FOR PREVIEWING & TESTING PURPOSES ONLY.
This notification will disappear once the page will be published.
This link is available for less than 30 minutes.
  • Με απλά λόγια
  • Μέγεθος κειμένου

Θέλετε να υποβάλετε αναφορά κατά ενός θεσμικού οργάνου ή οργανισμού της ΕΕ;

Τρέχουσα γλώσσα: 
  • Ελληνικά
Γλώσσα-πηγή: 
Διαθέσιμες γλώσσες : 
Η μετάφραση αυτής της σελίδας είναι προϊόν αυτόματης μετάφρασης.
Οι αυτόματες μεταφράσεις μπορεί να περιέχουν σφάλματα που δυνητικά μειώνουν τη σαφήνεια και την ακρίβεια· ο Διαμεσολαβητής δεν φέρει καμία ευθύνη για τυχόν αποκλίσεις. Για πιο αξιόπιστες πληροφορίες και μεγαλύτερη νομική ασφάλεια, ανατρέξτε στην πρωτότυπη έκδοση που αγγλικά περιέχεται στον ανωτέρω σύνδεσμο.
Για περισσότερες πληροφορίες συμβουλευτείτε τη γλωσσική και μεταφραστική πολιτική μας.

Σχέδιο σύστασης της Ευρωπαίας Διαμεσολαβήτριας στο πλαίσιο της έρευνάς της σχετικά με την καταγγελία 1184/2012/(ER)PMC κατά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Εκπονήθηκε σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 6 του Καθεστώτος του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή [1]

Το ιστορικό της καταγγελίας

1. Ο καταγγέλλων στην παρούσα υπόθεση είναι ιταλική αεροπορική εταιρεία. Η καταγγελία αφορά την έγκαιρη διεκπεραίωση από την Επιτροπή καταγγελίας για κρατική ενίσχυση.

2. Στις 22 Δεκεμβρίου 2003, η καταγγέλλουσα υπέβαλε καταγγελία κρατικής ενίσχυσης σχετικά με εικαζόμενη παράνομη κρατική ενίσχυση που έλαβε ένας από τους ανταγωνιστές της για τις πτήσεις που εκτελούνταν από και προς έναν περιφερειακό αερολιμένα στην Ιταλία.

3. Με επιστολή της 11ης Ιουνίου 2004, ο καταγγέλλων κάλεσε επίσημα την Επιτροπή να λάβει θέση σχετικά με την καταγγελία του.

4. Από τον Ιούλιο του 2004, η Επιτροπή βρισκόταν σε τακτική επαφή με τις αρμόδιες ιταλικές αρχές, καθώς και, αργότερα, με τα ενδιαφερόμενα τρίτα μέρη. Ειδικότερα, η Επιτροπή απέστειλε μη εμπιστευτική εκδοχή της καταγγελίας στις ιταλικές αρχές στις 9 Ιουλίου 2004.

5. Στις 5 Οκτωβρίου 2004, ο καταγγέλλων άσκησε προσφυγή κατά παραλείψεως ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου σύμφωνα με το (νυν) άρθρο 265 της ΣΛΕΕ [2], η οποία απορρίφθηκε στις 10 Μαΐου 2006 [3]. Στην απόφασή του, το Δικαστήριο έκρινε ότι, όταν ο καταγγέλλων κάλεσε την Επιτροπή να ενεργήσει, η διάρκεια της έρευνας της Επιτροπής ήταν έξι μήνες, δηλαδή μικρότερη από την περίοδο για την οποία το Δικαστήριο, σε περιπτώσεις παρόμοιας πολυπλοκότητας, είχε προηγουμένως αποφανθεί ότι υπήρχε παράλειψη.

6. Στις 21 Νοεμβρίου 2005, ο καταγγέλλων ζήτησε από την Επιτροπή να επεκτείνει το πεδίο της έρευνάς της συμπεριλαμβάνοντας υλικό σχετικά με δύο ακόμη αερολιμένες.

7. Με επιστολές της 27ης Ιουνίου και της 30ής Νοεμβρίου 2006, η Επιτροπή ζήτησε συμπληρωματικές πληροφορίες από τις ιταλικές αρχές. Παράλληλα, με επιστολές της 26ης Νοεμβρίου 2006 και της 10ης Ιανουαρίου 2007 προς την Επιτροπή, ο καταγγέλλων ζήτησε από την Επιτροπή να περιορίσει το πεδίο της έρευνάς της.

8. Στις 17 Ιανουαρίου 2007, η Επιτροπή ζήτησε εκ νέου συμπληρωματικές πληροφορίες από την Ιταλία.

9. Στις 12 Σεπτεμβρίου 2007, η Επιτροπή κίνησε κατά της Ιταλίας τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ [4]. Στις 17 Ιανουαρίου 2008, η Επιτροπή δημοσίευσε στην Επίσημη Εφημερίδα πρόσκληση προς τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν παρατηρήσεις σχετικά με την εν λόγω ενίσχυση [5].

10. Με επιστολή της 20ής Ιουνίου 2008, ο καταγγέλλων συμπλήρωσε την καταγγελία του στην Επιτροπή. Στη συνέχεια, η Επιτροπή διαβίβασε το υλικό που απέστειλε ο καταγγέλλων στις ιταλικές αρχές για να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους.

11. Την 1η Σεπτεμβρίου 2009, η Επιτροπή υπέγραψε σύμβαση με εταιρεία συμβούλων για την εκπόνηση έκθεσης σχετικά με την εν εξελίξει έρευνα για τις κρατικές ενισχύσεις, η οποία υποβλήθηκε τελικά στις 30 Μαρτίου 2011.

12. Τον Απρίλιο του 2010, κατόπιν αιτήματος του καταγγέλλοντος για παροχή πληροφοριών, η Επιτροπή τον ενημέρωσε ότι η πρόσφατη απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου στην υπόθεση Ryanair κατά Επιτροπής [6] κατέστησε αναγκαίο να εξεταστεί πιο προσεκτικά η εφαρμογή της «αρχής του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς» («ΑΙΕΟΑ»)[7] στην περίπτωση των κρατικών ενισχύσεων σε αερολιμένες. Για το θέμα αυτό ανατέθηκαν διάφορες εξωτερικές μελέτες.

13. Στις 30 Μαρτίου 2011, η Επιτροπή απέστειλε αίτημα παροχής συμπληρωματικών πληροφοριών στις ιταλικές αρχές, επισυνάπτοντας την προαναφερθείσα έκθεση εταιρείας συμβούλων.

14. Στις 19 Οκτωβρίου 2011, η Επιτροπή διαβίβασε στην Ιταλία τις παρατηρήσεις που της υπέβαλε ενδιαφερόμενο μέρος για την υποβολή παρατηρήσεων.

15. Στις 5 Ιουνίου 2012, ο καταγγέλλων απευθύνθηκε στον Διαμεσολαβητή.

16. Στις 27 Ιουνίου 2012, η Επιτροπή αποφάσισε να επεκτείνει το πεδίο της έρευνάς της για να αξιολογήσει κατά πόσον τα πρόσθετα μέτρα στήριξης είναι σύμφωνα με τους κανόνες της ΕΕ για τις κρατικές ενισχύσεις. Το πεδίο της έρευνας τώρα καλύπτει επίσης τις επιδοτήσεις υποδομών από το κράτος, την περαιτέρω στήριξη προς τον φορέα εκμετάλλευσης του αερολιμένα με τη μορφή επιστροφής ζημιών και αυξήσεων κεφαλαίου και πρόσθετων συμβάσεων που συνάπτονται με τις αεροπορικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον αερολιμένα.

Επί του αντικειμένου της έρευνας

17. Στην καταγγελία του, ο καταγγέλλων διατύπωσε τον ακόλουθο ισχυρισμό και ισχυρισμό.

Ισχυρισμός

Σε αντίθεση με τις αρχές της χρηστής διοίκησης και ιδίως με την αρχή ότι οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται εντός εύλογου χρονικού διαστήματος, η Επιτροπή δεν έλαβε εγκαίρως απόφαση σχετικά με την καταγγελία κρατικής ενίσχυσης του καταγγέλλοντος.

Διεκδίκηση

Η Επιτροπή θα πρέπει να λάβει απόφαση σχετικά με την καταγγελία κρατικής ενίσχυσης του καταγγέλλοντος.

Η έρευνα

18. Στις 5 Ιουλίου 2012, η Διαμεσολαβήτρια κίνησε έρευνα και κάλεσε την Επιτροπή να υποβάλει γνωμοδότηση. Η Επιτροπή διαβίβασε τη γνώμη της στον Διαμεσολαβητή στις 25 Οκτωβρίου 2012. Η γνώμη διαβιβάστηκε στον καταγγέλλοντα, ο οποίος απέστειλε παρατηρήσεις την επόμενη ημέρα.

Ανάλυση και συμπεράσματα του Διαμεσολαβητή

Προκαταρκτικές παρατηρήσεις

19. Λαμβανομένης υπόψη της στενής σχέσης μεταξύ του ισχυρισμού και του ισχυρισμού του καταγγέλλοντος, ο Διαμεσολαβητής θα ασχοληθεί μαζί τους από κοινού.

20. Ο Διαμεσολαβητής υπενθυμίζει ότι, τον Οκτώβριο του 2004, η καταγγέλλουσα άσκησε προσφυγή κατά παραλείψεως ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου όσον αφορά την εικαζόμενη παράλειψη της Επιτροπής να λάβει απόφαση σχετικά με την καταγγελία της για κρατική ενίσχυση. Σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 3 και το άρθρο 2 παράγραφος 7 του Καθεστώτος του Διαμεσολαβητή [8], ο Διαμεσολαβητής δεν δικαιούται να επιλαμβάνεται υποθέσεων που εκδικάζονται από δικαστήριο. Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί ότι το ζήτημα που εγείρει ο καταγγέλλων στην παρούσα υπόθεση δεν καλύπτεται από την απόφαση του Δικαστηρίου, δεδομένου ότι η τελευταία αφορά μόνο τους πρώτους έξι μήνες της έρευνας της Επιτροπής, αλλά όχι την επόμενη περίοδο.

Α. Η εικαζόμενη παράλειψη της Επιτροπής να λάβει εγκαίρως απόφαση σχετικά με την καταγγελία του καταγγέλλοντος για κρατική ενίσχυση και ο σχετικός ισχυρισμός

Επιχειρήματα που υποβλήθηκαν στον Διαμεσολαβητή

21. Στην καταγγελία της, η καταγγέλλουσα ισχυρίστηκε ότι, σε αντίθεση με τις αρχές της χρηστής διοίκησης και ιδίως με την αρχή ότι οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται εντός εύλογου χρονικού διαστήματος, η Επιτροπή δεν έλαβε εγκαίρως απόφαση σχετικά με την καταγγελία της για κρατική ενίσχυση. Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι η Επιτροπή θα πρέπει να λάβει απόφαση σχετικά με την εν λόγω καταγγελία.

22. Στη γνώμη της, η Επιτροπή υποστήριξε ότι η διάρκεια της έρευνας ήταν δικαιολογημένη στην παρούσα υπόθεση. Υποστήριξε ότι κατά την εξέταση της υπό κρίση αιτιάσεως πρέπει να ληφθούν υπόψη τα ακόλουθα στοιχεία.

23. Σύμφωνα με την Επιτροπή, η αρχική καταγγελία του καταγγέλλοντος ήταν υπερβολικά ευρεία και περιείχε ισχυρισμούς σχετικά με διάφορους αερολιμένες. Στη συνέχεια, ο καταγγέλλων περιόρισε το πεδίο εφαρμογής της καταγγελίας του με επιστολές της 26ης Νοεμβρίου 2006 και της 10ης Ιανουαρίου 2007. Το γεγονός αυτό επιβράδυνε την αρχική αξιολόγηση της υπόθεσης από την Επιτροπή και είχε ως αποτέλεσμα να ληφθεί απόφαση για την κίνηση διαδικασίας σύμφωνα με το άρθρο 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ μόλις τον Σεπτέμβριο του 2007 («απόφαση του 2007»). Επιπλέον, κατά τη διάρκεια της έρευνας, η Επιτροπή έλαβε γνώση άλλων μέτρων που ενδεχομένως συνιστούσαν κρατική ενίσχυση και τα οποία συνδέονταν με το αντικείμενο της καταγγελίας. Ως εκ τούτου, ήταν αναγκαίο να επεκταθεί η επίσημη έρευνα προκειμένου να αξιολογηθούν πλήρως όλα τα επίμαχα μέτρα. Αυτό σήμαινε παράταση της έρευνας. Η Επιτροπή παρατήρησε ότι ο καταγγέλλων δεν φαίνεται να γνώριζε το γεγονός ότι η Επιτροπή είχε αποφασίσει να επεκτείνει τη διαδικασία έρευνας και να διερευνήσει τα εικαζόμενα μέτρα σε ακόμη μεγαλύτερο βάθος [9] όταν υπέβαλε την καταγγελία της στον Διαμεσολαβητή.

24. Η Επιτροπή εξέφρασε τη λύπη της για το χρονικό διάστημα που απαιτήθηκε για την έρευνα που κινήθηκε κατόπιν της καταγγελίας της καταγγέλλουσας περί κρατικών ενισχύσεων. Ωστόσο, σε αντίθεση με τον ισχυρισμό του καταγγέλλοντος ότι η Επιτροπή ήταν ανενεργή όσον αφορά την περίοδο που ακολούθησε την καταχώριση της καταγγελίας, η Επιτροπή βρισκόταν σε συνεχή επαφή με τις ιταλικές αρχές και διερευνούσε ενεργά και συνεχώς την καταγγελία του καταγγέλλοντος περί κρατικών ενισχύσεων. Μετά την έκδοση της απόφασης του 2007, η Επιτροπή ακολούθησε όλα τα διαδικαστικά στάδια που προβλέπονται στον κανονισμό 659/1999 [10]. Επιπλέον, εξέτασε και αξιολόγησε τις παρατηρήσεις που διατύπωσαν οι ιταλικές αρχές και τρίτοι. Σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες, οι παρατηρήσεις που υποβλήθηκαν από τρίτους, οι οποίες συχνά απαιτούσαν μετάφραση, απεστάλησαν στις ιταλικές αρχές για να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους.

25. Η Επιτροπή υποστήριξε επίσης ότι ήταν αναγκαίο να ζητηθεί από εξωτερικό ανάδοχο να εκπονήσει μελέτη και εξήγησε ότι, αφού έλαβε όλες τις πληροφορίες που ζητήθηκαν με την απόφαση του 2007, η υπόθεση και τα στοιχεία που έπρεπε να αναλυθούν αποδείχθηκαν ιδιαίτερα περίπλοκα. Ειδικότερα, προκειμένου να εξακριβωθεί αν ο φορέας εκμετάλλευσης του αερολιμένα που αποτελεί αντικείμενο της έρευνας συμπεριφέρθηκε ως κανονικός επενδυτής, μια ανάλυση που ήταν αναγκαία για να αποδειχθεί η ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης, η Επιτροπή έπρεπε να διαθέτει μεγάλο όγκο δεδομένων και «η ανάλυση έπρεπε να διενεργηθεί βάσει εκ των προτέρων στοιχείων». Για τη διενέργεια της εν λόγω αξιολόγησης, η Επιτροπή αποφάσισε να αναθέσει σε εξωτερικό ανάδοχο να προβεί στην αναγκαία αξιολόγηση των σχετικών μέτρων και να διενεργήσει τις σχετικές επιτόπιες επαληθεύσεις. Μόλις στις 30 Μαρτίου 2011, και μετά από πολυάριθμες επαφές με τις υπηρεσίες της Επιτροπής, ο εξωτερικός ανάδοχος παρέδωσε την τελική μελέτη.

26. Η Επιτροπή πρόσθεσε ότι τρεις λόγοι έπαιξαν ρόλο όσον αφορά τη συνολική διάρκεια της έρευνας: i) μεγάλος όγκος πληροφοριών είχε υποβληθεί επανειλημμένα από τα ενδιαφερόμενα μέρη· ii) οι ιταλικές αρχές ζήτησαν σχεδόν συστηματικά παράταση των προθεσμιών που τους είχαν ταχθεί για την παροχή πληροφοριών ή την υποβολή παρατηρήσεων· και iii) ήταν αναγκαίο να μεταφραστούν διάφορα έγγραφα που υποβλήθηκαν στην αγγλική γλώσσα στα ιταλικά.

27. Η Επιτροπή υποστήριξε ότι το γεγονός ότι τα εξετασθέντα μέτρα είναι πολύπλοκα συνέβαλε επίσης σε μεγάλο βαθμό στη διάρκεια της διαδικασίας. Συναφώς, η Επιτροπή υποστήριξε ότι η υπό κρίση υπόθεση είναι αναμφισβήτητα πολύπλοκη και παρουσιάζει πολλά νέα χαρακτηριστικά. Επιπλέον, τα εξετασθέντα μέτρα ελήφθησαν στο πλαίσιο μιας αγοράς η οποία έχει εξελιχθεί σημαντικά κατά τα τελευταία έτη. Η Επιτροπή επισήμανε, για παράδειγμα, ότι η αγορά παροχής αεροπορικών υπηρεσιών εξελίχθηκε σημαντικά με την άνθηση των αερομεταφορέων χαμηλού κόστους, γεγονός που δεν αντικατοπτρίζεται απαραιτήτως στους ισχύοντες κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή υποστήριξε ότι εργάζεται εντατικά για την προσαρμογή των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις στις ταχείες αλλαγές της αγοράς που υπέστη ο τομέας των αερομεταφορών τα τελευταία χρόνια. Η αναθεώρηση των κατευθυντήριων γραμμών για τις αεροπορικές μεταφορές [11] αποτελεί σημαντικό έργο για τις υπηρεσίες της Επιτροπής, οι οποίες διεξάγουν ταυτόχρονα έρευνες στην παρούσα υπόθεση και σε αρκετές άλλες υποθέσεις στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών. Η κατάρτιση νέων κατευθυντήριων γραμμών για τις αεροπορικές μεταφορές έχει αντίκτυπο στις εκκρεμούσες έρευνες όσον αφορά τους πόρους και οι νέες κατευθυντήριες γραμμές ενδέχεται επίσης να επηρεάσουν το αποτέλεσμά τους. Επιπλέον, το 2008, το Γενικό Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Επιτροπή δεν είχε εφαρμόσει ορθά το κριτήριο του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς και ακύρωσε τη σχετική απόφαση στην απόφασή του στην υπόθεση Ryanair κατά Επιτροπής [12]. Αυτό οδήγησε στην ανάγκη να ληφθούν υπόψη οι επιπτώσεις της απόφασης σε όλες τις εν εξελίξει έρευνες που εγείρουν παρόμοια ζητήματα, συμπεριλαμβανομένου εκείνου για το οποίο ενδιαφέρεται ο καταγγέλλων.

28. Η Επιτροπή κατέληξε επισημαίνοντας ότι δεσμεύθηκε να λάβει οριστική θέση επί της υποθέσεως αυτής το συντομότερο δυνατόν. Ωστόσο, υπογράμμισε επίσης την ανάγκη να ακολουθηθούν τα διαδικαστικά στάδια που προβλέπονται στον κανονισμό 659/1999. Η Επιτροπή πρόσθεσε ότι «προβλέπει ότι θα είναι σε θέση να λάβει τελική απόφαση κατά τους προσεχείς μήνες».

29. Στις παρατηρήσεις του, ο καταγγέλλων ενέμεινε ουσιαστικά στην καταγγελία του και δήλωσε ότι, αντί για μη πειστικά επιχειρήματα, ανέμενε συγγνώμη μαζί με συγκεκριμένη δέσμευση ότι η Επιτροπή θα ολοκληρώσει ταχέως την έρευνά της.

Η αξιολόγηση του Διαμεσολαβητή που οδήγησε σε σχέδιο σύστασης

30. Η Διαμεσολαβήτρια υπενθυμίζει ότι, όσον αφορά τη διερεύνηση καταγγελιών για κρατικές ενισχύσεις από την Επιτροπή, μπορούν να προσδιοριστούν δύο διαφορετικά στάδια. Πρώτον, η προκαταρκτική έρευνα και, δεύτερον, η επίσημη διαδικασία έρευνας (άρθρο 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ). Στην προκειμένη περίπτωση, ο Διαμεσολαβητής καλείται να αξιολογήσει την έγκαιρη διεκπεραίωση από την Επιτροπή μιας καταγγελίας για κρατική ενίσχυση. Ως εκ τούτου, η αξιολόγησή της θα καλύπτει και τις δύο φάσεις της έρευνας.

31. Όσον αφορά την επικαιρότητα των αποφάσεων εν γένει, ο Διαμεσολαβητής υπενθυμίζει το περιεχόμενο του άρθρου 17 του ευρωπαϊκού κώδικα ορθής διοικητικής συμπεριφοράς [13], καθώς και του σημείου 7 παράγραφος 1 του κώδικα βέλτιστων πρακτικών της Επιτροπής για τη διεξαγωγή των διαδικασιών ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων [14]. Ενώ η πρώτη προβλέπει ότι οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται εντός εύλογης προθεσμίας, η δεύτερη αναφέρει ότι η Επιτροπή «θα καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να διερευνήσει μια καταγγελία εντός ενδεικτικής προθεσμίας δώδεκα μηνών από την παραλαβή της».

Όσον αφορά το στάδιο της προκαταρκτικής εξέτασης

32. Ο Διαμεσολαβητής υπενθυμίζει ότι, στην προκειμένη περίπτωση, ο καταγγέλλων υπέβαλε την καταγγελία του για κρατική ενίσχυση στην Επιτροπή στις 22 Δεκεμβρίου 2003, ενώ η τελευταία κίνησε την επίσημη διαδικασία έρευνας μόνο στις 12 Σεπτεμβρίου 2007. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή χρειάστηκε 48 μήνες ή ακριβώς τέσσερα έτη για να ολοκληρώσει την προκαταρκτική της έρευνα σχετικά με την καταγγελία της καταγγέλλουσας περί κρατικών ενισχύσεων.

33. Το Γενικό Δικαστήριο, στην απόφασή του στην υπόθεση Air One SpA κατά Επιτροπής [15], έκρινε ότι η Επιτροπή υποχρεούται να εξετάζει επιμελώς και αμερόληπτα μια καταγγελία που αφορά την ύπαρξη ενίσχυσης ασυμβίβαστης με την κοινή αγορά, προς το συμφέρον της χρηστής διαχείρισης των θεμελιωδών κανόνων της Συνθήκης σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις. Ως εκ τούτου, κατά την άποψη του Δικαστηρίου, η Επιτροπή δεν μπορεί να παρατείνει επ’ αόριστον την προκαταρκτική έρευνά της σχετικά με κρατικές ενισχύσεις που αποτέλεσαν αντικείμενο καταγγελίας, όταν έχει αποδεχθεί να κινήσει μια τέτοια έρευνα ζητώντας από το οικείο κράτος μέλος να παράσχει πληροφορίες [16].

34. Επιπλέον, με τις αποφάσεις Gestevisión Telecinco κατά Επιτροπής και TF1 κατά Επιτροπής, το Δικαστήριο έκρινε ότι ο εύλογος ή μη χαρακτήρας της διάρκειας της έρευνας μιας καταγγελίας πρέπει να εκτιμάται με γνώμονα τις ιδιαίτερες περιστάσεις κάθε υποθέσεως και, ιδίως, το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται, τα διάφορα διαδικαστικά στάδια που πρέπει να ακολουθήσει η Επιτροπή και την πολυπλοκότητα της υποθέσεως [17]. Στις προαναφερθείσες υποθέσεις, το Δικαστήριο έκρινε ότι υπήρξε παράνομη παράλειψη της Επιτροπής να ενεργήσει όσον αφορά καταγγελίες για κρατικές ενισχύσεις των οποίων ο χειρισμός διήρκεσε από 26 έως 47 μήνες. Στην απόφασή του στην υπόθεση Air One Spa κατά Επιτροπής, το Δικαστήριο αναφέρθηκε στο γεγονός ότι η καταγγελία για κρατική ενίσχυση που υπέβαλε ο καταγγέλλων είναι «αναμφισβήτητα πολύπλοκη και παρουσιάζει κάποιο νεωτερισμό»[18].

35. Υπενθυμίζεται ότι, εν προκειμένω, η Επιτροπή χρειάστηκε 48 μήνες για να αποφασίσει να κινήσει την επίσημη διαδικασία έρευνας. Πρόκειται για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα, ιδίως εάν ληφθεί υπόψη ότι, στον κώδικα βέλτιστων πρακτικών για τη διεξαγωγή των διαδικασιών ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων, η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι θα καταβάλει «τις καλύτερες δυνατές προσπάθειες για να διερευνήσει μια καταγγελία εντός ενδεικτικού χρονικού πλαισίου δώδεκα μηνών από την παραλαβή της».

36. Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει ότι, κατά τη γνώμη του, η Επιτροπή αναφέρθηκε στην πολυπλοκότητα της υπόθεσης και στο γεγονός ότι ο καταγγέλλων είχε τροποποιήσει το πεδίο εφαρμογής της καταγγελίας του κατά την εξέτασή της. Ο καταγγέλλων δεν φαίνεται να αμφισβητεί το γεγονός ότι η καταγγελία του εγείρει δύσκολα ζητήματα. Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει επίσης ότι, αφού ζήτησε από την Επιτροπή τον Νοέμβριο του 2005 να επεκτείνει το πεδίο της έρευνάς της, ο καταγγέλλων ζήτησε στη συνέχεια να περιορίσει το πεδίο της εν λόγω έρευνας. Είναι σαφές ότι οι αλλαγές αυτές κατέστησαν δυσκολότερο για την Επιτροπή να αποφασίσει εάν θα κινήσει την επίσημη διαδικασία έρευνας.

37. Ωστόσο, γεγονός παραμένει ότι, ακόμη και αν δεν ληφθεί υπόψη το χρονικό διάστημα μεταξύ της ημερομηνίας κατά την οποία ο καταγγέλλων ζήτησε παράταση της έρευνας (21 Νοεμβρίου 2005) και των ημερομηνιών κατά τις οποίες ζήτησε να περιοριστεί η έρευνα (26 Νοεμβρίου 2006 και 10 Ιανουαρίου 2007), το υπόλοιπο χρονικό διάστημα θα εξακολουθούσε να είναι σημαντικό. Επιπλέον, σκοπός του σταδίου της προκαταρκτικής έρευνας είναι να παράσχει στην Επιτροπή τη δυνατότητα να καταλήξει, εντός σχετικά σύντομου χρονικού διαστήματος, στο συμπέρασμα ότι είναι αναγκαία η διεξαγωγή επίσημης έρευνας. Ο Διαμεσολαβητής δεν είναι πεπεισμένος ότι η Επιτροπή ολοκλήρωσε αυτό το στάδιο της έρευνας εντός εύλογου χρονικού διαστήματος. Ωστόσο, δεδομένου του συμπεράσματος στο οποίο καταλήγει ο Διαμεσολαβητής όσον αφορά τη διάρκεια της επίσημης περιόδου έρευνας (βλ. κατωτέρω), δεν φαίνεται αναγκαίο να δοθεί περαιτέρω συνέχεια στο ζήτημα αυτό.

38. Χάριν πληρότητας, πρέπει να προστεθεί ότι τα επιχειρήματα της Επιτροπής ότι έπρεπε να εξετάσει μεγάλο αριθμό επαναλαμβανόμενων πληροφοριών, συστηματικές αιτήσεις παρατάσεως προθεσμιών και την ανάγκη μεταφράσεως πλειόνων εγγράφων δεν είναι πειστικά. Μολονότι τουλάχιστον ορισμένοι από αυτούς τους παράγοντες μπορεί κάλλιστα να προκάλεσαν καθυστερήσεις, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι οι καθυστερήσεις αυτές δεν είναι τέτοιες ώστε να εξηγούν τη συνολική διάρκεια αυτής της φάσης της έρευνας.

Όσον αφορά την επίσημη διαδικασία έρευνας

39. Η διάρκεια της επίσημης διαδικασίας έρευνας σε σχέση με την καταγγελία περί κρατικών ενισχύσεων του καταγγέλλοντος αφορά το χρονικό διάστημα από την απόφαση της Επιτροπής του 2007 έως σήμερα, δηλαδή έξι έτη, δεδομένου ότι, εξ όσων γνωρίζει ο Διαμεσολαβητής, η Επιτροπή δεν έχει ακόμη λάβει απόφαση σχετικά με την καταγγελία περί κρατικών ενισχύσεων του καταγγέλλοντος. Ως εκ τούτου, στη συνέχεια, ο Διαμεσολαβητής πρέπει να αξιολογήσει κατά πόσον τα επιχειρήματα που προέβαλε η Επιτροπή είναι ικανά να δικαιολογήσουν τον χρόνο που χρειάστηκε η Επιτροπή.

40. Πρώτον, η Επιτροπή υποστήριξε ότι η απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση Ryanair κατά Επιτροπής είχε σημαντικές επιπτώσεις σε όλες τις εν εξελίξει έρευνες σε αερολιμένες που εγείρουν παρόμοια ζητήματα και κατέστησε αναγκαία την ανάθεση έκθεσης από εξωτερικό σύμβουλο. Στο πλαίσιο αυτό, ο Διαμεσολαβητής υπενθυμίζει ότι στην υπόθεση Ryanair κατά Επιτροπής, το Δικαστήριο ακύρωσε απόφαση της Επιτροπής σχετικά με κρατική ενίσχυση διότι η τελευταία είχε εφαρμόσει εσφαλμένα την αρχή του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς. Αυτό οδήγησε την Επιτροπή να ζητήσει από εξωτερικό σύμβουλο να εκπονήσει έκθεση σχετικά με το ζήτημα της «αρχής του επενδυτή σε οικονομία αγοράς». Ακόμη και αν υποτεθεί ότι ήταν αναγκαίο να ζητήσει η Επιτροπή μια τέτοια μελέτη, η ίδια η Επιτροπή φαίνεται να δέχεται ότι η περίοδος των 19 περίπου μηνών που ήταν αναγκαία μέχρι την ολοκλήρωση της εν λόγω εκθέσεως ήταν μάλλον μακρά. Σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει να σημειωθεί ότι έχουν παρέλθει ακόμη περισσότερα από δυόμισι έτη από την υποβολή της έκθεσης, χωρίς η Επιτροπή να έχει ακόμη καταλήξει σε τελική απόφαση στο πλαίσιο της έρευνάς της για τις κρατικές ενισχύσεις.

41. Όσον αφορά την εξήγηση της Επιτροπής ότι η καθυστέρηση οφείλεται στο γεγονός ότι η αγορά αεροπορικών υπηρεσιών εξελίχθηκε σημαντικά μετά την επέκταση των εταιρειών χαμηλού κόστους που απαιτούν εκσυγχρονισμό των σχετικών κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις, ιδίως των κατευθυντήριων γραμμών για τις αεροπορικές μεταφορές, ο Διαμεσολαβητής δεν θεωρεί το επιχείρημα αυτό εντελώς αβάσιμο εκ πρώτης όψεως. Ωστόσο, φαίνεται ότι οι αρχικές κατευθυντήριες γραμμές, οι οποίες χρονολογούνται από το 2005 και, ως εκ τούτου, είναι μεταγενέστερες της καταγγελίας του καταγγέλλοντος για κρατικές ενισχύσεις κατά σχεδόν δύο έτη, φαίνεται ότι λαμβάνουν ήδη υπόψη ορισμένες εξελίξεις της αγοράς αεροπορικών μεταφορών, συμπεριλαμβανομένης της αύξησης των αεροπορικών εταιρειών χαμηλού κόστους, και αντιπροσωπεύουν εκσυγχρονισμό των εφαρμοστέων κανόνων σε σύγκριση με τις προηγούμενες κατευθυντήριες γραμμές του 1994. Ο Διαμεσολαβητής δεν αμφιβάλλει ότι η Επιτροπή συμμετέχει επί του παρόντος σε μια διαδικασία εκσυγχρονισμού των κανόνων που ισχύουν για τις κρατικές ενισχύσεις. Πράγματι, εξ όσων γνωρίζει ο Διαμεσολαβητής, στις 25 Σεπτεμβρίου 2013 η Επιτροπή περάτωσε τη διαβούλευση σχετικά με το σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις σε αερολιμένες και αεροπορικές εταιρείες, στο πλαίσιο της οποίας κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους [19]. Ωστόσο, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι δεν είναι αποδεκτό η Επιτροπή να εξαρτά την ολοκλήρωση μιας έρευνας για κρατικές ενισχύσεις από μια εν εξελίξει διαδικασία εκσυγχρονισμού ορισμένων εσωτερικών κανόνων και κατευθυντήριων γραμμών. Σε αντίθετη περίπτωση, το συμπέρασμα της έρευνας της Επιτροπής θα εξαρτιόταν κατ' ουσίαν από ένα απρόβλεπτο γεγονός το οποίο δύσκολα θα μπορούσε να συμβιβαστεί με τις αρχές της χρηστής διοικήσεως.

42. Σε κάθε περίπτωση, ο Διαμεσολαβητής επιθυμεί να υπογραμμίσει ότι, στη γνωμοδότησή της σχετικά με την παρούσα καταγγελία που υπέβαλε τον Οκτώβριο του 2012, η Επιτροπή υποστήριξε ότι θα λάβει απόφαση όσον αφορά την καταγγελία του καταγγέλλοντος για κρατική ενίσχυση «το συντομότερο δυνατόν» και, σε κάθε περίπτωση, προβλέπει ότι «θα είναι σε θέση να λάβει τελική απόφαση κατά τους προσεχείς μήνες». Ωστόσο, έχει παρέλθει περισσότερο από ένας χρόνος από τότε που η Επιτροπή δεν έλαβε, εξ όσων γνωρίζει ο Διαμεσολαβητής, καμία απόφαση σχετικά με την καταγγελία του καταγγέλλοντος για κρατική ενίσχυση.

43. Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι, σε αντίθεση με τις αρχές της χρηστής διοίκησης και ιδίως με την αρχή ότι οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται εντός εύλογου χρονικού διαστήματος, η Επιτροπή δεν έλαβε εγκαίρως απόφαση σχετικά με την καταγγελία του καταγγέλλοντος για κρατική ενίσχυση, γεγονός που συνιστά περίπτωση κακοδιοίκησης. Ως εκ τούτου, υποβάλλει αντίστοιχο σχέδιο σύστασης κατωτέρω, σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 6 του Καθεστώτος του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή.

Β. Το σχέδιο σύστασης

Με βάση τις έρευνές του σχετικά με την εν λόγω καταγγελία, ο Διαμεσολαβητής υποβάλλει στην Επιτροπή το ακόλουθο σχέδιο σύστασης:

Λαμβάνοντας υπόψη τα πορίσματα του Διαμεσολαβητή, η Επιτροπή θα πρέπει να λάβει απόφαση σχετικά με την καταγγελία κρατικής ενίσχυσης του καταγγέλλοντος το συντομότερο δυνατόν και σε κάθε περίπτωση το αργότερο έως τις 30 Ιουνίου 2014 και να ζητήσει συγγνώμη από τον καταγγέλλοντα για την καθυστέρηση στη διεκπεραίωση της καταγγελίας του.

Η Επιτροπή και ο καταγγέλλων θα ενημερωθούν για το παρόν σχέδιο σύστασης. Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 6 του Καθεστώτος του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή, η Επιτροπή αποστέλλει εμπεριστατωμένη γνώμη έως τις 31 Ιανουαρίου 2014. Η εμπεριστατωμένη γνώμη θα μπορούσε να συνίσταται στην αποδοχή του σχεδίου σύστασης και στην περιγραφή του τρόπου εφαρμογής του.

 

η Έμιλι Ο' Ράιλι

Στρασβούργο, 6 Δεκεμβρίου 2013


[1] Απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 9ης Μαρτίου 1994, σχετικά με το καθεστώς του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή και τους γενικούς όρους άσκησης των καθηκόντων του (94/262/ΕΚΑΧ, ΕΚ, Ευρατόμ) (ΕΕ 1994, L 113, σ. 15).

[2] Το άρθρο 265 της ΣΛΕΕ ορίζει τα εξής: «Εάν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, η Επιτροπή ή η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, κατά παράβαση των Συνθηκών, παραλείψουν να ενεργήσουν, τα κράτη μέλη και τα άλλα θεσμικά όργανα της Ένωσης μπορούν να ασκήσουν προσφυγή ενώπιον του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη διαπίστωση της παράβασης. Το παρόν άρθρο εφαρμόζεται, υπό τους ίδιους όρους, στα λοιπά όργανα και οργανισμούς της Ένωσης που παραλείπουν να ενεργήσουν. Η προσφυγή είναι παραδεκτή μόνον εφόσον το οικείο όργανο έχει προηγουμένως κληθεί να ενεργήσει. Εάν, εντός δύο μηνών από την πρόσκληση, το οικείο όργανο δεν λάβει θέση, η προσφυγή μπορεί να ασκηθεί εντός νέας προθεσμίας δύο μηνών. Κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο μπορεί, υπό τις προϋποθέσεις των προηγούμενων παραγράφων, να προσφεύγει στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά θεσμικού ή λοιπού οργάνου ή οργανισμού της Ένωσης που παρέλειψε να του απευθύνει πράξη πλην σύστασης ή γνώμης».

[3] Υπόθεση T-395/04 Air One Spa κατά Επιτροπής, Συλλογή 2006, σ. II-1343.

[4] Το άρθρο 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ ορίζει ότι «εάν, αφού τάξει προηγουμένως στους ενδιαφερομένους προθεσμία για να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους, η Επιτροπή διαπιστώσει ότι ενίσχυση που χορηγείται από κράτος ή με κρατικούς πόρους δεν συμβιβάζεται με την εσωτερική αγορά κατά το άρθρο 107 ή ότι η ενίσχυση αυτή χρησιμοποιείται καταχρηστικά, αποφασίζει ότι το οικείο κράτος οφείλει να την καταργήσει ή να την τροποποιήσει εντός προθεσμίας που καθορίζει η Επιτροπή. […]."

[5] Απόφαση της Επιτροπής C37/2007 – Ιταλία – Air One/Ryanair – Aéroport d'Alghero, ΕΕ 2008, C 12, σ. 7.

[6] Υπόθεση T-196/04 Ryanair κατά Επιτροπής [2008] Συλλογή II-3643

[7] Η ουσία της αρχής του ΙΕΟΑ είναι ότι όταν μια δημόσια αρχή επενδύει σε μια επιχείρηση υπό όρους και προϋποθέσεις που θα ήταν αποδεκτοί από έναν ιδιώτη επενδυτή που λειτουργεί υπό κανονικές συνθήκες οικονομίας της αγοράς, η εν λόγω επένδυση δεν μπορεί να χαρακτηριστεί κρατική ενίσχυση.

[8] http://www.ombudsman.europa.eu/en/resources/statute.faces

[9] Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή επέστησε την προσοχή σε σχετικό δελτίο Τύπου (διαθέσιμο στο διαδίκτυο, http://europa.eu/rapid/press-release_IP-12-698_en.htm).

[10] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 1999, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της συνθήκης ΕΚ (ΕΕ 1999, L 83, σ. 1).

[11] Ανακοίνωση της Επιτροπής - Κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές για τη χρηματοδότηση των αερολιμένων και τις κρατικές ενισχύσεις σε αεροπορικές εταιρείες για την έναρξη νέων γραμμών με αναχώρηση από περιφερειακούς αερολιμένες, ΕΕ 2005, C 312, σ. 1.

[12] Υπόθεση T-196/04 Ryanair κατά Επιτροπής [2008] Συλλογή II-3643.

[13] Απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τους κανονισμούς και τους γενικούς όρους άσκησης των καθηκόντων του Διαμεσολαβητή. ΕΕ 1994, L 113, σ. 15, όπως τροποποιήθηκε τελευταία με την απόφαση 2008/587/ΕΚ, Ευρατόμ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2008, ΕΕ 2008, L 189, σ. 25.

[14] Κώδικας βέλτιστων πρακτικών για τη διεξαγωγή των διαδικασιών ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων. ΕΕ 2009, C 136, σ. 13.

[15] Βλ. υποσημείωση 3 ανωτέρω.

[16] Σκέψη 61 της εν λόγω απόφασης.

[17] Υπόθεση T-95/96 Gestevisión Telecinco κατά Επιτροπής [1998] Συλλογή II-3407, σκέψεις 72 έως 75, και υπόθεση T-17/96 TF1 κατά Επιτροπής [1999] Συλλογή II-1757, σκέψεις 73 έως 75.

[18] Βλ. υποσημείωση 3 ανωτέρω, σκέψη 63.

[19] Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το θέμα αυτό, βλ.: http://ec.europa.eu/competition/consultations/2013_aviation_guidelines/index_en.html

Ποια είναι η άποψή σας για αυτή την αυτόματη μετάφραση; Πείτε μας τη γνώμη σας!