Εκπονήθηκε σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 6 του Καθεστώτος του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή [1]

Η υπόθεση αφορούσε την απόρριψη αίτησης για θέση υποτροφίας στο πλαίσιο του έβδομου προγράμματος-πλαισίου έρευνας και ανάπτυξης. Αφού του προτάθηκε αρχικά η θέση από το εν λόγω έργο, ο καταγγέλλων ενημερώθηκε ότι η προηγούμενη πρακτική του άσκηση σε ιδιωτική εταιρεία καθιστούσε την αίτησή του «ηθικά απαράδεκτη». Ο καταγγέλλων κατήγγειλε στον Εκτελεστικό Οργανισμό Έρευνας ότι η διαδικασία πρόσληψης δεν ήταν ούτε διαφανής ούτε δίκαιη. Ο Οργανισμός υποστήριξε ότι η πρόσληψη ερευνητών αποτελεί αποκλειστική ευθύνη των δικαιούχων των επιχορηγήσεων και αρνήθηκε ότι είχε οποιαδήποτε συμμετοχή στην απόφαση.

Η Διαμεσολαβήτρια διερεύνησε το ζήτημα και διαπίστωσε ότι ο Οργανισμός δεν διασφάλισε τη διαφάνεια και τον δίκαιο χαρακτήρα της διαδικασίας. Ως εκ τούτου, προέβη σε σύσταση προς τον Οργανισμό.

Το ιστορικό της καταγγελίας

1. Ο καταγγέλλων ήταν υποψήφιος για θέση υποτροφίας σε έργο που χρηματοδοτήθηκε στο πλαίσιο του έβδομου προγράμματος-πλαισίου έρευνας και ανάπτυξης (7ο ΠΠ), στο πλαίσιο πρόσκλησης υποβολής προτάσεων για δίκτυα αρχικής κατάρτισης Marie Curie (ITN)[2] («το έργο»).

2. Ο καταγγέλλων επιλέχθηκε αρχικά από την επιτροπή επιλογής έργων και προσέφερε τη θέση υποτροφίας τον Ιούνιο του 2014. Λίγες ημέρες αργότερα, ο επιβλέπων της υποτροφίας ενημέρωσε τον καταγγέλλοντα ότι το επιστημονικό συμβούλιο του έργου είχε απορρίψει την αίτησή του. Το επιστημονικό συμβούλιο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, αν και πληρούσε τις ακαδημαϊκές απαιτήσεις για τη θέση, «μετά από διαβούλευση με τους συμβούλους Marie Curie στις Βρυξέλλες» η προηγούμενη εργασία του για μια ιδιωτική εταιρεία (η «Εταιρεία») κρίθηκε «ηθικά απαράδεκτη» για τρεις λόγους: i) υπήρχε συνεχιζόμενη νομική σύγκρουση μεταξύ των μελών της ομάδας έργου και της Εταιρείας· ii) το πρόγραμμα «Μαρία Κιουρί» δεν επέτρεπε την ύπαρξη δεσμών με ιδιωτικές εταιρείες που ενδέχεται να βρίσκονται αντιμέτωπες με άλλες εταιρείες ή με επιστημονικό προσωπικό των έργων «Μαρία Κιουρί»· και iii) η εταιρεία ήταν διεθνώς γνωστή ως «αμφισβητούμενη» εταιρεία.

3. Ο καταγγέλλων προσέφυγε κατά της απόφασης στον συντονιστή του έργου, εξηγώντας ότι είχε κακώς αντιμετωπιστεί ως υπάλληλος της εν λόγω εταιρείας όταν ήταν μόνο ασκούμενος. Τόνισε ότι δεν είχε πλέον δεσμούς με την εταιρεία, ότι η πρακτική άσκηση είχε χρηματοδοτηθεί τότε από την Ευρωπαϊκή Ένωση [3] και ότι τα καθήκοντά του περιορίστηκαν στην αρχειακή και τεκμηριωμένη έρευνα. Ωστόσο, αφού επικοινώνησε με υπεύθυνο έργου στις Βρυξέλλες, ο συντονιστής του έργου επιβεβαίωσε την απόρριψη της αίτησης του καταγγέλλοντος.

4. Τον Αύγουστο του 2014, ο καταγγέλλων υπέβαλε καταγγελία στον Εκτελεστικό Οργανισμό Έρευνας (εφεξής «ο Οργανισμός»), ισχυριζόμενος ότι είχε υποστεί άδικη μεταχείριση ως υπάλληλος της εν λόγω ιδιωτικής εταιρείας. Στην απάντησή του, ο Οργανισμός εξήγησε ότι δεν συμμετείχε στην πρόσληψη υποτρόφων ITN, η οποία ήταν αποκλειστική ευθύνη των δικαιούχων. Επιπλέον, ο Οργανισμός δεν μπόρεσε να παρέμβει λόγω της έλλειψης συμβατικής σχέσης μεταξύ του καταγγέλλοντος και του έργου.

5. Στις 26 Αυγούστου 2014, ο καταγγέλλων απευθύνθηκε στον Διαμεσολαβητή.

Η έρευνα

6. Η Διαμεσολαβήτρια κίνησε έρευνα σχετικά με την καταγγελία και εντόπισε τους ακόλουθους ισχυρισμούς και συναφείς ισχυρισμούς:

Ισχυρισμοί

1) Ο Οργανισμός δεν εξήγησε σαφώς τη συμμετοχή του στη διαδικασία πρόσληψης υποτρόφων στο έργο.

2) Ο Οργανισμός δεν επαλήθευσε ότι οι αρμόδιοι φορείς για το έργο είχαν διεξαγάγει δίκαιη και διαφανή διαδικασία επιλογής.

Απαιτήσεις

1) Ο Οργανισμός θα πρέπει να αποσαφηνίσει δεόντως ποιος συμμετείχε στη διαδικασία επιλογής για το σχέδιο.

2) Ο Οργανισμός θα πρέπει να ενθαρρύνει τους αρμόδιους φορείς να επανεξετάσουν την αίτηση του καταγγέλλοντος.

7. Κατά τη διάρκεια της έρευνας, ο Διαμεσολαβητής έλαβε τη γνώμη του Οργανισμού σχετικά με την καταγγελία και, στη συνέχεια, τις παρατηρήσεις του καταγγέλλοντος σε απάντηση της γνώμης του Οργανισμού. Κατά τη διεξαγωγή της έρευνας, ο Διαμεσολαβητής έλαβε υπόψη τα επιχειρήματα και τις γνώμες που προέβαλαν τα μέρη.

Ισχυρισμός ότι ο Οργανισμός δεν εξήγησε σαφώς τη συμμετοχή του στη διαδικασία πρόσληψης και τη σχετική αξίωση

Επιχειρήματα που υποβλήθηκαν στον Διαμεσολαβητή

8. Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι δεν ήταν σαφές ποια οντότητα ήταν υπεύθυνη για την αξιολόγηση της αίτησής του. Επισημαίνει ότι ο συντονιστής του έργου επιβεβαίωσε την αρνητική απόφαση, μετά από διαβούλευση με τον «υπεύθυνο του έργου στις Βρυξέλλες».

9. Στη γνώμη του, ο Οργανισμός δήλωσε ότι ουδέποτε συμμετείχε ούτε παρείχε συμβουλές σχετικά με την πρόσληψη του καταγγέλλοντος. Εξήγησε επίσης ότι, μετά την απόρριψη της αίτησης του καταγγέλλοντος, ο συντονιστής του έργου ζήτησε συμβουλές επί του θέματος και πραγματοποιήθηκε συνάντηση μεταξύ ενός εκ των επιστημόνων που είναι υπεύθυνοι για το έργο και ενός εκ των υπευθύνων έργου του Οργανισμού. Ο Οργανισμός δήλωσε στον Διαμεσολαβητή ότι δεν είχε παράσχει συμβουλές σχετικά με την απόφαση να μην προσληφθεί ο καταγγέλλων και δήλωσε απλώς ότι την ευθύνη φέρει η κοινοπραξία του έργου και τα μέλη της. Προς επίρρωση αυτού, ο Οργανισμός προσκόμισε αντίγραφα της αλληλογραφίας που είχε ανταλλάξει με τον συντονιστή του έργου σχετικά με τη διαδικασία επιλογής.

10. Στις παρατηρήσεις του, ο καταγγέλλων τόνισε ότι εξακολουθούσε να μην γνωρίζει τη σύνθεση του επιστημονικού συμβουλίου ή ποιοι συμμετείχαν στη διαδικασία πρόσληψης.

Η αξιολόγηση του Διαμεσολαβητή

11. Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει ότι οι απαντήσεις του συντονιστή του έργου στον καταγγέλλοντα αναφέρονταν επανειλημμένα σε διαβουλεύσεις με υπαλλήλους στις Βρυξέλλες. Ο συντονιστής δήλωσε, για παράδειγμα, ότι η αίτηση κρίθηκε ηθικά απαράδεκτη από το επιστημονικό συμβούλιο, «μετά από διαβούλευση με τους συμβούλους Marie Curie στις Βρυξέλλες». Στη γνώμη του, ωστόσο, ο Οργανισμός δήλωσε ότι δεν παρείχε συμβουλές ούτε συμμετείχε στη διαδικασία πρόσληψης.

12. Στην αλληλογραφία που ανταλλάχθηκε μεταξύ του Οργανισμού και του συντονιστή του έργου, ο Διαμεσολαβητής δεν βρήκε καμία απόδειξη ότι ο Οργανισμός συμμετείχε πράγματι στη διαδικασία πρόσληψης. Σημειώνει επίσης ότι, αφού ο Οργανισμός ενημέρωσε τον καταγγέλλοντα για το γεγονός αυτό, κάλεσε τον καταγγέλλοντα να απευθύνει το ερώτημά του σχετικά με την οντότητα που είναι υπεύθυνη για τη διαδικασία στον συντονιστή του έργου.

13. Ο Διαμεσολαβητής επισημαίνει ότι το καθήκον του να παρέχει στους πολίτες τις πληροφορίες που ζητούν αποτελεί γενική αρχή ορθής διοικητικής συμπεριφοράς.[4] Στην περίπτωση αυτή και υπό το πρίσμα των πληροφοριών που παρασχέθηκαν από τον Οργανισμό, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι ο Οργανισμός εκπλήρωσε το καθήκον αυτό και ενημέρωσε δεόντως τον καταγγέλλοντα ότι δεν είχε συμμετάσχει στην πρόσληψη ερευνητών ούτε είχε επηρεάσει την απόφαση απόρριψης της αίτησης του καταγγέλλοντος. Θεωρεί επίσης ότι, όσον αφορά την ταυτότητα των μελών του επιστημονικού συμβουλίου, ο Οργανισμός ορθώς παρέπεμψε τον καταγγέλλοντα στον συντονιστή του έργου ως το κατάλληλο πρόσωπο για να του παράσχει τις εν λόγω πληροφορίες. Ως εκ τούτου, ο Διαμεσολαβητής δεν διαπιστώνει κακοδιοίκηση από τον Οργανισμό όσον αφορά την εν λόγω πτυχή της καταγγελίας.

Ισχυρισμός ότι ο Οργανισμός δεν επαλήθευσε ότι οι αρμόδιες οντότητες είχαν διεξαγάγει δίκαιη και διαφανή διαδικασία επιλογής και τον σχετικό ισχυρισμό

Επιχειρήματα που υποβλήθηκαν στον Διαμεσολαβητή

14. Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι η απόρριψη της αίτησής του ήταν αποτέλεσμα άδικης και αδιαφανούς διαδικασίας και ότι η απόφαση δεν βασίστηκε στα προσόντα του, αλλά μάλλον στους εικαζόμενους δεσμούς του με την εταιρεία.

15. Στη γνώμη του, ο Οργανισμός παρέπεμψε στο νομικό πλαίσιο «Μαρία Κιουρί», σύμφωνα με το οποίο οι δικαιούχοι επιλέγουν τους ερευνητές με ανοικτές, διαφανείς, αμερόληπτες και δίκαιες διαδικασίες επιλογής [5]. Εξήγησε ότι, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι διαδικασίες πρόσληψης διεξάγονται σύμφωνα με τις εν λόγω αξίες, παρέχει στους δικαιούχους καθοδήγηση και κατάρτιση και ελέγχει τις διαδικασίες πρόσληψης μέσω παρακολούθησης και υποβολής ετήσιων εκθέσεων. Επισήμανε ότι είχε προβεί σε τέτοια επανεξέταση της εν λόγω διαδικασίας πρόσληψης τον Νοέμβριο του 2014 και είχε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η διαδικασία επιλογής πληρούσε τις απαιτήσεις των σχετικών κανόνων και κανονισμών. Ωστόσο, ο Οργανισμός διευκρίνισε ότι, σε αντίθεση με τον ισχυρισμό του συντονιστή, οι σχετικοί κανόνες «ούτε απαγορεύουν την πρόσληψη ερευνητών που έχουν ή είχαν δεσμούς με εταιρείες που βρίσκονται σε δικαστική διαμάχη με τους δικαιούχους των έργων Marie Curie, ούτε χαρακτηρίζουν τέτοιους δεσμούς ως ανήθικους».

Η αξιολόγηση του Διαμεσολαβητή

16. Ο κανονισμός που διέπει το έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο [6] προβλέπει ότι οι προσλήψεις σε έργα που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του παρόντος προγράμματος πρέπει να τηρούν τις αρχές της διαφάνειας, της δικαιοσύνης και της αμεροληψίας.[7] Αυτές οι βασικές αρχές κατοχυρώνονται επίσης στη συμφωνία επιχορήγησης, η οποία ορίζει ότι οι δικαιούχοι πρέπει να επιλέγουν ερευνητές σύμφωνα με τα κριτήρια επιλεξιμότητας, ακολουθώντας ανοικτές, διαφανείς, αμερόληπτες και δίκαιες διαδικασίες πρόσληψης.

17. Στη γνώμη του, ο Οργανισμός αναγνώρισε αυτές τις υποχρεώσεις και εξήγησε ότι, προκειμένου να διασφαλιστεί ο σεβασμός αυτών των αξιών, διοργανώνει σεμινάρια κατάρτισης και διενεργεί ετήσια παρακολούθηση. Ο Οργανισμός αναφέρθηκε επίσης στα εποπτικά του δικαιώματα, βάσει της συμφωνίας επιχορήγησης, ιδίως στις δραστηριότητες παρακολούθησης και στη διακριτική του ευχέρεια να διενεργεί ad hoc ελέγχους σχετικά με την υλοποίηση και την εκτέλεση των έργων.

18. Ως εκ τούτου, ο Οργανισμός δεν αμφισβητεί ότι έχει γενικό καθήκον να ελέγχει τη χρήση της χρηματοδότησης που χορηγεί. Ο Διαμεσολαβητής αντιλαμβάνεται ότι το καθήκον αυτό περιλαμβάνει τη λήψη κατάλληλων μέτρων όταν, βάσει επαρκώς τεκμηριωμένων πληροφοριών ή ανησυχιών που του υποβάλλονται από τρίτους, αντιληφθεί πιθανή παράλειψη δικαιούχου να συμμορφωθεί με τις υποχρεώσεις του βάσει της συμφωνίας επιχορήγησης.

19. Στην περίπτωση αυτή, η συμφωνία επιχορήγησης προέβλεπε ότι η πρόσληψη πρέπει να βασίζεται σε μια σειρά απαιτήσεων, όπως οι επιστημονικές δεξιότητες των αιτούντων και η συνάφεια της ερευνητικής τους πείρας.[8] Ωστόσο, ο καταγγέλλων ενημερώθηκε ότι η αίτησή του είχε απορριφθεί για «ηθικούς λόγους». Ο Οργανισμός έχει δηλώσει σαφώς εν προκειμένω ότι, σε αντίθεση με τον ισχυρισμό του συντονιστή, δεν υπάρχουν νομικοί περιορισμοί ή κανόνες που να απαγορεύουν την πρόσληψη ερευνητών που έχουν ή είχαν δεσμούς με ορισμένες ιδιωτικές εταιρείες. Παρά ταύτα, ο Οργανισμός κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η πρόσληψη πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες και επέμεινε ότι, σε κάθε περίπτωση, την ευθύνη φέρουν η κοινοπραξία του έργου και τα μέλη της.

20. Ο Διαμεσολαβητής πρέπει να συμφωνήσει με τον καταγγέλλοντα ότι η απάντηση του Οργανισμού φαίνεται να αναγνωρίζει ότι οι λόγοι που παρασχέθηκαν στον καταγγέλλοντα για την απόρριψη της αίτησής του δεν ήταν σύμφωνοι με τους ισχύοντες κανόνες. Ως εκ τούτου, ο Διαμεσολαβητής δεν μπορεί να κατανοήσει τον τρόπο με τον οποίο ο Οργανισμός θα μπορούσε να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η διαδικασία πρόσληψης ήταν παρ’ όλα αυτά σύμφωνη με τις απαιτήσεις της συμφωνίας επιχορήγησης. Ο Διαμεσολαβητής επισημαίνει επίσης ότι η επανεξέταση της διαδικασίας πρόσληψης από τον Οργανισμό πραγματοποιήθηκε μόλις τον Νοέμβριο του 2014, αρκετούς μήνες μετά την καταγγελία του καταγγέλλοντος.

21. Τέλος, ο Διαμεσολαβητής σημειώνει ότι ο Οργανισμός έχει επανειλημμένα δηλώσει στην αλληλογραφία του με τον συντονιστή και τον καταγγέλλοντα, καθώς και στην απάντησή του στον Διαμεσολαβητή, ότι δεν έχει καμία ευθύνη όσον αφορά τη διαδικασία πρόσληψης. Με τη δήλωση αυτή, ο Οργανισμός φαίνεται να αρνείται οποιαδήποτε ευθύνη για την αντιμετώπιση πιθανής μη συμμόρφωσης δικαιούχου με τη συμφωνία επιχορήγησης.

22. Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι ο Οργανισμός δεν εκπλήρωσε εν προκειμένω το γενικό καθήκον εποπτείας ενός έργου που χρηματοδοτεί, πρώτον, μη διεξάγοντας κατάλληλη έρευνα επί του θέματος (παρά το γεγονός ότι έχει ήδη εντοπίσει πιθανή αδυναμία στη διαδικασία πρόσληψης) και, δεύτερον, παραιτούμενος από την ευθύνη εποπτείας του δικαιούχου. Αυτό συνιστά κακοδιοίκηση.

23. Κατά κανόνα, όταν ο Διαμεσολαβητής διαπιστώνει κακοδιοίκηση, προσπαθεί να βρει λύση η οποία θα επαναφέρει τον καταγγέλλοντα στη θέση στην οποία θα βρισκόταν εάν δεν υπήρχε κακοδιοίκηση. Στην περίπτωση αυτή, ο καταγγέλλων την ενημέρωσε ότι η κατάστασή του έχει εν τω μεταξύ αλλάξει και ότι δεν επιθυμεί πλέον την επανεξέταση της αίτησής του. Ως εκ τούτου, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι δεν υπάρχει δυνατή λύση στη συγκεκριμένη περίπτωση.

24. Ωστόσο, αφού διαπίστωσε ότι ο Οργανισμός διέπραξε κακοδιοίκηση, ο Διαμεσολαβητής υπογραμμίζει ότι, σύμφωνα με τις αρχές της ορθής διοικητικής πρακτικής, ο Οργανισμός θα πρέπει να λάβει τα αναγκαία μέτρα για να διασφαλίσει ότι η κακή πρακτική, όπως αποδεικνύεται στην προκειμένη περίπτωση, δεν θα επηρεάσει αρνητικά τις μελλοντικές συμφωνίες επιχορήγησης. Ως εκ τούτου, θα διατυπώσει σχετική σύσταση.

Η σύσταση

Όταν ο Οργανισμός λαμβάνει αξιόπιστες πληροφορίες από τρίτους και εντοπίζει πιθανές παρατυπίες ή ασυνέπειες στη διαδικασία πρόσληψης στο πλαίσιο των συμφωνιών επιχορήγησης που χρηματοδοτεί, ο Οργανισμός θα πρέπει να διενεργεί κατάλληλη και έγκαιρη διερεύνηση του θέματος, προκειμένου να διασφαλίζει ότι η πρόσληψη ερευνητών από τον συγκεκριμένο δικαιούχο της επιχορήγησης πραγματοποιείται με δίκαιο και διαφανή τρόπο.

Ο καταγγέλλων και ο Εκτελεστικός Οργανισμός Έρευνας θα ενημερωθούν για την παρούσα σύσταση. Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 6 του Καθεστώτος του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή, ο Οργανισμός αποστέλλει εμπεριστατωμένη γνώμη έως τις 31 Ιανουαρίου 2016. Η εμπεριστατωμένη γνώμη θα μπορούσε να συνίσταται στην αποδοχή της σύστασης και στην περιγραφή του τρόπου εφαρμογής της.

η Έμιλι Ο' Ράιλι

Στρασβούργο, 26/10/2015

[1] Απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 9ης Μαρτίου 1994, σχετικά με το καθεστώς του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή και τους γενικούς όρους άσκησης των καθηκόντων του (94/262/ΕΚΑΧ, ΕΚ, Ευρατόμ) (ΕΕ 1994, L 113, σ. 15).

[2] ΠΠ7-PEOPLE-2013-ITN (ΕΕ C 202 της 10ης Ιουλίου 2012).

[3] Πρόγραμμα διά βίου μάθησης Leonardo da Vinci, http://ec.europa.eu/education/tools/llp_en.htm

[4] Άρθρο 22 του Ευρωπαϊκού Κώδικα Ορθής Διοικητικής Συμπεριφοράς.

[5] Συμφωνία επιχορήγησης «Μαρία Κιουρί» του 7ου ΠΠ – Παράρτημα III, άρθρα III.2.2 στοιχείο α) και III.3.4 στοιχείο β)

[6] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1906/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 2006, με τον οποίο καθορίζονται οι κανόνες συμμετοχής επιχειρήσεων, ερευνητικών κέντρων και πανεπιστημίων στις δράσεις που αναλαμβάνονται βάσει του έβδομου προγράμματος-πλαισίου και οι κανόνες διάδοσης των ερευνητικών αποτελεσμάτων (2007-2013), ΕΕ L 391, σ. 1.

[7] Βλ. άρθρο 19 παράγραφος 6.

[8] Άρθρο III.3.4 στοιχείο β) της συμφωνίας επιχορήγησης