowiedzialność w procesie decyzyjnym

W następstwie wcześniejszych prac w zakresie rozliczalności w unijnym procesie decyzyjnym Rzecznik w listopadzie wszczęła dochodzenie dotyczące tego, w jaki sposób Komisja zapewnia przejrzystość swoich kontaktów z lobbystami sektora tytoniowego. Zwrócono się do Komisji o przedstawienie do kontroli wszystkich dokumentów dotyczących kontaktów z lobbystami sektora tytoniowego w latach 2020 i 2021, w tym wniosków o publiczny dostęp do dokumentów o takich kontaktach. Rzecznik poprosiła także o sprawdzenie wszelkich wewnętrznych wskazówek udzielonych pracownikom Komisji.

European Ombudsman

We opened an inquiry into #transparency of @EU_Commission interactions with #tobacco lobbyists, in line with @WHO convention #FCTC.

All departments should follow @EU_Health and @EU_Taxud lead on proactive transparency.

Here is our letter to @vonderleyen:

ombudsman.europa.eu/pl/news-document...

Tweet's image

Wszczęliśmy dochodzenie w sprawie przejrzystości kontaktów Komisji Europejskiej z lobbystami sektora tytoniowego, zgodnie z Ramową konwencją Światowej Organizacji Zdrowia o ograniczeniu użycia tytoniu.

Wszystkie działy powinny brać przykład z aktywnej postawy przejrzystości przyjętej przez dwie dyrekcje generalne Komisji: Dyrekcję Generalną ds. Zdrowia i Bezpieczeństwa Żywności oraz Dyrekcję Generalną ds. Podatków i Unii Celnej.

UE jest stroną Ramowej konwencji Światowej Organizacji Zdrowia o ograniczeniu użycia tytoniu i zgodnie z tą konwencją musi zapobiegać negatywnemu wpływowi przemysłu tytoniowego na politykę w zakresie zdrowia publicznego. To wymaga m.in. pełnej i aktywnej przejrzystości Komisji co do spotkań z przedstawicielami branży tytoniowej. Jednak oprócz DG SANTE i DG TAXUD działy Komisji nie upubliczniają aktywnie szczegółowych informacji o spotkaniach, które odbywają się na szczeblu poniżej dyrektorów generalnych.

European Ombudsman

Following a six-month inquiry, we have made proposals to @ECDC_EU to enable greater public scrutiny & understanding of its work.

This is part of our wider monitoring of how EU institutions responded to #COVID19.

PRESS RELEASE: europa.eu/!uu38Vu

Tweet's image

W następstwie sześciomiesięcznego dochodzenia skierowaliśmy propozycje do Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób, aby umożliwić większą kontrolę publiczną i lepsze zrozumienie w odniesieniu do działalności centrum.

Odbywa się to w ramach szerszych działań monitorujących, jak instytucje UE zareagowały na pandemię COVID‑19.

Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) – w odpowiedzi na dochodzenie Rzecznik dotyczące przejrzystości jego działań w reakcji na pandemię COVID‑19 – wprowadziło środki służące poprawie odpowiedzialności w swoim procesie decyzyjnym. Należało do nich ułatwienie opinii publicznej śledzenia zmian w jego opiniach naukowych i uzyskiwania danych będących podstawą ocen naukowych. ECDC zobowiązało się także do większej przejrzystości w ramach wymiany informacji z międzynarodowymi partnerami oraz do poprawy komunikacji z ogółem społeczeństwa.

ocenie Rzecznik Praw Obywatelskich dotyczącej reakcji Rady na pandemię stwierdzono, że w początkowych miesiącach kryzysu zdalne posiedzenia ministerialne nie spełniały standardów przejrzystości, które mają zastosowanie do osobistych posiedzeń Rady w normalnych okolicznościach. Rzecznik zauważyła jednak również, że niektóre praktyki przyjęte przez Radę w tym okresie poprawiły rozliczalność, i poprosiła o ich kontynuację. Do takich praktyk należało szersze wykorzystanie pisemnych uwag przed spotkaniami krajowych urzędników służby cywilnej i po tych spotkaniach – co rozszerzało dokumentację dotyczącą dyskusji w grupach roboczych.

Możliwość śledzenia, jak podejmowane są decyzje na szczeblu UE wymaga istnienia repozytorium dokumentów, do którego można uzyskać dostęp. Aby publiczne rejestry dokumentów miały istotne znaczenie i były użyteczne, powinny być aktualne i kompletne. W następstwie dochodzenia przeprowadzonego przez Rzecznik Agencja Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol) zgodziła się usprawnić i zaktualizować swój rejestr dokumentów – m.in. poprzez stworzenie specjalnej strony poświęconej temu rejestrowi – żeby był on bardziej użytecznym narzędziem dla ogółu społeczeństwa.

Rzecznik Praw Obywatelskich przyjrzała się również utworzonemu przez Frontex publicznemu rejestrowi dokumentów, w następstwie skargi, w której stwierdzono, że ten rejestr nie był odpowiednio prowadzony. Rzecznik zaproponowała kilka rozwiązań mających usprawnić rejestr, a Frontex następnie zgodził się, aby je wdrożyć.

W 2021 r. źródłem skarg nadal były obawy dotyczące przejrzystości procesu decyzyjnego w sprawach dotyczących środowiska.

W kwietniu 2021 r. Rzecznik wszczęła dochodzenie w sprawie roli Komisji w ocenie zrównoważonego charakteru projektów gazowych wykazanych jako projekty o znaczeniu regionalnym przez Wspólnotę Energetyczną (do której należą UE, kraje z Bałkanów Zachodnich, kraje z regionu Morza Czarnego i Norwegia). Skarżący uważał, że projektów nie poddano odpowiedniej ocenie pod kątem zrównoważonego charakteru przed umieszczeniem ich w wykazie, ponieważ zastosowana metodyka była podobna do wcześniejszej metody oceny unijnych „projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania”, a tę metodę Komisja uznała już za nieodpowiednią.

W reakcji na skargę złożoną przez grupę organizacji społeczeństwa obywatelskiego Rzecznik wszczęła dochodzenie w sprawie sposobu, w jaki Komisja przeprowadziła konsultacje publiczne dotyczące inicjatywy w zakresie zrównoważonego ładu korporacyjnego. Celem inicjatywy jest zachęcenie przedsiębiorstw do lepszego zarządzania kwestiami zrównoważonego rozwoju w swojej działalności. Skarżący twierdzili, że Komisja przy przedstawianiu wyników konsultacji nie uwzględniła należycie opinii wszystkich podmiotów uczestniczących w konsultacjach.

W czerwcu Rzecznik przedstawiła Europejskiemu Bankowi Inwestycyjnemu wstępne ustalenia dotyczące przejrzystości informacji środowiskowych na temat projektów, które EBI finansuje, zarówno bezpośrednio, jak i pośrednio.

Rzecznik wskazała, aby EBI udostępniał publicznie znacznie więcej informacji o środowiskowych skutkach finansowanych przez siebie projektów. Rzecznik zwróciła się do EBI, aby publikował dokumenty źródłowe zawierające fakty, jak również założenia techniczne i obliczenia stosowane przy ocenie projektów. W przypadku projektów mających znaczny wpływ na środowisko Rzecznik zaproponowała także EBI priorytetowe podejście do rozszerzonej aktywnej przejrzystości, tak aby jego sprawozdania z monitorowania realizowanych projektów mogły być szybko publikowane.

Oczywiście duże społeczne zainteresowanie będzie wzbudzać unijny Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RFF) – obejmujący fundusze przeznaczone na pomoc w odbudowie UE po pandemii i poradzenie sobie z takimi wyzwaniami jak kryzys klimatyczny. W tym kontekście Rzecznik zwróciła się pisemnie do Komisji, aby Komisja była przygotowana na duże zainteresowanie jej negocjacjami z państwami członkowskimi w sprawie planów odbudowy i zwiększania odporności. Z uwagi na duże prawdopodobieństwo pojawiania się wniosków o dostęp do dokumentów w tej sprawie Rzecznik zaproponowała, aby Komisja udostępniała więcej informacji o odpowiednich posiadanych dokumentach.

3. Zmieniony statut Rzecznika Praw Obywatelskich

Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich w Parlamencie Europejskim
Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich z zadowoleniem przyjęła zmieniony statut, w którym potwierdza się uprawnienia Rzecznika do aktywnego prowadzenie dochodzeń i ujęto nowe zabezpieczenia gwarantujące niezależność Urzędu.

W czerwcu 2021 r. Parlament przyjął – zdecydowaną większością głosów: 602 na 692 oddane głosy – zaktualizowaną wersję Statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich. Nowy statut jest ujednoliceniem wielu skutecznych praktyk Urzędu z ostatnich lat. Rzecznik Praw Obywatelskich będzie mógł wszczynać dochodzenia z własnej inicjatywy, gdy tylko zgodnie z traktatem uzna to za uzasadnione. Zdecydowane zatwierdzenie nowego statutu można postrzegać jako poparcie dla pracy Urzędu w zakresie rozpatrywania skarg obywateli i prowadzenia dochodzeń.

Uwzględnia on nową podstawę prawną w traktacie lizbońskim i jest raczej rozporządzeniem Parlamentu, a nie decyzją. Statut był pierwszym aktem prawnym przyjętym na mocy Traktatu z Lizbony opartym na prawie inicjatywy Parlamentu. Zmieniony statut zapewnia wzmocnione ramy prawne Urzędu i obejmuje nowe zabezpieczenia, które dodatkowo gwarantują jego niezależność, w tym odpowiedni budżet na działalność. Wprowadzono nowy dwuletni okres karencji dla polityków, w tym posłów Parlamentu Europejskiego, którzy chcą kandydować na stanowisko Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich. Pomoże to chronić niezależność Urzędu, co ma kluczowe znaczenie dla jego roli wynikającej z traktatów.

Zmieniony statut zachowuje szerokie uprawnienia dochodzeniowe Rzecznika Praw Obywatelskich, w tym fakt, że instytucje muszą przekazywać Rzecznikowi wszelkie informacje niezbędne do prowadzenia przez niego dochodzeń. W stosownych przypadkach w związku z prowadzonym dochodzeniem Rzecznik Praw Obywatelskich może zostać przesłuchany przed Parlamentem, z własnej inicjatywy lub na wniosek Parlamentu.

Obecnie Urząd aktualizuje swoje przepisy wykonawcze do statutu, określające procedury jego pracy.

4. 20 lat obowiązywania rozporządzenia 1049/2001

Rzecznik od dawna priorytetowo traktuje przejrzystość i dostęp do dokumentów – tych kwestii dotyczy ok. jedna czwarta dochodzeń prowadzonych przez biuro. Rzecznik Praw Obywatelskich służy jako mechanizm odwoławczy dla osób, którym odmówiono dostępu do dokumentów UE, co daje Urzędowi znaczną wiedzę fachową na temat tego, w jaki sposób to prawo podstawowe jest stosowane w praktyce przez administrację UE.

Dyskusja panelowa wysokiego szczebla na temat przyszłości dostępu do dokumentów UE, Residence Palace, Bruksela.
Dyskusja panelowa wysokiego szczebla na temat przyszłości dostępu do dokumentów UE, Residence Palace, Bruksela.

W 2021 r. przypadała dwudziesta rocznica wejścia w życie unijnych „przepisów o przejrzystości” (rozporządzenie 1049/2001), w których wyraźnie określono prawo publicznego dostępu do dokumentów UE i znacznie zwiększono odpowiedzialność administracji UE. W tym kontekście Rzecznik przez cały rok kładła szczególny nacisk na kwestię dostępu do dokumentów.

Zwieńczeniem działań w tym zakresie była otwarta konferencja pt. Dostęp do dokumentów unijnych: co dalej?, która miała miejsce 15 listopada w Brukseli. Konferencję prowadzono w formacie hybrydowym i podzielono na dwie części: dyskusję panelową wysokiego szczebla na temat przyszłości przepisów w zakresie dostępu do dokumentów oraz panel ekspertów poświęcony doświadczeniom osób składającym wnioski o dokumenty.

Věra Jourová, wiceprzewodnicząca Komisji Europejskiej do spraw wartości i przejrzystości, oraz Emily O’Reilly, Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich.
Věra Jourová, wiceprzewodnicząca Komisji Europejskiej do spraw wartości i przejrzystości, oraz Emily O’Reilly, Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich.

W panelu wysokiego szczebla oprócz Emily O’Reilly, Europejskiej Rzecznik Praw Obywatelskich, udział wzięli Věra Jourová, wiceprzewodnicząca Komisji Europejskiej do spraw wartości i przejrzystości, Heidi Hautala, wiceprzewodnicząca Parlamentu Europejskiego, oraz Reijo Kemppinen, dyrektor generalny ds. komunikacji i informacji w Sekretariacie Generalnym Rady. W celu przygotowania się do tej konferencji Rzecznik przeprowadziła doraźne badanie ankietowe z udziałem zainteresowanych stron na temat ich doświadczeń w zakresie ubiegania się o dostęp do dokumentów UE.

Na początku roku Rzecznik podjęła inicjatywę mającą na celu ustalenie, w jaki sposób instytucje, organy i jednostki organizacyjne UE informują opinię publiczną o prawie publicznego dostępu do dokumentów. W wyniku tej inicjatywy powstał przewodnik dla instytucji UE na temat polityk i praktyk, które unijne instytucje powinny wdrażać, aby przestrzegać wspomnianego prawa. Przewodnik opublikowano w dniu konferencji (15 listopada).

Kluczową kwestią, poruszoną podczas konferencji i będącą przedmiotem skarg, jest to, w jaki sposób administracja UE w kontekście swoich obowiązków w zakresie przejrzystości traktuje wiadomości tekstowe i komunikację natychmiastową oraz inne nowoczesne technologie. W lipcu Rzecznik uruchomiła strategiczną inicjatywę dotyczącą tego, w jaki sposób administracja rejestruje wiadomości tekstowe i komunikację natychmiastową wysyłane i otrzymywane przez pracowników w ramach ich obowiązków zawodowych. Celem inicjatywy jest podsumowanie obecnych przepisów i praktyk w zakresie prowadzenia rejestrów takich wiadomości i komunikacji oraz wskazanie dobrych praktyk w ramach unijnej administracji.

5. Nagroda za dobrą administrację

Moderator Shada Islam i Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich Emily O’Reilly podczas zdalnej ceremonii wręczenia nagród.
Moderator Shada Islam i Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich Emily O’Reilly podczas zdalnej ceremonii wręczenia nagród.
Nagrodę główną z rąk Rzecznik odebrali Stefano Sannino, sekretarz generalny Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych (ESDZ) oraz Paraskevi Michou, Dyrektor generalna ds. Europejskiej Ochrony Ludności i Pomocy Humanitarnej (ECHO), podczas uzupełniającej ceremonii w ogrodzie obywateli w Brukseli.
Nagrodę główną z rąk Rzecznik odebrali Stefano Sannino, sekretarz generalny Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych (ESDZ) oraz Paraskevi Michou, Dyrektor generalna ds. Europejskiej Ochrony Ludności i Pomocy Humanitarnej (ECHO), podczas uzupełniającej ceremonii w ogrodzie obywateli w Brukseli.

Nagrodą za dobrą administrację za rok 2021 Rzecznik Praw Obywatelskich uhonorowała nadzwyczajne działania, aby umożliwić powrót ponad pół miliona obywateli UE, którzy z powodu pandemii utknęli w różnych częściach świata.

Zwycięskie projekty były realizowane przez pracowników Dyrekcji Generalnej Komisji ds. Europejskiej Ochrony Ludności i Pomocy Humanitarnej (ECHO) oraz Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych (ESDZ).

Zdobywców nagrody głównej oraz nagród w różnych kategoriach ogłoszono w czerwcu podczas ceremonii zdalnej, którą rozpoczęło transmitowanym przemówieniem przewodniczącej Komisji Ursuli von der Leyen.

Mówiąc o wpływie pandemii COVID‑19 na wewnętrzną i zewnętrzną pracę unijnej administracji, Emily O’Reilly podkreśliła, że „wiele ze zgłoszonych projektów pokazało, że pracownicy UE włożyli dużo wysiłku w to, aby pomagać obywatelom w czasie pandemii”.

We wrześniu w ogrodzie obywateli w Brukseli odbyła się krótka uroczystość uzupełniająca, podczas której nagrody wręczono osobiście.

Ta nagroda – utworzona przez Emily O’Reilly w 2017 r. i przyznawana co dwa lata– jest nadawana w uznaniu działań unijnej administracji publicznej, które mają widoczny i bezpośredni pozytywny wpływ na życie ludzi w całej Europie i w innych częściach świata. Przyznano także wyróżnienia w czterech kategoriach.

Nominowane projekty oceniała niezależna rada doradcza, a zwycięzców wybrała Rzecznik.

6. Skargi i dochodzenia: jak pomagamy obywatelom

Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich pomaga osobom, przedsiębiorstwom i organizacjom napotykającym problemy z unijną administracją poprzez rozpatrywanie składanych przez nie skarg, jak również poprzez promowanie praktyk dobrej administracji przez aktywne wskazywanie szerszych kwestii systemowych związanych z instytucjami UE.

Rzecznik stale dąży do poprawy wewnętrznych procedur, aby biuro prowadziło dochodzenia w jak najskuteczniejszy sposób, a skarżący uzyskiwali optymalną obsługę. Usprawniona Dyrekcja ds. Dochodzeń, którą utworzono w 2020 r., poczyniła dalsze postępy w tym zakresie. Obejmowało to pozyskiwanie wiedzy fachowej i najlepszych praktyk za pośrednictwem zespołów ds. dochodzeń tematycznych, co przyczyniło się do dalszej poprawy spójności i skuteczności dochodzeń prowadzonych przez Rzecznik.

Choć przez cały 2021 r. utrzymano tryb pracy hybrydowej, dzięki prowadzeniu przez Rzecznik systemu internetowego rozpatrywania skarg zachowano ciągłość w tym zasadniczym obszarze działalności biura. Liczba skarg rozpatrywanych przez biuro wzrosła w porównaniu z rokiem 2020.

Wprowadzono dalsze usprawnienia w sposobie przedstawiania i publikowania online dochodzeń prowadzonych przez Rzecznik, aby obserwacja prac biura była dla opinii publicznej łatwiejsza. Nowa sekcja „Najważniejsze dochodzenia” na stronie internetowej jest poświęcona dochodzeniom Rzecznik o szerszym znaczeniu publicznym. Wprowadzono też nową sekcję dotyczącą prac Rzecznik w zakresie publicznego dostępu do dokumentów. Poprawiono również funkcje wyszukiwania w portalu internetowym.

Zróżnicowany skład naszego zespołu rozpatrującego skargi oraz nasza strona internetowa świadczą o tym, że Rzecznik Praw Obywatelskich dba o komunikację z osobami potrzebującymi pomocy we wszystkich 24 językach urzędowych UE.

Chociaż Rzecznik nie zawsze jest w stanie zbadać wszystkie otrzymane skargi, biuro stara się pomóc wszystkim, którzy zwracają się o pomoc, na przykład udziela porad dotyczących innych możliwości dochodzenia roszczeń.

6.1. Rodzaj i źródło skarg

6.1.1. Przegląd skarg i strategicznych dochodzeń

Rzecznik Praw Obywatelskich może wszcząć dochodzenie tylko w odniesieniu do skarg, które mieszczą się w zakresie jej mandatu i spełniają konieczne „kryteria dopuszczalności”, na przykład warunek, że uprzednio próbowano rozwiązać sporną kwestię bezpośrednio w danej instytucji. Nowa struktura organizacyjna przyczyniła się do dalszej poprawy sposobu rozpatrywania skarg przez Rzecznik oraz skrócenia czasu potrzebnego na rozpatrzenie skarg i zakończenie dochodzeń.

Tematy prac biura wynikają z mandatu Rzecznika Praw Obywatelskich i otrzymanych skarg, które stanowią większość spraw. W 2021 r. przypadała dwudziesta rocznica wejścia w życie unijnych „przepisów o przejrzystości” (rozporządzenie 1049/2001). W tym kontekście Rzecznik przez cały rok kładła nacisk na kwestię dostępu do dokumentów. Podobnie jak w poprzednich latach przejrzystość pozostaje głównym tematem skarg i jest również priorytetem w strategicznych działaniach Rzecznik.

Porady, skargi i postępowania wyjaśniające w 2021 r.
Porady, skargi i postępowania wyjaśniające w 2021 r.

Oprócz podstawowej działalności Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczącej skarg Rzecznik prowadzi również szerzej zakrojone dochodzenia i inicjatywy strategiczne dotyczące kwestii systemowych związanych z instytucjami UE. Jak przewidziano w strategii Rzecznik Praw Obywatelskich „W stronę 2024 roku”, w 2021 r. nasiliły się strategiczne prace Rzecznik: wszczęto więcej dochodzeń i inicjatyw na temat różnych zagadnień.

Tematy działań strategicznych w 2021 r.
Tematy działań strategicznych w 2021 r.
Pochodzenie zarejestrowanych skarg i postępowań wyjaśniających otwartych przez Europejską Rzecznik Praw Obywatelskich w 2021 r.
Pochodzenie zarejestrowanych skarg i postępowań wyjaśniających otwartych przez Europejską Rzecznik Praw Obywatelskich w 2021 r.

6.1.2. Skargi wykraczające poza zakres mandatu Rzecznika

W 2021 r. Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich rozpatrzyła ponad 1400 skarg, które wykraczały poza zakres jej mandatu, głównie ze względu na to, że nie dotyczyły działalności administracji UE. Ponad 40% takich skarg pochodziło z Hiszpanii, Polski i Niemiec.

W większości przypadków obywatele zwracali się do Rzecznik ze sprawami dotyczącymi opieki zdrowotnej, równego traktowania lub dyskryminacji oraz ochrony konsumentów. Kierowali także skargi związane z pandemią COVID‑19. Skargi wykraczające poza zakres mandatu dotyczyły głównie problemów napotykanych w krajowych, regionalnych lub lokalnych organach publicznych oraz w krajowych lub międzynarodowych sądach (np. Europejskim Trybunale Praw Człowieka). Wpłynęło także dużo skarg odnoszących się do sektora prywatnego. Inne skargi poza zakresem mandatu Rzecznik dotyczyły politycznych lub legislacyjnych działań instytucji UE.

Rzecznik udzielała odpowiedzi wszystkim osobom zwracającym się o pomoc w języku sporządzenia skargi lub w wybranym języku. W odpowiedziach wyjaśniano zakres mandatu Rzecznika Praw Obywatelskich i w miarę możliwości wskazywano skarżącym inne organy, które mogłyby im pomóc. Za zgodą skarżących Rzecznik przekazywała również skargi odpowiednim członkom europejskiej sieci rzeczników praw obywatelskich (ENO).

W przypadku gdy skarżący byli niezadowoleni z konkretnych przepisów UE, Rzecznik zazwyczaj doradzała im, aby zwrócili się do Komisji Petycji Parlamentu Europejskiego. Skarżących, którzy podnosili inne kwestie, w tym związane z wdrażaniem prawa UE, kierowano do Komisji Europejskiej, krajowych lub regionalnych rzeczników praw obywatelskich bądź unijnych sieci, takich jak Europe Direct i Solvit.

Liczba skarg w latach 2017–2021
Liczba skarg w latach 2017–2021

6.2. Przeciw komu?

Postępowania wyjaśniające prowadzone przez Europejską Rzecznik Praw Obywatelskich w 2021 r. dotyczyły następujących instytucji
Postępowania wyjaśniające prowadzone przez Europejską Rzecznik Praw Obywatelskich w 2021 r. dotyczyły następujących instytucji

6.3. W związku z czym?

Kwestie będące przedmiotem postępowań wyjaśniających zamkniętych przez Europejską Rzecznik Praw Obywatelskich w 2021 r.
Kwestie będące przedmiotem postępowań wyjaśniających zamkniętych przez Europejską Rzecznik Praw Obywatelskich w 2021 r.

6.4. Uzyskane wyniki

Działania podjęte przez Europejską Rzecznik Praw Obywatelskich w reakcji na nowe skargi rozpatrzone w 2021 r.
Działania podjęte przez Europejską Rzecznik Praw Obywatelskich w reakcji na nowe skargi rozpatrzone w 2021 r.
Zmiany w liczbie postępowań wyjaśniających prowadzonych przez Europejską Rzecznik Praw Obywatelskich
Zmiany w liczbie postępowań wyjaśniających prowadzonych przez Europejską Rzecznik Praw Obywatelskich
Wyniki postępowań wyjaśniających zamkniętych przez Europejską Rzecznik Praw Obywatelskich w 2021 r.
Wyniki postępowań wyjaśniających zamkniętych przez Europejską Rzecznik Praw Obywatelskich w 2021 r.
Czas trwania dochodzeń w sprawach zamkniętych przez Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich
Czas trwania dochodzeń w sprawach zamkniętych przez Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich

6.5. Wpływ i osiągnięcia

Jednym z nadrzędnych celów Europejskiej Rzecznik Praw Obywatelskich jest osiągnięcie rzeczywistej poprawy sytuacji skarżących i obywateli w kontaktach z unijną administracją. Rzecznik realizuje ten cel poprzez formułowanie propozycji w formie rozwiązań, zaleceń i sugestii. Rzecznik może także przyczyniać się do ulepszeń poprzez inicjatywy strategiczne, które nie stanowią formalnych dochodzeń. Może także wezwać instytucję do rozstrzygnięcia danej sprawy, nawet przed skierowaniem formalnych propozycji lub zaleceń dotyczących rozwiązań.

6.5.1. Wskaźnik akceptacji

Wskaźnik akceptacji to odsetek pozytywnych odpowiedzi na łączną liczbę propozycji (rozwiązań, zaleceń i sugestii) przekazanych przez Rzecznik Praw Obywatelskich. Ponieważ instytucje mają do sześciu miesięcy na podjęcie działań w następstwie sugestii Rzecznik ujętych w decyzjach zamykających dochodzenia, wskaźnik akceptacji za 2021 r. obejmuje sprawy zamknięte w 2020 r.

W 2020 r. instytucje UE z akceptacją współpracowały z Rzecznik Praw Obywatelskich w 81% przypadków. Ten wskaźnik jest wyższy niż w poprzednim roku (do 2020 r. informacje o tym, jak instytucje UE reagowały na sugestie Rzecznik w sprawach zamkniętych w poprzednim roku, były zawarte w sprawozdaniu Putting it Right? Po przyjęciu w 2021 r. nowego statutu Rzecznik ocena ta jest obecnie ujmowana w sprawozdaniu rocznym).

Wskaźnik akceptacji
Wskaźnik akceptacji

W ujęciu łącznym instytucje UE zareagowały pozytywnie na 29 z 36 propozycji Rzecznik przedstawionych w celu skorygowania lub usprawnienia ich praktyk administracyjnych. Spośród 12 instytucji, którym Rzecznik przedstawiła swoje propozycje, 10 w pełni zastosowało się do wszystkich rozwiązań, sugestii i zaleceń. Pozostałe dwie instytucje to: Komisja, która zastosowała się do 16 z 22 propozycji przedstawionych przez Rzecznik, oraz Rada, która przyjęła jedną z dwóch propozycji Rzecznik.

6.5.2. Szerszy wpływ

Wskaźnik akceptacji obejmuje reakcje instytucji na przekazane im propozycje w określonym czasie i nie oddaje w pełni skutków działań Rzecznik Praw Obywatelskich w dłuższej perspektywie.

Dochodzenia Rzecznik mogą zwracać uwagę na kwestie systemowe, a wynikające z nich pozytywne zmiany nie zawsze są odzwierciedlone w rocznych danych liczbowych.

Dobrym tego przykładem jest dochodzenie prowadzone przez Rzecznik dotyczące sponsorowania prezydencji Rady UE przez przedsiębiorstwa. W odpowiedzi na ustalenia Rzecznik Rada ostatecznie uzgodniła wytyczne dotyczące sponsorowania państw członkowskich sprawujących półroczną prezydencję przez korporacje. Dochodzenie doprowadziło do większej przejrzystości w odniesieniu do tej kwestii, ponieważ państwa członkowskie sprawujące prezydencję zaczęły podawać informacje o swoich sponsorach korporacyjnych na oficjalnych stronach internetowych prezydencji, a przez to Parlament i media mogły monitorować tę sytuację.

Rezultaty można także osiągać przez zachęcanie do debaty na dany temat. Działalność Rzecznika Praw Obywatelskich, podobnie jak Parlamentu i wielu innych instytucji, może mieć istotny „efekt odstraszający”. Instytucje mają świadomość, że działania administracyjne niespełniające wysokich standardów oczekiwanych przez społeczeństwo mogą prowadzić do wszczęcia dochodzenia przez Rzecznika Praw Obywatelskich lub do szerszej kontroli publicznej.

Szczególnym przykładem jest tu kwestia udziału członków Komisji Europejskiej w krajowych kampaniach wyborczych. Rzecznik otrzymała dwie skargi dotyczące udziału przewodniczącej i wiceprzewodniczącej Komisji w filmie wyborczym jednej z chorwackich partii politycznych. Chociaż Rzecznik nie znalazła podstaw do wszczęcia dochodzenia, zwróciła się do Komisji o wyjaśnienie, jak kodeks postępowania znajduje zastosowanie w kontekście kampanii wyborczych. Komisja odpowiedziała, że sporządzi nowe wytyczne dotyczące tego, w jaki sposób komisarze mogą brać udział w wyborach krajowych.

7. Komunikacja i współpraca

7.1. Komunikacja

Nini Tsiklauri przemawia podczas Europejskiego Spotkania Młodzieży.
Nini Tsiklauri przemawia podczas Europejskiego Spotkania Młodzieży.

Biuro kontynuowało intensywne działania promujące prace Europejskiej Rzecznik Praw Obywatelskich wśród jak najszerszego grona odbiorców. Korzystano z ukierunkowanej i innowacyjnej komunikacji, aby wzbogacić wiedzę społeczeństwa na temat określonych dochodzeń oraz ogólnych zagadnień, takich jak przejrzystość i zasady etyczne, a także roli Rzecznik w promowaniu wysokich standardów odpowiedzialności w odniesieniu do unijnej administracji.

Strona internetowa dalej stawała się dynamicznym centrum treści o działalności Rzecznik. Bardzo łatwo jest znaleźć na niej odpowiednie dochodzenia, najnowsze informacje oraz objaśnienia kluczowych kwestii.

Na stronie wprowadzono nową sekcję „Najważniejsze dochodzenia”, która jest poświęcona postępowaniom o szerszym znaczeniu publicznym. Dochodzenia są w niej wymienione według najnowszych informacji, a sprawy są opisywane na zwięzłych stronach, na które wchodzi się przez teksty wprowadzające dla osób szukających informacji o danym dochodzeniu. Poprawiono funkcje wyszukiwania na stronie dzięki czemu odwiedzającym łatwiej jest znaleźć potrzebne dokumenty.

Na stronie Rzecznik Praw Obywatelskich znalazły się nowe sekcje, na temat prac Rzecznik w zakresie publicznego dostępu do dokumentów UE oraz dostępu do dokumentów Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich. O skupianiu się na dostępie do dokumentów świadczą także kampania informacyjna, przewijana prezentacja internetowa i krótki film objaśniający.

Sprawozdanie roczne Rzecznika Praw Obywatelskich za 2020 r. zostało po raz pierwszy zamieszczone w formie prezentacji internetowej. Dzięki temu można łatwiej zapoznać się z głównymi obszarami i najistotniejszymi skutkami działalności Rzecznik.

Rzecznik przedstawiła prace swojego biura podczas dorocznej konferencji prasowej w maju. Na tej konferencji ogłosiła wszczęcie obszernego dochodzenia dotyczącego tego, w jaki sposób Komisja postępuje w sytuacjach „drzwi obrotowych” (zob. powyżej), oraz przedstawiła najważniejsze dochodzenia, które są obecnie prowadzone lub zostały ostatnio zamknięte.

Aby rozpowszechnić informacje o zdobywcach Nagrody za dobrą administrację oraz zachęcić do wymiany dobrych pomysłów i praktyk, po kampanii w mediach społecznościowych poświęconej ceremonii wręczenia nagród stworzono dodatkową graficzną prezentację zwycięskich projektów.

W dniu 8 października Rzecznik uczestniczyła w Europejskim Spotkaniu Młodzieży (EYE2021) w Strasburgu. Wydarzenie zorganizowano w ramach procesu konsultacji dotyczącego Konferencji w sprawie przyszłości Europy. W debacie, którą moderowała autorka i aktywistka Nini Tsiklauri, Rzecznik odpowiadała na pytania młodych ludzi dotyczące działalności biura Rzecznik, kwestii takich jak przejrzystość i demokracja oraz przyszłości UE.

Kilku uczestników zabrało głos i powiedziało, czym dla nich jest Unia, podkreślając zwłaszcza znaczenie praworządności. Mówili także o tym, jak ważna jest dobra komunikacja ze strony unijnych instytucji oraz co UE może zrobić dla młodszych pokoleń.
Kilku uczestników zabrało głos i powiedziało, czym dla nich jest Unia, podkreślając zwłaszcza znaczenie praworządności. Mówili także o tym, jak ważna jest dobra komunikacja ze strony unijnych instytucji oraz co UE może zrobić dla młodszych pokoleń.

W 2021 r. – podobnie jak w roku poprzednim – spośród kont w mediach społecznościowych najszybciej rosła popularność na Instagramie (wzrost o 46%, co przekłada się na 1195 nowych obserwujących). Liczba obserwujących na LinkedIn zwiększyła się o 24% (+1148), a na Twitterze, gdzie Rzecznik ma największą liczbę odbiorców spośród swoich wszystkich kanałów w mediach społecznościowych, liczba obserwujących w grudniu 2021 r. osiągnęła poziomu 31 300, czyli wzrosła o 7% (+2140).

Ponadto Rzecznik i pracownicy jej zespołu kontynuowali działania informacyjne: udzielali wywiadów prasowych, występowali na ważnych konferencjach naukowych i prawniczych oraz przemawiali do grup gości.

Rzecznik Praw Obywatelskich i dziennikarka Christine Boos latem 2021 r. (© Anka Wessang)
Rzecznik Praw Obywatelskich i dziennikarka Christine Boos latem 2021 r.
(© Anka Wessang)

7.2. Relacje z instytucjami UE

7.2.1. Parlament Europejski

W 2021 r. nadal umacniano doskonałe relacje między Rzecznik Praw Obywatelskich Emily O’Reilly a Parlamentem. Na początku roku Rzecznik przemawiała na sesji plenarnej Parlamentu, a przez cały rok wraz z pracownikami swojego biura uczestniczyła w posiedzeniach komisji, aby przedstawiać działania Rzecznik dotyczące określonych dochodzeń. Odbywała regularne spotkania – w formie wideokonferencji lub osobiście w Brukseli i Strasburgu – z posłami do Parlamentu Europejskiego ze wszystkich części sceny politycznej. Ze względu na pandemię sprawozdanie roczne Rzecznika Praw Obywatelskich za 2020 r. przekazano przewodniczącemu Parlamentu Europejskiego cyfrowo w dniu 6 września 2021 r.

7.2.2. Komisja Petycji

Komisja Petycji Parlamentu Europejskiego należy do europejskiej sieci rzeczników praw obywatelskich i jest komisją parlamentarną odpowiedzialną za kontakty z Europejskim Rzecznikiem Praw Obywatelskich. Ścisła współpraca między tymi dwom organami ma istotne znaczenie dla zwiększania demokratycznej rozliczalności unijnych instytucji. Przez cały rok Rzecznik w swoich działaniach otrzymywała solidne wsparcie ze strony tej komisji i jej przewodniczącej Dolors Montserrat, z którą się regularnie spotykała. Rzecznik i pracownicy jej biura uczestniczyli w posiedzeniach komisji dotyczących tematów wspólnego zainteresowania, a kilka rezolucji komisji odnosiło się do postępowań prowadzonych przez Rzecznik, zwłaszcza w zakresie przejrzystości i rozliczalności unijnej administracji w kontekście COVID‑19.

7.2.3. Komisja Europejska

Komisja Europejska jest największą instytucją UE. Zakres jej działalności jako organu wykonawczego UE oznacza, że w ujęciu proporcjonalnym większość skarg otrzymywanych przez Rzecznik Praw Obywatelskich dotyczy prac Komisji. W 2021 r. współpraca między Europejską Rzecznik Praw Obywatelskich a Komisją nadal była bardzo konstruktywna. Wiceprzewodnicząca Komisji Věra Jourová zabrała głos na konferencji zorganizowanej przez Rzecznik w listopadzie na temat dostępu do dokumentów (zob. powyżej) – czyli przedmiotu wielu skarg kierowanych do Rzecznik – i oświadczyła, że Komisja będzie dążyć do poprawy przepisów w tym obszarze. Służby tych dwóch instytucji utrzymywały regularne kontakty, co pozwoliło pracownikom na konstruktywne relacje.

Věra Jourová

I welcome the initiative of the #EOdebate on public access to documents.

@EU_Commission fully supports a high level of #transparency and access to documents within the EU institutions. We aim at a revision of the existing rules to fully bring them in line with reality.

Tweet's image

Z zadowoleniem przyjmuję inicjatywę Europejskiej Rzecznik Praw Obywatelskich w zakresie publicznego dostępu do dokumentów.

Komisja Europejska w pełni popiera wysoki poziom przejrzystości i dostępu do dokumentów w instytucjach europejskich. Zamierzamy zrewidować istniejące przepisy, aby w pełni je dostosować do rzeczywistości.

7.2.4. Inne instytucje, agencje i organizacje

Relacje z różnymi organami unijnej administracji stanowią integralną część strategii Rzecznik Praw Obywatelskich „W stronę 2024 roku”. Długotrwały i pozytywny wpływ na administrację UE można osiągnąć jedynie poprzez ścisłą współpracę. Rzecznik utrzymuje bliskie relacje z wieloma instytucjami, organami i agencjami UE. W 2021 r. Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich odbyła spotkania m.in. z prezesem Trybunału Sprawiedliwości, Europejską Prokurator Generalną, dyrektorem Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej (FRA), przewodniczącym i dyrektorem wykonawczym Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego (EUNB), a także członkiem Europejskiego Trybunału Obrachunkowego. Rzecznik utrzymuje także dobre relacje z przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego i organizacjami międzynarodowymi. Spotkała się z sekretarzem generalnym OECD, a biuro Rzecznik należy obecnie do nieformalnej sieci OECD ds. przejrzystości i rozliczalności. Pracownicy zespołu Rzecznik wygłaszali przemówienia podczas wydarzeń organizowanych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), Akademię Prawa Europejskiego (ERA) oraz Meijers Committee – holenderską sieć naukową ds. prawa UE.

7.2.5. Konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych

Rzecznik Praw Obywatelskich – jako członek unijnych ram Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych – chroni, wspiera i monitoruje wdrażanie tej konwencji przez unijną administrację. W 2021 r. ramom tym przewodniczył Parlament Europejski. Unijne ramy były ściśle powiązane ze zmianami dotyczącymi unijnej strategii na rzecz praw osób z niepełnosprawnościami na lata 2021–2030 i wniosły wkład w tę strategię. Rozpoczęły także przygotowania do unijnego przeglądu wdrażania uwag końcowych komitetu ds. konwencji o prawach osób niepełnosprawnych.

W następstwie dwóch dochodzeń – zamkniętych, odpowiednio, w 2019 r.2020 r. – dotyczących wydatkowania funduszy UE na instytucje opieki społecznej Rzecznik wszczęła dochodzenie z własnej inicjatywy dotyczące tego, w jaki sposób Komisja monitoruje fundusze UE wykorzystywane w promowaniu prawa do niezależnego życia osób z niepełnosprawnościami i osób starszych. Obecnie Rzecznik analizuje odpowiedź Komisji, po przeprowadzeniu także konsultacji z organizacjami zajmującymi się prawami osób z niepełnosprawnościami i osób starszych.

Ponieważ europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi zarządzają wspólnie Komisja i organy krajowe, Rzecznik zwróciła się do członków europejskiej sieci rzeczników praw obywatelskich (ENO), aby przedstawiły informacje w tej sprawie. Rzecznik zorganizowała również seminarium internetowe z udziałem członków ENO w celu omówienia opieki instytucjonalnej, wykorzystania funduszy oraz wniosków wynikających z pandemii COVID‑19.

W czerwcu 2021 r. Rzecznik zamknęła inicjatywę strategiczną dotyczącą sposobu, w jaki Komisja uwzględnia szczególne potrzeby niepełnosprawnych pracowników w kontekście kryzysu COVID‑19. Na podstawie działań Komisji w reakcji na pandemię oraz wkładu ekspertów, w tym Europejskiego Forum Osób z Niepełnosprawnościami i Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej, Rzecznik opracowała informacyjny wykaz najlepszych praktyk w zakresie zaspokajania potrzeb osób z niepełnosprawnościami w sytuacjach nadzwyczajnych.

Rzecznik otrzymała skargę dotyczącą odmowy przyznania przez Komisję Europejską, na podstawie regulaminu Komisji, podwyższonego dodatku na dziecko pracownikowi mającemu dziecko z niepełnosprawnością. Rzecznik wszczęła dochodzenie i wezwała Komisję do udzielenie odpowiedzi na skargę oraz na zestaw konkretnych pytań.

Biuro przez cały rok przedstawiało swoje działania w zakresie praw osób z niepełnosprawnościami na różnych wydarzeniach, w tym podczas spotkania zorganizowanego przez Europejskie Forum Osób z Niepełnosprawnościami.

7.3. Europejska sieć rzeczników praw obywatelskich

Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich dążyła do wzmocnienia współpracy i metod działania w ramach europejskiej sieci rzeczników praw obywatelskich, nieformalnej sieci koordynowanej przez Rzecznik. ENO składa się z około 100 urzędów z 36 europejskich krajów. Obejmuje także Komisję Petycji Parlamentu Europejskiego.

W 2021 r. Rzecznik starała się rozszerzyć rolę ENO w zakresie budowania zdolności i wymiany dobrych praktyk. W tym celu zorganizowano trzy specjalistyczne seminaria internetowe dla ekspertów z urzędów będących członkami ENO, z udziałem specjalistów z administracji UE. Seminaria skupiały się na różnych tematach: sztuczna inteligencja i administracja elektroniczna w organach publicznych; mechanizm rozpatrywania skarg we Fronteksie i monitorowanie powrotów przymusowych; oraz opieka instytucjonalna, wykorzystanie funduszy UE i wnioski wynikające z pandemii.

European Ombudsman

The European Network of Ombudsmen is meeting today to discuss the challenges posed by artificial intelligence #AI and #EGovernment in public administrations.

More about the #ENOnetwork and its role:
europa.eu/!JQ34MG

Tweet's image

Europejska sieć rzeczników praw obywatelskich spotyka się dziś, aby omówić wyzwania związane ze sztuczną inteligencją oraz administracją elektroniczną w organach publicznych.

Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich w 2021 r. kontynuowała „działania równoległe” z ENO. Krajowi członkowie ENO udzielali informacji i byli zaangażowani w ramach postępowania z własnej inicjatywy Rzecznik dotyczącego tego, w jaki sposób Frontex w ramach swojego mechanizmu rozpatrywania skarg postępuje ze skargami w sprawie domniemanych naruszeń praw podstawowych. Przekazywali także informacje i uczestniczyli w dochodzeniu z własnej inicjatywy dotyczącym sposobu monitorowania przez Komisję Europejską funduszy UE wykorzystywanych w promowaniu praw do niezależnego życia osób z niepełnosprawnościami i osób starszych.

W ramach procedury „zapytań” Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich pomaga także członkom ENO w uzyskiwaniu odpowiedzi eksperckich od właściwych jednostek administracji UE w kwestiach związanych z UE, które pojawiły się w trackie dochodzeń. W 2021 r. tematy poruszone w zapytaniach obejmowały kwalifikowanie się do unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID oraz obowiązki Hiszpanii w zakresie ochrony przyrody i różnorodności biologicznej.

Przez cały rok Rzecznik spotykała się z krajowymi i regionalnymi rzecznikami praw obywatelskich.

Rzecznik odbyła w Wiedniu spotkanie z Wernerem Amonem, sekretarzem generalnym Międzynarodowego Instytutu Ombudsmana (IOI), z którym omówiła bieżące sprawy dotyczące instytucji rzeczników praw obywatelskich.
Rzecznik odbyła w Wiedniu spotkanie z Wernerem Amonem, sekretarzem generalnym Międzynarodowego Instytutu Ombudsmana (IOI), z którym omówiła bieżące sprawy dotyczące instytucji rzeczników praw obywatelskich.
Skarżący, którym Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich doradziła w 2021 r. kontakt z innymi instytucjami i organami, oraz przekazane skargi
Skarżący, którym Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich poradziła w 2021 r. kontakt z innymi instytucjami i organami, oraz przekazane skargi

7.4. Nagroda europejska Uniwersytetu we Flensburgu

W listopadzie Rzecznik otrzymała nagrodę europejską („Europa Prize”) Uniwersytetu we Flensburgu w uznaniu jej działań na rzecz zwiększenia rozliczalności i przejrzystości unijnej administracji. W przemówieniu z okazji przyjęcia nagrody Rzecznik podkreśliła istotne znaczenie zachowania praworządności.

„Staram się dopilnować, aby instytucje UE realizowały swoje deklaracje o praworządności i wartościach demokratycznych, rozliczalności i przejrzystości w swoich działaniach na rzecz obywateli. Złe czyny, nawet nieznaczne i niezauważalne, które są w sprzeczności z wartościami mającymi przyświecać administracji UE, wysysają tę cenną i delikatną tkankę demokratyczną i pozwalają nieuczciwym podmiotom prowadzić ich niedemokratyczne gry“ – powiedziała Rzecznik podczas przemówienia.

Silvia Bartolucci

Beautiful ceremony for the Europa-Prize to @EUombudsman O'Reilly for her work. #EUF

Tweet's image

Piękna ceremonia przyznania nagrody europejskiej Emily O’Reilly, Europejskiej Rzecznik Praw Obywatelskich, w uznaniu jej działalności.

8. Zasoby

8.1. Budżet

Budżet Rzecznika Praw Obywatelskich stanowi oddzielny rozdział budżetu ogólnego Unii Europejskiej. Dzieli się na trzy tytuły. Tytuł 1 obejmuje płace, dodatki oraz inne koszty związane z personelem. Tytuł 2 dotyczy budynków, umeblowania, wyposażenia i innych wydatków operacyjnych. Tytuł 3 obejmuje wydatki związane z wykonywaniem przez instytucję jej ogólnych zadań. W 2021 r. suma przyznanych środków wyniosła 12 501 836 EUR.

Aby zapewnić efektywne zarządzanie zasobami, audytor wewnętrzny Rzecznika regularnie sprawdza wewnętrzne systemy kontroli i operacje finansowe przeprowadzane przez biuro Rzecznika. Podobnie jak inne instytucje UE, instytucja Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich podlega również kontroli Trybunału Obrachunkowego.

8.2. Korzystanie z zasobów

Każdego roku Rzecznik Praw Obywatelskich przyjmuje roczny plan zarządzania, w którym określa się konkretne działania, jakie biuro zamierza podjąć, aby zrealizować cele i priorytety pięcioletniej strategii Rzecznika Praw Obywatelskich „W stronę 2024 roku”. Roczny plan zarządzania na 2021 r. jest pierwszym planem opartym na tej nowej strategii.

Rzecznik zatrudnia wysoko wykwalifikowany i wielojęzyczny personel. Dzięki temu biuro może rozpatrywać skargi w 24 językach urzędowych UE i podnosić świadomość społeczną na temat pracy Rzecznika w UE. Wykorzystując doświadczenia z 2020 r., w 2021 r. biuro nadal pozytywnie i szybko reagowało na wyzwania związane z pandemią COVID‑19. Przyjęło politykę nowoczesnej pracy hybrydowej, aby korzystać z nowego cyfrowego środowiska pracy, a jednocześnie zapewniać wysoką efektywność i dobrostan pracowników.

W 2021 r. w planie zatrudnienia Rzecznika Praw Obywatelskich przewidziano 73 stanowiska. Ponadto w biurze pracowało średnio ośmiu pracowników kontraktowych, a 16 stażystów zdobywało doświadczenie zawodowe w ciągu tego roku.

Marie-Pierre Darchy, dyrektor ds. administracji.
Marie-Pierre Darchy, dyrektor ds. administracji.

W czerwcu 2021 r. Rzecznik ukończyła reorganizację biura, w ramach której powstała Dyrekcja ds. Administracji. W wyniku otwartego procesu naboru stanowisko dyrektora ds. administracji objęła Marie-Pierre Darchy. Nowa jednostka organizacyjna zajmuje się wszystkimi sprawami dotyczącymi administracji, zasobów ludzkich, budżetu, budynków, informatyki i zarządzania rejestrami w instytucji.

Kontakt z Europejskim Rzecznikiem Praw Obywatelskich

Telefon

+33 (0)3 88 17 23 13

E-mail

eo@ombudsman.europa.eu

Adres pocztowy

Médiateur européen
1 avenue du Président Robert Schuman
CS 30403
F-67001 Strasbourg Cedex

Internet
Nasze biura
Nasze biura
Strasburg
Adres dla odwiedzających

Bâtiment Václav Havel (HAV)
Allée Spach
F-67000 Strasbourg

Bruksela
Adres dla odwiedzających

Bâtiment Froissart (FRS)
Rue Froissart 87
B-1000 Bruxelles

O ile nie wskazano inaczej, wszystkie fotografie i ilustracje © Unia Europejska, z wyjątkiem okładki (© golubovy / Stocklib i © f9photos / envatoelements).
Powielanie dozwolone w celach edukacyjnych i niehandlowych, pod warunkiem podania źródła.
Ustaw w FrutigerNext.

HTML ISBN 978-92-9483-294-8 ISSN 1830-6934 doi:10.2869/537077 QK-AA-22-001-PL-Q