Περίληψη

Η ΕΕ έχει την ευθύνη και την πρόκληση να προτείνει και να εγκρίνει πολιτική και νομοθεσία που επηρεάζει πάνω από 500 εκατομμύρια Ευρωπαίους. Η ανάπτυξη πολιτικής, συμπεριλαμβανομένης της πολιτικής που οδηγεί σε προτάσεις για νέα νομοθεσία της ΕΕ, αποτελεί ένα από τα κύρια καθήκοντα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ενώ η Επιτροπή βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην εσωτερική της εμπειρογνωσία και εμπειρία σε αυτό το έργο, βασίζεται επίσης σε ευρύ φάσμα εξωτερικών πηγών, όπως εξειδικευμένοι ευρωπαϊκοί οργανισμοί, μελέτες που εκπονήθηκαν για λογαριασμό της από εμπειρογνώμονες και πανεπιστημιακούς, ανατροφοδότηση σχετικά με τις «πράσινες βίβλους», δημόσιες διαβουλεύσεις και ακροάσεις και πάνω από 800 ομάδες εμπειρογνωμόνων.

Η εν λόγω στρατηγική έρευνα αφορούσε μια σημαντική πτυχή της εξάρτησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής από εξωτερικές πηγές εμπειρογνωμοσύνης, και συγκεκριμένα το σύστημα ομάδων εμπειρογνωμόνων της. Η Επιτροπή συγκροτεί ομάδες εμπειρογνωμόνων για την αναζήτηση εξωτερικών συμβουλών και εμπειρογνωμοσύνης από άτομα, οργανισμούς και/ή κράτη μέλη και άλλες δημόσιες αρχές, καθώς προετοιμάζει νομοθετικές προτάσεις και πρωτοβουλίες πολιτικής, καταρτίζει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις και εφαρμόζει την ισχύουσα νομοθεσία, τα προγράμματα και τις πολιτικές. Εναπόκειται στην Επιτροπή να αποφασίσει πώς θα λάβει υπόψη την εμπειρογνωμοσύνη και τις συμβουλές που παρέχονται από τις ομάδες εμπειρογνωμόνων της κατά την εκτέλεση των καθηκόντων της προς το γενικό συμφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Με βάση τα προηγούμενα επιτεύγματα της Επιτροπής όσον αφορά τη βελτίωση της διαχείρισης των εν λόγω ομάδων, η έρευνα της Διαμεσολαβήτριας είχε ως στόχο να συνδράμει την Επιτροπή στον εντοπισμό και την αντιμετώπιση των κύριων συστημικών αδυναμιών στους γενικούς κανόνες της που διέπουν τις ομάδες εμπειρογνωμόνων. Μετά τη διεξαγωγή δημόσιας διαβούλευσης, η Διαμεσολαβήτρια υπέβαλε στην Επιτροπή σειρά προτάσεων σχετικά με τον τρόπο βελτίωσης των κανόνων στους ακόλουθους τομείς: επίτευξη ισορροπημένης σύνθεσης των ομάδων εμπειρογνωμόνων, προσκλήσεις υποβολής αιτήσεων για συμμετοχή σε ομάδες εμπειρογνωμόνων, συνέργειες με το Μητρώο Διαφάνειας, πολιτική σύγκρουσης συμφερόντων για μεμονωμένους εμπειρογνώμονες που διορίζονται υπό την προσωπική τους ιδιότητα και βελτίωση της διαθεσιμότητας δεδομένων στο μητρώο ομάδων εμπειρογνωμόνων.

Όσον αφορά τη διαφάνεια των εργασιών των ομάδων εμπειρογνωμόνων, υπήρχαν σημαντικά περιθώρια βελτίωσης. Ως εκ τούτου, ο Διαμεσολαβητής διατύπωσε δύο συγκεκριμένες συστάσεις προς την Επιτροπή προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα στο κοινό να παρακολουθεί τις λεπτομέρειες των διαβουλεύσεων των ομάδων εμπειρογνωμόνων και να γνωρίζει, εν τέλει, ποιες απόψεις επηρέασαν την Επιτροπή.

Το 2016, κατά τη διάρκεια της παρούσας έρευνας της Διαμεσολαβήτριας και κατόπιν εκκλήσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της κοινωνίας των πολιτών, η Επιτροπή αναθεώρησε το σύστημά της για τις ομάδες εμπειρογνωμόνων. Εξέδωσε απόφαση της Επιτροπής με αναθεωρημένους κανόνες που διέπουν τη λειτουργία και τις εργασίες των ομάδων εμπειρογνωμόνων της. Με τη μεταρρύθμισή της, η Επιτροπή αναθεώρησε σημαντικά τους κανόνες της για τις ομάδες εμπειρογνωμόνων και έθεσε σε εφαρμογή ένα πιο ισχυρό και διαφανές σύστημα. Οι νέοι κανόνες συνάδουν σε μεγάλο βαθμό με τις προτάσεις της Διαμεσολαβήτριας. Ειδικότερα, η Επιτροπή έχει καταστήσει τη διαδικασία επιλογής για τα μέλη των ομάδων εμπειρογνωμόνων πιο διαφανή, έχει θέσει σε εφαρμογή μια νέα πολιτική σύγκρουσης συμφερόντων για μεμονωμένους εμπειρογνώμονες που διορίζονται υπό την προσωπική τους ιδιότητα και απαιτεί πλέον από οργανώσεις και αυτοαπασχολούμενα άτομα να εγγράφονται στο Μητρώο Διαφάνειας προκειμένου να διορίζονται σε ομάδες εμπειρογνωμόνων.

Η Επιτροπή έχει επίσης σημειώσει ικανοποιητική πρόοδο όσον αφορά τη διευκόλυνση του καλύτερου δημόσιου ελέγχου των εργασιών των ομάδων εμπειρογνωμόνων. Τα πρακτικά των συνεδριάσεων πρέπει πλέον να είναι «ουσιαστικά και πλήρη», τα μέλη μπορούν να δημοσιεύουν τις διαφωνούσες γνώμες τους και οι ομάδες εμπειρογνωμόνων μπορούν να αποφασίζουν να συσκέπτονται δημοσίως. Σε περίπτωση δημόσιων συσκέψεων, το κοινό μπορεί να προσκληθεί να παραστεί σε συνεδρίαση ή η συνεδρίαση μπορεί να μεταδοθεί μέσω διαδικτύου.

Η Διαμεσολαβήτρια περατώνει την έρευνα αυτή, τώρα που έχει επιτευχθεί η μεταρρύθμιση του συστήματος των ομάδων εμπειρογνωμόνων. Θα συνεχίσει να παρακολουθεί την εφαρμογή από την Επιτροπή των μεταρρυθμίσεων του συστήματος των ομάδων εμπειρογνωμόνων.

Αποτέλεσμα της στρατηγικής έρευνας - βασικές βελτιώσεις με μια ματιά:

• Νομικά δεσμευτικοί κανόνες και αυξημένη πολιτική λογοδοσία για τις ομάδες εμπειρογνωμόνων
• Δημόσιες προσκλήσεις υποβολής αιτήσεων ως τυποποιημένο μέσο επιλογής μελών
• Υποχρεωτική εγγραφή στο Μητρώο Διαφάνειας
• Σύνδεσμοι μεταξύ των καταχωρίσεων στο μητρώο ομάδων εμπειρογνωμόνων και στο Μητρώο Διαφάνειας
• Συνεπής κατηγοριοποίηση των οργανισμών
• Νέα πολιτική σύγκρουσης συμφερόντων για μεμονωμένους εμπειρογνώμονες που διορίζονται υπό την προσωπική τους ιδιότητα
• Περιγραφή της εντολής και των συμβουλών που απαιτούνται για κάθε νέα ομάδα
• Σημαντικά και πλήρη πρακτικά των συνεδριάσεων
• Δημοσίευση αντιφατικών απόψεων
• Ρυθμίσεις για τις δημόσιες διαβουλεύσεις

 

Το ιστορικό της στρατηγικής έρευνας [1]

1. Η ανάπτυξη της πολιτικής της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της πολιτικής που οδηγεί σε προτάσεις για νέα νομοθεσία της ΕΕ, η οποία τελικά επηρεάζει περισσότερους από 500 εκατομμύρια ευρωπαίους πολίτες, αποτελεί ένα από τα κύρια καθήκοντα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ενώ η Επιτροπή βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην εσωτερική της εμπειρογνωμοσύνη και εμπειρία στην ανάπτυξη πολιτικής, επιδιώκει επίσης τη συμβολή ενός ευρέος φάσματος εξωτερικών πηγών, μεταξύ των οποίων περισσότερες από 800 ομάδες εμπειρογνωμόνων. Οι ομάδες εμπειρογνωμόνων είναι συμβουλευτικά όργανα που συγκροτούνται από την Επιτροπή για να της παρέχουν συμβουλές και εμπειρογνωσία σε σχέση με i) την προετοιμασία νομοθετικών προτάσεων και πρωτοβουλιών πολιτικής στο πλαίσιο του δικαιώματος πρωτοβουλίας της Επιτροπής· ii) την προετοιμασία κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων· iii) την εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας, των προγραμμάτων και των πολιτικών της Ένωσης, καθώς και τον συντονισμό και τη συνεργασία με τα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη στο πλαίσιο αυτό· και iv) την έγκαιρη προετοιμασία εκτελεστικών πράξεων. Ως εκ τούτου, οι ομάδες εμπειρογνωμόνων διαδραματίζουν καίριο και προνομιακό ρόλο στην ανάπτυξη της πολιτικής της ΕΕ.

2. Η νομιμότητα της χάραξης πολιτικής της ΕΕ πρέπει φυσικά να λαμβάνει υπόψη το κατά πόσον η Επιτροπή έχει προβεί σε διαβουλεύσεις με ένα κατάλληλα διαφοροποιημένο φάσμα εξωτερικών πηγών. Είναι επίσης σημαντικό οι συνεισφορές των ομάδων εμπειρογνωμόνων να είναι, από μόνες τους, ισορροπημένες και να θεωρούνται νόμιμες. Για να αποκτήσει αυτή τη νομιμότητα, η Επιτροπή πρέπει να διασφαλίσει ότι το κοινό γνωρίζει ποιοι είναι οι εμπειρογνώμονες, πώς επιλέχθηκαν και τι έργο επιτελούν για την Επιτροπή.

3. Η Διαμεσολαβήτρια κίνησε αυτή τη στρατηγική έρευνα ^[2] για να δώσει συνέχεια στη δέσμευσή της να παρακολουθεί την πρόοδο της Επιτροπής όσον αφορά τη διαφάνεια και τη σύνθεση των ομάδων εμπειρογνωμόνων ^[3]. Με βάση τα προηγούμενα επιτεύγματα της Επιτροπής όσον αφορά τη βελτίωση της διαχείρισης των εν λόγω ομάδων, η έρευνα είχε ως στόχο να βοηθήσει την Επιτροπή στον εντοπισμό και την αντιμετώπιση των κύριων συστημικών αδυναμιών στους γενικούς κανόνες της που διέπουν τις ομάδες εμπειρογνωμόνων [4]. Οι αδυναμίες αυτές ενείχαν τον κίνδυνο να παρεμποδίσουν την περαιτέρω πρόοδο όσον αφορά την ισορροπημένη σύνθεση των ομάδων εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής και τη διαφάνεια των εργασιών τους ^[5].

4. Η τότε νέα Επιτροπή είχε μόλις αναλάβει ορισμένες σημαντικές πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της διαφάνειας των εργασιών της ^[6]. Σε γενικές γραμμές, είχε δηλώσει ότι η διαφάνεια και η λογοδοσία αποτελούν θέματα προτεραιότητας στις προσπάθειές της να οικοδομήσει ένα πρότυπο διοίκησης της ΕΕ. Ως εκ τούτου, η Διαμεσολαβήτρια θεώρησε ότι ήταν η κατάλληλη στιγμή να υποβάλει στην Επιτροπή μια σειρά φιλόδοξων προτάσεων σχετικά με τον τρόπο βελτίωσης των κανόνων που διέπουν τις ομάδες εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής. Ως εκ τούτου, ο Διαμεσολαβητής βασίστηκε σε αιτήματα που είχαν ήδη υποβάλει στην Επιτροπή διάφοροι ενδιαφερόμενοι φορείς, συμπεριλαμβανομένου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ^[7].

5. Κατά τη διάρκεια της έρευνάς της, η Διαμεσολαβήτρια υπέβαλε στην Επιτροπή δύο είδη προτάσεων σχετικά με τον τρόπο βελτίωσης του συστήματός της για τις ομάδες εμπειρογνωμόνων: «προτάσεις για βελτίωση» και «συστάσεις». Ενώ και τα δύο είδη προτάσεων αποσκοπούν στην αντιμετώπιση των αδυναμιών που εντοπίστηκαν στο σύστημα, οι «συστάσεις» βασίζονται στη διαπίστωση υφιστάμενης κακοδιοίκησης.

Η έρευνα

6. Η στρατηγική έρευνα της Διαμεσολαβήτριας επιδίωξε να επιτύχει σημαντικό αντίκτυπο με την πάροδο του χρόνου. Προκειμένου να είναι σε θέση να χαρτογραφήσει και να μετρήσει τα αποτελέσματα, διήρκεσε από την ανάληψη των καθηκόντων της νέας Επιτροπής το 2014 έως το τέλος της φάσης εφαρμογής από την Επιτροπή των μεταρρυθμισμένων κανόνων της για τις ομάδες εμπειρογνωμόνων το 2017.

7. Ως πρώτο βήμα, η Διαμεσολαβήτρια διεξήγαγε δημόσια διαβούλευση για να δώσει τη δυνατότητα στα ενδιαφερόμενα μέρη να ενημερώσουν την έρευνά της [8]. Πολλά ενδιαφερόμενα μέρη που υπέβαλαν παρατηρήσεις εξέφρασαν την ανησυχία τους για το γεγονός ότι εξακολουθούσαν να υπάρχουν σημαντικές ελλείψεις στο σύστημα, ιδίως όσον αφορά την ασυνεπή κατηγοριοποίηση των μελών των ομάδων εμπειρογνωμόνων· τη δυσανάλογη εκπροσώπηση των εταιρικών συμφερόντων σε ομάδες εμπειρογνωμόνων· την έλλειψη δεδομένων στο μητρώο ομάδων εμπειρογνωμόνων· και την απουσία αποτελεσματικής πολιτικής σύγκρουσης συμφερόντων για μεμονωμένους εμπειρογνώμονες που διορίζονται υπό την προσωπική τους ιδιότητα. Ο Διαμεσολαβητής έλαβε υπόψη τις παρατηρήσεις που έλαβε κατά τη δημόσια διαβούλευση και εξέτασε προσεκτικά τις πληροφορίες που ήταν διαθέσιμες στο μητρώο ομάδων εμπειρογνωμόνων [9].

8. Μετά την ανάλυση του συστήματος των ομάδων εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής, η Διαμεσολαβήτρια ζήτησε από την Επιτροπή να απαντήσει σε μια σειρά λεπτομερών προτάσεων βελτίωσης ^[10]. Η Διαμεσολαβήτρια πρότεινε στην Επιτροπή να καθορίσει τους γενικούς κανόνες της που διέπουν τις ομάδες εμπειρογνωμόνων σε νομικά δεσμευτική απόφαση της Επιτροπής και να εισαγάγει σημαντικές αλλαγές στο σύστημα στους ακόλουθους τομείς:

Α. Προσκλήσεις υποβολής υποψηφιοτήτων:

1. Δημόσια πρόσκληση υποβολής υποψηφιοτήτων για κάθε ομάδα εμπειρογνωμόνων
2. Διαδικτυακή πύλη για προσκλήσεις υποβολής αιτήσεων σε ομάδες εμπειρογνωμόνων
3. Τυπική ελάχιστη προθεσμία για όλες τις προσκλήσεις υποβολής αιτήσεων

Β. Συνέργειες με το Μητρώο Διαφάνειας:

1. Υποχρεωτική εγγραφή στο Μητρώο Διαφάνειας για διορισμό σε ομάδες εμπειρογνωμόνων
2. Συνεπής κατηγοριοποίηση των μελών στις ομάδες εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής
3. Συστημικοί έλεγχοι και σύνδεση με το προφίλ ενός μέλους στο Μητρώο Διαφάνειας

Γ. Νέα πολιτική σύγκρουσης συμφερόντων για μεμονωμένους εμπειρογνώμονες που διορίζονται υπό την προσωπική τους ιδιότητα

Δ. Η φύση των οριζόντιων κανόνων και η επίτευξη ισορροπημένης σύνθεσης:

1. Η έννοια της ισορροπίας
2. Απαίτηση υπολοίπου
3. Ατομική περιγραφή του υπολοίπου ανά ομάδα

Ε. Διαφάνεια, συμπεριλαμβανομένης της βελτίωσης της διαθεσιμότητας δεδομένων στο μητρώο:

1. Διαφάνεια των συζητήσεων και των πρακτικών των συνεδριάσεων
2. Δημοσίευση εγγράφων
3. Δημοσίευση πληροφοριών σχετικά με το κοινό συμφέρον των ενδιαφερόμενων μερών που εκπροσωπούνται από μεμονωμένο εμπειρογνώμονα

9. Στην πρώτη απάντησή της ^[11], η Επιτροπή συμφώνησε να εφαρμόσει, εν όλω ή εν μέρει, ορισμένες από τις προτάσεις του Διαμεσολαβητή για βελτίωση. Το σημαντικότερο είναι ότι η Επιτροπή επισήμανε ότι είναι έτοιμη να μεταρρυθμίσει, στο εγγύς μέλλον, τους κανόνες της που διέπουν τις ομάδες εμπειρογνωμόνων. Η Επιτροπή συμφώνησε επίσης να συνδέσει το μητρώο ομάδων εμπειρογνωμόνων με το μητρώο διαφάνειας [12] και να ενισχύσει τον ρόλο των προσκλήσεων υποβολής υποψηφιοτήτων στην επιλογή των μελών των ομάδων εμπειρογνωμόνων. Ανακοίνωσε επίσης ότι θα θέσει σε εφαρμογή μια ανανεωμένη έκδοση του μητρώου των ομάδων εμπειρογνωμόνων της. Η Διαμεσολαβήτρια εξέφρασε την ικανοποίησή της για τις δεσμεύσεις της Επιτροπής και διατύπωσε περαιτέρω προτάσεις [13] σχετικά με τα θέματα για τα οποία, παρά την προθυμία της Επιτροπής να επανεξετάσει τους κανόνες της, διαπίστωσε περαιτέρω περιθώρια βελτίωσης.

10. Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ρυθμίσεις διαφάνειας της Επιτροπής σε σχέση με τα αποτελέσματα των ομάδων εμπειρογνωμόνων δεν επέτρεπαν στο κοινό να παρακολουθεί λεπτομερώς τις συζητήσεις των ομάδων εμπειρογνωμόνων και να γνωρίζει, τελικά, ποιες απόψεις επηρέασαν την Επιτροπή, ο Διαμεσολαβητής διατύπωσε επίσης δύο συγκεκριμένες συστάσεις ^[14]. Συνέστησε i) η Επιτροπή να απαιτεί τα πρακτικά των συνεδριάσεων των ομάδων εμπειρογνωμόνων να είναι ουσιαστικά και λεπτομερή και ii) οι συζητήσεις των ομάδων να είναι εξ ορισμού μη εμπιστευτικές.

11. Στις 30 Μαΐου 2016, η Επιτροπή ανακοίνωσε τις μεταρρυθμίσεις του συστήματος των ομάδων εμπειρογνωμόνων. Εξέδωσε απόφαση της Επιτροπής ^[15] με αναθεωρημένους κανόνες που διέπουν τη λειτουργία και τις εργασίες των ομάδων εμπειρογνωμόνων της. Την επόμενη ημέρα, απέστειλε απάντηση ^[16] στις περαιτέρω προτάσεις και συστάσεις της Διαμεσολαβήτριας, παρουσιάζοντας τους νέους κανόνες και εξηγώντας τον τρόπο με τον οποίο ανταποκρίθηκαν στις προτάσεις και τις συστάσεις της Διαμεσολαβήτριας. Μολονότι οι νέοι κανόνες συνάδουν σε μεγάλο βαθμό με τις διάφορες προτάσεις της Διαμεσολαβήτριας σχετικά με τον τρόπο βελτίωσης του συστήματος, δεν ήταν σαφές σε ποιον βαθμό οι διατάξεις σχετικά με τα πρακτικά συνεδριάσεων και τις διαβουλεύσεις των ομάδων εμπειρογνωμόνων εφάρμοσαν τις συστάσεις της Διαμεσολαβήτριας στους εν λόγω τομείς.

12. Ως εκ τούτου, η Διαμεσολαβήτρια έκρινε αναγκαίο να αξιολογήσει περαιτέρω τον βαθμό στον οποίο η Επιτροπή είχε αποδεχθεί και είχε εφαρμόσει στην πράξη τις δύο ειδικές συστάσεις της. Μετά τη λήξη της μεταβατικής φάσης της Επιτροπής για την εφαρμογή των νέων κανόνων της για τις ομάδες εμπειρογνωμόνων, η Διαμεσολαβήτρια ζήτησε [17] έγγραφα και πληροφορίες για να καθορίσει πόσο λεπτομερής είναι πλέον η απαίτηση της Επιτροπής να είναι τα πρακτικά των συνεδριάσεων των ομάδων εμπειρογνωμόνων και πόσο συχνά, αν όχι καθόλου, οι ομάδες έχουν κάνει χρήση της δυνατότητας δημόσιας διαβούλευσης. Στη συνέχεια, η Διαμεσολαβήτρια και το προσωπικό της Επιτροπής συναντήθηκαν ^[18] για να συζητήσουν τα μέτρα που έλαβε η Επιτροπή προκειμένου να εφαρμόσει τις συστάσεις της Διαμεσολαβήτριας.

13. Ο Διαμεσολαβητής είναι πλέον σε θέση να λάβει τελική θέση σχετικά με τα πλεονεκτήματα των νέων κανόνων της Επιτροπής που διέπουν τις ομάδες εμπειρογνωμόνων της. Αποδίδει σημασία στην ακόλουθη συνολική αξιολόγηση του αντικτύπου που είχε η έρευνά της, μαζί με τις προσπάθειες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, στο σύστημα των ομάδων εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής. Λεπτομερής ανάλυση του τρόπου με τον οποίο αντιμετωπίστηκαν οι επιμέρους προτάσεις της στους νέους κανόνες της Επιτροπής παρατίθεται στο παράρτημα.

Οι προτάσεις της Διαμεσολαβήτριας και οι νέοι κανόνες της Επιτροπής που διέπουν τις ομάδες εμπειρογνωμόνων

Η αξιολόγηση του Διαμεσολαβητή

14. Η μεταρρύθμιση των γενικών κανόνων της Επιτροπής που διέπουν τη δημιουργία και τη λειτουργία των ομάδων εμπειρογνωμόνων της αποτελείται από ένα σύνολο τριών εγγράφων: την απόφαση της Επιτροπής [19] που περιέχει τους αναθεωρημένους γενικούς κανόνες· ένα έγγραφο με τα παραρτήματα [20] της απόφασης, συμπεριλαμβανομένων τυποποιημένων εντύπων που αφορούν την επιλογή των μελών της ομάδας εμπειρογνωμόνων και τους διαδικαστικούς κανόνες των ομάδων· και μια ανακοίνωση της Επιτροπής [21] που εξηγεί τα κύρια χαρακτηριστικά της μεταρρύθμισης. Οι νέοι γενικοί κανόνες αντικατέστησαν και κατήργησαν τους παλαιούς κανόνες. Εφαρμόζονται σε όλες τις υφιστάμενες και μελλοντικές ομάδες εμπειρογνωμόνων και έπρεπε να υλοποιηθούν έως το τέλος του 2016.

15. Ο Διαμεσολαβητής αναγνωρίζει τις τεράστιες προσπάθειες που κατέβαλε η Επιτροπή για τη συμμόρφωση περισσότερων από 800 ομάδων με τους νέους κανόνες εντός σχετικά σύντομου χρονικού διαστήματος. Η Επιτροπή έπρεπε, ταυτόχρονα, να θέσει σε εφαρμογή το ανανεωμένο μητρώο των ομάδων εμπειρογνωμόνων. Με τη μεταρρύθμισή της, η Επιτροπή αναθεώρησε σημαντικά τους κανόνες της για τις ομάδες εμπειρογνωμόνων και έθεσε σε εφαρμογή ένα πιο ισχυρό, χωρίς αποκλεισμούς και διαφανές σύστημα. Οι νέοι κανόνες αποτελούν σαφή απάντηση στα διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη που εξέφρασαν τις ανησυχίες τους [22]. Ενώ μια μεταρρύθμιση αυτής της κλίμακας και του πεδίου εφαρμογής απαιτεί επιλογές που ενέχουν τον κίνδυνο να μην ικανοποιήσουν κάθε αίτημα που υποβλήθηκε, το αποτέλεσμα συνολικά ανταποκρίθηκε στις προσδοκίες της Διαμεσολαβήτριας για το τι θα μπορούσε ρεαλιστικά να επιτευχθεί σε διάστημα τριών ετών. Το αποτέλεσμα είναι αξιέπαινο.

Πολιτικός έλεγχος και λογοδοσία

16. Όπως ζήτησε η Διαμεσολαβήτρια, η Επιτροπή θέσπισε, για πρώτη φορά, γενικούς κανόνες που διέπουν τις ομάδες εμπειρογνωμόνων με τη μορφή απόφασης της Επιτροπής, παρέχοντας στους κανόνες αυτούς νομική εξουσία και ισχύ. Εδραίωσε επίσης το σύστημά της εντάσσοντας στο πεδίο εφαρμογής της συμβουλευτικά όργανα τα οποία προηγουμένως δεν θεωρούνταν ομάδες εμπειρογνωμόνων, αποκλειστικά και μόνο λόγω του μικρού αριθμού των μελών της [23]. Είναι σημαντικό ότι η Επιτροπή επέδειξε την αποφασιστικότητά της να αναλάβει τον πολιτικό έλεγχο και την ευθύνη επί των ομάδων εμπειρογνωμόνων της, υποβάλλοντας τη δημιουργία οποιασδήποτε ομάδας εμπειρογνωμόνων σε έγκριση σε επίπεδο επιτρόπου. Έχει πλέον αναθέσει επισήμως στη Γενική Γραμματεία του την επίβλεψη της εφαρμογής των νέων κανόνων που διέπουν τις ομάδες εμπειρογνωμόνων [24].

Ενίσχυση του ρόλου του Μητρώου Διαφάνειας

17. Η Επιτροπή αποδέχθηκε πλήρως την πρόταση της Διαμεσολαβήτριας για ενίσχυση της διαφάνειας με τη δημιουργία συνεργειών μεταξύ του μητρώου ομάδων εμπειρογνωμόνων και του Μητρώου Διαφάνειας. Η Επιτροπή έχει διασυνδέσει τις καταχωρίσεις οργανώσεων και αυτοαπασχολούμενων ατόμων στο μητρώο ομάδων εμπειρογνωμόνων με το προφίλ τους στο Μητρώο Διαφάνειας. Η Επιτροπή έχει επίσης εναρμονίσει την κατηγοριοποίηση των οργανώσεων που είναι μέλη ομάδων εμπειρογνωμόνων με την κατηγοριοποίηση του Μητρώου Διαφάνειας. Είναι σημαντικό ότι ο σύνδεσμος μεταξύ των δύο μητρώων δεν είναι μόνο τεχνικός, αλλά σημαίνει επίσης ότι τα μέλη της ομάδας εμπειρογνωμόνων υποχρεούνται πλέον, κατά γενικό κανόνα [25], να εγγράφονται στο Μητρώο Διαφάνειας. Με άλλα λόγια, οι οντότητες που δεν είναι καταχωρισμένες στο Μητρώο Διαφάνειας δεν είναι πλέον επιλέξιμες για συμμετοχή σε ομάδες εμπειρογνωμόνων. Χάρη στους νέους συνδέσμους μεταξύ των δύο μητρώων, το κοινό διαθέτει πλέον, για πρώτη φορά, αξιόπιστες πληροφορίες σχετικά με το ποιος συμμετέχει στις ομάδες εμπειρογνωμόνων. Ως πρόσθετο χαρακτηριστικό, η Επιτροπή αναφέρει τώρα επίσης ποια συμφέροντα εκπροσωπούνται από οργανώσεις και μεμονωμένους εμπειρογνώμονες που διορίζονται για να εκπροσωπούν ένα κοινό συμφέρον που συμμερίζονται τα ενδιαφερόμενα μέρη.

18. Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει επίσης με ικανοποίηση ότι, σύμφωνα με την Επιτροπή [26], σημειώθηκε αξιοσημείωτη αύξηση του αριθμού των εγγραφών στο Μητρώο Διαφάνειας κατά τους εννέα μήνες μετά την έγκριση των νέων γενικών κανόνων που διέπουν τις ομάδες εμπειρογνωμόνων.

Πολιτική σύγκρουσης συμφερόντων για ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες

19. Η Επιτροπή έχει θέσει σε εφαρμογή μια νέα πολιτική σύγκρουσης συμφερόντων για μεμονωμένους εμπειρογνώμονες που διορίζονται υπό την προσωπική τους ιδιότητα, ώστε να διασφαλιστεί ότι οι εν λόγω εμπειρογνώμονες θα ενεργούν ανεξάρτητα και προς το δημόσιο συμφέρον. Η νέα πολιτική περιλαμβάνει τον ορισμό της σύγκρουσης συμφερόντων, κανόνες για την επεξεργασία των δηλώσεων συμφερόντων και κανόνες για τη διαχείριση των συγκρούσεων συμφερόντων. Οι δηλώσεις συμφερόντων των ατόμων που διορίζονται ως εμπειρογνώμονες υπό την προσωπική τους ιδιότητα δημοσιεύονται στο μητρώο ομάδων εμπειρογνωμόνων. Σε δεόντως συμπληρωμένο έντυπο δήλωσης συμφερόντων παρέχεται ενημερωτικός απολογισμός των πρόσφατων δραστηριοτήτων και συμφερόντων ενός εμπειρογνώμονα.[27] Στους μεμονωμένους εμπειρογνώμονες που διορίζονται υπό την προσωπική τους ιδιότητα υπενθυμίζεται πλέον, σε ετήσια βάση, η υποχρέωσή τους να ενημερώνουν την Επιτροπή για τυχόν αλλαγές στα δηλωθέντα συμφέροντά τους.

Επιλογή μέσω δημόσιων προσκλήσεων υποβολής αιτήσεων

20. Η Επιτροπή έχει καταστήσει τις δημόσιες προσκλήσεις υποβολής αιτήσεων τον συνήθη τρόπο επιλογής των μελών της ομάδας εμπειρογνωμόνων (επιφυλασσόμενη του δικαιώματος παρέκκλισης από τον συνήθη κανόνα σε εξαιρετικές περιπτώσεις). Ως εκ τούτου, η Επιτροπή ενίσχυσε τη διαφάνεια στη διαδικασία επιλογής. Η Διαμεσολαβήτρια πιστεύει ότι η αυξημένη διαφάνεια της διαδικασίας επιλογής των μελών των ομάδων εμπειρογνωμόνων θα καταστήσει τη διαδικασία πιο συμμετοχική και θα διασφαλίσει μια πιο ισορροπημένη σύνθεση των ομάδων. Για να ενισχυθεί η προβολή των προσκλήσεων υποβολής αιτήσεων, η Επιτροπή δημιούργησε ειδική ενότητα σχετικά με το μητρώο ομάδων εμπειρογνωμόνων, η οποία περιλαμβάνει τη δυνατότητα αναζήτησης και εγγραφής σε προσκλήσεις υποβολής αιτήσεων σε συγκεκριμένους τομείς πολιτικής. Γενικότερα, τα ενδιαφερόμενα μέρη μπορούν πλέον να εγγραφούν στη ροή ειδήσεων μιας συγκεκριμένης ομάδας εμπειρογνωμόνων, προκειμένου να ενημερώνονται για τις αλλαγές στο μητρώο.

Ισορροπημένη σύνθεση

21. Κατά την άποψη του Διαμεσολαβητή, η σύνθεση μιας συγκεκριμένης ομάδας εμπειρογνωμόνων είναι ισορροπημένη εάν αντικατοπτρίζει με ακρίβεια τα διάφορα είδη εμπειρογνωμοσύνης που επιδιώκει η Επιτροπή, τα οποία, στο σύνολό τους, επιτρέπουν στην ομάδα να εκτελέσει πλήρως την εντολή που της έχει ανατεθεί [28]. Ως εκ τούτου, ο όρος «ισοζύγιο» δεν αναφέρεται ούτε απαιτεί μια κατάσταση αριθμητικής ισορροπίας ή ισοτιμίας των διαφόρων συμφερόντων που εκπροσωπούνται σε μια ομάδα εμπειρογνωμόνων. Σημειώνοντας ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συμφωνεί με τη Διαμεσολαβήτρια επί του σημείου αυτού [29], εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν αξιοποίησε την ευκαιρία για να εξηγήσει ρητά, στους νέους κανόνες της που διέπουν τις ομάδες εμπειρογνωμόνων, τι ακριβώς αντιλαμβάνεται ως «ισορροπία». Η Διαμεσολαβήτρια εξακολουθεί να πιστεύει ότι θα ήταν χρήσιμο για την Επιτροπή να λάβει σαφή θέση επί του θέματος, προκειμένου να αποφευχθούν παρανοήσεις εκ μέρους των ενδιαφερόμενων μερών και του κοινού.

22. Η Διαμεσολαβήτρια εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Επιτροπή αποδέχθηκε, από κάθε άποψη, την πρότασή της να καθοριστεί «ατομικός ορισμός της ισορροπίας» για κάθε ομάδα εμπειρογνωμόνων, δηλαδή επεξήγηση της σύνθεσης που επιδιώκεται για μια συγκεκριμένη ομάδα. Σύμφωνα με τους νέους κανόνες, η Επιτροπή, κατά τη σύσταση ομάδας εμπειρογνωμόνων, θα «καθορίζει σαφώς την εντολή της» και τα καθήκοντα της ομάδας και θα αναφέρει τον τομέα δραστηριότητας και το είδος των απαιτούμενων συμβουλών. Η Επιτροπή διευκρίνισε στους νέους κανόνες της ότι οι αρχές των κρατών μελών, καθώς και άλλοι δημόσιοι φορείς, οι οποίοι είναι μέλη ομάδων εμπειρογνωμόνων, μπορούν να εκπροσωπούνται στις συνεδριάσεις μόνο από δημόσιους υπαλλήλους ή άλλους δημόσιους υπαλλήλους. Με τον τρόπο αυτό, η Επιτροπή αντιμετώπισε την ανησυχία που εξέφρασαν οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, δηλαδή την κερκόπορτα εκπροσώπηση των εταιρικών συμφερόντων με το πρόσχημα των δημόσιων αρχών.  

23. Η Διαμεσολαβήτρια είναι πεπεισμένη ότι όλες αυτές οι βελτιώσεις θα έχουν, συνολικά, θετικό αντίκτυπο στην ισορροπημένη σύνθεση των ομάδων. Κατανοεί επίσης και αναμένει ότι η Επιτροπή παραμένει προσηλωμένη στην αντιμετώπιση κάθε πραγματικής ή εικαζόμενης ανισορροπίας κατά περίπτωση. Κατά την άποψή της, τυχόν περαιτέρω μέτρα που θα μπορούσαν να εξεταστούν, για παράδειγμα η διάθεση κονδυλίων για τη στήριξη της ικανότητας συμμετοχής ομάδων που δεν διαθέτουν επαρκείς πόρους, έχουν πολιτικό χαρακτήρα και επιδιώκονται καταλληλότερα σε αυτό το επίπεδο, μεταξύ άλλων μέσω του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Συστάσεις της Διαμεσολαβήτριας σχετικά με τα πρακτικά των συνεδριάσεων και τις διαβουλεύσεις

Η αξιολόγηση του Διαμεσολαβητή

24. Η Διαμεσολαβήτρια διατύπωσε τις ακόλουθες δύο συστάσεις προς την Επιτροπή με σκοπό την ενίσχυση της διαφάνειας του έργου των ομάδων εμπειρογνωμόνων της:

Η Επιτροπή θα πρέπει να αναθεωρήσει τους πρότυπους διαδικαστικούς κανόνες της όσον αφορά:

• το περιεχόμενο των δημοσιευμένων πρακτικών και να προβλέπουν ότι, κατά τη συνήθη πορεία των εργασιών, τα δημοσιευμένα πρακτικά θα είναι όσο το δυνατόν πιο ουσιαστικά και, ιδίως, να καθορίζουν τις θέσεις που εκφράζουν τα μέλη·
• τον εμπιστευτικό χαρακτήρα των διαβουλεύσεων της ομάδας εμπειρογνωμόνων και προβλέπουν ότι, κατά γενικό κανόνα, οι εν λόγω διαβουλεύσεις θα πρέπει να είναι διαφανείς και ότι μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις, κατόπιν ψηφοφορίας με πλειοψηφία εντός της ομάδας και με τη συγκατάθεση της Επιτροπής, οι διαβουλεύσεις μιας ομάδας εμπειρογνωμόνων θα είναι εμπιστευτικές. Η διαφάνεια στο πλαίσιο αυτό απαιτεί, τουλάχιστον, προηγούμενη δημοσίευση της ημερήσιας διάταξης και των εγγράφων τεκμηρίωσης και, στη συνέχεια, έγκαιρη δημοσίευση των κατάλληλων πρακτικών της συγκεκριμένης συνεδρίασης της ομάδας εμπειρογνωμόνων.

25. Οι κανόνες που ίσχυαν κατά την έναρξη της παρούσας έρευνας αποτελούσαν απλώς πρότυπους διαδικαστικούς κανόνες για τις ομάδες εμπειρογνωμόνων. Δεν ήταν δεσμευτικές για την Επιτροπή και ήταν αδύναμες ως προς το περιεχόμενο. Προέβλεπαν μόνο συνοπτικά πρακτικά, τα οποία συνεπάγονταν τη μη δημοσιοποίηση των επιμέρους θέσεων που εξέφρασαν τα μέλη της ομάδας εμπειρογνωμόνων κατά τη διάρκεια των συζητήσεων. Προέβλεπαν επίσης τον εμπιστευτικό χαρακτήρα των διασκέψεων. Η Διαμεσολαβήτρια έκρινε ότι οι ρυθμίσεις αυτές δεν επέτρεπαν επαρκώς τον δημόσιο έλεγχο των συμβουλών και της εμπειρογνωμοσύνης που παρείχαν στην Επιτροπή οι ομάδες εμπειρογνωμόνων της.

26. Ως πρώτο σημείο αλλαγής, η Επιτροπή κατέστησε τις σχετικές διατάξεις για τα πρακτικά συνεδριάσεων και τις συζητήσεις μέρος των νέων, νομικά δεσμευτικών γενικών κανόνων που διέπουν τις ομάδες εμπειρογνωμόνων. Επομένως, δεν πρόκειται πλέον για απλούς διαδικαστικούς κανόνες, αλλά για εγγενές μέρος του συστήματος των ομάδων εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή έστειλε ένα ισχυρό μήνυμα ότι λαμβάνει σοβαρά υπόψη την έμφαση που δίνει ο Διαμεσολαβητής στην ποιότητα των πρακτικών και στη διαφάνεια των διαβουλεύσεων. Μολονότι η Επιτροπή δεν έχει επαναλάβει τη διατύπωση των συστάσεων της Διαμεσολαβήτριας, οι νέοι γενικοί κανόνες που διέπουν τις ομάδες εμπειρογνωμόνων, μαζί με τα μέτρα εφαρμογής [30] που έλαβε η Επιτροπή, προβλέπουν τις ακόλουθες βελτιώσεις.

Πρακτικά συνεδριάσεων

27. Στους νέους κανόνες που διέπουν τις ομάδες εμπειρογνωμόνων, η Επιτροπή εισήγαγε ένα νέο πρότυπο ποιότητας για τα πρακτικά των συνεδριάσεων των ομάδων εμπειρογνωμόνων, απαιτώντας τα πρακτικά να είναι «ουσιαστικά και πλήρη». Η Διαμεσολαβήτρια εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Επιτροπή χρησιμοποίησε τον όρο «ουσιαστική», ο οποίος προέρχεται από τη σύστασή της. Μολονότι η Επιτροπή δεν έχει προβλέψει ρητά, στους νέους γενικούς κανόνες της, τον καθορισμό των απόψεων που εκφράζουν τα μέλη, η Διαμεσολαβήτρια κατανοεί και αναμένει ότι η απαίτηση να είναι τα πρακτικά «πλήρη» αποσκοπεί στην ενσωμάτωση αυτής της πτυχής της σύστασής της. Σε σύγκριση με το πρότυπο των «συνοπτικών πρακτικών» που ίσχυε προηγουμένως, η νέα διάταξη, αυτή καθαυτή, σηματοδοτεί πραγματική πρόοδο προς την κατεύθυνση της παροχής στο κοινό της δυνατότητας να κατανοήσει αποτελεσματικά τη διαδικασία κατά τη διάρκεια της οποίας αναπτύχθηκε η γνώμη μιας ομάδας εμπειρογνωμόνων.

28. Είναι σημαντικό ότι η Επιτροπή έχει λάβει περαιτέρω μέτρα για να διασφαλίσει ότι το νέο πρότυπο ποιότητας για το περιεχόμενο των πρακτικών των συνεδριάσεων θα τηρείται δεόντως κατά το στάδιο της υλοποίησης. Η Γενική Γραμματεία της Επιτροπής έχει καταρτίσει υπόδειγμα πρακτικών των συνεδριάσεων των ομάδων εμπειρογνωμόνων, το οποίο έχουν λάβει εντολή να χρησιμοποιούν οι διάφορες Γενικές Διευθύνσεις (στο εξής: ΓΔ) της Επιτροπής. Το υπόδειγμα περιλαμβάνει ειδικές οδηγίες σχετικά με τον τρόπο σύνταξης των πρακτικών. Ειδικότερα, ζητεί από τις ΓΔ να απαριθμήσουν όλα τα σημεία που συζητήθηκαν από ομάδα εμπειρογνωμόνων και να συντάξουν τα πρακτικά κατά τρόπο που να επιτρέπει την πλήρη κατανόηση των θεμάτων της ημερήσιας διάταξης, καθώς και κάθε άλλου θέματος που συζητήθηκε κατά τη συνεδρίαση. Το υπόδειγμα ζητεί επίσης την καταγραφή των θέσεων που εξέφρασαν οι συμμετέχοντες σε σχέση με καθένα από τα θέματα που συζητήθηκαν, καθώς και των πιθανών συμπερασμάτων ή ψηφοφορίας για κάθε θέμα που συζητήθηκε.

29. Η Διαμεσολαβήτρια εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί τη χρήση αυτού του υποδείγματος από τις ΓΔ της και τον τρόπο με τον οποίο ακολουθούν τις οδηγίες σχετικά με τη σύνταξη των πρακτικών. Η Γενική Γραμματεία της Επιτροπής έχει αναλάβει να διανέμει παραδείγματα βέλτιστων πρακτικών σχετικά με τα πρακτικά των συνεδριάσεων στις ΓΔ, ζητώντας τους να αξιοποιήσουν τα παραδείγματα αυτά για την περαιτέρω βελτίωση του ουσιαστικού χαρακτήρα των πρακτικών των συνεδριάσεων των δικών τους ομάδων εμπειρογνωμόνων. Θα συνεχίσει επίσης να παρέχει καθοδήγηση στις ΓΔ σχετικά με συγκεκριμένα ζητήματα και να προσφέρει τακτικά μαθήματα κατάρτισης για το προσωπικό. Η Διαμεσολαβήτρια εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι τα παραδείγματα βέλτιστων πρακτικών των πρακτικών των ομάδων εμπειρογνωμόνων, τα οποία απέστειλε η Επιτροπή στη Διαμεσολαβήτρια στο πλαίσιο της προετοιμασίας για συνεδρίαση που πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο του 2017, ήταν πράγματι ουσιαστικά και ολοκληρωμένα. Ενθαρρύνει την Επιτροπή να εντείνει τις προσπάθειές της για να διασφαλίσει ότι οι τρέχουσες βέλτιστες πρακτικές της όσον αφορά τη σύνταξη πρακτικών συνεδριάσεων των ομάδων εμπειρογνωμόνων θα καταστούν συνήθης πρακτική στο εγγύς μέλλον.  

30. Ως νέο χαρακτηριστικό διαφάνειας, οι νέοι κανόνες της Επιτροπής που διέπουν τις ομάδες εμπειρογνωμόνων επιτρέπουν πλέον τη δημοσίευση αντιφατικών γνωμοδοτήσεων σε παράρτημα γνωμοδότησης, σύστασης ή έκθεσης που εγκρίνεται με ψηφοφορία. Ενώ οι ομάδες εμπειρογνωμόνων υιοθετούν γενικά τις θέσεις τους με συναίνεση και η εξάρτηση από ψηφοφορία παραμένει η εξαίρεση, η νέα διάταξη αποτελεί ευπρόσδεκτο βήμα προς την περαιτέρω αύξηση της διαφάνειας των αποτελεσμάτων των ομάδων εμπειρογνωμόνων. Η Διαμεσολαβήτρια διαβεβαιώνει ότι τα μέλη ορισμένων ομάδων εμπειρογνωμόνων, αν και μικρός αριθμός, έχουν ήδη κάνει χρήση της νέας δυνατότητας καταγραφής και δημοσίευσης των αντιτιθέμενων απόψεών τους.

Διαβουλεύσεις

31. Όσον αφορά τις διαβουλεύσεις των ομάδων εμπειρογνωμόνων , οι νέοι κανόνες της Επιτροπής εφαρμόζουν πλήρως αυτό που η Διαμεσολαβήτρια χαρακτήρισε ως «ελάχιστες απαιτήσεις διαφάνειας». Οι νέοι κανόνες προβλέπουν την προηγούμενη δημοσίευση της ημερήσιας διάταξης και των εγγράφων τεκμηρίωσης και, στη συνέχεια, την έγκαιρη δημοσίευση των πρακτικών μιας συγκεκριμένης συνεδρίασης της ομάδας εμπειρογνωμόνων. Ως εκ τούτου, το κοινό θα ενημερώνεται για το αντικείμενο όλων των διαβουλεύσεων της ομάδας εμπειρογνωμόνων, καθώς και για την πρόοδο των συζητήσεων. Ως εκ τούτου, η Διαμεσολαβήτρια αντιλαμβάνεται ότι η Επιτροπή, σύμφωνα με αυτές τις ελάχιστες απαιτήσεις διαφάνειας, έχει καταργήσει τις εμπιστευτικές διαβουλεύσεις των ομάδων εμπειρογνωμόνων .  

32. Η αντίληψη αυτή επιβεβαιώνεται από το γεγονός ότι η Επιτροπή έχει διαγράψει από τους κανόνες της που διέπουν τις ομάδες εμπειρογνωμόνων τη ρητή δήλωση ότι οι συζητήσεις πρέπει να είναι εμπιστευτικές. Αντιθέτως, οι νέοι κανόνες προβλέπουν ότι οι ομάδες εμπειρογνωμόνων μπορούν να αποφασίζουν να διαβουλεύονται δημοσίως. Αν και αυτή η αλλαγή στη διατύπωση μπορεί να φαίνεται τυπολατρική, ο Διαμεσολαβητής τη θεωρεί ως ένα βήμα προόδου. Από κοινού ανάγνωση, οι νέοι κανόνες σχετικά με το πρότυπο ποιότητας για τα πρακτικά συνεδριάσεων και οι ελάχιστες απαιτήσεις διαφάνειας για τις διαβουλεύσεις σημαίνουν ότι το ερώτημα δεν είναι πλέον αν το κοινό θα κατορθώσει να εξοικειωθεί με το περιεχόμενο των διαβουλεύσεων των ομάδων εμπειρογνωμόνων. Για κάθε συνεδρίαση, συμπεριλαμβανομένων των διαβουλεύσεων, απαιτούνται πρακτικά. Το ερώτημα είναι μάλλον πόσο γρήγορα και σε ποιο επίπεδο λεπτομέρειας θα είναι το κοινό σε θέση να παρακολουθεί τις διαβουλεύσεις. Η απάντηση είναι προφανής εάν μια ομάδα εμπειρογνωμόνων αποφασίσει να συνεδριάσει δημοσίως (βλ. σημείο 33 κατωτέρω). Εάν δεν το αποφασίσει, τα βασικά ερωτήματα θα είναι πόσο έγκαιρη είναι η δημοσίευση των εγγράφων και σε ποιο βαθμό τα πρακτικά θα συνδέουν τις απόψεις που εκφράζονται με μεμονωμένα μέλη.

33. Το νέο υπόδειγμα πρακτικών των συνεδριάσεων της Επιτροπής περιλαμβάνει ειδικό τίτλο —«φύση της συνεδρίασης»—, όπου πρέπει να δηλώνεται αν μια συγκεκριμένη συνεδρίαση της ομάδας εμπειρογνωμόνων πραγματοποιήθηκε δημοσίως ή όχι. Εάν μια ομάδα αποφασίσει να συνεδριάσει δημόσια, η ΓΔ καλείται να δηλώσει ποιες ρυθμίσεις επελέγησαν.[31] Απαριθμώντας τη δυνατότητα να επιτρέπεται στο κοινό να παρίσταται αυτοπροσώπως σε μια συνεδρίαση ή να μεταδίδει μια συνεδρίαση μέσω διαδικτύου, το υπόδειγμα επιβεβαιώνει την αντίληψη του Διαμεσολαβητή ότι η νέα έννοια των «δημόσιων διαβουλεύσεων» υπερβαίνει τη μη εμπιστευτικότητα. Πράγματι, η Επιτροπή έθεσε σε εφαρμογή την πρόταση της Διαμεσολαβήτριας να εξετάσει κατά πόσον ορισμένες διαβουλεύσεις ομάδων εμπειρογνωμόνων θα μπορούσαν να είναι πλήρως ανοικτές στο κοινό, για παράδειγμα, μέσω διαδικτυακής μετάδοσης [32]. Η Επιτροπή επιβεβαίωσε στη Διαμεσολαβήτρια ότι στόχος της στον τομέα αυτό είναι να ενθαρρύνει τη μεγαλύτερη διαφάνεια και να προβάλει περαιτέρω, μεταξύ των ΓΔ της, την ιδέα της διεξαγωγής δημόσιων συνεδριάσεων ομάδων εμπειρογνωμόνων, όποτε κρίνεται σκόπιμο. Ο Διαμεσολαβητής εκφράζει την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι ορισμένες, αν και λίγες, ομάδες εμπειρογνωμόνων έχουν ήδη κάνει χρήση της δυνατότητας διαδικτυακής μετάδοσης [33] των συνεδριάσεών τους. Σε αυτή τη βάση, ο Διαμεσολαβητής αντιλαμβάνεται ότι η Επιτροπή έχει μετακινηθεί από την έννοια των εμπιστευτικών συσκέψεων σε εκείνη της διάκρισης μεταξύ δημόσιων και μη δημόσιων συσκέψεων. Στην πρώτη περίπτωση, το κοινό προσκαλείται να παραστεί αυτοπροσώπως σε συνεδρίαση ή η συνεδρίαση μεταδίδεται μέσω διαδικτύου.

34. Τέλος, η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι, έως το τέλος του 2017, θα δημιουργήσει μια νέα ενότητα στο μητρώο των ομάδων εμπειρογνωμόνων της, ειδικά αφιερωμένη σε έγγραφα σχετικά με τις εργασίες των ομάδων εμπειρογνωμόνων. Η Επιτροπή αναμένει ότι αυτό το νέο τμήμα, το οποίο θα ταξινομεί τα έγγραφα ανά τύπο, θα αυξήσει την προβολή των εγγράφων και θα παράσχει κίνητρα στις ΓΔ να δημοσιεύουν έγγραφα εγκαίρως.

Συμπέρασμα σχετικά με τις συστάσεις της Διαμεσολαβήτριας

35. Παρά το γεγονός ότι είναι δυνατή και αναγκαία περαιτέρω πρόοδος όσον αφορά τη διαφάνεια των εργασιών των ομάδων εμπειρογνωμόνων, η Διαμεσολαβήτρια θεωρεί ότι οι νέοι κανόνες της Επιτροπής σχετικά με τα πρακτικά των συνεδριάσεων και τις διαβουλεύσεις των ομάδων εμπειρογνωμόνων συνάδουν με το πνεύμα των συστάσεών της. Υπό την προϋπόθεση ότι η Επιτροπή θα υλοποιήσει τις αλλαγές που έχει ήδη δρομολογήσει, ο Διαμεσολαβητής ελπίζει ότι θα επιτευχθούν απτά αποτελέσματα και ότι ο ανοικτός χαρακτήρας θα καταστεί η βασική αρχή λειτουργίας για τις ομάδες εμπειρογνωμόνων.

Συμπέρασμα

Λαμβάνοντας υπόψη τους νέους γενικούς κανόνες της Επιτροπής που διέπουν τις ομάδες εμπειρογνωμόνων, η Διαμεσολαβήτρια περατώνει τώρα την έρευνα με το ακόλουθο συμπέρασμα:

Ο σκοπός της παρούσας έρευνας έχει επιτευχθεί σε μεγάλο βαθμό, δηλαδή η μεταρρύθμιση του συστήματος των ομάδων εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής. Στο μέλλον, η Διαμεσολαβήτρια θα συνεχίσει να παρακολουθεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή εφαρμόζει τις δύο ειδικές συστάσεις της σχετικά με τη διαφάνεια του έργου των ομάδων εμπειρογνωμόνων της.

Η Επιτροπή θα ενημερωθεί για την απόφαση αυτή.

 

η Έμιλι Ο' Ράιλι

Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής

Στρασβούργο, 14/11/2017

 

 

Παράρτημα:

Αξιολόγηση της Διαμεσολαβήτριας σχετικά με τη μεταρρύθμιση των γενικών κανόνων που διέπουν τις ομάδες εμπειρογνωμόνων από την Επιτροπή

Πίνακας επισκόπησης των επιμέρους συστάσεων, προτάσεων και δεσμεύσεων για βελτιώσεις

Σύσταση του Διαμεσολαβητή	Εφαρμογή από την Επιτροπή (Απόφαση των ομάδων εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής και απάντηση στη σύσταση της Διαμεσολαβήτριας)	Αξιολόγηση του Διαμεσολαβητή
Η Επιτροπή θα πρέπει να αναθεωρήσει τους πρότυπους διαδικαστικούς κανόνες της όσον αφορά:
• το περιεχόμενο των δημοσιευμένων πρακτικών και να προβλέπουν ότι, κατά τη συνήθη πορεία των εργασιών, τα δημοσιευμένα πρακτικά θα είναι όσο το δυνατόν πιο ουσιαστικά και, ιδίως, να καθορίζουν τις θέσεις που εκφράζουν τα μέλη·	Άρθρο 13 παράγραφοι 7 και 8 «Τα πρακτικά της συζήτησης κάθε σημείου της ημερήσιας διάταξης και των γνωμοδοτήσεων της ομάδας είναι ουσιαστικά και πλήρη.» «Καταρχήν, οι ομάδες εμπειρογνωμόνων εγκρίνουν τις γνώμες, τις συστάσεις ή τις εκθέσεις τους με συναίνεση. Σε περίπτωση ψηφοφορίας, το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας αποφασίζεται με απλή πλειοψηφία των μελών. Τα μέλη που καταψήφισαν ή απείχαν έχουν το δικαίωμα να επισυνάπτουν στις γνωμοδοτήσεις, συστάσεις ή εκθέσεις έγγραφο στο οποίο συνοψίζονται οι λόγοι της θέσης τους.» Απάντηση «Σύμφωνα με το αίτημα της Διαμεσολαβήτριας, οι αναθεωρημένοι οριζόντιοι κανόνες ενισχύουν περαιτέρω τη διαφάνεια. Όπως ζήτησε η Διαμεσολαβήτρια, οι αναθεωρημένοι οριζόντιοι κανόνες προβλέπουν ότι τα πρακτικά θα πρέπει να είναι ουσιαστικά και πλήρη. Όπως πρότεινε η Διαμεσολαβήτρια, οι αναθεωρημένοι οριζόντιοι κανόνες αναθέτουν στις υπηρεσίες της Επιτροπής να διασφαλίζουν την προηγούμενη δημοσίευση της ημερήσιας διάταξης και των εγγράφων τεκμηρίωσης σε εύθετο χρόνο πριν από τη συνεδρίαση, ακολουθούμενη από την έγκαιρη δημοσίευση επαρκών πρακτικών της συγκεκριμένης συνεδρίασης της ομάδας εμπειρογνωμόνων. [...] Όταν οι ομάδες εμπειρογνωμόνων διατυπώνουν γνώμες, συστάσεις ή εκθέσεις, τα μέλη που τις καταψήφισαν ή απείχαν έχουν το δικαίωμα να επισυνάπτουν στις γνωμοδοτήσεις, συστάσεις ή εκθέσεις έγγραφο στο οποίο συνοψίζονται οι λόγοι της θέσης τους.»	Η διατύπωση της Διαμεσολαβήτριας δεν επαναλήφθηκε· ωστόσο, οι νέοι κανόνες, σε συνδυασμό με τα μέτρα εφαρμογής της Επιτροπής, συνάδουν με το πνεύμα της σύστασης της Διαμεσολαβήτριας. Οι κανόνες προβλέπουν πλέον ένα νέο πρότυπο ποιότητας, δηλαδή ότι τα πρακτικά πρέπει να είναι «ουσιαστικά και πλήρη». Το νέο υπόδειγμα πρακτικών της Επιτροπής προβλέπει τον καθορισμό των θέσεων που εκφράζουν οι συμμετέχοντες. Ως νέο χαρακτηριστικό διαφάνειας, οι νέοι κανόνες της Επιτροπής επιτρέπουν πλέον τη δημοσίευση αντιφατικών γνωμοδοτήσεων σε παράρτημα γνωμοδότησης, σύστασης ή έκθεσης που εγκρίνεται με ψηφοφορία. Η πλήρης αξιολόγηση της Διαμεσολαβήτριας παρατίθεται στην απόφαση περάτωσης της στρατηγικής έρευνάς της.
• τον εμπιστευτικό χαρακτήρα των διαβουλεύσεων της ομάδας εμπειρογνωμόνων και να προβλέπουν ότι, κατά γενικό κανόνα, οι εν λόγω διαβουλεύσεις θα πρέπει να είναι διαφανείς και ότι μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις, κατόπιν ψηφοφορίας με πλειοψηφία εντός της ομάδας και με τη συγκατάθεση της Επιτροπής, οι διαβουλεύσεις μιας ομάδας εμπειρογνωμόνων θα είναι εμπιστευτικές. Η διαφάνεια στο πλαίσιο αυτό απαιτεί, τουλάχιστον, προηγούμενη δημοσίευση της ημερήσιας διάταξης και των εγγράφων τεκμηρίωσης και, στη συνέχεια, έγκαιρη δημοσίευση των κατάλληλων πρακτικών της συγκεκριμένης συνεδρίασης της ομάδας εμπειρογνωμόνων.	Άρθρο 13 παράγραφος 6 και άρθρο 26 παράγραφος 1 «Σε συμφωνία με τις αρμόδιες υπηρεσίες της Επιτροπής, η ομάδα μπορεί, με απλή πλειοψηφία των μελών της, να αποφασίσει ότι οι συζητήσεις θα είναι δημόσιες.» «Η αρμόδια υπηρεσία της Επιτροπής καθιστά διαθέσιμα όλα τα σχετικά έγγραφα των ομάδων εμπειρογνωμόνων και των υποομάδων, συμπεριλαμβανομένων των ημερήσιων διατάξεων, των πρακτικών και των παρατηρήσεων του συμμετέχοντος [...]. [...] Ειδικότερα, οι υπηρεσίες εξασφαλίζουν τη δημοσίευση της ημερήσιας διάταξης και άλλων σχετικών εγγράφων τεκμηρίωσης σε εύθετο χρόνο πριν από τη συνεδρίαση, ακολουθούμενη από έγκαιρη δημοσίευση των πρακτικών.» Απάντηση «Όσον αφορά την εμπιστευτικότητα των διαβουλεύσεων των ομάδων εμπειρογνωμόνων, οι εργασίες που διεξάγονται από τις ομάδες εμπειρογνωμόνων είναι συλλογικές, γεγονός που πολύ συχνά οδηγεί σε συναινετικά συμπεράσματα, σε πνεύμα αμοιβαίας εμπιστοσύνης. Οι εμπειρογνώμονες θα πρέπει να μπορούν να συμβάλλουν ελεύθερα στο έργο των ομάδων εμπειρογνωμόνων σε κλειστές συζητήσεις. Ωστόσο, όπως και στο παρελθόν, μια ομάδα εμπειρογνωμόνων μπορεί, με απλή πλειοψηφία των μελών της, σε συμφωνία με την αρμόδια υπηρεσία της Επιτροπής, να αποφασίσει ότι οι συζητήσεις θα είναι δημόσιες. Ως εκ τούτου, οι αναθεωρημένοι οριζόντιοι κανόνες παρέχουν επαρκή περιθώρια στις ομάδες να αποφασίσουν τον τρόπο με τον οποίο επιθυμούν να λειτουργούν, με ευέλικτο τρόπο, υπό το πρίσμα των ειδικών περιστάσεων. Πιστεύουμε ότι με αυτό το σύνολο διατάξεων επιτυγχάνεται εύλογη ισορροπία μεταξύ των αναγκών διαφάνειας και εμπιστευτικότητας.»	Η διατύπωση της Διαμεσολαβήτριας δεν επαναλήφθηκε· ωστόσο, οι νέοι κανόνες, σε συνδυασμό με τα μέτρα εφαρμογής της Επιτροπής, συνάδουν με το πνεύμα της σύστασης της Διαμεσολαβήτριας. Οι νέοι κανόνες της Επιτροπής εφαρμόζουν αυτό που ο Διαμεσολαβητής χαρακτήρισε ως «ελάχιστες απαιτήσεις διαφάνειας»: οι κανόνες προβλέπουν πλέον την προηγούμενη δημοσίευση της ημερήσιας διάταξης και άλλων εγγράφων τεκμηρίωσης και την έγκαιρη δημοσίευση των πρακτικών. Σύμφωνα με τους νέους κανόνες, η Επιτροπή έχει καταργήσει την έννοια των εμπιστευτικών διαβουλεύσεων· τα πρακτικά δημοσιεύονται πάντοτε. Εάν μια ομάδα εμπειρογνωμόνων αποφασίσει να προβεί σε δημόσια διαβούλευση, η συνεδρίαση μπορεί να μεταδοθεί μέσω διαδικτύου ή το κοινό μπορεί να προσκληθεί να παραστεί αυτοπροσώπως. Η πλήρης αξιολόγηση της Διαμεσολαβήτριας παρατίθεται στην απόφαση περάτωσης της στρατηγικής έρευνάς της .

Γενική αξιολόγηση της εφαρμογής των προτάσεων της Διαμεσολαβήτριας από την Επιτροπή:

Η Επιτροπή εφάρμοσε ικανοποιητικά τη συντριπτική πλειονότητα των προτάσεων της Διαμεσολαβήτριας.

Οι ακόλουθες πέντε προτάσεις δεν υλοποιήθηκαν (πλήρως):

• Δεν υπάρχει αυτοτελής εξήγηση της έννοιας της ισορροπίας της Επιτροπής.
• Δεν υπάρχει απόλυτη απαίτηση ισορροπίας. Ο κανόνας εξακολουθεί να προβλέπει ότι η Επιτροπή αποσκοπεί στην εξασφάλιση ισορροπίας «στο μέτρο του δυνατού»(άρθρο 10 παράγραφος 5).
• Η Επιτροπή δεν έχει καθορίσει γενικά κριτήρια για την κατηγοριοποίηση οικονομικών και μη οικονομικών συμφερόντων σε ομάδες εμπειρογνωμόνων.
• Οι μεμονωμένοι εμπειρογνώμονες που διορίζονται υπό την προσωπική τους ιδιότητα δεν υποχρεούνται να επικαιροποιούν τη δήλωση συμφερόντων τους σε ετήσια βάση (άρθρο 11 παράγραφος 5).
• Έγγραφα σχετικά με τις εργασίες των ομάδων εμπειρογνωμόνων μπορούν να δημοσιεύονται είτε στο μητρώο είτε σε ειδικό ιστότοπο (άρθρο 26 παράγραφος 1). Ως εκ τούτου, η Επιτροπή δεν συμφώνησε να δημοσιεύει μόνο στο μητρώο (προκειμένου να είναι δυνατή η αναζήτηση των εγγράφων).

Πρόταση του Διαμεσολαβητή	Εφαρμογή από την Επιτροπή (Απόφαση των ομάδων εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής και απάντηση στη σύσταση της Διαμεσολαβήτριας)	Αξιολόγηση του Διαμεσολαβητή
Όσον αφορά τα θέματα για τα οποία υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης, η Διαμεσολαβήτρια πρότεινε στην Επιτροπή:
α) Δεσμεύονται να χρησιμοποιούν πάντα δημόσιες προσκλήσεις υποβολής υποψηφιοτήτων για την επιλογή μελών της ομάδας εμπειρογνωμόνων που δεν είναι δημόσιες αρχές·	Άρθρο 10 παράγραφοι 1 έως 4 «Η επιλογή των μελών της ομάδας εμπειρογνωμόνων πραγματοποιείται μέσω δημόσιων προσκλήσεων υποβολής υποψηφιοτήτων, με εξαίρεση τα μέλη τύπου Δ και Ε και τα αντιπροσωπευτικά όργανα που έχουν συσταθεί βάσει της νομοθεσίας της Ένωσης για την παροχή συμβουλών σε συγκεκριμένους τομείς [...].» [...] «Η Επιτροπή μπορεί να παρεκκλίνει από τις διατάξεις των παραγράφων 1 έως 3, όταν αυτό κρίνεται δικαιολογημένο από επιτακτικές προτεραιότητες ή επείγουσες περιπτώσεις. Όταν η Επιτροπή αποφασίζει ότι μια δημόσια πρόσκληση δεν αποτελεί κατάλληλο μέσο για την επιλογή των μελών συγκεκριμένης ομάδας εμπειρογνωμόνων, η επιλογή των εμπειρογνωμόνων πραγματοποιείται βάσει αντικειμενικών επαληθεύσιμων κριτηρίων, τα οποία δημοσιεύονται στο μητρώο ομάδων εμπειρογνωμόνων.»	Εφαρμόζεται, αλλά προβλέπεται εξαίρεση. Συνολικά ικανοποιητική εφαρμογή
β) να δεσμευτούν να χρησιμοποιούν την κατηγοριοποίηση του Μητρώου Διαφάνειας για την κατηγοριοποίηση, στο μητρώο ομάδων εμπειρογνωμόνων, των οργανώσεων-μελών των ομάδων εμπειρογνωμόνων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του Μητρώου Διαφάνειας·	Άρθρο 7 παράγραφος 2 και άρθρο 25 + Παράρτημα «Έντυπο ταξινόμησης» «Οι ομάδες εμπειρογνωμόνων μπορούν να αποτελούνται από τους ακόλουθους τύπους μελών: α) τα πρόσωπα που διορίζονται υπό την προσωπική τους ιδιότητα, τα οποία πρέπει να ενεργούν ανεξάρτητα και προς το δημόσιο συμφέρον («μέλη τύπου Α»)· β) άτομα που διορίζονται για να εκπροσωπούν ένα κοινό συμφέρον των ενδιαφερόμενων μερών σε έναν συγκεκριμένο τομέα πολιτικής, τα οποία δεν εκπροσωπούν μεμονωμένο ενδιαφερόμενο μέρος, αλλά έναν κοινό προσανατολισμό πολιτικής για διάφορες οργανώσεις ενδιαφερόμενων μερών («μέλη της κατηγορίας Β»). [...] γ) οργανώσεις με την ευρεία έννοια του όρου, συμπεριλαμβανομένων εταιρειών, ενώσεων, μη κυβερνητικών οργανώσεων, συνδικαλιστικών οργανώσεων, πανεπιστημίων, ερευνητικών ιδρυμάτων, δικηγορικών γραφείων και γραφείων συμβούλων («μέλη τύπου Γ»)· δ) αρχές των κρατών μελών, σε εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο («μέλη τύπου Δ»)· ε) άλλοι δημόσιοι φορείς, όπως αρχές τρίτων χωρών, συμπεριλαμβανομένων των αρχών των υποψήφιων χωρών, φορείς, υπηρεσίες ή οργανισμοί της Ένωσης και διεθνείς οργανισμοί («μέλη τύπου Ε»).» «Οι υπηρεσίες της Επιτροπής ταξινομούν τα μέλη [...] ομάδων και υποομάδων εμπειρογνωμόνων [...] στο μητρώο ομάδων εμπειρογνωμόνων σύμφωνα με τις διατάξεις που περιλαμβάνονται στην παρούσα απόφαση και στα παραρτήματά της, με βάση τις πληροφορίες που παρέχουν οι αιτήσεις που ανταποκρίνονται σε δημόσια πρόσκληση υποβολής υποψηφιοτήτων.» Παράρτημα Έντυπο ταξινόμησης: «Η παρούσα αίτηση υποβάλλεται ως εξής: (επιλέξτε μόνο μία επιλογή, λαμβάνοντας υπόψη τους ορισμούς που αναφέρονται κατωτέρω). α) Ακαδημία, Ερευνητικά Ινστιτούτα και Δεξαμενές Σκέψης β) Τράπεζες/Χρηματοπιστωτικά ιδρύματα γ) Εταιρείες/όμιλοι δ) Δικηγορικά γραφεία ε) ΜΚΟ στ) Επαγγελματικές ενώσεις ζ) Επαγγελματικοί σύμβουλοι η) Εμπορικές και επιχειρηματικές ενώσεις i) Συνδικαλιστικές οργανώσεις ι) Άλλο (διευκρινίστε)» Απάντηση «[...] η Επιτροπή δεν θεωρεί σκόπιμο να αναπαράγει πλήρως την κατηγοριοποίηση του Μητρώου Διαφάνειας για την κατηγοριοποίηση των μελών των ομάδων εμπειρογνωμόνων. Ωστόσο, πολλές κατηγορίες που χρησιμοποιούνται επί του παρόντος στο Μητρώο Διαφάνειας θα χρησιμοποιηθούν επίσης στο νέο μητρώο ομάδων εμπειρογνωμόνων, εξασφαλίζοντας έτσι υψηλό βαθμό εναρμόνισης.»	Πλήρως εφαρμοσμένη Οι κατηγορίες οργανώσεων βασίζονται σαφώς στην κατηγοριοποίηση του Μητρώου Διαφάνειας (1 επιπλέον κατηγορία για το μητρώο ομάδων εμπειρογνωμόνων: «Τράπεζες/Χρηματοπιστωτικά ιδρύματα»)
γ) να μεριμνήσει ώστε η Κοινή Γραμματεία του Μητρώου Διαφάνειας να βελτιώσει περαιτέρω και να εντείνει τους συστηματικούς ελέγχους των εισερχόμενων νέων εγγραφών όσον αφορά το ορθό τμήμα της εγγραφής·	Εκτός του πεδίου εφαρμογής της απόφασης της Επιτροπής Απάντηση «Η ισχύουσα διοργανική συμφωνία δεν προβλέπει επίσημο εκ των προτέρων έλεγχο των νέων εγγεγραμμένων. Ωστόσο, όλες οι οργανώσεις που περιλαμβάνονται στο Μητρώο Διαφάνειας δεσμεύονται από τον κώδικα δεοντολογίας του Μητρώου Διαφάνειας [...]. [...] Όλες οι νέες εισερχόμενες εγγραφές υπόκεινται σε έλεγχο επιλεξιμότητας, ο οποίος, μεταξύ άλλων, αξιολογεί την καταλληλότητα του τμήματος που επιλέγει ο εγγεγραμμένος με βάση το προφίλ και τις δραστηριότητές του. Οι προσπάθειες για τη βελτίωση της ποιότητας των δεδομένων θα συνεχίσουν να εντείνονται. Η εν εξελίξει δημόσια διαβούλευση σχετικά με ένα υποχρεωτικό μητρώο διαφάνειας θα επιτρέψει επίσης στα ενδιαφερόμενα μέρη να εκφράσουν την άποψή τους σχετικά με τον τρόπο βελτίωσης της φιλικότητας προς τον χρήστη και της συνολικής ποιότητας των δεδομένων που περιλαμβάνονται στο μητρώο.»	Ικανοποιητική απάντηση
δ) να απαιτούν από τους μεμονωμένους εμπειρογνώμονες που διορίζονται υπό την προσωπική τους ιδιότητα να επικαιροποιούν τις δηλώσεις συμφερόντων τους σε ετήσια βάση·	Άρθρο 11 παράγραφος 5 «Τα μέλη τύπου Α υποχρεούνται να ενημερώνουν πάραυτα την αρμόδια υπηρεσία της Επιτροπής για κάθε σχετική αλλαγή στις πληροφορίες που έχουν ήδη παρασχεθεί, μεταξύ άλλων όσον αφορά επικείμενες δραστηριότητες, οπότε πρέπει να υποβάλουν αμέσως νέο συμπληρωμένο έντυπο DOI που να περιγράφει την αλλαγή, προκειμένου να μπορέσουν οι υπηρεσίες της Επιτροπής να το αξιολογήσουν σε εύθετο χρόνο. Ο πρόεδρος κάθε ομάδας ή υποομάδας εμπειρογνωμόνων υπενθυμίζει την υποχρέωση αυτή σε όλα τα μέλη τύπου Α κατά την πρώτη συνεδρίαση κάθε ημερολογιακού έτους.» Απάντηση «[...] η Επιτροπή θεωρεί δυσανάλογο για τις ΓΔ να προβαίνουν σε ετήσιες επικαιροποιήσεις των δηλώσεων συμφερόντων όταν δεν επέρχονται αλλαγές στην κατάσταση του εμπειρογνώμονα.» [Ακολουθεί επεξήγηση των «υποκατάστατων μέτρων».]	Δεν εφαρμόζεται ακριβώς όπως ζητήθηκε (δεν πραγματοποιείται αυτόματη ετήσια διαδικασία επικαιροποίησης των DOI). Ωστόσο, υποχρέωση των μεμονωμένων εμπειρογνωμόνων να ενημερώνουν αμέσως την Επιτροπή για κάθε σχετική αλλαγή + υποχρέωση του προέδρου της ομάδας να υπενθυμίζει στα μέλη την υποχρέωσή τους σε ετήσια βάση. Ικανοποιητική συνολικά.
ε) Εξηγήστε, στους οριζόντιους κανόνες που διέπουν τις ομάδες εμπειρογνωμόνων, τι εννοεί η Επιτροπή με τον όρο «ισορροπία»·	Καμία αντίστοιχη διάταξη Απάντηση «Οι αναθεωρημένοι οριζόντιοι κανόνες επιβεβαιώνουν εκ νέου την ισχυρή δέσμευση της Επιτροπής να καταβάλει προσπάθειες για ισορροπημένη σύνθεση των ομάδων εμπειρογνωμόνων. Κατά την επιλογή των μελών των ομάδων εμπειρογνωμόνων, οι υπηρεσίες της Επιτροπής πρέπει να αποσκοπούν στη διασφάλιση όχι μόνο υψηλού επιπέδου εμπειρογνωμοσύνης αλλά και γεωγραφικής ισορροπίας, ισόρροπης εκπροσώπησης της σχετικής τεχνογνωσίας και των σχετικών τομέων ενδιαφέροντος και ισόρροπης εκπροσώπησης των φύλων. Οι αναθεωρημένοι οριζόντιοι κανόνες καθιστούν σαφές ότι αυτή η ισορροπημένη σύνθεση πρέπει να διασφαλίζεται λαμβανομένων υπόψη των ειδικών καθηκόντων των ομάδων εμπειρογνωμόνων και του είδους της εμπειρογνωμοσύνης που απαιτείται ενόψει της εντολής της ομάδας. [...]»	Μη πλήρης εφαρμογή (καμία αυτοτελής διάταξη σχετικά με το τι σημαίνει «ισοζύγιο»). Ορισμένα στοιχεία σχετικά με το τι σημαίνει «ισορροπία» για την Επιτροπή μπορούν - όπως συνέβη με τους παλαιούς κανόνες - να συναχθούν από το άρθρο 10 παράγραφος 5 σχετικά με μια ισορροπημένη σύνθεση. Βλ. κατωτέρω.
στ) Απαιτούν οι ομάδες εμπειρογνωμόνων να έχουν ισορροπημένη σύνθεση. Η Επιτροπή μπορεί να επιτρέψει εξαίρεση από την απαίτηση υπολοίπου σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις·	Άρθρο 10 παράγραφοι 5 και 6 «Κατά την επιλογή των μελών των ομάδων, οι υπηρεσίες της Επιτροπής αποσκοπούν στη διασφάλιση, στο μέτρο του δυνατού, υψηλού επιπέδου εμπειρογνωμοσύνης, γεωγραφικής ισορροπίας, καθώς και ισόρροπης εκπροσώπησης της σχετικής τεχνογνωσίας και των τομέων ενδιαφέροντος, λαμβάνοντας υπόψη τα ειδικά καθήκοντα της ομάδας εμπειρογνωμόνων, το είδος της απαιτούμενης εμπειρογνωμοσύνης και την απάντηση που λαμβάνεται στις προσκλήσεις υποβολής αιτήσεων.» «Κατά τον διορισμό μεμονωμένων εμπειρογνωμόνων, είτε υπό την προσωπική τους ιδιότητα είτε για την εκπροσώπηση κοινού συμφέροντος, οι υπηρεσίες της Επιτροπής επιδιώκουν την επίτευξη ισόρροπης εκπροσώπησης των φύλων στη σύνθεση της ομάδας εμπειρογνωμόνων. Ο μεσοπρόθεσμος στόχος είναι τουλάχιστον το 40 % των εκπροσώπων κάθε φύλου σε κάθε ομάδα εμπειρογνωμόνων.» Απάντηση «Δεδομένου ότι οι δημόσιες προσκλήσεις παρέχουν ίσες ευκαιρίες σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, η Επιτροπή δεν μπορεί να προσυπογράψει την άποψη του Διαμεσολαβητή ότι, εάν η Επιτροπή αντιμετωπίζει δυσκολίες στην επίτευξη μιας πλήρως ισορροπημένης σύνθεσης, θα πρέπει να εξετάσει το ενδεχόμενο τροποποίησης της εντολής της ομάδας, μείωσης του μεγέθους της ή ακόμη και να αποφασίσει να μην τη συστήσει καθόλου. Αυτό, στην πραγματικότητα, θα μείωνε σημαντικά την ικανότητα της Επιτροπής να έχει πρόσβαση στην εμπειρογνωμοσύνη και να θεωρεί ότι έχει πραγματικά ανάγκη, πράγμα που έρχεται σε αντίθεση με τον ίδιο τον σκοπό της σύστασης ομάδων εμπειρογνωμόνων.»	Δεν υλοποιήθηκε. Η Διαμεσολαβήτρια ζήτησε από την Επιτροπή να προβλέψει απαίτηση απόλυτης ισορροπίας σε συνδυασμό με τη δυνατότητα εξαίρεσης σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις (όπως συμφώνησε να πράξει η Επιτροπή για προσκλήσεις υποβολής αιτήσεων - βλ. πρόταση α) ανωτέρω). Η Επιτροπή διατήρησε την ίδια ακριβώς διατύπωση με τους παλαιούς κανόνες: η ισορροπία απαιτείται μόνο «στο μέτρο του δυνατού».
ζ) να καθορίσει και να εξηγήσει, με πρωταρχική αναφορά στην εντολή μιας ομάδας που πρόκειται να συσταθεί, ποια σύνθεση επιδιώκεται και γιατί, λαμβάνοντας υπόψη τα ακόλουθα κριτήρια: τον στόχο/τα καθήκοντα της ομάδας και την απαιτούμενη εμπειρογνωσία, ποια ενδιαφερόμενα μέρη είναι πιθανότερο να επηρεαστούν από το θέμα, πώς οργανώνονται οι εν λόγω ομάδες ενδιαφερόμενων μερών και, ενδεχομένως, ποια θα πρέπει να είναι η αναλογία των εκπροσωπούμενων οικονομικών και μη οικονομικών συμφερόντων·	Άρθρο 5 παράγραφος 1 και άρθρο 10 παράγραφος 2 «Κατά τη σύσταση ομάδας εμπειρογνωμόνων, η Επιτροπή ή οι υπηρεσίες της καθορίζουν σαφώς την εντολή της, σύμφωνα με τον ρόλο των ομάδων εμπειρογνωμόνων που ορίζεται στο άρθρο 3, καθώς και τα καθήκοντα της ομάδας εμπειρογνωμόνων με τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια, αναφέροντας παράλληλα τον τομέα δραστηριότητάς της και το είδος των απαιτούμενων συμβουλών.» «[...] Οι προσκλήσεις περιγράφουν με σαφήνεια τα κριτήρια επιλογής, συμπεριλαμβανομένης της απαιτούμενης εμπειρογνωμοσύνης και, εφόσον υπάρχουν, τα συμφέροντα που πρέπει να εκπροσωπούνται σε σχέση με τις εργασίες που πρόκειται να εκτελεστούν. [...]» Απάντηση «[...] οι προσκλήσεις υποβολής υποψηφιοτήτων θα πρέπει να περιγράφουν με σαφήνεια τα κριτήρια επιλογής, συμπεριλαμβανομένης της απαιτούμενης εμπειρογνωμοσύνης και, εφόσον υπάρχουν, τα συμφέροντα που πρέπει να εκπροσωπούνται σε σχέση με τις εργασίες που πρόκειται να εκτελεστούν. Οι απαιτήσεις αυτές παρέχουν επαρκή καθοδήγηση στις υπηρεσίες της Επιτροπής για τη διασφάλιση ισόρροπης σύνθεσης των ομάδων εμπειρογνωμόνων τους, χωρίς να απαιτείται ο καθορισμός ειδικότερων εκ των προτέρων απαιτήσεων για μεμονωμένες ομάδες. [...] Τέλος, η Επιτροπή επιθυμεί να υπογραμμίσει ότι το τελικό υπόλοιπο που επιτυγχάνεται στις ομάδες εμπειρογνωμόνων εξαρτάται επίσης από τον αριθμό και την ποιότητα των απαντήσεων που λαμβάνει στις προσκλήσεις υποβολής υποψηφιοτήτων. Αντιθέτως, η σύνθεση των ομάδων εμπειρογνωμόνων δεν θα πρέπει να σχεδιάζεται με τη θέσπιση ανώτατου ορίου ή ποσόστωσης για κάθε κατηγορία συμφερόντων, ανεξάρτητα από τις συγκεκριμένες συνθήκες υπό τις οποίες λειτουργούν οι εν λόγω ομάδες και από το ενδιαφέρον που επιδεικνύουν τα ενδιαφερόμενα μέρη κατά τη διαδικασία επιλογής, διότι αυτό συχνά θα οδηγούσε σε τεχνητή σύνθεση των ομάδων, η οποία στη συνέχεια δεν θα ήταν σε θέση να παράσχει στην Επιτροπή την προστιθέμενη αξία που χρειάζεται και τους λόγους για τους οποίους συγκροτείται η ομάδα. Υπό το πρίσμα αυτό, η Επιτροπή υποστηρίζει επίσης ότι δεν είναι ούτε σκόπιμο ούτε χρήσιμο να καταρτιστεί ένας θεωρητικός ορισμός της ισορροπίας ή ένας ορισμός της ισορροπίας για κάθε ομάδα [...].»	Πλήρως εφαρμοσμένη Μολονότι η διάταξη αυτή καθαυτή δεν είναι νέα, είναι πολύ λεπτομερέστερη από ό,τι στο παρελθόν και, για πρώτη φορά, χρησιμοποιεί τον όρο «εντολή» μιας ομάδας.  Η Επιτροπή έχει δεσμευτεί να καθορίσει την εντολή της ομάδας σε σχέση με τα καθήκοντα που πρέπει να εκτελεστούν, τον τομέα δραστηριότητας της ομάδας και το είδος των απαιτούμενων συμβουλών. Επιπλέον, οι προσκλήσεις υποβολής υποψηφιοτήτων θα περιγράφουν επίσης τα συμφέροντα που πρέπει να εκπροσωπούνται σε σχέση με τις εργασίες που πρόκειται να εκτελεστούν. Η νέα διατύπωση προσεγγίζει αρκετά την ιδέα του Διαμεσολαβητή για έναν «ατομικό ορισμό της ισορροπίας».
η) Καθορισμός γενικών κριτηρίων για την κατηγοριοποίηση οικονομικών και μη οικονομικών συμφερόντων σε ομάδες εμπειρογνωμόνων·	Καμία αντίστοιχη διάταξη Απάντηση «Με βάση την κτηθείσα πείρα, η Επιτροπή δεν κρίνει σκόπιμο να καθορίσει γενικά κριτήρια για την κατηγοριοποίηση οικονομικών και μη οικονομικών συμφερόντων σε ομάδες εμπειρογνωμόνων. Όπως αναφέρεται στην απάντηση της Επιτροπής προς τη Διαμεσολαβήτρια σε σχέση με την αυτεπάγγελτη έρευνά της OI/7/2014/NF σχετικά με τη σύνθεση των ομάδων διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών (CDG), αποδείχθηκε αδύνατο να καθοριστεί αξιόπιστη μέθοδος ταξινόμησης. Και πάλι, η φύση των εκπροσωπούμενων συμφερόντων θα πρέπει να αξιολογείται κατά περίπτωση στο πλαίσιο των προσκλήσεων υποβολής υποψηφιοτήτων.»	Δεν εφαρμόστηκε, αλλά παρασχέθηκαν χρήσιμες εξηγήσεις.
θ) Να προβλεφθεί η συστηματική και έγκαιρη δημοσίευση, στο μητρώο ομάδων εμπειρογνωμόνων, όλων των εγγράφων σχετικά με τις εργασίες των ομάδων εμπειρογνωμόνων και των υποομάδων τους (συμπεριλαμβανομένων των πρακτικών των συνεδριάσεων), εκτός από τα έγγραφα ή τα μέρη εγγράφων που καλύπτονται από μία από τις εξαιρέσεις που προβλέπονται στον κανονισμό 1049/2001, στον βαθμό που ισχύει σχετική εξαίρεση.	Άρθρο 26 «Οι αρμόδιες υπηρεσίες της Επιτροπής καθιστούν διαθέσιμα όλα τα σχετικά έγγραφα των ομάδων και υποομάδων εμπειρογνωμόνων, συμπεριλαμβανομένων των ημερήσιων διατάξεων, των πρακτικών και των παρατηρήσεων των συμμετεχόντων, είτε στο μητρώο ομάδων εμπειρογνωμόνων είτε μέσω συνδέσμου από το μητρώο προς ειδικό ιστότοπο όπου διατίθενται οι πληροφορίες αυτές. [...] Ειδικότερα, οι υπηρεσίες μεριμνούν για τη δημοσίευση της ημερήσιας διάταξης και άλλων σχετικών εγγράφων τεκμηρίωσης σε εύθετο χρόνο πριν από τη συνεδρίαση και, στη συνέχεια, για την έγκαιρη δημοσίευση των πρακτικών.» «Εξαιρέσεις από τη δημοσίευση προβλέπονται μόνον όταν θεωρείται ότι η δημοσιοποίηση ενός εγγράφου θα έθιγε την προστασία οποιουδήποτε δημόσιου ή ιδιωτικού συμφέροντος, όπως ορίζεται στο άρθρο 4 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1049/2001.» Απάντηση «Η Επιτροπή δεν μπορεί να συμφωνήσει με την άποψη της Διαμεσολαβήτριας ότι η διαφάνεια διασφαλίζεται μόνο εάν όλα τα έγγραφα τηλεφορτώνονται στο μητρώο ομάδων εμπειρογνωμόνων, ώστε να είναι προσβάσιμα σε ένα μέρος. Για λόγους αναλογικότητας και προκειμένου να αποφευχθεί ο περιττός διοικητικός φόρτος εργασίας, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι οι προαναφερθείσες ευέλικτες ρυθμίσεις που χρησιμοποιούνται επί του παρόντος σχετικά με τη δημοσίευση επιτρέπουν στο ευρύ κοινό να ενημερώνεται επαρκώς και, ως εκ τούτου, είναι δικαιολογημένες.»	Πλήρης εφαρμογή όσον αφορά το περιεχόμενο: συστηματική και έγκαιρη δημοσίευση εγγράφων, εκτός από τα έγγραφα ή μέρη εγγράφων που εμπίπτουν σε μία από τις εξαιρέσεις του κανονισμού 1049/2001. Δεν εφαρμόζεται όσον αφορά τον τόπο δημοσίευσης των εγγράφων. Ο Διαμεσολαβητής ζήτησε από την Επιτροπή να δημοσιεύει έγγραφα απευθείας μόνο στο μητρώο, δεδομένου ότι τα έγγραφα μπορούν στη συνέχεια να αναζητηθούν. Η Επιτροπή διατηρεί την τρέχουσα κατάσταση κατά την οποία τα έγγραφα μπορούν να δημοσιεύονται είτε στο μητρώο είτε σε ειδικό ιστότοπο. Συνολικά, η εφαρμογή μπορεί να θεωρηθεί ικανοποιητική.
Γενική αξιολόγηση της εφαρμογής από την Επιτροπή των δεσμεύσεων που έχουν ήδη αναληφθεί: Η Επιτροπή μετέφρασε τις δεσμεύσεις που ανέλαβε στη γνωμοδότησή της προς τον Διαμεσολαβητή (με ημερομηνία Μαΐου 2015) στις διατάξεις της νέας απόφασης για τις ομάδες εμπειρογνωμόνων. Γενική παρατήρηση της Επιτροπής, στην απάντησή της στη σύσταση της Διαμεσολαβήτριας, σχετικά με τις δεσμεύσεις που ανέλαβε στη γνωμοδότησή της: «[...] οι αναθεωρημένοι οριζόντιοι κανόνες ανταποκρίνονται πλήρως στις δεσμεύσεις που ανέλαβε η Επιτροπή στην απάντησή της προς τη Διαμεσολαβήτρια της 29ης Μαΐου 2015 με τους εξής τρόπους: - να καταστεί υποχρεωτική για τις υπηρεσίες της Επιτροπής η επιλογή των μελών των ομάδων εμπειρογνωμόνων μέσω δημόσιων προσκλήσεων υποβολής υποψηφιοτήτων, υπό ορισμένες προϋποθέσεις· - σημαντική βελτίωση της διαχείρισης των συγκρούσεων συμφερόντων σε σχέση με τα άτομα που διορίζονται υπό την προσωπική τους ιδιότητα· - προβλέποντας ότι θα πρέπει να θεσπιστεί μια νέα έκδοση του μητρώου ομάδων εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής και άλλων παρόμοιων οντοτήτων («μητρώο ομάδων εμπειρογνωμόνων»), η οποία θα αντικατοπτρίζει τους αναθεωρημένους οριζόντιους κανόνες, και διασφαλίζοντας για πρώτη φορά συνέργειες μεταξύ του μητρώου ομάδων εμπειρογνωμόνων και του Μητρώου Διαφάνειας, και - εξορθολογισμός της κατάταξης των μελών των ομάδων, προκειμένου να επιτευχθεί μεγαλύτερη σαφήνεια και διαφάνεια όσον αφορά τη σύνθεση των ομάδων εμπειρογνωμόνων.»
Δέσμευση της Επιτροπής	Εφαρμογή από την Επιτροπή (Απόφαση των ομάδων εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής και απάντηση στη σύσταση της Διαμεσολαβήτριας)	Αξιολόγηση του Διαμεσολαβητή
Πριν προχωρήσει στη σύστασή της, η Διαμεσολαβήτρια έλαβε υπό σημείωση και εξέφρασε την ικανοποίησή της για τη δέσμευση της Επιτροπής:
i. Ενίσχυση της προβολής των προσκλήσεων υποβολής αιτήσεων με τη δημιουργία, στο μητρώο ομάδων εμπειρογνωμόνων, ενός τμήματος αποκλειστικά αφιερωμένου σε αυτές·	Αιτιολογική σκέψη 5 και άρθρο 27 «Η διαφάνεια θα πρέπει να ενισχυθεί με τη δημοσίευση νέας έκδοσης του μητρώου των ομάδων εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής και άλλων παρόμοιων οντοτήτων («μητρώο ομάδων εμπειρογνωμόνων»), η οποία θα αντικατοπτρίζει τους αναθεωρημένους οριζόντιους κανόνες. [...]» «Μετάβαση προς τη νέα έκδοση του μητρώου ομάδων εμπειρογνωμόνων: Εφαρμόζονται εργαλεία μετάβασης που διασφαλίζουν την αυτόματη διαβίβαση των υφιστάμενων δεδομένων, όταν αυτό είναι τεχνικά εφικτό. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής κωδικοποιούν με μη αυτόματο τρόπο τα δεδομένα που δεν μπορούν να μεταφερθούν αυτόματα, καθώς και τα πρόσθετα δεδομένα που απαιτούνται ως αποτέλεσμα αυτών των οριζόντιων κανόνων, έως το τέλος του 2016.»	Πλήρως εφαρμοσμένη
ii. Χρήση τυποποιημένης ελάχιστης προθεσμίας τεσσάρων εβδομάδων για όλες τις προσκλήσεις υποβολής αιτήσεων, με δυνατότητα παρέκκλισης από την περίοδο αυτή σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις ή χρήσης συνεχώς ανοικτών προσκλήσεων υποβολής αιτήσεων·	Άρθρο 10 παράγραφοι 2 και 3 «[...] Η ελάχιστη προθεσμία υποβολής αιτήσεων είναι τέσσερις εβδομάδες.» «Οι υπηρεσίες της Επιτροπής μπορούν να επιλέγουν τα μέλη των ομάδων εμπειρογνωμόνων μέσω συνεχώς ανοικτής πρόσκλησης, η οποία δημοσιεύεται στο μητρώο ομάδων εμπειρογνωμόνων, οπότε δεν απαιτείται ειδική πρόσκληση.»	Πλήρως εφαρμοσμένη
iii. απαίτηση εγγραφής στο Μητρώο Διαφάνειας για διορισμό σε ομάδες εμπειρογνωμόνων οργανώσεων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του Μητρώου Διαφάνειας και αυτοαπασχολούμενων ατόμων που εκπροσωπούν κοινό συμφέρον των ενδιαφερόμενων μερών·	Άρθρο 8 «Τα μέλη των κατηγοριών Β και Γ διορίζονται μόνον εάν είναι εγγεγραμμένα στο Μητρώο Διαφάνειας.»	Πλήρως εφαρμοσμένη
iv. να συνδέουν τις οργανώσεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του Μητρώου Διαφάνειας και τα αυτοαπασχολούμενα άτομα που διορίζονται ως εκπρόσωποι κοινού συμφέροντος των ενδιαφερόμενων μερών, τα οποία είναι μέλη ομάδων εμπειρογνωμόνων, με το προφίλ τους στο Μητρώο Διαφάνειας·	Άρθρο 24 «Συνέργειες μεταξύ του μητρώου ομάδων εμπειρογνωμόνων και του μητρώου διαφάνειας Η υπηρεσία της Επιτροπής διασφαλίζει ότι παρέχεται σύνδεσμος από τα μέλη τύπου Β και Γ και τα αναπληρωματικά μέλη των ομάδων εμπειρογνωμόνων και των υποομάδων που είναι εγγεγραμμένα στο μητρώο ομάδων εμπειρογνωμόνων με το προφίλ των εν λόγω μελών στο μητρώο διαφάνειας.» Απάντηση «Μέσω της νέας έκδοσης του Μητρώου Ομάδων Εμπειρογνωμόνων διασφαλίζονται συνέργειες μεταξύ του εν λόγω Μητρώου και του Μητρώου Διαφάνειας για πρώτη φορά, ιδίως με τη σύνδεση οργανώσεων και ατόμων που εκπροσωπούν κοινό συμφέρον και δημοσιεύονται στο Μητρώο Ομάδων Εμπειρογνωμόνων με το προφίλ των εν λόγω μελών στο Μητρώο Διαφάνειας.»	Πλήρως εφαρμοσμένη
v. Θέσπιση νέας πολιτικής σύγκρουσης συμφερόντων για μεμονωμένους εμπειρογνώμονες που διορίζονται υπό την προσωπική τους ιδιότητα·	Άρθρο 2 παράγραφος 4 και άρθρο 11 και παραρτήματα 4, 5, 6 και 7 «Σύγκρουση συμφερόντων»: κάθε κατάσταση κατά την οποία ένα άτομο έχει συμφέρον που μπορεί να θέσει σε κίνδυνο ή να θεωρηθεί ευλόγως ότι θέτει σε κίνδυνο την ικανότητά του να ενεργεί ανεξάρτητα και προς το δημόσιο συμφέρον κατά την παροχή συμβουλών στην Επιτροπή σε σχέση με το αντικείμενο των εργασιών που εκτελούνται από την εν λόγω ομάδα εμπειρογνωμόνων ή υποομάδα». Βλ. άρθρο 11 για τους λεπτομερείς κανόνες σχετικά με τον τρόπο επεξεργασίας των DOI και διαχείρισης των συγκρούσεων συμφερόντων. Παραρτήματα: - Τυποποιημένη δήλωση συμφερόντων - Οδηγίες για τη συμπλήρωση της δήλωσης συμφερόντων	Πλήρως εφαρμοσμένη
vi. Επανεξέταση της ταξινόμησης των μελών της ομάδας εμπειρογνωμόνων στο μητρώο, προκειμένου να αποφευχθεί η ασυνεπής μεταχείριση των οργανισμών·	Άρθρο 25 παράγραφος 2 + Παράρτημα 8 «Οι υπηρεσίες της Επιτροπής κατατάσσουν τα μέλη [...] που έχουν διοριστεί πριν από την έκδοση της παρούσας απόφασης σύμφωνα με τις διατάξεις που περιλαμβάνονται στην παρούσα απόφαση και στα παραρτήματά της έως το τέλος του 2016. Σε περίπτωση αμφιβολίας σχετικά με την κατάλληλη κατάταξη των μελών των κατηγοριών Β και Γ, οι υπηρεσίες μπορούν να ζητήσουν από τα εν λόγω μέλη να συμπληρώσουν έντυπο κατάταξης, όπως ορίζεται στο παράρτημα 8.	Πλήρως εφαρμοσμένη
vii. Παροχή, στο μητρώο ομάδων εμπειρογνωμόνων, περισσότερων πληροφοριών σχετικά με το συμφέρον που εκπροσωπούν μεμονωμένοι εμπειρογνώμονες που διορίζονται για να εκπροσωπούν κοινό συμφέρον των ενδιαφερόμενων μερών.	Άρθρο 23 παράγραφος 1 στοιχείο ε) και άρθρο 24 παράγραφος 3 + Παράρτημα «Έντυπο ταξινόμησης» «Η δημοσίευση από τις υπηρεσίες της Επιτροπής δεδομένων σχετικά με τη σύνθεση των ομάδων εμπειρογνωμόνων στο μητρώο ομάδων εμπειρογνωμόνων υπόκειται στις ακόλουθες διατάξεις: ε) προσδιορίζεται το συμφέρον που εκπροσωπούν τα μέλη των κατηγοριών Β και Γ. «[...] Τα τμήματα ζητούν επίσης από τα τακτικά και τα αναπληρωματικά μέλη τύπου Β να αναφέρουν στο Μητρώο Διαφάνειας το κοινό συμφέρον που εκπροσωπούν.» Παράρτημα Έντυπο ταξινόμησης: «Ο αιτών εκπροσωπεί το ακόλουθο συμφέρον: (επιλέξτε μία ή περισσότερες επιλογές, λαμβάνοντας υπόψη τους ορισμούς που αναφέρονται κατωτέρω): α) Ακαδημία/Έρευνα β) Κοινωνία των πολιτών γ) Εργαζόμενοι/Εργαζόμενοι δ) Οικονομικά ε) Βιομηχανία στ) Επαγγελματίες ζ) ΜΜΕ η) Άλλο (διευκρινίστε)»	Υλοποιήθηκε
viii. Να εξετάσει το ενδεχόμενο τεχνικών προσαρμογών στο μητρώο των ομάδων εμπειρογνωμόνων, ιδίως με τον επαναπροσδιορισμό της καρτέλας «στατιστικές», ώστε να εμφανίζονται πρόσθετες πληροφορίες και να παρέχεται καλύτερη εικόνα της σύνθεσης των ομάδων εμπειρογνωμόνων	Απάντηση «Δεδομένων των σημαντικών πόρων που απαιτούνται για τη δημοσίευση μιας νέας έκδοσης του μητρώου ομάδων εμπειρογνωμόνων, δεν κατέστη δυνατό να συμπεριληφθούν ορισμένα νέα χαρακτηριστικά στο παρόν στάδιο, συμπεριλαμβανομένου του επανασχεδιασμού της καρτέλας «στατιστικές». Η Επιτροπή θα επανεξετάσει το ζήτημα αυτό στο μέλλον.»	Εν αναμονή, θα εξαρτηθεί από τις μελλοντικές αλλαγές που θα επέλθουν στη νέα έκδοση του μητρώου ομάδων εμπειρογνωμόνων.

 

 

 

 

[1] Οι στρατηγικές έρευνες διεξάγονται με πρωτοβουλία του Διαμεσολαβητή και εξετάζουν ζητήματα σημαντικού δημόσιου ενδιαφέροντος. Επιτρέπουν στον Διαμεσολαβητή να διερευνά τα φαινομενικά συστημικά προβλήματα στα θεσμικά όργανα της ΕΕ και να προωθεί θετικές εξελίξεις σε βασικούς τομείς δραστηριότητας.

[2] Όλη η αλληλογραφία σε αυτή τη στρατηγική έρευνα είναι διαθέσιμη εδώ: https://www.ombudsman.europa.eu/en/cases/case.faces/en/43789/html.bookmark

[3] Στα τέλη του 2013, η Διαμεσολαβήτρια περάτωσε την έρευνά της σχετικά με την καταγγελία 1682/2010/BEH, η οποία αφορούσε τη διαφάνεια και την ισόρροπη σύνθεση των ομάδων εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής. Η απόφαση του Διαμεσολαβητή είναι διαθέσιμη εδώ: http://www.ombudsman.europa.eu/cases/decision.faces/en/52942/html.bookmark

[4] Βλ. τους τότε ισχύοντες γενικούς κανόνες που διέπουν τις ομάδες εμπειρογνωμόνων: Ανακοίνωση προς την Επιτροπή, Πλαίσιο για τις ομάδες εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής: Οριζόντιοι κανόνες και δημόσιο μητρώο, 10 Νοεμβρίου 2010, [C(2010) 7649 τελικό, SEC(2010) 1360], παράρτημα.

[5] Η έρευνα κάλυψε ομάδες εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής που περιλαμβάνουν, μεταξύ των μελών τους, εκπροσώπους συμφερόντων (οργανώσεις ή μεμονωμένους εμπειρογνώμονες που εκπροσωπούν συμφέροντα) και/ή ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες που διορίζονται υπό την προσωπική τους ιδιότητα. Η έρευνα δεν εξέτασε τις ομάδες εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής που αποτελούνται αποκλειστικά από τις αρχές των κρατών μελών.

[6] Οι πρωτοβουλίες αυτές περιλάμβαναν την απαίτηση τα μέλη της Επιτροπής να μην συναντώνται με οργανώσεις ή αυτοαπασχολούμενα άτομα που δεν είναι εγγεγραμμένα στο Μητρώο Διαφάνειας· τη δημοσίευση των ημερήσιων διατάξεων των συνεδριάσεων των Επιτρόπων, των μελών του ιδιαίτερου γραφείου τους και των γενικών διευθυντών· και τη δέσμευση της Επιτροπής να υποβάλει πρόταση για υποχρεωτικό Μητρώο Διαφάνειας.

[7] Διάφορες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είχαν εκφράσει, εδώ και αρκετά χρόνια, ανησυχίες σχετικά με τη σύνθεση και τη λειτουργία των ομάδων εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής. Το 2014, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρότεινε το πάγωμα του προϋπολογισμού της Επιτροπής για τις ομάδες εμπειρογνωμόνων λόγω της εικαζόμενης συνεχιζόμενης παραβίασης των προτύπων όσον αφορά την ισορροπημένη σύνθεση και τη διαφάνεια των ομάδων εμπειρογνωμόνων.

[8] Πληροφορίες σχετικά με τη δημόσια διαβούλευση διατίθενται εδώ: https://www.ombudsman.europa.eu/en/cases/correspondence.faces/en/54300/html.bookmark

[9] Το μητρώο των ομάδων εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής και άλλων παρόμοιων φορέων είναι διαθέσιμο εδώ: http://ec.europa.eu/transparency/regexpert/

[10] Βλ. την επιστολή προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή με την οποία ζητείται απάντηση: https://www.ombudsman.europa.eu/en/cases/correspondence.faces/en/58861/html.bookmark

[11] Η απάντηση της Επιτροπής είναι διαθέσιμη εδώ: https://www.ombudsman.europa.eu/en/cases/correspondence.faces/en/60019/html.bookmark

[12] Το Μητρώο Διαφάνειας της ΕΕ είναι ένα δημόσιο μητρώο το οποίο διαχειρίζονται από κοινού η Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το οποίο αποσκοπεί στην παροχή πληροφοριών σχετικά με τις οργανώσεις και τους εκπροσώπους συμφερόντων που αλληλεπιδρούν με τα θεσμικά όργανα. Ενώ η εγγραφή δεν είναι επί του παρόντος υποχρεωτική, όλες οι οργανώσεις και τα αυτοαπασχολούμενα άτομα που συμμετέχουν σε δραστηριότητες που διεξάγονται με στόχο τον άμεσο ή έμμεσο επηρεασμό της διαμόρφωσης ή της εφαρμογής της πολιτικής και των διαδικασιών λήψης αποφάσεων των θεσμικών οργάνων της ΕΕ αναμένεται, με ορισμένες εξαιρέσεις, να εγγραφούν στο Μητρώο Διαφάνειας. Βλ. διοργανική συμφωνία μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το Μητρώο Διαφάνειας, ΕΕ 2014, L 277, σ. 11.

[13] Βλ. σύσταση του Διαμεσολαβητή: https://www.ombudsman.europa.eu/en/cases/recommendation.faces/en/63441/html.bookmark

[14] Βλ. τη σύσταση του Διαμεσολαβητή, ιδίως τα σημεία 52 έως 62.

[15] Απόφαση της Επιτροπής για τη θέσπιση οριζόντιων κανόνων σχετικά με τη δημιουργία και τη λειτουργία των ομάδων εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής, 30 Μαΐου 2016, C(2016) 3301 final.

[16] Η απάντηση της Επιτροπής στη σύσταση είναι διαθέσιμη εδώ: https://www.ombudsman.europa.eu/en/cases/correspondence.faces/en/68227/html.bookmark

[17] Η αίτηση για έγγραφα και πληροφορίες καθώς και για συνεδρίαση είναι διαθέσιμη εδώ: https://www.ombudsman.europa.eu/en/cases/correspondence.faces/en/78385/html.bookmark

[18] Η έκθεση της συνεδρίασης είναι διαθέσιμη εδώ: https://www.ombudsman.europa.eu/en/cases/correspondence.faces/en/81083/html.bookmark

[19] Απόφαση της Επιτροπής για τη θέσπιση οριζόντιων κανόνων σχετικά με τη δημιουργία και τη λειτουργία των ομάδων εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής, 30 Μαΐου 2016, C(2016) 3301 final:

http://ec.europa.eu/transparency/regexpert/PDF/C_2016_3301_F1_COMMISSION_DECISION_EN.pdf

[20] http://ec.europa.eu/transparency/regexpert/PDF/C_2016_3301_F1_ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ_EN.pdf

[21] Ανακοίνωση προς την Επιτροπή, Πλαίσιο για τις ομάδες εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής: οριζόντιοι κανόνες και δημόσιο μητρώο, 30 Μαΐου 2016, C(2016) 3300 final:

http://ec.europa.eu/transparency/regexpert/PDF/C_2016_3300_F1_COMMUNICATION_TO_COMMISSION_EN.pdf

[22] Η Επιτροπή αναγνωρίζει ρητά τις συνεισφορές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και του Διαμεσολαβητή στην αιτιολογική σκέψη 2 της απόφασής της για τις ομάδες εμπειρογνωμόνων.

[23] Κατά την άποψη της Διαμεσολαβήτριας, είναι σαφώς προτιμότερο η Επιτροπή να διαθέτει ένα σχετικά τυποποιημένο σύστημα ομάδων εμπειρογνωμόνων αντί να επιτρέπει τον πολλαπλασιασμό ειδικών ομάδων και ομάδων εργασίας που διαφεύγουν των κανόνων των ομάδων εμπειρογνωμόνων.

[24] Βλ. ανακοίνωση της Επιτροπής, σ. 3.

[25] Η απαίτηση εγγραφής στο Μητρώο Διαφάνειας προκειμένου να είναι επιλέξιμοι για συμμετοχή σε ομάδα εμπειρογνωμόνων ισχύει για τους τύπους μελών που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του Μητρώου Διαφάνειας, δηλαδή τις οργανώσεις και τα αυτοαπασχολούμενα άτομα που διορίζονται για να εκπροσωπούν συμφέροντα ενδιαφερόμενων μερών. Εάν ένας μεμονωμένος εμπειρογνώμονας που έχει διοριστεί για να εκπροσωπεί συμφέροντα ενδιαφερόμενων μερών δεν είναι αυτοαπασχολούμενος, η εργοδοτική του οργάνωση πρέπει να είναι καταχωρισμένη στο Μητρώο Διαφάνειας.

[26] Βλ. την έκθεση σχετικά με τη συνεδρίαση του Διαμεσολαβητή και της Επιτροπής.

[27] Στο πλαίσιο της αίτησής τους, τα άτομα που υποβάλλουν αίτηση για να διοριστούν ως εμπειρογνώμονες υπό την προσωπική τους ιδιότητα πρέπει επίσης να υποβάλουν επικαιροποιημένο βιογραφικό σημείωμα.

[28] Βλ. σημεία 34 και επόμενα της σύστασης του Διαμεσολαβητή.

[29] Βλ. ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 14ης Φεβρουαρίου 2017 σχετικά με τον έλεγχο του μητρώου και της σύνθεσης των ομάδων εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής (2015/2319(INI), P8_TA(2017)0021, σημείο 10: «Επισημαίνει, στο πλαίσιο αυτό, και όσον αφορά τις παραγράφους 34-45 της προαναφερθείσας γνώμης της Διαμεσολαβήτριας, ότι, μολονότι η Επιτροπή δεν έχει ακόμη ορίσει επίσημα την έννοια της «ισορροπίας», η τελευταία δεν πρέπει να νοείται ως αποτέλεσμα αριθμητικής άσκησης, αλλά μάλλον ως αποτέλεσμα των προσπαθειών να διασφαλιστεί ότι τα μέλη μιας ΟΕ διαθέτουν, από κοινού, την αναγκαία τεχνική εμπειρογνωσία και το εύρος των προοπτικών για την εκπλήρωση της εντολής της εν λόγω ΟΕ· θεωρεί ότι η έννοια της ισορροπίας θα πρέπει, ως εκ τούτου, να νοείται ως συνδεδεμένη με τη συγκεκριμένη εντολή κάθε επιμέρους ΟΕ· θεωρεί ότι τα κριτήρια για την αξιολόγηση του κατά πόσον μια ΟΕ είναι ισορροπημένη θα πρέπει να περιλαμβάνουν τα καθήκοντα της ομάδας, την απαιτούμενη τεχνική εμπειρογνωσία, τα ενδιαφερόμενα μέρη που είναι πιθανότερο να επηρεαστούν από το ζήτημα, την οργάνωση των ομάδων ενδιαφερόμενων μερών και την κατάλληλη αναλογία οικονομικών και μη οικονομικών συμφερόντων·» 

[30] Βλ. την έκθεση σχετικά με τη συνεδρίαση του Διαμεσολαβητή και της Επιτροπής: https://www.ombudsman.europa.eu/en/cases/correspondence.faces/en/81083/html.bookmark

[31] Η Επιτροπή ενημέρωσε τη Διαμεσολαβήτρια ότι σκοπός της παρούσας ενότητας είναι οι ΓΔ της, καθώς και οι ίδιες οι ομάδες εμπειρογνωμόνων, να εξετάσουν κατά πόσον μια συγκεκριμένη συνεδρίαση θα μπορούσε ενδεχομένως να είναι ανοικτή στο κοινό, ανάλογα με το αντικείμενο. Η απόφαση για τη δημοσιοποίηση μιας συγκεκριμένης συνεδρίασης πρέπει απαραιτήτως να λαμβάνεται πριν από τη συνεδρίαση, ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι σχετικές πρακτικές ρυθμίσεις, όπως η κράτηση κατάλληλης αίθουσας συνεδριάσεων ή η δημιουργία διαδικτυακής μετάδοσης.

[32] Βλ. σύσταση του Διαμεσολαβητή, σημείο 57.

[33] Βλ. για παράδειγμα: https://webcast.ec.europa.eu/6th-meeting-of-the-structured-dialogue-with-european-structural-and-investment-funds-partners-group-of-experts· https://webcast.ec.europa.eu/inaugural-meeting-of-the-platform-on-animal-welfare