You have a complaint
against an EU institution or body?

Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich zaprasza zainteresowane strony do składania uwag dotyczących dochodzenia Rzecznika z własnej inicjatywy w sprawie wypełniania przez Frontex spoczywających na nim obowiązków w zakresie praw podstawowych

Kontekst

Zgodnie z art. 228 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich jest upoważniony do przeprowadzania dochodzeń z własnej inicjatywy w odniesieniu do możliwych przypadków niewłaściwego administrowania w działalności unijnych instytucji, organów lub jednostek organizacyjnych.

W dniu 6 marca 2012 r. Rzecznik wszczął dochodzenie z własnej inicjatywy dotyczące wypełniania przez Frontex obowiązków w zakresie praw podstawowych.

W piśmie o wszczęciu dochodzenia Rzecznik zwrócił się do Fronteksu o wyrażenie opinii oraz zauważył, że zmieniły się ramy prawne funkcjonowania Agencji. Wraz z wejściem w życie Traktatu z Lizbony w dniu 1 grudnia 2009 r. Karta praw podstawowych UE stała się prawnie wiążącym dokumentem dla Fronteksu. Ponadto w rozporządzeniu 1168/2011/UE („rozporządzenie”)[1], przyjętym w październiku 2011 r., przewiduje się nałożenie na Frontex dodatkowych obowiązków w zakresie praw podstawowych.

W świetle nowych ram prawnych oraz większego zainteresowania społeczeństwa obywatelskiego zarządzaniem zewnętrznymi granicami przez UE, w tym wymiarem tego zarządzania związanym z prawami podstawowymi, Rzecznik uznał, że użyteczne może być wyjaśnienie, w drodze dochodzenia z własnej inicjatywy, w jaki sposób Frontex wywiązuje się z wyżej wymienionych obowiązków. W tym celu Rzecznik skierował do Fronteksu szereg szczegółowych pytań. Pytania te dotyczą na przykład przyjęcia przez Frontex strategii w zakresie praw podstawowych oraz mianowania urzędnika ds. praw podstawowych.

W dniu 17 maja 2012 r. Frontex przedstawił swoją opinię Rzecznikowi.

Streszczenie opinii

Na opinię Fronteksu składa się krótkie pismo dyrektora wykonawczego Agencji oraz sześć załączników. Reasumując, w swoim piśmie dyrektor stwierdza, że od 2010 r. i na długo przed przyjęciem rozporządzenia Frontex opracował strategię w zakresie praw podstawowych oraz powiązany plan działań, zlecił przeprowadzenie zewnętrznego badania w zakresie etyki i bezpieczeństwa granic oraz opracował wiążący kodeks postępowania dla pracowników i zaproszonych funkcjonariuszy uczestniczących w działaniach Fronteksu. Ponieważ w rozporządzeniu zezwala się na tworzenie wielu kolejnych mechanizmów, aby zapewnić pełne poszanowanie praw podstawowych przez Frontex, od zeszłego roku Agencja pracuje nad tymi zagadnieniami. W rezultacie na stronie internetowej Fronteksu widnieje ogłoszenie o naborze na stanowisko urzędnika ds. praw podstawowych; wkrótce upłynie termin składania aplikacji. Ponadto w najbliższej przyszłości Frontex opublikuje zaproszenia dla potencjalnych członków forum konsultacyjnego, które ma wspierać dyrektora wykonawczego Fronteksu i zarząd w kwestiach związanych z prawami podstawowymi. Co więcej, przygotowano już projekt „Standardowej procedury działania w celu zapewnienia poszanowania praw podstawowych we wspólnych działaniach i projektach pilotażowych” Fronteksu i wkrótce zostanie on zatwierdzony. Frontex przedstawił dalsze szczegółowe informacje na temat ustanowienia wyżej wymienionych mechanizmów w następujących załącznikach do pisma dyrektora wykonawczego: załącznik 1 – „Odpowiedź na szczegółowe pytania Rzecznika zadane w piśmie Rzecznika w sprawie wszczęcia dochodzenia z własnej inicjatywy” (z tym pismem można się zapoznać na stronie internetowej Rzecznika …); załącznik 2 – „Strategia Fronteksu w zakresie praw podstawowych”; załącznik 3 – „Plan działania Fronteksu w zakresie praw podstawowych”; załącznik 4 – „Kodeks postępowania Fronteksu”; załącznik 5 – „Oficjalny komunikat prasowy Fronteksu dotyczący urzędnika ds. praw podstawowych oraz forum konsultacyjnego”; załącznik 6 – „Ogłoszenie o naborze na stanowisko urzędnika Fronteksu ds. praw podstawowych”.

Publikacja opinii Fronteksu oraz zaproszenia do zgłaszania uwag

Biorąc pod uwagę zainteresowanie społeczeństwa obywatelskiego wszczętym dochodzeniem, Rzecznik uważa za wskazane i użyteczne, aby udostępnić opinię Fronteksu na swojej stronie internetowej[2].

Rzecznik zdaje sobie sprawę, że jego dochodzenie wiąże się z wieloma kwestiami natury technicznej, które w pewnym stopniu zostają wyjaśnione w opinii Fronteksu. Ponadto Rzecznik jest świadom szczególnego zainteresowania organizacji prowadzących działalność w obszarze ochrony praw podstawowych wszczętym dochodzeniem. W tych okolicznościach Rzecznik zaprasza zainteresowane strony, w szczególności NGO i inne organizacje specjalizujące się w zagadnieniach z obszaru będącego przedmiotem dochodzenia, do składania uwag w sprawie opinii Fronteksu. Ten dokument jest obecnie dostępny wyłącznie w wersji oryginalnej, tj. w języku angielskim. Na życzenie zainteresowanej strony Rzecznik przygotuje i udostępni tłumaczenie na inne języki unijne. Uwagi zainteresowanych stron można oczywiście składać z każdym z języków wymienionych w art. 55 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej.

Otrzymane uwagi zostaną udostępnione Fronteksowi oraz – na stosowny wniosek – zainteresowanym stronom trzecim.

Podobnie jak wszystkie instytucje unijne Rzecznik musi prowadzić prace w sposób jak najbardziej otwarty, zaś jego deklaracja misji zawiera zachętę do zapewnienia przejrzystości. Jeżeli zgłaszające uwagi zainteresowane strony uznają, że ich nazwy nie powinny zostać opublikowane lub że ich uwagi nie powinny zostać upublicznione, uprasza się je o poinformowanie o tym i przedstawienie powodu przy wysyłaniu uwag.

Czego oczekuje Rzecznik

Przedmiotowe dochodzenie dotyczy wypełniania przez Frontex spoczywających na nim obowiązków w zakresie praw podstawowych. Dlatego też Rzecznik jest wysoce zainteresowany otrzymaniem informacji zwrotnych od zainteresowanych stron, takich jak NGO i inne organizacje specjalizujące się w zagadnieniach będących przedmiotem jego dochodzenia, w sprawie odpowiedzi Fronteksu na postawione mu pytania.

Przedmiotowe dochodzenie nie ma na celu zbadania i rozwiązania poszczególnych przypadków związanych z obowiązkami Fronteksu w zakresie praw podstawowych. Takie sprawy można oczywiście zgłaszać Rzecznikowi w drodze skarg indywidualnych. Formularz skargi, który można zastosować w tym celu, jest dostępny na niniejszej stronie internetowej.

W jaki sposób można zgłaszać uwagi

Uwagi należy przesyłać do Rzecznika do dnia 30 września 2012 r.


[1] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1168/2011 z dnia 25 października 2011 r. zmieniające rozporządzenie Rady (WE) nr 2007/2004 ustanawiające Europejską Agencję Zarządzania Współpracą Operacyjną na Zewnętrznych Granicach Państw Członkowskich Unii Europejskiej, Dz.U. L 304 z 2011, s. 1.

[2] Załącznik 4 opinii zawiera dane osobowe, takie jak imiona i nazwiska niektórych urzędników Fronteksu. Zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji, stosownie do wykładni dokonanej w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości, oraz art. 5 rozporządzenia 45/2001 o ochronie osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych, dane osobowe, o których mowa powyżej, zostały ukryte, z wyjątkiem nazwiska dyrektora wykonawczego Fronteksu.