# Παρουσίαση από την Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια, Emily O'Reilly - Απόφαση της Ευρωπαίας Διαμεσολαβήτριας για την περάτωση της έρευνας σχετικά με την καταγγελία 1148/2013/TN όσον αφορά την Ευρωπόλ - Φωτογράφος: Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής - Hμερομηνία : 2015-01-08T00:00+01:00[Europe/Paris] - [URL](https://www.ombudsman.europa.eu/el/speech/el/58671) --- **Παρουσίαση από την Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια Emily O'Reilly** Απόφαση της Ευρωπαίας Διαμεσολαβήτριας για την περάτωση της έρευνας σχετικά με την καταγγελία 1148/2013/TN όσον αφορά την ***επιτροπή LIBE της Ευρωπόλ, Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο*** *Βρυξέλλες, Πέμπτη 8 Ιανουαρίου 2015* **Εισαγωγή** ------------ Καλημέρα κύριε Πρόεδρε, αξιότιμοι βουλευτές, και θα ήθελα καταρχάς να ευχηθώ σε όλους σας καλή χρονιά. Σας ευχαριστώ που με καλέσατε να απευθυνθώ σε εσάς σχετικά με αυτό που θεωρώ πολύ σοβαρό ζήτημα, το οποίο προέκυψε κατά τη διάρκεια έρευνας σχετικά με την Ευρωπόλ, την υπηρεσία επιβολής του νόμου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για πρώτη φορά στην εικοσαετή ιστορία της, η Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια στερήθηκε το δικαίωμά της, βάσει του καταστατικού, να επιθεωρεί έγγραφο θεσμικού οργάνου της ΕΕ, ακόμη και υπό την εγγύηση πλήρους εμπιστευτικότητας, στο πλαίσιο έρευνας. Αυτή η εξουσία ελέγχου εγγράφων είναι θεμελιώδης για τον ρόλο δημοκρατικού ελέγχου του Διαμεσολαβητή και ενεργεί ως εγγυητής ορισμένων θεμελιωδών δικαιωμάτων για τον πολίτη της ΕΕ. **Ιστορικό** ------------ Η έρευνα αυτή αφορούσε την πρόσβαση του κοινού σε έγγραφο της Ευρωπόλ σχετικά με τις δραστηριότητές της στο πλαίσιο της συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ για το πρόγραμμα παρακολούθησης της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας (TFTP). Η συμφωνία TFTP, η οποία συνήφθη με τις ΗΠΑ το 2010, προβλέπει ότι η ΕΕ μπορεί να διαβιβάζει δεδομένα χρηματοπιστωτικών μηνυμάτων πολιτών της ΕΕ στο Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ με σκοπό την παρακολούθηση πιθανής τρομοκρατικής δραστηριότητας. Τα δεδομένα τηρούνται και διαβιβάζονται από τη Βελγική Εταιρεία Παγκόσμιων Διατραπεζικών Χρηματοπιστωτικών Τηλεπικοινωνιών, γνωστή ως SWIFT. Η διαβίβαση πραγματοποιείται μόνο όταν η Ευρωπόλ έχει επικυρώσει το αίτημα των ΗΠΑ. Ο ρόλος της Ευρωπόλ είναι να διασφαλίζει ότι τα αιτήματα διαβίβασης των ΗΠΑ συμμορφώνονται με τη συμφωνία όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής, την αναλογικότητα και την αναγκαιότητα, μολονότι δεν έχει πρόσβαση στα δεδομένα που πράγματι διαβιβάζονται. Τον Ιούνιο του 2013, λάβαμε καταγγελία από πολίτη της ΕΕ, ο οποίος ενεργούσε εξ ονόματος βουλευτή του ΕΚ, σχετικά με τον χειρισμό από την Ευρωπόλ του αιτήματός της για πρόσβαση του κοινού στην έκθεση της Κοινής Εποπτικής Αρχής (ΚΕΑ) της Ευρωπόλ σχετικά με την εφαρμογή της συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ. Το έγγραφο στο οποίο ζητήθηκε η πρόσβαση του κοινού είναι η δεύτερη έκθεση επιθεώρησης της ΚΕΑ του Μαρτίου 2012. Η ΚΕΑ αποτελείται από εκπροσώπους των αρχών προστασίας δεδομένων των κρατών μελών. Ο ρόλος της είναι να διασφαλίζει ότι η αποθήκευση, η επεξεργασία και η χρήση των δεδομένων που κατέχει η Ευρωπόλ δεν παραβιάζουν θεμελιώδη δικαιώματα της ΕΕ. Η Ευρωπόλ αρνήθηκε την πρόσβαση του κοινού στην έκθεση της JSB, ο προσφεύγων υπέβαλε καταγγελία στο Γραφείο μου και στη συνέχεια κινήσαμε έρευνα. Στο πλαίσιο της έρευνάς μου, έδωσα εντολή στους υπαλλήλους μου να επιθεωρήσουν το ζητούμενο έγγραφο προκειμένου να ελέγξουν αν η Ευρωπόλ εφάρμοσε ορθά τους δικούς της κανόνες σχετικά με την πρόσβαση στα έγγραφα. Πρόκειται για μια κανονική διαδικασία, η οποία λειτουργεί χωρίς δυσκολία εδώ και είκοσι χρόνια. Είναι πολύ σημαντικό να τονιστεί εδώ ότι η Ευρωπόλ δεν αμφισβήτησε την ανάγκη επιθεώρησης του εγγράφου από τον Διαμεσολαβητή. Αντιθέτως, η Ευρωπόλ συνεργάστηκε πλήρως με τις υπηρεσίες του Διαμεσολαβητή συμφωνώντας εκ των προτέρων τις αναγκαίες αυστηρές ρυθμίσεις ασφαλείας για εμπιστευτική επιθεώρηση. Οι υπηρεσίες μου και εκείνες της Ευρωπόλ είχαν πολύ εποικοδομητική σχέση με την έρευνα αυτή. Ωστόσο, σύμφωνα με την Ευρωπόλ, οι \<\<τεχνικές λεπτομέρειες\>\> που συμφωνήθηκαν μεταξύ της Επιτροπής και των ΗΠΑ βάσει του άρθρου 4 παράγραφος 9 της συμφωνίας TFTP απαιτούσαν από την Ευρωπόλ να λάβει την άδεια των αρχών των ΗΠΑ προτού επιτρέψει στον Διαμεσολαβητή, ή σε οποιαδήποτε άλλη οντότητα, οποιαδήποτε πρόσβαση, συμπεριλαμβανομένης της εμπιστευτικής επιθεώρησης του Διαμεσολαβητή, στα πρακτικά. Οι αρχές των ΗΠΑ αρνήθηκαν να χορηγήσουν τέτοια άδεια στην Europol. Οι \<\<τεχνικές λεπτομέρειες\>\> είναι κατά μία έννοια μια δευτερεύουσα συμφωνία μεταξύ της Επιτροπής της ΕΕ και των ΗΠΑ σχετικά με τον τρόπο εφαρμογής της συμφωνίας TFTP. Το άρθρο 4 παράγραφος 9 της κύριας συμφωνίας ορίζει απλώς ότι οι \<\<τεχνικές λεπτομέρειες που απαιτούνται για την υποστήριξη των εξουσιών επαλήθευσης της Ευρωπόλ\>\> θα συντονίζονται από κοινού μεταξύ της ΕΕ και των ΗΠΑ. Στην πράξη, αυτά τελικά υπογράφηκαν μόλις τρεις ημέρες πριν από την εφαρμογή της συμφωνίας και δεν έγιναν αντιληπτά από το Κοινοβούλιο. Στο σχετικό τμήμα αυτής της δευτερεύουσας συμφωνίας αναφέρεται ότι \<\<καμία πληροφορία που διαβιβάζεται από το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένων πληροφοριών σχετικά με τύπους ή κατηγορίες μηνυμάτων, δεν επιτρέπεται να κοινοποιείται είτε στα κράτη μέλη της ΕΕ είτε σε άλλα μέρη, χωρίς τη ρητή γραπτή άδεια του Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ\>\>. Ο διευθυντής της Ευρωπόλ απέστειλε επιστολή στο Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ εξηγώντας τον ρόλο του Διαμεσολαβητή σύμφωνα με το άρθρο 228 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αναφέροντας λεπτομερώς τις ρυθμίσεις ασφαλείας που πρότεινε να θεσπίσει η Ευρωπόλ για την επιθεώρηση και ζητώντας την άδεια να επιδείξει το έγγραφο στον Διαμεσολαβητή. Οι αρχές των ΗΠΑ αρνήθηκαν αυτή την άδεια λέγοντας ότι δεν πληρούνταν η απαίτηση της \<\<ανάγκης να γνωρίζουμε\>\>. Όπως ίσως γνωρίζετε, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 2008, με την έγκριση του Συμβουλίου, τροποποίησε το καθεστώς του Διαμεσολαβητή για να αναθέσει ειδικές εξουσίες ελέγχου διαβαθμισμένων εγγράφων, με την επιφύλαξη προηγούμενης συμφωνίας με το οικείο θεσμικό όργανο σχετικά με τους όρους εμπιστευτικής μεταχείρισης των εγγράφων. Όπως προαναφέρθηκε, στην παρούσα υπόθεση η Ευρωπόλ και ο Διαμεσολαβητής είχαν συμφωνήσει τις ρυθμίσεις ασφαλείας που θα εφαρμόζονταν σε μια επιθεώρηση. Πράγματι, τέτοιες ρυθμίσεις ασφαλείας για την επιθεώρηση εμπιστευτικών εγγράφων έχουν επίσης συμφωνηθεί επανειλημμένα μεταξύ του Γραφείου μου και του Συμβουλίου. **Συμπέρασμα** -------------- Ποια είναι η σημερινή κατάσταση; Οι \<\<τεχνικές λεπτομέρειες\>\>, τις οποίες διαπραγματεύθηκε η Επιτροπή με τις ΗΠΑ μετά την έγκριση της συμφωνίας TFTP από το Κοινοβούλιο, επιτρέπουν στις αρχές των ΗΠΑ να είναι οι διαιτητές του κατά πόσον ο Διαμεσολαβητής μπορεί να ασκήσει τη νόμιμη και δημοκρατική εξουσία του να επιθεωρεί το επίμαχο έγγραφο. Οι αρχές των ΗΠΑ αποφάσισαν ουσιαστικά ότι ο Διαμεσολαβητής δεν θα πρέπει να έχει τη δυνατότητα να ασκήσει την εξουσία αυτή στην παρούσα υπόθεση. Δεν έχουμε επιθεωρήσει το έγγραφο και, ως εκ τούτου, δεν μπορούμε να αξιολογήσουμε κατά πόσον θα πρέπει ή δεν θα πρέπει να δημοσιοποιηθεί, ή ακόμη και κατά πόσον μέρη του θα πρέπει να δημοσιοποιηθούν. Μπορεί κάλλιστα να περιέχει ευαίσθητα δεδομένα από τις "ΠΑ και έτσι δεν πρέπει να δημοσιοποιηθεί - αλλά δεν έχουμε τρόπο να γνωρίζουμε χωρίς να βλέπουμε την έκθεση. Επισημαίνεται ότι πρόκειται για έγγραφο θεσμικού οργάνου της Ένωσης και όχι για έγγραφο προερχόμενο από τρίτον, μολονότι μπορεί να περιέχει πληροφορίες παρεχόμενες από τρίτον. Θα ήθελα επίσης να επισημάνω ότι σκοπός της έκθεσης, όπως την αντιλαμβάνομαι, είναι να ελεγχθεί ότι η συμφωνία TFTP, όσον αφορά τον ρόλο της Ευρωπόλ, σέβεται πλήρως τα δικαιώματα των πολιτών της ΕΕ. Η έρευνά μας έχει πλέον κλείσει. Δεν μπορέσαμε να ασκήσουμε τις δημοκρατικές μας εξουσίες και να ενεργήσουμε σε πλήρη συμμόρφωση με τις καταστατικές μας υποχρεώσεις και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη Συνθήκη. Επιτροπή απέστειλε επιστολή στο Γραφείο μου τον περασμένο μήνα σχετικά με το θέμα αυτό, και τους ευχαριστώ για την αλληλογραφία αυτή. Η εξασφάλιση της συγκατάθεσης του φορέα προέλευσης των δεδομένων, στην προκειμένη περίπτωση των ΗΠΑ, πριν από την περαιτέρω διάδοση διαβαθμισμένων πληροφοριών είναι μία από τις σημαντικότερες αρχές της κοινοχρησίας δεδομένων στα πλαίσια ασφάλειας της ΕΕ. Αυτό είναι κάτι που καταλαβαίνω πλήρως. Ωστόσο, το ζήτημα εδώ δεν αφορά την περαιτέρω διάδοση ή την παροχή πρόσβασης στο κοινό, αλλά την εξουσία ελέγχου του Διαμεσολαβητή για τη διασφάλιση της δημοκρατικής εποπτείας. Ολοκληρώνοντας, κύριε Πρόεδρε, θα ήθελα να επισημάνω τέσσερα τελευταία σημεία: * Το Κοινοβούλιο μπορεί να επιθυμεί να εξετάσει κατά πόσον είναι αποδεκτό να συμφωνούνται με άλλη κυβέρνηση ρυθμίσεις που έχουν ως αποτέλεσμα την παρεμπόδιση της λειτουργίας μηχανισμού εποπτείας, ο οποίος έχει συσταθεί βάσει των Συνθηκών της ΕΕ, για τον έλεγχο της εκτελεστικής δράσης της ΕΕ. <!-- --> * Ωστόσο, οι \<\<τεχνικές λεπτομέρειες\>\> αναφέρουν σαφώς ότι *\<\<μπορούν να υπόκεινται σε τροποποιήσεις, ανάλογα με τις ανάγκες\>\>,*πράγμα που σημαίνει ότι η Επιτροπή έχει τη δυνατότητα να επιδιώξει την επαναδιαπραγμάτευσή τους, χωρίς να ανοίξει εκ νέου την ίδια τη συμφωνία. <!-- --> * Το Κοινοβούλιο μπορεί επίσης να επιθυμεί να εξετάσει κατά πόσον τυχόν μελλοντικές διαπραγματεύσεις για τη συμφωνία TFTP, ή παρόμοιες συμφωνίες, θα πρέπει να έχουν ως αποτέλεσμα τη συμπερίληψη ειδικής διάταξης για τη διασφάλιση επαρκούς ελέγχου από τον Διαμεσολαβητή. Θα μπορούσε επίσης να εξετάσει τις \<\<τεχνικές λεπτομέρειες\>\> για να διασφαλίσει ότι, σε οποιαδήποτε τέτοια μελλοντική συμφωνία, η εξουσία να συμφωνούνται οι \<\<τεχνικές λεπτομέρειες\>\> περιορίζεται σε καθαρά τεχνικές και διοικητικές ρυθμίσεις και ότι οποιεσδήποτε ρυθμίσεις περιορίζουν την άσκηση των υφιστάμενων καταστατικών εξουσιών πρέπει να έχουν ρητή συμφωνία από τον νομοθέτη. <!-- --> * Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι ένας βουλευτής του ΕΚ έπρεπε να επικαλεστεί το δικαίωμα πρόσβασης του κοινού στην προκειμένη περίπτωση. Σε ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ, καθώς και στις Ηνωμένες Πολιτείες, υπάρχουν ρυθμίσεις που επιτρέπουν στο νομοθετικό σώμα, μέσω ειδικής επιτροπής, να αποκτά πρόσβαση σε εμπιστευτικές πληροφορίες προκειμένου να είναι σε θέση να ασκεί τον κατάλληλο δημοκρατικό έλεγχο της εκτελεστικής εξουσίας. Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας σε αυτό το θέμα.